मैत्रेय श्रूयतां सम्यक चरितं तस्य धीमतः प्रह्लादस्य सदोदारचरितस्य महात्मनः ।।

maitreya śrūyatāṃ samyak caritaṃ tasya dhīmataḥ prahlādasya sadodāracaritasya mahātmanaḥ ||

दितेः पुत्रो महावीर्यो हिरण्यकशिपुः पुरा त्रैलोक्यं वशम आनिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः ।।

diteḥ putro mahāvīryo hiraṇyakaśipuḥ purā trailokyaṃ vaśam āninye brahmaṇo varadarpitaḥ ||

इन्द्रत्वम अकरोद दैत्यः स चासीत सविता स्वयम वायुर अग्निर अपां नाथः सोमश चासीन महासुरः ।।

indratvam akarod daityaḥ sa cāsīt savitā svayam vāyur agnir apāṃ nāthaḥ somaś cāsīn mahāsuraḥ ||

धनानाम अधिपः सो ऽभूत स एवासीत स्वयं यमः यज्ञभागान अशेषांस तु स स्वयं बुभुजे ऽसुरः ।।

dhanānām adhipaḥ so 'bhūt sa evāsīt svayaṃ yamaḥ yajñabhāgān aśeṣāṃs tu sa svayaṃ bubhuje 'suraḥ ||

देवाः स्वर्गं परित्यज्य तत्त्रासान मुनिसत्तम विचेरुर अवनौ सर्वे बिभ्राणा मानुषीं तनुम ।।

devāḥ svargaṃ parityajya tattrāsān munisattama vicerur avanau sarve bibhrāṇā mānuṣīṃ tanum ||

जित्वा त्रिभुवनं सर्वं त्रैलोक्यैश्वर्यदर्पितः उद्गीयमानो गन्धर्वैर बुभुजे विषयान प्रियान ।।

jitvā tribhuvanaṃ sarvaṃ trailokyaiśvaryadarpitaḥ udgīyamāno gandharvair bubhuje viṣayān priyān ||

पानासक्तं महात्मानं हिरण्यकशिपुं तदा उपासां चक्रिरे सर्वे सिद्धगन्धर्वपन्नगाः ।।

pānāsaktaṃ mahātmānaṃ hiraṇyakaśipuṃ tadā upāsāṃ cakrire sarve siddhagandharvapannagāḥ ||

अवादयञ जगुश चान्ये जयशब्दान अथापरे दैत्येश्वरस्य पुरतश चक्रुः सिद्धा मुदान्विताः ।।

avādayañ jaguś cānye jayaśabdān athāpare daityeśvarasya purataś cakruḥ siddhā mudānvitāḥ ||

तत्र प्रनृत्ताप्सरसि स्फाटिकाभ्रमये ऽसुरः पपौ पानं मुदा युक्तः प्रासादे सुमनोहरे ।।

tatra pranṛttāpsarasi sphāṭikābhramaye 'suraḥ papau pānaṃ mudā yuktaḥ prāsāde sumanohare ||

तस्य पुत्रो महाभागः प्रह्लादो नाम नामतः पपाठ बालपाठ्यानि गुरुगेहं गतो ऽर्भकः ।।

tasya putro mahābhāgaḥ prahlādo nāma nāmataḥ papāṭha bālapāṭhyāni gurugehaṃ gato 'rbhakaḥ ||

एकदा तु स धर्मात्मा जगाम गुरुणा सह पानासक्तस्य पुरतः पितुर दैत्यपतेस तदा ।।

ekadā tu sa dharmātmā jagāma guruṇā saha pānāsaktasya purataḥ pitur daityapates tadā ||

पादप्रणामावनतं तम उत्थाप्य पिता सुतम हिरण्यकशिपुः प्राह प्रह्लादम अमितौजसम ।।

pādapraṇāmāvanataṃ tam utthāpya pitā sutam hiraṇyakaśipuḥ prāha prahlādam amitaujasam ||

पठ्यतां भवता वत्स सारभूतं सुभाषितम कालेनैतावता यत ते सदोद्युक्तेन शिक्षितम ।।

paṭhyatāṃ bhavatā vatsa sārabhūtaṃ subhāṣitam kālenaitāvatā yat te sadodyuktena śikṣitam ||

श्रूयतां तात वक्ष्यामि सारभूतं तवाज्ञया समाहितमना भूत्वा यन मे चेतस्य अवस्थितम ।।

śrūyatāṃ tāta vakṣyāmi sārabhūtaṃ tavājñayā samāhitamanā bhūtvā yan me cetasy avasthitam ||

अनादिमध्यान्तम अजम अवृद्धिक्षयम अच्युतम प्रणतो ऽस्म्य अन्तसंतानं सर्वकारणकारणम ।।

anādimadhyāntam ajam avṛddhikṣayam acyutam praṇato 'smy antasaṃtānaṃ sarvakāraṇakāraṇam ||

एतन निशम्य दैत्येन्द्रः कोपसंरक्तलोचनः विलोक्य तद्गुरुं प्राह स्फुरिताधरपल्लवः ।।

etan niśamya daityendraḥ kopasaṃraktalocanaḥ vilokya tadguruṃ prāha sphuritādharapallavaḥ ||

ब्रह्मबन्धो किम एतत ते विपक्षस्तुतिसंहितम असारं ग्राहितो बालो माम अवज्ञाय दुर्मते ।।

brahmabandho kim etat te vipakṣastutisaṃhitam asāraṃ grāhito bālo mām avajñāya durmate ||

दैत्येश्वर न कोपस्य वशम आगन्तुम अर्हसि ममोपदेशजनितं नायं वदति ते सुतः ।।

daityeśvara na kopasya vaśam āgantum arhasi mamopadeśajanitaṃ nāyaṃ vadati te sutaḥ ||

अनुशिष्टो ऽसि केनेदृग वत्स प्रह्लाद कथ्यताम मयोपदिष्टं नेत्य एष प्रब्रवीति गुरुस तव ।।

anuśiṣṭo 'si kenedṛg vatsa prahlāda kathyatām mayopadiṣṭaṃ nety eṣa prabravīti gurus tava ||

शास्ता विष्णुर अशेषस्य जगतो यो हृदि स्थितः तम ऋते परमात्मानं तात कः केन शास्यते ।।

śāstā viṣṇur aśeṣasya jagato yo hṛdi sthitaḥ tam ṛte paramātmānaṃ tāta kaḥ kena śāsyate ||

को ऽयं विष्णुः सुदुर्बुद्धे यं ब्रवीषि पुनः पुनः जगताम ईश्वरस्येह पुरतः प्रसभं मम ।।

ko 'yaṃ viṣṇuḥ sudurbuddhe yaṃ bravīṣi punaḥ punaḥ jagatām īśvarasyeha purataḥ prasabhaṃ mama ||

न शब्दगोचरं यस्य योगिध्येयं परं पदम यतो यश च स्वयं विश्वं स विष्णुः परमेश्वरः ।।

na śabdagocaraṃ yasya yogidhyeyaṃ paraṃ padam yato yaś ca svayaṃ viśvaṃ sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ ||

परमेश्वरसंज्ञो ऽज्ञ किम अन्यो मय्य अवस्थिते तवास्ति मर्तुकामस त्वं प्रब्रवीषि पुनः पुनः ।।

parameśvarasaṃjño 'jña kim anyo mayy avasthite tavāsti martukāmas tvaṃ prabravīṣi punaḥ punaḥ ||

न केवलं तात मम प्रजानां स ब्रह्मभूतो भवतश च विष्णुः धाता विधाता परमेश्वरश च प्रसीद कोपं कुरुषे किमर्थम ।।

na kevalaṃ tāta mama prajānāṃ sa brahmabhūto bhavataś ca viṣṇuḥ dhātā vidhātā parameśvaraś ca prasīda kopaṃ kuruṣe kimartham ||

प्रविष्टः को ऽस्य हृदयं दुर्बुद्धेर अतिपापकृत येनेदृशान्य असाधूनि वदत्य आविष्टमानसः ।।

praviṣṭaḥ ko 'sya hṛdayaṃ durbuddher atipāpakṛt yenedṛśāny asādhūni vadaty āviṣṭamānasaḥ ||

न केवलं मद्धृदयं स विष्णुर आक्रम्य लोकान अखिलान अवस्थितः स मां त्वदादींश च पितः समस्तान समस्तचेष्टासु युनक्ति सर्वगः ।।

na kevalaṃ maddhṛdayaṃ sa viṣṇur ākramya lokān akhilān avasthitaḥ sa māṃ tvadādīṃś ca pitaḥ samastān samastaceṣṭāsu yunakti sarvagaḥ ||

निष्क्राम्यताम अयं दुष्टः शास्यतां च गुरोर गृहे योजितो दुर्मतिः केन विपक्षवितथस्तुतौ ।।

niṣkrāmyatām ayaṃ duṣṭaḥ śāsyatāṃ ca guror gṛhe yojito durmatiḥ kena vipakṣavitathastutau ||

इत्य उक्ते स तदा दैत्यैर नीतो गुरुगृहं पुनः जग्राह विद्याम अनिशं गुरुशुश्रूषणोद्यतः ।।

ity ukte sa tadā daityair nīto gurugṛhaṃ punaḥ jagrāha vidyām aniśaṃ guruśuśrūṣaṇodyataḥ ||

काले ऽतीते ऽतिमहति प्रह्लादम असुरेश्वरः समाहूयाब्रवीद गाथा काचित पुत्रक गीयताम ।।

kāle 'tīte 'timahati prahlādam asureśvaraḥ samāhūyābravīd gāthā kācit putraka gīyatām ||

यतः प्रधानपुरुषौ यतश चैतच चराचरम कारणं सकलस्यास्य स नो विष्णुः प्रसीदतु ।।

yataḥ pradhānapuruṣau yataś caitac carācaram kāraṇaṃ sakalasyāsya sa no viṣṇuḥ prasīdatu ||

दुरात्मा वध्यताम एष नानेनार्थो ऽस्ति जीवता स्वपक्षहानिकर्तृत्वाद यः कुलाङ्गारतां गतः ।।

durātmā vadhyatām eṣa nānenārtho 'sti jīvatā svapakṣahānikartṛtvād yaḥ kulāṅgāratāṃ gataḥ ||

इत्य आज्ञप्तास ततस तेन प्रगृहीतमहायुधाः उद्यतास तस्य नाशाय दैत्याः शतसहस्रशः ।।

ity ājñaptās tatas tena pragṛhītamahāyudhāḥ udyatās tasya nāśāya daityāḥ śatasahasraśaḥ ||

विष्णुः शस्त्रेषु युष्मासु मयि चासौ यथा स्थितः दैतेयास तेन सत्येन मा क्रामन्त्व आयुधानि वः ।।

viṣṇuḥ śastreṣu yuṣmāsu mayi cāsau yathā sthitaḥ daiteyās tena satyena mā krāmantv āyudhāni vaḥ ||

ततस तैः शतशो दैत्यैः शस्त्रौघैर आहतो ऽपि सन नावाप वेदनाम अल्पाम अभूच चैव पुनर नवः ।।

tatas taiḥ śataśo daityaiḥ śastraughair āhato 'pi san nāvāpa vedanām alpām abhūc caiva punar navaḥ ||

दुर्बुद्धे विनिवर्तस्व वैरिपक्षस्तवाद अतः अभयं ते प्रयच्छामि मातिमूढमतिर भव ।।

durbuddhe vinivartasva vairipakṣastavād ataḥ abhayaṃ te prayacchāmi mātimūḍhamatir bhava ||

भो भोः सर्पाः दुराचारम एनम अत्यन्तदुर्मतिम विषज्वालाविलैर वक्त्रैः सद्यो नयत संक्षयम ।।

bho bhoḥ sarpāḥ durācāram enam atyantadurmatim viṣajvālāvilair vaktraiḥ sadyo nayata saṃkṣayam ||

इत्य उक्तास तेन ते सर्पाः कुहकास तक्षकादयः अदंशन्त समस्तेषु गात्रेष्व अतिविषोल्बणाः ।।

ity uktās tena te sarpāḥ kuhakās takṣakādayaḥ adaṃśanta samasteṣu gātreṣv ativiṣolbaṇāḥ ||

स त्व आसक्तमतिः कृष्णे दंश्यमानो महोरगैः न विवेदात्मनो गात्रं तत्स्मृत्याह्लादसंस्थितः ।।

sa tv āsaktamatiḥ kṛṣṇe daṃśyamāno mahoragaiḥ na vivedātmano gātraṃ tatsmṛtyāhlādasaṃsthitaḥ ||

दंष्ट्रा विशीर्णा मणयः स्फुटन्ति फणेषु तापो हृदयेषु कम्पः नास्य त्वचः स्वल्पम अपीह भिन्नं प्रशाधि दैत्येश्वर कर्म चान्यत ।।

daṃṣṭrā viśīrṇā maṇayaḥ sphuṭanti phaṇeṣu tāpo hṛdayeṣu kampaḥ nāsya tvacaḥ svalpam apīha bhinnaṃ praśādhi daityeśvara karma cānyat ||

हे दिग्गजाः संकटदन्तमिश्रा घ्नतैनम अस्मद्रिपुपक्षभिन्नम तज्जा विनाशाय भवन्ति तस्य यथारणेः प्रज्वलितो हुताशः ।।

he diggajāḥ saṃkaṭadantamiśrā ghnatainam asmadripupakṣabhinnam tajjā vināśāya bhavanti tasya yathāraṇeḥ prajvalito hutāśaḥ ||

ततः स दिग्गजैर बालो भूभृच्छिखरसंनिभैः पातितो धरणीपृष्ठे विषाणैर अप्य अपीड्यत ।।

tataḥ sa diggajair bālo bhūbhṛcchikharasaṃnibhaiḥ pātito dharaṇīpṛṣṭhe viṣāṇair apy apīḍyata ||

स्मरतस तस्य गोविन्दम इभदन्ताः सहस्रशः शीर्णा वक्षःस्थलं प्राप्य स प्राह पितरं ततः ।।

smaratas tasya govindam ibhadantāḥ sahasraśaḥ śīrṇā vakṣaḥsthalaṃ prāpya sa prāha pitaraṃ tataḥ ||

दन्ता गजानां कुलिशाग्रनिष्ठुराः शीर्णा यद एते न बलं ममैतत महाविपत्पापविनाशनो ऽयं जनार्दनानुस्मरणानुभावः ।।

dantā gajānāṃ kuliśāgraniṣṭhurāḥ śīrṇā yad ete na balaṃ mamaitat mahāvipatpāpavināśano 'yaṃ janārdanānusmaraṇānubhāvaḥ ||

ज्वाल्यताम असुरा वह्निर अपसर्पत दिग्गजाः वायो समेधयाग्निं त्वं दह्यताम एष पापकृत ।।

jvālyatām asurā vahnir apasarpata diggajāḥ vāyo samedhayāgniṃ tvaṃ dahyatām eṣa pāpakṛt ||

महाकाष्ठचयच्छन्नम असुरेन्द्रसुतं ततः प्रज्वाल्य दानवा वह्निं ददहुः स्वामिचोदिताः ।।

mahākāṣṭhacayacchannam asurendrasutaṃ tataḥ prajvālya dānavā vahniṃ dadahuḥ svāmicoditāḥ ||

तातैष वह्निः पवनेरितो ऽपि न मां दहत्य अत्र समन्ततो ऽहम पश्यामि पद्मास्तरणास्तृतानि शीतानि सर्वाणि दिशां मुखानि ।।

tātaiṣa vahniḥ pavanerito 'pi na māṃ dahaty atra samantato 'ham paśyāmi padmāstaraṇāstṛtāni śītāni sarvāṇi diśāṃ mukhāni ||

अथ दैत्येश्वरं प्रोचुर भार्गवस्यात्मजा द्विजाः पुरोहिता महात्मानः साम्ना संस्तूय वाग्मिनः ।।

atha daityeśvaraṃ procur bhārgavasyātmajā dvijāḥ purohitā mahātmānaḥ sāmnā saṃstūya vāgminaḥ ||

राजन नियम्यतां कोपो बाले ऽत्र तनये निजे कोपो देवनिकायेषु तत्र ते सफलो यतः ।।

rājan niyamyatāṃ kopo bāle 'tra tanaye nije kopo devanikāyeṣu tatra te saphalo yataḥ ||

तथा तथैनं बालं ते शासितारो वयं नृप यथा विपक्षनाशाय विनीतस ते भविष्यति ।।

tathā tathainaṃ bālaṃ te śāsitāro vayaṃ nṛpa yathā vipakṣanāśāya vinītas te bhaviṣyati ||

बालत्वं सर्वदोषाणां दैत्यराजास्पदं यतः ततो ऽत्र कोपम अत्यर्थं योक्तुम अर्हसि नार्भके ।।

bālatvaṃ sarvadoṣāṇāṃ daityarājāspadaṃ yataḥ tato 'tra kopam atyarthaṃ yoktum arhasi nārbhake ||

न त्यक्ष्यति हरेः पक्षम अस्माकं वचनाद यदि ततः कृत्यां वधायास्य करिष्यामो ऽनिवर्तिनीम ।।

na tyakṣyati hareḥ pakṣam asmākaṃ vacanād yadi tataḥ kṛtyāṃ vadhāyāsya kariṣyāmo 'nivartinīm ||

एवम अभ्यर्थितस तैस तु दैत्यराजः पुरोहितैः दैत्यैर निष्क्रामयाम आस पुत्रं पावकसंचयात ।।

evam abhyarthitas tais tu daityarājaḥ purohitaiḥ daityair niṣkrāmayām āsa putraṃ pāvakasaṃcayāt ||

ततो गुरुगृहे बालः स वसन बालदानवान अध्यापयाम आस मुहुर उपदेशान्तरे गुरोः ।।

tato gurugṛhe bālaḥ sa vasan bāladānavān adhyāpayām āsa muhur upadeśāntare guroḥ ||

श्रूयतां परमार्थो मे दैतेया दितिजात्मजाः न चान्यथैतन मन्तव्यं नात्र लोभादिकारणम ।।

śrūyatāṃ paramārtho me daiteyā ditijātmajāḥ na cānyathaitan mantavyaṃ nātra lobhādikāraṇam ||

जन्म बाल्यं ततः सर्वो जन्तुः प्राप्नोति यौवनम अव्याहतैव भवति ततो ऽनुदिवसं जरा ।।

janma bālyaṃ tataḥ sarvo jantuḥ prāpnoti yauvanam avyāhataiva bhavati tato 'nudivasaṃ jarā ||

ततश च मृत्युम अभ्येति जन्तुर दैत्येश्वरात्मजाः प्रत्यक्षं दृश्यते चैतद अस्माकं भवतां तथा ।।

tataś ca mṛtyum abhyeti jantur daityeśvarātmajāḥ pratyakṣaṃ dṛśyate caitad asmākaṃ bhavatāṃ tathā ||

मृतस्य च पुनर जन्म भवत्य एतच च नान्यथा आगमो ऽयं तथा तच च नोपादानं विनोद्भवः ।।

mṛtasya ca punar janma bhavaty etac ca nānyathā āgamo 'yaṃ tathā tac ca nopādānaṃ vinodbhavaḥ ||

गर्भवासादि यावत तु पुनर्जन्मोपपादनम समस्तावस्थकं तावद दुःखम एवावगम्यताम ।।

garbhavāsādi yāvat tu punarjanmopapādanam samastāvasthakaṃ tāvad duḥkham evāvagamyatām ||

क्षुत्तृष्णोपशमं तद्वच शीताद्युपशमं सुखम मन्यते बालबुद्धित्वाद दुःखम एव हि तत पुनः ।।

kṣuttṛṣṇopaśamaṃ tadvac śītādyupaśamaṃ sukham manyate bālabuddhitvād duḥkham eva hi tat punaḥ ||

अत्यन्तस्तिमिताङ्गानां व्यायामेन सुखैषिणाम भ्रान्तिज्ञानवतां पुंसां प्रहारो ऽपि सुखायते ।।

atyantastimitāṅgānāṃ vyāyāmena sukhaiṣiṇām bhrāntijñānavatāṃ puṃsāṃ prahāro 'pi sukhāyate ||

क्व शरीरम अशेषाणां श्लेष्मादीनां महाचयः क्व चाङ्गशोभासौरभ्यकमनीयादयो गुणाः ।।

kva śarīram aśeṣāṇāṃ śleṣmādīnāṃ mahācayaḥ kva cāṅgaśobhāsaurabhyakamanīyādayo guṇāḥ ||

मांसासृक्पूयविण्मूत्रस्नायुमज्जास्थिसंहतौ देहे चेत प्रीतिमान मूढो भविता नरके ऽपि सः ।।

māṃsāsṛkpūyaviṇmūtrasnāyumajjāsthisaṃhatau dehe cet prītimān mūḍho bhavitā narake 'pi saḥ ||

अग्नेः शीतेन तोयस्य तृषा भक्तस्य च क्षुधा क्रियते सुखकर्तृत्वं तद्विलोमस्य चेतरैः ।।

agneḥ śītena toyasya tṛṣā bhaktasya ca kṣudhā kriyate sukhakartṛtvaṃ tadvilomasya cetaraiḥ ||

करोति हे दैत्यपुत्रा यावन्मात्रं परिग्रहम तावन्मात्रं स एवास्य दुःखं चेतसि यच्छति ।।

karoti he daityaputrā yāvanmātraṃ parigraham tāvanmātraṃ sa evāsya duḥkhaṃ cetasi yacchati ||

यावतः कुरुते जन्तुः संबन्धान मनसः प्रियान तावन्तो ऽस्य निखन्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः ।।

yāvataḥ kurute jantuḥ saṃbandhān manasaḥ priyān tāvanto 'sya nikhanyante hṛdaye śokaśaṅkavaḥ ||

यद यद गृहे तन मनसि यत्र तत्रावतिष्ठतः नाशदाहापहरणं कुतस तत्रैव तिष्ठति ।।

yad yad gṛhe tan manasi yatra tatrāvatiṣṭhataḥ nāśadāhāpaharaṇaṃ kutas tatraiva tiṣṭhati ||

जन्मन्य अत्र महद दुःखं म्रियमाणस्य चापि तत यातनासु यमस्योग्रं गर्भसंक्रमणेषु च ।।

janmany atra mahad duḥkhaṃ mriyamāṇasya cāpi tat yātanāsu yamasyograṃ garbhasaṃkramaṇeṣu ca ||

गर्भे च सुखलेशो ऽपि भवद्भिर अनुमीयते यदि तत कथ्यताम एवं सर्वं दुःखमयं जगत ।।

garbhe ca sukhaleśo 'pi bhavadbhir anumīyate yadi tat kathyatām evaṃ sarvaṃ duḥkhamayaṃ jagat ||

तद एतद अतिदुःखानाम आस्पदे ऽत्र भवार्णवे भवतां कथ्यते सत्यं विष्णुर एकः परायणः ।।

tad etad atiduḥkhānām āspade 'tra bhavārṇave bhavatāṃ kathyate satyaṃ viṣṇur ekaḥ parāyaṇaḥ ||

मा जानीत वयं बाला देही देहेषु शाश्वतः जरायौवनजन्माद्या धर्मा देहस्य नात्मनः ।।

mā jānīta vayaṃ bālā dehī deheṣu śāśvataḥ jarāyauvanajanmādyā dharmā dehasya nātmanaḥ ||

बालो ऽहं तावद इच्छातो यतिष्ये श्रेयसे युवा युवाहं वार्द्धके प्राप्ते करिष्याम्य आत्मनो हितम ।।

bālo 'haṃ tāvad icchāto yatiṣye śreyase yuvā yuvāhaṃ vārddhake prāpte kariṣyāmy ātmano hitam ||

वृद्धो ऽहं मम कार्याणि समस्तानि न गोचरे किं करिष्यामि मन्दात्मा समर्थेन न यत कृतम ।।

vṛddho 'haṃ mama kāryāṇi samastāni na gocare kiṃ kariṣyāmi mandātmā samarthena na yat kṛtam ||

एवं दुराशयाक्षिप्तमानसः पुरुषः सदा श्रेयसो ऽभिमुखं याति न कदाचित पिपासितः ।।

evaṃ durāśayākṣiptamānasaḥ puruṣaḥ sadā śreyaso 'bhimukhaṃ yāti na kadācit pipāsitaḥ ||

बाल्ये क्रीडनकासक्ता यौवने विषयोन्मुखाः अज्ञानयन्त्य अशक्त्या च वार्द्धकं समुपस्थितम ।।

bālye krīḍanakāsaktā yauvane viṣayonmukhāḥ ajñānayanty aśaktyā ca vārddhakaṃ samupasthitam ||

तस्माद बाल्ये विवेकात्मा यतेत श्रेयसे सदा बाल्ययौवनवृद्धाद्यैर देहभावैर असंयुतः ।।

tasmād bālye vivekātmā yateta śreyase sadā bālyayauvanavṛddhādyair dehabhāvair asaṃyutaḥ ||

तद एतद वो मयाख्यातं यदि जानीत नानृतम तद अस्मत्प्रीतये विष्णुः स्मर्यतां बन्धमुक्तिदः ।।

tad etad vo mayākhyātaṃ yadi jānīta nānṛtam tad asmatprītaye viṣṇuḥ smaryatāṃ bandhamuktidaḥ ||

आयासः स्मरणे को ऽस्य स्मृतो यच्छति शोभनम पापक्षयश च भवति स्मरतां तम अहर्निशम ।।

āyāsaḥ smaraṇe ko 'sya smṛto yacchati śobhanam pāpakṣayaś ca bhavati smaratāṃ tam aharniśam ||

सर्वभूतस्थिते तस्मिन मतिर मैत्री दिवानिशम भवतां जायताम एवं सर्वक्लेशान प्रहास्यथ ।।

sarvabhūtasthite tasmin matir maitrī divāniśam bhavatāṃ jāyatām evaṃ sarvakleśān prahāsyatha ||

तापत्रयेणाभिहतं यद एतद अखिलं जगत तदा शोच्येषु भूतेषु द्वेषं प्राज्ञः करोति कः ।।

tāpatrayeṇābhihataṃ yad etad akhilaṃ jagat tadā śocyeṣu bhūteṣu dveṣaṃ prājñaḥ karoti kaḥ ||

अथ भद्राणि भूतानि हीनशक्तिर अहं परम मुदं तथापि कुर्वीत हानिर द्वेषफलं यतः ।।

atha bhadrāṇi bhūtāni hīnaśaktir ahaṃ param mudaṃ tathāpi kurvīta hānir dveṣaphalaṃ yataḥ ||

बद्धवैराणि भूतानि द्वेषं कुर्वन्ति चेत ततः शोच्यान्य अहो ऽतिमोहेन व्याप्तानीति मनीषिणाम ।।

baddhavairāṇi bhūtāni dveṣaṃ kurvanti cet tataḥ śocyāny aho 'timohena vyāptānīti manīṣiṇām ||

एते भिन्नदृशां दैत्या विकल्पाः कथिता मया कृत्वाभ्युपगमं तत्र संक्षेपः श्रूयतां मम ।।

ete bhinnadṛśāṃ daityā vikalpāḥ kathitā mayā kṛtvābhyupagamaṃ tatra saṃkṣepaḥ śrūyatāṃ mama ||

विस्तारः सर्वभूतस्य विष्णोर विश्वम इदं जगत द्रष्टव्यम आत्मवत तस्माद अभेदेन विचक्षणैः ।।

vistāraḥ sarvabhūtasya viṣṇor viśvam idaṃ jagat draṣṭavyam ātmavat tasmād abhedena vicakṣaṇaiḥ ||

समुत्सृज्यासुरं भावं तस्माद यूयं यथा वयम तथा यत्नं करिष्यामो यथा प्राप्स्याम निर्वृतिम ।।

samutsṛjyāsuraṃ bhāvaṃ tasmād yūyaṃ yathā vayam tathā yatnaṃ kariṣyāmo yathā prāpsyāma nirvṛtim ||

नैवाग्निना न चार्केण नेन्दुना न च वायुना पर्जन्यवरुणाभ्यां वा न सिद्धैर न च राक्षसैः ।।

naivāgninā na cārkeṇa nendunā na ca vāyunā parjanyavaruṇābhyāṃ vā na siddhair na ca rākṣasaiḥ ||

न यक्षैर न च दैत्येन्द्रैर नोरगैर न च किंनरैः न मनुष्यैर न पशुभिर दोषैर नैवात्मसंभवैः ।।

na yakṣair na ca daityendrair noragair na ca kiṃnaraiḥ na manuṣyair na paśubhir doṣair naivātmasaṃbhavaiḥ ||

ज्वराक्षिरोगातीसारप्लीहगुल्मादिकैस तथा द्वेषेर्ष्यामत्सराद्यैर वा रागलोभादिभिः क्षयम ।।

jvarākṣirogātīsāraplīhagulmādikais tathā dveṣerṣyāmatsarādyair vā rāgalobhādibhiḥ kṣayam ||

न चान्यैर नीयते कैश्चिन नित्या यात्यन्तनिर्मला ताम आप्नोत्य अमले न्यस्य केशवे हृदयं नरः ।।

na cānyair nīyate kaiścin nityā yātyantanirmalā tām āpnoty amale nyasya keśave hṛdayaṃ naraḥ ||

असारसंसारविवर्तनेषु मा यात तोषं प्रसभं ब्रवीमि सर्वत्र दैत्याः समताम उपेत समत्वम आराधनम अच्युतस्य ।।

asārasaṃsāravivartaneṣu mā yāta toṣaṃ prasabhaṃ bravīmi sarvatra daityāḥ samatām upeta samatvam ārādhanam acyutasya ||

तस्मिन प्रसन्ने किम इहास्त्य अलभ्यं धर्मार्थकामैर अलम अल्पकास ते समाश्रिताद ब्रह्मतरोर अनन्तान निःसंशयं प्राप्स्यथ वै महत फलम ।।

tasmin prasanne kim ihāsty alabhyaṃ dharmārthakāmair alam alpakās te samāśritād brahmataror anantān niḥsaṃśayaṃ prāpsyatha vai mahat phalam ||