आद्यो वेदश चतुष्पादः शतसाहस्रसंमितः ततो दशगुणः कृत्स्नो यज्ञो ऽयं सर्वकामधुक ।।

ādyo vedaś catuṣpādaḥ śatasāhasrasaṃmitaḥ tato daśaguṇaḥ kṛtsno yajño 'yaṃ sarvakāmadhuk ||

ततो ऽत्र मत्सुतो व्यासो ऽष्टाविंशतितमे ऽन्तरे वेदम एकं चतुष्पादं चतुर्धा व्यभजत प्रभुः ।।

tato 'tra matsuto vyāso 'ṣṭāviṃśatitame 'ntare vedam ekaṃ catuṣpādaṃ caturdhā vyabhajat prabhuḥ ||

यथा तु तेन वै व्यस्ता वेदव्यासेन धीमता वेदास तथा समस्तैस तैर व्यस्ता व्यासैस तथा मया ।।

yathā tu tena vai vyastā vedavyāsena dhīmatā vedās tathā samastais tair vyastā vyāsais tathā mayā ||

तद अनेनैव वेदानां शाखाभेदान द्विजोत्तम चतुर्युगेषु रचितान समस्तेष्व अवधारय ।।

tad anenaiva vedānāṃ śākhābhedān dvijottama caturyugeṣu racitān samasteṣv avadhāraya ||

कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम को ऽन्यो हि भुवि मैत्रेय महाभारतकृद भवेत ।।

kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum ko 'nyo hi bhuvi maitreya mahābhāratakṛd bhavet ||

तेन व्यस्ता यथा वेदा मत्पुत्रेण महात्मना द्वापरे ह्य अत्र मैत्रेय तन मे शृणु यथार्थतः ।।

tena vyastā yathā vedā matputreṇa mahātmanā dvāpare hy atra maitreya tan me śṛṇu yathārthataḥ ||

ब्रह्मणा चोदितो व्यासो वेदान व्यस्तुं प्रचक्रमे अथ शिष्यान स जग्राह चतुरो वेदपारगान ।।

brahmaṇā codito vyāso vedān vyastuṃ pracakrame atha śiṣyān sa jagrāha caturo vedapāragān ||

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः वैशम्पायननामानं यजुर्वेदस्य चाग्रहीत ।।

ṛgvedaśrāvakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ vaiśampāyananāmānaṃ yajurvedasya cāgrahīt ||

जैमिनिं सामवेदस्य तथैवाथर्ववेदवित सुमन्तुस तस्य शिष्यो ऽभूद वेदव्यासस्य धीमतः ।।

jaiminiṃ sāmavedasya tathaivātharvavedavit sumantus tasya śiṣyo 'bhūd vedavyāsasya dhīmataḥ ||

रोमहर्षणनामानं महाबुद्धिं महामुनिः सूतं जग्राह शिष्यं स इतिहासपुराणयोः ।।

romaharṣaṇanāmānaṃ mahābuddhiṃ mahāmuniḥ sūtaṃ jagrāha śiṣyaṃ sa itihāsapurāṇayoḥ ||

एक आसीद यजुर्वेदस तं चतुर्धा व्यकल्पयत चातुर्होत्रम अभूद यस्मिंस तेन यज्ञम अथाकरोत ।।

eka āsīd yajurvedas taṃ caturdhā vyakalpayat cāturhotram abhūd yasmiṃs tena yajñam athākarot ||

आध्वर्यवं यजुर्भिस तु ऋग्भिर होत्रं तथा मुनिः औद्गात्रं सामभिश चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्य अथर्वभिः ।।

ādhvaryavaṃ yajurbhis tu ṛgbhir hotraṃ tathā muniḥ audgātraṃ sāmabhiś cakre brahmatvaṃ cāpy atharvabhiḥ ||

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान मुनिः यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः ।।

tataḥ sa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavān muniḥ yajūṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmabhiḥ ||

राज्ञस त्व अथर्ववेदेन सर्वकर्माणि स प्रभुः कारयाम आस मैत्रेय ब्रह्मत्वं च यथास्थितिः ।।

rājñas tv atharvavedena sarvakarmāṇi sa prabhuḥ kārayām āsa maitreya brahmatvaṃ ca yathāsthitiḥ ||

सो ऽयम एको महावेदतरुस तेन पृथक्कृतः चतुर्धा तु ततो जातं वेदपादपकाननम ।।

so 'yam eko mahāvedatarus tena pṛthakkṛtaḥ caturdhā tu tato jātaṃ vedapādapakānanam ||

बिभेद प्रथमं विप्र पैल ऋग्वेदपादपम इन्द्रप्रमतये प्रादाद बाष्कलाय च संहिते ।।

bibheda prathamaṃ vipra paila ṛgvedapādapam indrapramataye prādād bāṣkalāya ca saṃhite ||

चतुर्धा स बिभेदाथ बाष्कलो निजसंहिताम बौध्यादिभ्यो ददौ तास तु शिष्येभ्यः स महामतिः ।।

caturdhā sa bibhedātha bāṣkalo nijasaṃhitām baudhyādibhyo dadau tās tu śiṣyebhyaḥ sa mahāmatiḥ ||

बौध्याग्निमाठरौ तद्वद याज्ञवल्क्यपराशरौ प्रतिशाखास तु शाखायास तस्यास ते जगृहुर मुने ।।

baudhyāgnimāṭharau tadvad yājñavalkyaparāśarau pratiśākhās tu śākhāyās tasyās te jagṛhur mune ||

इन्द्रप्रमतिर एकां तु संहितां स्वसुतं ततः माण्डुकेयं महात्मानं मैत्रेयाध्यापयत तदा ।।

indrapramatir ekāṃ tu saṃhitāṃ svasutaṃ tataḥ māṇḍukeyaṃ mahātmānaṃ maitreyādhyāpayat tadā ||

तस्य शिष्यप्रशिष्येभ्यः पुत्रशिष्यान क्रमाद ययौ ।।

tasya śiṣyapraśiṣyebhyaḥ putraśiṣyān kramād yayau ||

वेदमित्रस तु शाकल्यः संहितां ताम अधीतवान चकार संहिताः पञ्च शिष्येभ्यः प्रददौ च ताः ।।

vedamitras tu śākalyaḥ saṃhitāṃ tām adhītavān cakāra saṃhitāḥ pañca śiṣyebhyaḥ pradadau ca tāḥ ||

तस्य शिष्यास तु ये पञ्च तेषां नामानि मे शृणु मुद्गलो गालवश चैव वात्स्यः शालीय एव च शिशिरः पञ्चमश चासीत मैत्रेय सुमहामुनिः ।।

tasya śiṣyās tu ye pañca teṣāṃ nāmāni me śṛṇu mudgalo gālavaś caiva vātsyaḥ śālīya eva ca śiśiraḥ pañcamaś cāsīt maitreya sumahāmuniḥ ||

संहितात्रितयं चक्रे शाकपूणिर अथेतरः निरुक्तम अकरोत तद्वच चतुर्थं मुनिसत्तम ।।

saṃhitātritayaṃ cakre śākapūṇir athetaraḥ niruktam akarot tadvac caturthaṃ munisattama ||

क्रौञ्चो वैतालकिस तद्वद बलाकश च महामुनिः निरुक्तश च चतुर्थो ऽभूद वेदवेदाङ्गपारगः ।।

krauñco vaitālakis tadvad balākaś ca mahāmuniḥ niruktaś ca caturtho 'bhūd vedavedāṅgapāragaḥ ||

इत्य एताः प्रतिशाखाभ्यो ऽप्य अनुशाखा द्विजोत्तम बाष्कलश चापरास तिस्रः संहिताः कृतवान द्विज शिष्यः कालायनिर गार्ग्यस तृतीयश च तथा जवः ।।

ity etāḥ pratiśākhābhyo 'py anuśākhā dvijottama bāṣkalaś cāparās tisraḥ saṃhitāḥ kṛtavān dvija śiṣyaḥ kālāyanir gārgyas tṛtīyaś ca tathā javaḥ ||

इत्य एते बह्वृचाः प्रोक्ताः संहिता यैः प्रवर्तिताः ।।

ity ete bahvṛcāḥ proktāḥ saṃhitā yaiḥ pravartitāḥ ||