ब्राह्मणान भोजयेच छ्राद्धे यद्गुणांस तान निबोध मे ।।

brāhmaṇān bhojayec chrāddhe yadguṇāṃs tān nibodha me ||

त्रिणाचिकेतस त्रिमधुस त्रिसुपर्णः षडङ्गवित वेदविच छ्रोत्रियो योगी तथा वै ज्येष्ठसामगः ।।

triṇāciketas trimadhus trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit vedavic chrotriyo yogī tathā vai jyeṣṭhasāmagaḥ ||

ऋत्विक्स्वस्रीयदौहित्रजामातृश्वशुरास तथा मातुलो ऽथ तपोनिष्ठः पञ्चाग्न्यभिरतस तथा शिष्याः संबन्धिनश चैव मातापितृरतश च यः ।।

ṛtviksvasrīyadauhitrajāmātṛśvaśurās tathā mātulo 'tha taponiṣṭhaḥ pañcāgnyabhiratas tathā śiṣyāḥ saṃbandhinaś caiva mātāpitṛrataś ca yaḥ ||

एतान नियोजयेच छ्राद्धे पूर्वोक्तान प्रथमं नृप ब्राह्मणान पितृपुष्ट्यर्थम अनुकल्पेष्व अनन्तरान ।।

etān niyojayec chrāddhe pūrvoktān prathamaṃ nṛpa brāhmaṇān pitṛpuṣṭyartham anukalpeṣv anantarān ||

मित्रध्रुक कुनखी क्लीबः श्यावदन्तस तथा द्विजः कन्यादूषयिता वह्निवेदोज्झः सोमविक्रयी ।।

mitradhruk kunakhī klībaḥ śyāvadantas tathā dvijaḥ kanyādūṣayitā vahnivedojjhaḥ somavikrayī ||

अभिशस्तस तथा स्तेनः पिशुनो ग्रामयाजकः भृतकाध्यापकस तद्वद भृतकाध्यापितश च यः ।।

abhiśastas tathā stenaḥ piśuno grāmayājakaḥ bhṛtakādhyāpakas tadvad bhṛtakādhyāpitaś ca yaḥ ||

परपूर्वापतिश चैव मातापित्रोस तथोज्झकः ।। वृषलीसूतिपोष्टा च वृषलीपतिर एव च ।।

parapūrvāpatiś caiva mātāpitros tathojjhakaḥ || vṛṣalīsūtipoṣṭā ca vṛṣalīpatir eva ca ||

तथा देवलकश चैव श्राद्धे नार्हति केतनम ।।

tathā devalakaś caiva śrāddhe nārhati ketanam ||

प्रथमे ऽह्नि बुधः शस्ताञ श्रोत्रियादीन निमन्त्रयेत कथयेच च तदैवैषां नियोगान पितृदैविकान ।।

prathame 'hni budhaḥ śastāñ śrotriyādīn nimantrayet kathayec ca tadaivaiṣāṃ niyogān pitṛdaivikān ||

ततः क्रोधव्यवायादीन आयासं च द्विजैः सह यजमानो न कुर्वीत दोषस तत्र महान अयम ।।

tataḥ krodhavyavāyādīn āyāsaṃ ca dvijaiḥ saha yajamāno na kurvīta doṣas tatra mahān ayam ||

श्राद्धे नियुक्तो भुक्त्वा वा भोजयित्वा नियुज्य च व्यवायी रेतसो गर्ते मज्जयत्य आत्मनः पितॄन ।।

śrāddhe niyukto bhuktvā vā bhojayitvā niyujya ca vyavāyī retaso garte majjayaty ātmanaḥ pitṝn ||

तस्मात प्रथमम अत्रोक्तं द्विजाग्र्याणां निमन्त्रणम अनिमन्त्र्य द्विजान गेहम आगतान भोजयेद यतीन ।।

tasmāt prathamam atroktaṃ dvijāgryāṇāṃ nimantraṇam animantrya dvijān geham āgatān bhojayed yatīn ||

पादशौचादिना गेहम आगतान पूजयेद द्विजान ।।

pādaśaucādinā geham āgatān pūjayed dvijān ||

पवित्रपाणिर आचान्तान आसनेषूपवेशयेत पितॄणाम अयुजो युग्मान देवानाम इच्छया द्विजान ।।

pavitrapāṇir ācāntān āsaneṣūpaveśayet pitṝṇām ayujo yugmān devānām icchayā dvijān ||

देवानाम एकम एकं वा पितॄणां च नियोजयेत ।।

devānām ekam ekaṃ vā pitṝṇāṃ ca niyojayet ||

तथा मातामहश्राद्धं वैश्वदेवसमन्वितम कुर्वीत भक्तिसंपन्नस तन्त्रं वा वैश्वदेविकम ।।

tathā mātāmahaśrāddhaṃ vaiśvadevasamanvitam kurvīta bhaktisaṃpannas tantraṃ vā vaiśvadevikam ||

प्राङ्मुखान भोजयेद विप्रान देवानाम उभयात्मकान पितृपैतामहानां च भोजयेच चाप्य उदङ्मुखान ।।

prāṅmukhān bhojayed viprān devānām ubhayātmakān pitṛpaitāmahānāṃ ca bhojayec cāpy udaṅmukhān ||

पृथक तयोः केचिद आहुः श्राद्धस्य करणं नृप एकत्रैकेन पाकेन वदन्त्य अन्ये महर्षयः ।।

pṛthak tayoḥ kecid āhuḥ śrāddhasya karaṇaṃ nṛpa ekatraikena pākena vadanty anye maharṣayaḥ ||

विष्टरार्थं कुशान दत्त्वा संपूज्यार्घ्यं विधानतः कुर्याद आवाहनं प्राज्ञो देवानां तदनुज्ञया ।।

viṣṭarārthaṃ kuśān dattvā saṃpūjyārghyaṃ vidhānataḥ kuryād āvāhanaṃ prājño devānāṃ tadanujñayā ||

यवाम्बुना च देवानां दद्याद अर्घ्यं विधानतः स्रग्गन्धधूपदीपांश च दत्त्वा तेभ्यो यथाविधि ।।

yavāmbunā ca devānāṃ dadyād arghyaṃ vidhānataḥ sraggandhadhūpadīpāṃś ca dattvā tebhyo yathāvidhi ||

पितॄणाम अपसव्यं तत सर्वम एवोपकल्पयेत अनुज्ञां च ततः प्राप्य दत्त्वा दर्भान द्विधाकृतान ।।

pitṝṇām apasavyaṃ tat sarvam evopakalpayet anujñāṃ ca tataḥ prāpya dattvā darbhān dvidhākṛtān ||

मन्त्रपूर्वं पितॄणां तु कुर्याद आवाहनं बुधः तिलाम्बुना चापसव्यं दद्याद अर्घ्यादिकं नृप ।।

mantrapūrvaṃ pitṝṇāṃ tu kuryād āvāhanaṃ budhaḥ tilāmbunā cāpasavyaṃ dadyād arghyādikaṃ nṛpa ||

काले तत्रातिथिं प्राप्तम अन्नकामं नृपाध्वगम ब्राह्मणैर अभ्यनुज्ञातः कामं तम अपि भोजयेत ।।

kāle tatrātithiṃ prāptam annakāmaṃ nṛpādhvagam brāhmaṇair abhyanujñātaḥ kāmaṃ tam api bhojayet ||

योगिनो विविधै रूपैर नराणाम उपकारिणः भ्रमन्ति पृथिवीम एताम अविज्ञातस्वरूपिणः ।।

yogino vividhai rūpair narāṇām upakāriṇaḥ bhramanti pṛthivīm etām avijñātasvarūpiṇaḥ ||

तस्माद अभ्यर्चयेत प्राप्तं श्राद्धकाले ऽतिथिं बुधः श्राद्धक्रियाफलं हन्ति नरेन्द्रापूजितो ऽतिथिः ।।

tasmād abhyarcayet prāptaṃ śrāddhakāle 'tithiṃ budhaḥ śrāddhakriyāphalaṃ hanti narendrāpūjito 'tithiḥ ||

जुहुयाद व्यञ्जनक्षारवर्जम अन्नं ततो ऽनले अनुज्ञातो द्विजैस तैस तु त्रिकृत्वः पुरुषर्षभ ।।

juhuyād vyañjanakṣāravarjam annaṃ tato 'nale anujñāto dvijais tais tu trikṛtvaḥ puruṣarṣabha ||

अग्नये कव्यवाहाय स्वाहेत्य आदौ नृपाहुतिः सोमाय वै पितृमते दातव्या तदनन्तरम ।।

agnaye kavyavāhāya svāhety ādau nṛpāhutiḥ somāya vai pitṛmate dātavyā tadanantaram ||

वैवस्वताय चैवान्या तृतीया दीयते ततः हुतावशिष्टम अल्पाल्पं विप्रपात्रेषु निर्वपेत ।।

vaivasvatāya caivānyā tṛtīyā dīyate tataḥ hutāvaśiṣṭam alpālpaṃ viprapātreṣu nirvapet ||

ततो ऽन्नं मृष्टम अत्यर्थम अभीष्टम अतिसंस्कृतम दत्त्वा जुषध्वम इच्छातो वाच्यम एतद अनिष्ठुरम ।।

tato 'nnaṃ mṛṣṭam atyartham abhīṣṭam atisaṃskṛtam dattvā juṣadhvam icchāto vācyam etad aniṣṭhuram ||

भोक्तव्यं तैश च तच्चित्तैर मौनिभिः सुमुखैः सुखम अक्रुध्यता चात्वरता देयं तेनापि भक्तितः ।।

bhoktavyaṃ taiś ca taccittair maunibhiḥ sumukhaiḥ sukham akrudhyatā cātvaratā deyaṃ tenāpi bhaktitaḥ ||

रक्षोघ्नमन्त्रपठनं भूमेर आस्तरणं तिलैः कृत्वा ध्येयाः स्वपितरस त एव द्विजसत्तमाः ।।

rakṣoghnamantrapaṭhanaṃ bhūmer āstaraṇaṃ tilaiḥ kṛtvā dhyeyāḥ svapitaras ta eva dvijasattamāḥ ||

पिता पितामहश चैव तथैव प्रपितामहः मम तृप्तिं प्रयान्त्व अद्य विप्रदेहेषु संस्थिताः ।।

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ mama tṛptiṃ prayāntv adya vipradeheṣu saṃsthitāḥ ||

पिता पितामहश चैव तथैव प्रपितामहः मम तृप्तिं प्रयान्त्व अग्निहोमाप्यायितमूर्तयः ।।

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ mama tṛptiṃ prayāntv agnihomāpyāyitamūrtayaḥ ||

पिता पितामहश चैव तथैव प्रपितामहः तृप्तिं प्रयान्तु पिण्डेन मया दत्तेन भूतले ।।

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ tṛptiṃ prayāntu piṇḍena mayā dattena bhūtale ||

पिता पितामहश चैव तथैव प्रपितामहः तृप्तिं प्रयान्तु मे भक्त्या यन मयैतद इहाहृतम ।।

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ tṛptiṃ prayāntu me bhaktyā yan mayaitad ihāhṛtam ||

मातामहस तृप्तिम उपैतु तस्य तथा पिता तस्य पिता तथान्यः विश्वे च देवाः परमां प्रयान्तु तृप्तिं प्रणश्यन्तु च यातुधानाः ।।

mātāmahas tṛptim upaitu tasya tathā pitā tasya pitā tathānyaḥ viśve ca devāḥ paramāṃ prayāntu tṛptiṃ praṇaśyantu ca yātudhānāḥ ||

यज्ञेश्वरो हव्यसमस्तकव्य भोक्ताव्ययात्मा हरिर ईश्वरो ऽत्र तत्संनिधानाद अपयान्तु सद्यो रक्षांस्य अशेषाण्य असुराश च सर्वे ।।

yajñeśvaro havyasamastakavya bhoktāvyayātmā harir īśvaro 'tra tatsaṃnidhānād apayāntu sadyo rakṣāṃsy aśeṣāṇy asurāś ca sarve ||

तृप्तेषु तेषु विकिरेद अन्नं विप्रेषु भूतले दद्याच चाचमनार्थाय तेभ्यो वारि सकृत सकृत ।।

tṛpteṣu teṣu vikired annaṃ vipreṣu bhūtale dadyāc cācamanārthāya tebhyo vāri sakṛt sakṛt ||

सुतृप्तैस तैर अनुज्ञातः सर्वेणान्नेन भूतले सतिलेन ततः पिण्डान सम्यग दद्यात समाहितः ।।

sutṛptais tair anujñātaḥ sarveṇānnena bhūtale satilena tataḥ piṇḍān samyag dadyāt samāhitaḥ ||

पितृतीर्थेन सलिलं दद्याद अथ जलाञ्जलिम मातामहेभ्यस तेनैव पिण्डांस तीर्थेन निर्वपेत ।।

pitṛtīrthena salilaṃ dadyād atha jalāñjalim mātāmahebhyas tenaiva piṇḍāṃs tīrthena nirvapet ||

दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु पुष्पधूपादिपूजितम स्वपित्रे प्रथमं पिण्डं दद्याद उच्छिष्टसंनिधौ ।।

dakṣiṇāgreṣu darbheṣu puṣpadhūpādipūjitam svapitre prathamaṃ piṇḍaṃ dadyād ucchiṣṭasaṃnidhau ||

पितामहाय चैवान्यं तत्पित्रे च तथा परम दर्भमूले लेपभुजः प्रीणयेल लेपघर्षणैः ।।

pitāmahāya caivānyaṃ tatpitre ca tathā param darbhamūle lepabhujaḥ prīṇayel lepagharṣaṇaiḥ ||

पिण्डैर मातामहांस तद्वद गन्धमाल्यादिसंयुतैः पूजयित्वा द्विजाग्र्याणां दद्याद आचमनं ततः ।।

piṇḍair mātāmahāṃs tadvad gandhamālyādisaṃyutaiḥ pūjayitvā dvijāgryāṇāṃ dadyād ācamanaṃ tataḥ ||

पितृभ्यः प्रथमं भक्त्या तन्मनस्को नरेश्वर सुस्वधेत्य आशिषा युक्तां दद्याच छक्त्या च दक्षिणाम ।।

pitṛbhyaḥ prathamaṃ bhaktyā tanmanasko nareśvara susvadhety āśiṣā yuktāṃ dadyāc chaktyā ca dakṣiṇām ||

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो वाचयेद वैश्वदेविकान प्रीयन्ताम इति ये विश्वेदेवास तेन इतीरयेत ।।

dattvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo vācayed vaiśvadevikān prīyantām iti ye viśvedevās tena itīrayet ||

तथेति चोक्ते तैर विप्रैः प्रार्थनीयास तथाशिषः पश्चाद विसर्जयेद देवान पूर्वं पैत्रान महामते ।।

tatheti cokte tair vipraiḥ prārthanīyās tathāśiṣaḥ paścād visarjayed devān pūrvaṃ paitrān mahāmate ||

मातामहानाम अप्य एवं सह देवैः क्रमः स्मृतः भोजने च स्वशक्त्या च दाने तद्वद विसर्जने ।।

mātāmahānām apy evaṃ saha devaiḥ kramaḥ smṛtaḥ bhojane ca svaśaktyā ca dāne tadvad visarjane ||

आपादशौचनात पूर्वं कुर्याद देवद्विजन्मसु विसर्जनं तु प्रथमं पैत्रं मातामहेषु वै ।।

āpādaśaucanāt pūrvaṃ kuryād devadvijanmasu visarjanaṃ tu prathamaṃ paitraṃ mātāmaheṣu vai ||

विसर्जयेत प्रीतिवचः सन्मानाभ्यर्चितांस ततः निवर्तेताभ्यनुज्ञात आद्वारात तान अनुव्रजेत ।।

visarjayet prītivacaḥ sanmānābhyarcitāṃs tataḥ nivartetābhyanujñāta ādvārāt tān anuvrajet ||

ततस तु वैश्वदेवाख्यां कुर्यान नित्यक्रियां बुधः भुञ्जीयाच च समं पूज्यभृत्यबन्धुभिर आत्मनः ।।

tatas tu vaiśvadevākhyāṃ kuryān nityakriyāṃ budhaḥ bhuñjīyāc ca samaṃ pūjyabhṛtyabandhubhir ātmanaḥ ||

एवं श्राद्धं बुधः कुर्यात पैत्रं मातामहं तथा श्राद्धैर आप्यायिता दद्युः सर्वकामान पितामहाः ।।

evaṃ śrāddhaṃ budhaḥ kuryāt paitraṃ mātāmahaṃ tathā śrāddhair āpyāyitā dadyuḥ sarvakāmān pitāmahāḥ ||

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस तिलाः रजतस्य तथा दानं कथासंदर्शनादिकम ।।

trīṇi śrāddhe pavitrāṇi dauhitraḥ kutapas tilāḥ rajatasya tathā dānaṃ kathāsaṃdarśanādikam ||

वर्ज्यानि कुर्वता श्राद्धं कोपो ऽध्वगमनं त्वरा भोक्तुर अप्य अत्र राजेन्द्र त्रयम एतन न शस्यते ।।

varjyāni kurvatā śrāddhaṃ kopo 'dhvagamanaṃ tvarā bhoktur apy atra rājendra trayam etan na śasyate ||

विश्वेदेवाः सपितरस तथा मातामहा नृप कुलं चाप्याय्यते पुंसां सर्वं श्राद्धं प्रकुर्वताम ।।

viśvedevāḥ sapitaras tathā mātāmahā nṛpa kulaṃ cāpyāyyate puṃsāṃ sarvaṃ śrāddhaṃ prakurvatām ||

सोमाधारः पितृगणो योगाधारश च चन्द्रमाः श्राद्धे योगिनियोगस तु तस्माद भूपाल शस्यते ।।

somādhāraḥ pitṛgaṇo yogādhāraś ca candramāḥ śrāddhe yoginiyogas tu tasmād bhūpāla śasyate ||

सहस्रस्यापि विप्राणां योगी चेत पुरतः स्थितः सर्वान भोक्तॄंस तारयति यजमानं तथा नृप ।।

sahasrasyāpi viprāṇāṃ yogī cet purataḥ sthitaḥ sarvān bhoktṝṃs tārayati yajamānaṃ tathā nṛpa ||