ब्रह्मेन्द्ररुद्रनासत्यसूर्याग्निवसुमारुतान विश्वेदेवान ऋषिगणान वयांसि मनुजान पशून ।।

brahmendrarudranāsatyasūryāgnivasumārutān viśvedevān ṛṣigaṇān vayāṃsi manujān paśūn ||

सरीसृपान पितृगणान यच चान्यद भूतसंज्ञितम श्राद्धं श्रद्धान्वितः कुर्वन तर्पयत्य अखिलं जगत ।।

sarīsṛpān pitṛgaṇān yac cānyad bhūtasaṃjñitam śrāddhaṃ śraddhānvitaḥ kurvan tarpayaty akhilaṃ jagat ||

मासि मास्य असिते पक्षे पञ्चदश्यां नरेश्वर तथाष्टकासु कुर्वीत काम्यान कालाञ छृणुष्व मे ।।

māsi māsy asite pakṣe pañcadaśyāṃ nareśvara tathāṣṭakāsu kurvīta kāmyān kālāñ chṛṇuṣva me ||

श्राद्धार्हम आगतं द्रव्यं विशिष्टम अथवा द्विजम श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपाते ऽयने तथा ।।

śrāddhārham āgataṃ dravyaṃ viśiṣṭam athavā dvijam śrāddhaṃ kurvīta vijñāya vyatīpāte 'yane tathā ||

विषुवे चापि संप्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः समस्तेष्व एव भूपाल राशिष्व अर्के च गच्छति ।।

viṣuve cāpi saṃprāpte grahaṇe śaśisūryayoḥ samasteṣv eva bhūpāla rāśiṣv arke ca gacchati ||

नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ।।

nakṣatragrahapīḍāsu duṣṭasvapnāvalokane icchāśrāddhāni kurvīta navasasyāgame tathā ||

अमावास्या यदा मैत्रविशाखास्वातियोगिनी श्राद्धैः पितृगणस तृप्तिं तथाप्नोत्य अष्टवार्षिकीम ।।

amāvāsyā yadā maitraviśākhāsvātiyoginī śrāddhaiḥ pitṛgaṇas tṛptiṃ tathāpnoty aṣṭavārṣikīm ||

अमावास्या यदा पुष्ये रौद्रे चर्क्षे पुनर्वसौ द्वादशाब्दं तदा तृप्तिं प्रयान्ति पितरो ऽर्चिताः ।।

amāvāsyā yadā puṣye raudre carkṣe punarvasau dvādaśābdaṃ tadā tṛptiṃ prayānti pitaro 'rcitāḥ ||

वासवाजैकपादर्क्षे पितॄणां तृप्तिम इच्छताम वारुणे चाप्य अमावास्या देवानाम अपि दुर्लभा ।।

vāsavājaikapādarkṣe pitṝṇāṃ tṛptim icchatām vāruṇe cāpy amāvāsyā devānām api durlabhā ||

नवस्व ऋक्षेष्व अमावास्या यदैतेष्व अवनीपते तदा तृप्तिप्रदं श्राद्धं पितॄणां शृणु चापरम ।।

navasv ṛkṣeṣv amāvāsyā yadaiteṣv avanīpate tadā tṛptipradaṃ śrāddhaṃ pitṝṇāṃ śṛṇu cāparam ||

गीतं सनत्कुमारेण यदऽइलाय महात्मने पृच्छते पितृभक्ताय श्रद्धयावनताय च ।।

gītaṃ sanatkumāreṇa yad'ilāya mahātmane pṛcchate pitṛbhaktāya śraddhayāvanatāya ca ||

वैशाखमासस्य च या तृतीया नवम्य असौ कार्त्तिकशुक्लपक्षे नभस्यमासस्य तु कृष्णपक्षे त्रयोदशी पञ्चदशी च माघे ।।

vaiśākhamāsasya ca yā tṛtīyā navamy asau kārttikaśuklapakṣe nabhasyamāsasya tu kṛṣṇapakṣe trayodaśī pañcadaśī ca māghe ||

एता युगाद्यास तिथयश चतस्रो ऽप्य अनन्तपुण्या नृप संप्रदिष्टाः ।। उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश च त्रिष्व अष्टकास्व अप्य अयनद्वये च ।।

etā yugādyās tithayaś catasro 'py anantapuṇyā nṛpa saṃpradiṣṭāḥ || upaplave candramaso raveś ca triṣv aṣṭakāsv apy ayanadvaye ca ||

पानीयम अप्य अत्र तिलैर विमिश्रं दद्यात पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यम एतत पितरो वदन्ति ।।

pānīyam apy atra tilair vimiśraṃ dadyāt pitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyam etat pitaro vadanti ||

माघासिते पञ्चदशी कदाचिद उपैति योगं यदि वारुणेन ऋक्षेण कालः स परः पितॄणां न ह्य अल्पपुण्यैर नृप लभ्यते ऽसौ ।।

māghāsite pañcadaśī kadācid upaiti yogaṃ yadi vāruṇena ṛkṣeṇa kālaḥ sa paraḥ pitṝṇāṃ na hy alpapuṇyair nṛpa labhyate 'sau ||

काले धनिष्ठा यदि नाम तस्मिन भवन्ति भूपाल तदा पितृभ्यः दत्तं जलान्नं प्रददाति तृप्तिं वर्षायुतं तत्कुलजैर मनुष्यैः ।।

kāle dhaniṣṭhā yadi nāma tasmin bhavanti bhūpāla tadā pitṛbhyaḥ dattaṃ jalānnaṃ pradadāti tṛptiṃ varṣāyutaṃ tatkulajair manuṣyaiḥ ||

तत्रैव चेद भाद्रपदास तु पूर्वाः काले तदा यत क्रियते पितृभ्यः श्राद्धं परां तृप्तिम उपेत्य तेन युगं समग्रं पितरः स्वपन्ति ।।

tatraiva ced bhādrapadās tu pūrvāḥ kāle tadā yat kriyate pitṛbhyaḥ śrāddhaṃ parāṃ tṛptim upetya tena yugaṃ samagraṃ pitaraḥ svapanti ||

गङ्गां शतद्रूम अथ वा विपाशां सरस्वतीं नैमिषगोमतीं वा ततो ऽवगाह्यार्चनम आदरेण कृत्वा पितॄणां दुरितानि हन्ति ।।

gaṅgāṃ śatadrūm atha vā vipāśāṃ sarasvatīṃ naimiṣagomatīṃ vā tato 'vagāhyārcanam ādareṇa kṛtvā pitṝṇāṃ duritāni hanti ||

गायन्ति चैतत पितरः सदैव वर्षामघातृप्तिम अवाप्य भूयः माघासितान्ते शुभतीर्थतोयैर यास्याम तृप्तिं तनयादिदत्तैः ।।

gāyanti caitat pitaraḥ sadaiva varṣāmaghātṛptim avāpya bhūyaḥ māghāsitānte śubhatīrthatoyair yāsyāma tṛptiṃ tanayādidattaiḥ ||

चित्तं च वित्तं च नृणां विशुद्धं शस्तश च कालः कथितो विधिश च पात्रं यथोक्तं परमा च भक्तिर नृणां प्रयच्छत्य अभिवाञ्छितानि ।।

cittaṃ ca vittaṃ ca nṛṇāṃ viśuddhaṃ śastaś ca kālaḥ kathito vidhiś ca pātraṃ yathoktaṃ paramā ca bhaktir nṛṇāṃ prayacchaty abhivāñchitāni ||

पितृगीतांस तथैवात्र श्लोकांस तांश च शृणुष्व मे श्रुत्वा तथैव भवता भाव्यं तत्रादृतात्मना ।।

pitṛgītāṃs tathaivātra ślokāṃs tāṃś ca śṛṇuṣva me śrutvā tathaiva bhavatā bhāvyaṃ tatrādṛtātmanā ||

अपि धन्यः कुले जायाद अस्माकं मतिमान नरः अकुर्वन वित्तशाठ्यं यः पिण्डान्नो निर्वपिष्यति ।।

api dhanyaḥ kule jāyād asmākaṃ matimān naraḥ akurvan vittaśāṭhyaṃ yaḥ piṇḍānno nirvapiṣyati ||

रत्नवस्त्रमहीयानमहाभोगादिकं वसु विभवे सति विप्रेभ्यो यो ऽस्मान उद्दिश्य दास्यति ।।

ratnavastramahīyānamahābhogādikaṃ vasu vibhave sati viprebhyo yo 'smān uddiśya dāsyati ||

अन्नेन वा यथाशक्त्या काले ऽस्मिन भक्तिनम्रधीः भोजयिष्यति विप्राग्र्यांस तन्मात्रविभवो नरः ।।

annena vā yathāśaktyā kāle 'smin bhaktinamradhīḥ bhojayiṣyati viprāgryāṃs tanmātravibhavo naraḥ ||

असमर्थो ऽन्नदानस्य धान्यम आमं स्वशक्तितः प्रदास्यति द्विजाग्रेभ्यः स्वल्पाल्पां वापि दक्षिणाम ।।

asamartho 'nnadānasya dhānyam āmaṃ svaśaktitaḥ pradāsyati dvijāgrebhyaḥ svalpālpāṃ vāpi dakṣiṇām ||

तत्राप्य असामर्थ्ययुतः कराग्राग्रस्थितांस तिलान प्रणम्य द्विजमुख्याय कस्मैचिद भूप दास्यति ।।

tatrāpy asāmarthyayutaḥ karāgrāgrasthitāṃs tilān praṇamya dvijamukhyāya kasmaicid bhūpa dāsyati ||

तिलैः सप्ताष्टभिर वापि समवेताञ जलाञ्जलीन भक्तिनम्रः समुद्दिश्य भुव्य अस्माकं प्रदास्यति ।।

tilaiḥ saptāṣṭabhir vāpi samavetāñ jalāñjalīn bhaktinamraḥ samuddiśya bhuvy asmākaṃ pradāsyati ||

यतः कुतश्चित संप्राप्य गोभ्यो वापि गवाह्निकम अभावे प्रीणयन्न अस्माञ श्रद्धायुक्तः प्रदास्यति ।।

yataḥ kutaścit saṃprāpya gobhyo vāpi gavāhnikam abhāve prīṇayann asmāñ śraddhāyuktaḥ pradāsyati ||

सर्वाभावे वनं गत्वा कक्षमूलप्रदर्शकः सूर्यादिलोकपालानाम इदम उच्चैर पठिष्यति ।।

sarvābhāve vanaṃ gatvā kakṣamūlapradarśakaḥ sūryādilokapālānām idam uccair paṭhiṣyati ||

न मे ऽस्ति वित्तं न धनं च नान्यच छ्राद्धोपयोग्यं स्वपितॄन नतो ऽस्मि तृप्यन्तु भक्त्या पितरो मयैतौ कृतौ भुजौ वर्त्मनि मारुतस्य ।।

na me 'sti vittaṃ na dhanaṃ ca nānyac chrāddhopayogyaṃ svapitṝn nato 'smi tṛpyantu bhaktyā pitaro mayaitau kṛtau bhujau vartmani mārutasya ||

इत्य एतत पितृभिर गीतं भावाभावप्रयोजनम यः करोति कृतं तेन श्राद्धं भवति पार्थिव ।।

ity etat pitṛbhir gītaṃ bhāvābhāvaprayojanam yaḥ karoti kṛtaṃ tena śrāddhaṃ bhavati pārthiva ||