सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः स जैमिनिः क्रमेण येन मैत्रेय बिभेद शृणु तन मम ।।

sāmavedataroḥ śākhā vyāsaśiṣyaḥ sa jaiminiḥ krameṇa yena maitreya bibheda śṛṇu tan mama ||

सुमन्तुस तस्य पुत्रो ऽभूत सुकर्मास्याप्य अभूत सुतः अधीतवन्ताव एकैकां संहितां तौ महामुनी ।।

sumantus tasya putro 'bhūt sukarmāsyāpy abhūt sutaḥ adhītavantāv ekaikāṃ saṃhitāṃ tau mahāmunī ||

साहस्रं संहिताभेदं सुकर्मा तत्सुतस ततः चकार तं च तच्छिष्यौ जगृहाते महाव्रतौ ।।

sāhasraṃ saṃhitābhedaṃ sukarmā tatsutas tataḥ cakāra taṃ ca tacchiṣyau jagṛhāte mahāvratau ||

हिरण्यनाभः कौसल्यः पौष्पिञ्जिश च द्विजोत्तम उदीच्याः सामगाः शिष्यास तस्य पञ्चदश स्मृताः ।।

hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ pauṣpiñjiś ca dvijottama udīcyāḥ sāmagāḥ śiṣyās tasya pañcadaśa smṛtāḥ ||

हिरण्यनाभात तावत्यः संहिता यैर द्विजोत्तमैः गृहीतास ते ऽपि चोच्यन्ते पण्डितैः प्राच्यसामगाः ।।

hiraṇyanābhāt tāvatyaḥ saṃhitā yair dvijottamaiḥ gṛhītās te 'pi cocyante paṇḍitaiḥ prācyasāmagāḥ ||

लोकाक्षिः कुथुमिश चैव कुषीदी लाङ्गलिस तथा पौष्पिञ्जिशिष्यास तद्भेदैः संहिता बहुलीकृताः ।।

lokākṣiḥ kuthumiś caiva kuṣīdī lāṅgalis tathā pauṣpiñjiśiṣyās tadbhedaiḥ saṃhitā bahulīkṛtāḥ ||

हिरण्यनाभशिष्यश च चतुर्विंशतिसंहिताः प्रोवाच कृतिनामासौ शिष्येभ्यः सुमहामतिः ।।

hiraṇyanābhaśiṣyaś ca caturviṃśatisaṃhitāḥ provāca kṛtināmāsau śiṣyebhyaḥ sumahāmatiḥ ||

तैश चापि सामवेदो ऽसौ शाखाभिर बहुलीकृतः अथर्वणाम अथो वक्ष्ये संहितानां समुच्चयम अथर्ववेदं स मुनिः सुमन्तुर अमितद्युतिः ।।

taiś cāpi sāmavedo 'sau śākhābhir bahulīkṛtaḥ atharvaṇām atho vakṣye saṃhitānāṃ samuccayam atharvavedaṃ sa muniḥ sumantur amitadyutiḥ ||

शिष्यम अध्यापयाम आस कबन्धं सो ऽपि तं द्विधा कृत्वा तु देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान ।।

śiṣyam adhyāpayām āsa kabandhaṃ so 'pi taṃ dvidhā kṛtvā tu devadarśāya tathā pathyāya dattavān ||

देवदर्शस्य शिष्यास तु मौद्गो ब्रह्मबलिस तथा शौल्कायनिः पिप्पलादस तथान्यो मुनिसत्तम ।।

devadarśasya śiṣyās tu maudgo brahmabalis tathā śaulkāyaniḥ pippalādas tathānyo munisattama ||

पथ्यस्यापि त्रयः शिष्याः कृता यैर द्विज संहिताः जाजलिः कुमुदादिश च तृतीयः शौनको द्विज ।।

pathyasyāpi trayaḥ śiṣyāḥ kṛtā yair dvija saṃhitāḥ jājaliḥ kumudādiś ca tṛtīyaḥ śaunako dvija ||

शौनकस तु द्विधा कृत्वा ददाव एकां तु बभ्रवे द्वितीयां संहितां प्रादात सैन्धवाय च संज्ञिने ।।

śaunakas tu dvidhā kṛtvā dadāv ekāṃ tu babhrave dvitīyāṃ saṃhitāṃ prādāt saindhavāya ca saṃjñine ||

सैन्धवान मुञ्जकेशश च ऽभिनद वेदं द्विधा पुनः नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च ।।

saindhavān muñjakeśaś ca 'bhinad vedaṃ dvidhā punaḥ nakṣatrakalpo vedānāṃ saṃhitānāṃ tathaiva ca ||

चतुर्थः स्याद आङ्गिरसः शान्तिकल्पश च पञ्चमः श्रेष्ठास त्व अथर्वणाम एते संहितानां विकल्पकाः ।।

caturthaḥ syād āṅgirasaḥ śāntikalpaś ca pañcamaḥ śreṣṭhās tv atharvaṇām ete saṃhitānāṃ vikalpakāḥ ||

आख्यानैश चाप्य उपाख्यानैर गाथाभिः कल्पशुद्धिभिः पुराणसंहितां चक्रे पुराणार्थविशारदः ।।

ākhyānaiś cāpy upākhyānair gāthābhiḥ kalpaśuddhibhiḥ purāṇasaṃhitāṃ cakre purāṇārthaviśāradaḥ ||

प्रख्यातो व्यासशिष्यो ऽभूत सूतो वै रोमहर्षणः पुराणसंहितां तस्मै ददौ व्यासो महामुनिः ।।

prakhyāto vyāsaśiṣyo 'bhūt sūto vai romaharṣaṇaḥ purāṇasaṃhitāṃ tasmai dadau vyāso mahāmuniḥ ||

सुमतिश चाग्निवर्चाश च मित्रायुः शांशपायनः अकृतव्रणो ऽथ सावर्णिः षट शिष्यास तस्य चाभवन ।।

sumatiś cāgnivarcāś ca mitrāyuḥ śāṃśapāyanaḥ akṛtavraṇo 'tha sāvarṇiḥ ṣaṭ śiṣyās tasya cābhavan ||

काश्यपः संहिताकर्ता सावर्णिः शांशपायनः रोमहर्षणिका चान्या तिसॄणां मूलसंहिता ।।

kāśyapaḥ saṃhitākartā sāvarṇiḥ śāṃśapāyanaḥ romaharṣaṇikā cānyā tisṝṇāṃ mūlasaṃhitā ||

चतुष्टयेनाप्य एतेन संहितानाम इदं मुने ।।

catuṣṭayenāpy etena saṃhitānām idaṃ mune ||

आद्यं सर्वपुराणानां पुराणं ब्राह्मम उच्यते अष्टादश पुराणानि पुराणज्ञाः प्रचक्षते ।।

ādyaṃ sarvapurāṇānāṃ purāṇaṃ brāhmam ucyate aṣṭādaśa purāṇāni purāṇajñāḥ pracakṣate ||

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम ।।

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā tathānyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyaṃ ca saptamam ||

आग्नेयम अष्टमं चैव भविष्यं नवमं तथा दशमं ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गम एकादशं स्मृतम ।।

āgneyam aṣṭamaṃ caiva bhaviṣyaṃ navamaṃ tathā daśamaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgam ekādaśaṃ smṛtam ||

वाराहं द्वादशं चैव स्कान्दं चात्र त्रयोदशम चतुर्दशं वामनं च कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम मात्स्यं च गारुडं चैव ब्रह्माण्डं च ततः परम ।।

vārāhaṃ dvādaśaṃ caiva skāndaṃ cātra trayodaśam caturdaśaṃ vāmanaṃ ca kaurmaṃ pañcadaśaṃ smṛtam mātsyaṃ ca gāruḍaṃ caiva brahmāṇḍaṃ ca tataḥ param ||

सर्गश च प्रतिसर्गश च वंशो मन्वन्तराणि च सर्वेष्व एतेषु कथ्यन्ते वंशानुचरितं च यत ।।

sargaś ca pratisargaś ca vaṃśo manvantarāṇi ca sarveṣv eteṣu kathyante vaṃśānucaritaṃ ca yat ||

यद एतत तव मैत्रेय पुराणं कथ्यते मया एतद वैष्णवसंज्ञं वै पाद्मस्य समनन्तरम ।।

yad etat tava maitreya purāṇaṃ kathyate mayā etad vaiṣṇavasaṃjñaṃ vai pādmasya samanantaram ||

सर्गे च प्रतिसर्गे च वंशमन्वन्तरादिषु कथ्यते भगवान विष्णुर अशेषेष्व एव सत्तम ।।

sarge ca pratisarge ca vaṃśamanvantarādiṣu kathyate bhagavān viṣṇur aśeṣeṣv eva sattama ||

अङ्गानि चतुरो वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्य एताश चतुर्दश ।।

aṅgāni caturo vedā mīmāṃsā nyāyavistaraḥ purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hy etāś caturdaśa ||

आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश चैव ते त्रयः अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्य अष्टादशैव ताः ।।

āyurvedo dhanurvedo gāndharvaś caiva te trayaḥ arthaśāstraṃ caturthaṃ tu vidyā hy aṣṭādaśaiva tāḥ ||

ज्ञेया ब्रह्मर्षयः पूर्वं तेभ्यो देवर्षयः पुनः राजर्षयः पुनस तेभ्य ऋषिप्रकृतयस त्रयः ।।

jñeyā brahmarṣayaḥ pūrvaṃ tebhyo devarṣayaḥ punaḥ rājarṣayaḥ punas tebhya ṛṣiprakṛtayas trayaḥ ||

इति शाखाः समाख्याताः शाखाभेदास तथैव च कर्तारश चैव शाखानां भेदहेतुस तथोदितः ।।

iti śākhāḥ samākhyātāḥ śākhābhedās tathaiva ca kartāraś caiva śākhānāṃ bhedahetus tathoditaḥ ||

सर्वमन्वन्तरेष्व एवं शाखाभेदाः समाः स्मृताः ।।

sarvamanvantareṣv evaṃ śākhābhedāḥ samāḥ smṛtāḥ ||

प्राजापत्या श्रुतिर नित्या तद्विकल्पास त्व इमे द्विज ।।

prājāpatyā śrutir nityā tadvikalpās tv ime dvija ||

एतत तवोदितं सर्वं यत पृष्टो ऽहम इह त्वया मैत्रेय वेदसंबद्धं किम अन्यत कथयामि ते ।।

etat tavoditaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā maitreya vedasaṃbaddhaṃ kim anyat kathayāmi te ||