निशम्यैतद अशेषेण मैत्रेय नृपतेः सुतः निर्जगाम वनात तस्मात प्रणिपत्य स तान ऋषीन ।।

niśamyaitad aśeṣeṇa maitreya nṛpateḥ sutaḥ nirjagāma vanāt tasmāt praṇipatya sa tān ṛṣīn ||

कृतकृत्यम इवात्मानं मन्यमानस ततो द्विज मधुसंज्ञं महापुण्यं जगाम यमुनातटम ।।

kṛtakṛtyam ivātmānaṃ manyamānas tato dvija madhusaṃjñaṃ mahāpuṇyaṃ jagāma yamunātaṭam ||

पुनश च मधुसंज्ञेन दैत्येनाधिष्ठितं यतः ततो मधुवनं नाम्ना ख्यातम अत्र महीतले ।।

punaś ca madhusaṃjñena daityenādhiṣṭhitaṃ yataḥ tato madhuvanaṃ nāmnā khyātam atra mahītale ||

हत्वा च लवणं रक्षो मधुपुत्रं महाबलम शत्रुघ्नो मधुरां नाम पुरीं यत्र चकार वै ।।

hatvā ca lavaṇaṃ rakṣo madhuputraṃ mahābalam śatrughno madhurāṃ nāma purīṃ yatra cakāra vai ||

यत्र वै देवदेवस्य सांनिध्यं हरिमेधसः सर्वपापहरे तस्मिंस तपस तीर्थे चकार सः ।।

yatra vai devadevasya sāṃnidhyaṃ harimedhasaḥ sarvapāpahare tasmiṃs tapas tīrthe cakāra saḥ ||

मरीचिमिश्रैर मुनिभिर यथोद्दिष्टम अभूत तथा आत्मन्य अशेषदेवेशं स्थितं विष्णुम अमन्यत ।।

marīcimiśrair munibhir yathoddiṣṭam abhūt tathā ātmany aśeṣadeveśaṃ sthitaṃ viṣṇum amanyata ||

अनन्यचेतसस तस्य ध्यायतो भगवान हरिः सर्वभूतगतो विप्र सर्वभावगतो ऽभवत ।।

ananyacetasas tasya dhyāyato bhagavān hariḥ sarvabhūtagato vipra sarvabhāvagato 'bhavat ||

मनस्य अवस्थिते तस्य विष्णौ मैत्रेय योगिनः न शशाक धरा भारम उद्वोढुं भूतधारिणी ।।

manasy avasthite tasya viṣṇau maitreya yoginaḥ na śaśāka dharā bhāram udvoḍhuṃ bhūtadhāriṇī ||

वामपादस्थिते तस्मिन ननामार्धेन मेदिनी द्वितीयं च ननामार्धं क्षितेर दक्षिणतः स्थिते ।।

vāmapādasthite tasmin nanāmārdhena medinī dvitīyaṃ ca nanāmārdhaṃ kṣiter dakṣiṇataḥ sthite ||

पादाङ्गुष्ठेन संपीड्य यदा स वसुधां स्थितः तदा सा वसुधा विप्र चचाल सह पर्वतैः ।।

pādāṅguṣṭhena saṃpīḍya yadā sa vasudhāṃ sthitaḥ tadā sā vasudhā vipra cacāla saha parvataiḥ ||

नद्यो नदाः समुद्राश च संक्षोभं परमं ययुः तत्क्षोभाद अमराः क्षोभं परं जग्मुर महामुने ।।

nadyo nadāḥ samudrāś ca saṃkṣobhaṃ paramaṃ yayuḥ tatkṣobhād amarāḥ kṣobhaṃ paraṃ jagmur mahāmune ||

यामा नाम तदा देवा मैत्रेय परमाकुलाः इन्द्रेण सह संमन्त्र्य ध्यानभङ्गं प्रचक्रमुः ।।

yāmā nāma tadā devā maitreya paramākulāḥ indreṇa saha saṃmantrya dhyānabhaṅgaṃ pracakramuḥ ||

कूष्माण्डा विविधै रूपैर महेन्द्रेण महामुने समाधिभङ्गम अत्यन्तम आरब्धाः कर्तुम आतुराः ।।

kūṣmāṇḍā vividhai rūpair mahendreṇa mahāmune samādhibhaṅgam atyantam ārabdhāḥ kartum āturāḥ ||

सुनीतिर नाम तन्माता सास्रा तत्पुरतः स्थिता पुत्रेति करुणां वाचम आह मायामयी तदा ।।

sunītir nāma tanmātā sāsrā tatpurataḥ sthitā putreti karuṇāṃ vācam āha māyāmayī tadā ||

पुत्रकास्मान निवर्तस्व शरीरव्ययदारुणात निर्बन्धतो मया लब्धो बहुभिस त्वं मनोरथैः ।।

putrakāsmān nivartasva śarīravyayadāruṇāt nirbandhato mayā labdho bahubhis tvaṃ manorathaiḥ ||

दीनाम एकां परित्यक्तुम अनाथां न त्वम अर्हसि सपत्नीवचनाद वत्स अगतेस त्वं गतिर मम ।।

dīnām ekāṃ parityaktum anāthāṃ na tvam arhasi sapatnīvacanād vatsa agates tvaṃ gatir mama ||

क्व च त्वं पञ्चवर्षीयः क्व चैतद दारुणं तपः निवर्त्यतां मनः कष्टान निर्बन्धात फलवर्जितात ।।

kva ca tvaṃ pañcavarṣīyaḥ kva caitad dāruṇaṃ tapaḥ nivartyatāṃ manaḥ kaṣṭān nirbandhāt phalavarjitāt ||

कालः क्रीडनकानां ते तदन्ते ऽध्ययनस्य च ततः समस्तभोगानां तदन्ते चेष्यते तपः ।।

kālaḥ krīḍanakānāṃ te tadante 'dhyayanasya ca tataḥ samastabhogānāṃ tadante ceṣyate tapaḥ ||

कालः क्रीडनकानां यस तव बालस्य पुत्रक तस्मिंस त्वम इत्थं तपसि किं नाशायात्मनो रतः ।।

kālaḥ krīḍanakānāṃ yas tava bālasya putraka tasmiṃs tvam itthaṃ tapasi kiṃ nāśāyātmano rataḥ ||

मत्प्रीतिः परमो धर्मो वयोवस्थाक्रियाक्रमम अनुवर्तस्व मा मोहं निवर्तास्माद अधर्मतः ।।

matprītiḥ paramo dharmo vayovasthākriyākramam anuvartasva mā mohaṃ nivartāsmād adharmataḥ ||

परित्यजति वत्साद्य यद्य एतन न भवांस तपः त्यक्ष्याम्य अहम अपि प्राणांस ततो वै पश्यतस तव ।।

parityajati vatsādya yady etan na bhavāṃs tapaḥ tyakṣyāmy aham api prāṇāṃs tato vai paśyatas tava ||

स तां विलपतीम एवं बाष्पव्याकुललोचनाम समाहितमना विष्णौ पश्यन्न अपि न दृष्टवान ।।

sa tāṃ vilapatīm evaṃ bāṣpavyākulalocanām samāhitamanā viṣṇau paśyann api na dṛṣṭavān ||

वत्स वत्स सुघोराणि रक्षांस्य एतानि भीषणे वने ऽभ्युद्यतशस्त्राणि समायान्त्य अपगम्यताम ।।

vatsa vatsa sughorāṇi rakṣāṃsy etāni bhīṣaṇe vane 'bhyudyataśastrāṇi samāyānty apagamyatām ||

इत्य उक्त्वा प्रययौ साथ रक्षांस्य आविर्बभुस ततः अभ्युद्यतोग्रशस्त्राणि ज्वालामालाकुलैर मुखैः ।।

ity uktvā prayayau sātha rakṣāṃsy āvirbabhus tataḥ abhyudyatograśastrāṇi jvālāmālākulair mukhaiḥ ||

ततो नादान अतीवोग्रान राजपुत्रस्य ते पुरः मुमुचुर दीप्तशस्त्राणि भ्रामयन्तो निशाचराः ।।

tato nādān atīvogrān rājaputrasya te puraḥ mumucur dīptaśastrāṇi bhrāmayanto niśācarāḥ ||

शिवाश च शतशो नेदुः सज्वालकवलैर मुखैः त्रासाय तस्य बालस्य योगयुक्तस्य सर्वतः ।।

śivāś ca śataśo neduḥ sajvālakavalair mukhaiḥ trāsāya tasya bālasya yogayuktasya sarvataḥ ||

हन्यतां हन्यताम एष छिद्यतां छिद्यताम अयम भक्ष्यतां भक्ष्यतां चायम इत्य ऊचुस ते निशाचराः ।।

hanyatāṃ hanyatām eṣa chidyatāṃ chidyatām ayam bhakṣyatāṃ bhakṣyatāṃ cāyam ity ūcus te niśācarāḥ ||

ततो नानाविधान नादान सिंहोष्ट्रमकराननाः त्रासाय राजपुत्रस्य नेदुस ते रजनीचराः ।।

tato nānāvidhān nādān siṃhoṣṭramakarānanāḥ trāsāya rājaputrasya nedus te rajanīcarāḥ ||

रक्षांसि तानि ते नादाः शिवास तान्य आयुधानि च गोविन्दासक्तचित्तस्य ययुर नेन्द्रियगोचरम ।।

rakṣāṃsi tāni te nādāḥ śivās tāny āyudhāni ca govindāsaktacittasya yayur nendriyagocaram ||

एकाग्रचेताः सततं विष्णुम एवात्मसंश्रयम दृष्टवान पृथिवीनाथपुत्रो नान्यत कथंचन ।।

ekāgracetāḥ satataṃ viṣṇum evātmasaṃśrayam dṛṣṭavān pṛthivīnāthaputro nānyat kathaṃcana ||

ततः सर्वासु मायासु विलीनासु पुनः सुराः संक्षोभं परमं जग्मुस तत्पराभवशङ्किताः ।।

tataḥ sarvāsu māyāsu vilīnāsu punaḥ surāḥ saṃkṣobhaṃ paramaṃ jagmus tatparābhavaśaṅkitāḥ ||

ते समेत्य जगद्योनिम अनादिनिधनं हरिम शरण्यं शरणं यातास तपसा तस्य तापिताः ।।

te sametya jagadyonim anādinidhanaṃ harim śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yātās tapasā tasya tāpitāḥ ||

देवदेव जगन्नाथ परेश पुरुषोत्तम ध्रुवस्य तपसा तप्तास त्वां वयं शरणं गताः ।।

devadeva jagannātha pareśa puruṣottama dhruvasya tapasā taptās tvāṃ vayaṃ śaraṇaṃ gatāḥ ||

दिने दिने कलाशेषैः शशाङ्कः पूर्यते यथा तथायं तपसा देव प्रयात्य ऋद्धिम अहर्निशम ।।

dine dine kalāśeṣaiḥ śaśāṅkaḥ pūryate yathā tathāyaṃ tapasā deva prayāty ṛddhim aharniśam ||

औत्तानपादितपसा वयम इत्थं जनार्दन भीतास त्वां शरणं यातास तपसस तं निवर्तय ।।

auttānapāditapasā vayam itthaṃ janārdana bhītās tvāṃ śaraṇaṃ yātās tapasas taṃ nivartaya ||

न विद्मः किं स शक्रत्वं किं सूर्यत्वम अभीप्सति वित्तपाम्बुपसोमानां साभिलाषः पदेषु किम ।।

na vidmaḥ kiṃ sa śakratvaṃ kiṃ sūryatvam abhīpsati vittapāmbupasomānāṃ sābhilāṣaḥ padeṣu kim ||

तद अस्माकं प्रसीदेश हृदयाच छल्यम उद्धर उत्तानपादतनयं तपसः संनिवर्तय ।।

tad asmākaṃ prasīdeśa hṛdayāc chalyam uddhara uttānapādatanayaṃ tapasaḥ saṃnivartaya ||

नेन्द्रत्वं न च सूर्यत्वं नैवाम्बुपधनेशताम प्रार्थयत्य एष यं कामं तं करोम्य अखिलं सुराः ।।

nendratvaṃ na ca sūryatvaṃ naivāmbupadhaneśatām prārthayaty eṣa yaṃ kāmaṃ taṃ karomy akhilaṃ surāḥ ||

यात देवा यथाकामं स्वस्थानं विगतज्वराः निवर्तयाम्य अहं बालं तपस्य आसक्तमानसम ।।

yāta devā yathākāmaṃ svasthānaṃ vigatajvarāḥ nivartayāmy ahaṃ bālaṃ tapasy āsaktamānasam ||

इत्य उक्ता देवदेवेन प्रणम्य त्रिदशास ततः प्रययुः स्वानि धिष्ण्यानि शतक्रतुपुरोगमाः ।।

ity uktā devadevena praṇamya tridaśās tataḥ prayayuḥ svāni dhiṣṇyāni śatakratupurogamāḥ ||

भगवान अपि सर्वात्मा तन्मयत्वेन तोषितः गत्वा ध्रुवम उवाचेदं चतुर्भुजवपुर हरिः ।।

bhagavān api sarvātmā tanmayatvena toṣitaḥ gatvā dhruvam uvācedaṃ caturbhujavapur hariḥ ||

औत्तानपादे भद्रं ते तपसा परितोषितः वरदो ऽहम अनुप्राप्तो वरं वरय सुव्रत ।।

auttānapāde bhadraṃ te tapasā paritoṣitaḥ varado 'ham anuprāpto varaṃ varaya suvrata ||

बाह्यार्थनिरपेक्षं ते मयि चित्तं यद आहितम तुष्टो ऽहं भवतस तेन तद वृणीष्व वरं परम ।।

bāhyārthanirapekṣaṃ te mayi cittaṃ yad āhitam tuṣṭo 'haṃ bhavatas tena tad vṛṇīṣva varaṃ param ||

श्रुत्वेत्थं गदितं तस्य देवदेवस्य बालकः उन्मीलिताक्षो ददृशे ध्यानदृष्टं हरिं पुरः ।।

śrutvetthaṃ gaditaṃ tasya devadevasya bālakaḥ unmīlitākṣo dadṛśe dhyānadṛṣṭaṃ hariṃ puraḥ ||

शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गवरासिधरम अच्युतम किरीटिनं समालोक्य जगाम शिरसा महीम ।।

śaṅkhacakragadāśārṅgavarāsidharam acyutam kirīṭinaṃ samālokya jagāma śirasā mahīm ||

रोमाञ्चिताङ्गः सहसा साध्वसं परमं गतः स्तवाय देवदेवस्य स चक्रे मानसं ध्रुवः ।।

romāñcitāṅgaḥ sahasā sādhvasaṃ paramaṃ gataḥ stavāya devadevasya sa cakre mānasaṃ dhruvaḥ ||

किं वदामि स्तुताव अस्य केनोक्तेनास्य संस्तुतिः इत्य आकुलमतिर देवं तम एव शरणं ययौ ।।

kiṃ vadāmi stutāv asya kenoktenāsya saṃstutiḥ ity ākulamatir devaṃ tam eva śaraṇaṃ yayau ||

भगवन यदि मे तोषं तपसा परमं गतः स्तोतुं तद अहम इच्छामि वरम एनं प्रयच्छ मे ।।

bhagavan yadi me toṣaṃ tapasā paramaṃ gataḥ stotuṃ tad aham icchāmi varam enaṃ prayaccha me ||

ब्रह्माद्यैर वेदवेदज्ञैर ज्ञायते यस्य नो गतिः तं त्वां कथम अहं देव स्तोतुं शक्ष्यामि बालकः ।।

brahmādyair vedavedajñair jñāyate yasya no gatiḥ taṃ tvāṃ katham ahaṃ deva stotuṃ śakṣyāmi bālakaḥ ||

त्वद्भक्तिप्रवणं ह्य एतत परमेश्वर मे मनः स्तोतुं प्रवृत्तं त्वत्पादौ तत्र प्रज्ञां प्रयच्छ मे ।।

tvadbhaktipravaṇaṃ hy etat parameśvara me manaḥ stotuṃ pravṛttaṃ tvatpādau tatra prajñāṃ prayaccha me ||

शङ्खप्रान्तेन गोविन्दस तं पस्पर्श कृताञ्जलिम उत्तानपादतनयं द्विजवर्य जगत्पतिः ।।

śaṅkhaprāntena govindas taṃ pasparśa kṛtāñjalim uttānapādatanayaṃ dvijavarya jagatpatiḥ ||

अथ प्रसन्नवदनः तत्क्षणान नृपनन्दनः तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भूतधातारम अच्युतम ।।

atha prasannavadanaḥ tatkṣaṇān nṛpanandanaḥ tuṣṭāva praṇato bhūtvā bhūtadhātāram acyutam ||

भूमिर आपो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिर एव च भूतादिर आदिप्रकृतिर यस्य रूपं नतो ऽस्मि तम ।।

bhūmir āpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhir eva ca bhūtādir ādiprakṛtir yasya rūpaṃ nato 'smi tam ||

शुद्धः सूक्ष्मो ऽखिलव्यापी प्रधानात परतः पुमान यस्य रूपं नमस तस्मै पुरुषाय गुणात्मने ।।

śuddhaḥ sūkṣmo 'khilavyāpī pradhānāt parataḥ pumān yasya rūpaṃ namas tasmai puruṣāya guṇātmane ||

भूरादीनां समस्तानां गन्धादीनां च शाश्वतः बुद्ध्यादीनां प्रधानस्य पुरुषस्य च यः परः ।।

bhūrādīnāṃ samastānāṃ gandhādīnāṃ ca śāśvataḥ buddhyādīnāṃ pradhānasya puruṣasya ca yaḥ paraḥ ||

तं ब्रह्मभूतम आत्मानम अशेषजगतः पतिम प्रपद्ये शरणं शुद्धं त्वद्रूपं परमेश्वर ।।

taṃ brahmabhūtam ātmānam aśeṣajagataḥ patim prapadye śaraṇaṃ śuddhaṃ tvadrūpaṃ parameśvara ||

बृहत्त्वाद बृंहणत्वाच च यद रूपं ब्रह्मसंज्ञितम तस्मै नमस ते सर्वात्मन योगिचिन्त्याविकारवत ।।

bṛhattvād bṛṃhaṇatvāc ca yad rūpaṃ brahmasaṃjñitam tasmai namas te sarvātman yogicintyāvikāravat ||

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात सर्वव्यापी भुवः स्पर्शाद अत्यतिष्ठद दशाङ्गुलम ।।

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt sarvavyāpī bhuvaḥ sparśād atyatiṣṭhad daśāṅgulam ||

यद भूतं यच च वै भव्यं पुरुषोत्तम तद भवान त्वत्तो विराट स्वराट सम्राट त्वत्तश चाप्य अधिपूरुषः ।।

yad bhūtaṃ yac ca vai bhavyaṃ puruṣottama tad bhavān tvatto virāṭ svarāṭ samrāṭ tvattaś cāpy adhipūruṣaḥ ||

अत्यरिच्यत सो ऽधश च तिर्यग ऊर्ध्वं च वै भुवः त्वत्तो विश्वम इदं जातं त्वत्तो भूतभविष्यती ।।

atyaricyata so 'dhaś ca tiryag ūrdhvaṃ ca vai bhuvaḥ tvatto viśvam idaṃ jātaṃ tvatto bhūtabhaviṣyatī ||

त्वद्रूपधारिणश चान्तः सर्वभूतम इदं जगत त्वत्तो यज्ञः सर्वहुतः पृषदाज्यं पशुर द्विधा ।।

tvadrūpadhāriṇaś cāntaḥ sarvabhūtam idaṃ jagat tvatto yajñaḥ sarvahutaḥ pṛṣadājyaṃ paśur dvidhā ||

त्वत्त ऋचो ऽथ सामानि त्वत्तश छन्दांसि जज्ञिरे त्वत्तो यजूंष्य अजायन्त त्वत्तो ऽश्वाश चैकतोदतः ।।

tvatta ṛco 'tha sāmāni tvattaś chandāṃsi jajñire tvatto yajūṃṣy ajāyanta tvatto 'śvāś caikatodataḥ ||

गावस त्वत्तः समुद्भूतास त्वत्तो ऽजा अवयो मृगाः त्वन्मुखाद ब्राह्मणा बाह्वोस त्वत्तः क्षत्रम अजायत ।।

gāvas tvattaḥ samudbhūtās tvatto 'jā avayo mṛgāḥ tvanmukhād brāhmaṇā bāhvos tvattaḥ kṣatram ajāyata ||

वैश्यास तवोरुजाः शूद्रास तव पद्भ्यां समुद्गताः अक्ष्णोः सूर्यो ऽनिलः प्राणाच चन्द्रमा मनसस तव ।।

vaiśyās tavorujāḥ śūdrās tava padbhyāṃ samudgatāḥ akṣṇoḥ sūryo 'nilaḥ prāṇāc candramā manasas tava ||

प्राणो ऽन्तःसुषिराज जातो मुखाद अग्निर अजायत नाभितो गगनं द्यौश च शिरसः समवर्तत दिशः श्रोत्रात क्षितिः पद्भ्यां त्वत्तः सर्वम अभूद इदम ।।

prāṇo 'ntaḥsuṣirāj jāto mukhād agnir ajāyata nābhito gaganaṃ dyauś ca śirasaḥ samavartata diśaḥ śrotrāt kṣitiḥ padbhyāṃ tvattaḥ sarvam abhūd idam ||

न्यग्रोधः सुमहान अल्पे यथा बीजे व्यवस्थितः संयमे विश्वम अखिलं बीजभूते तथा त्वयि ।।

nyagrodhaḥ sumahān alpe yathā bīje vyavasthitaḥ saṃyame viśvam akhilaṃ bījabhūte tathā tvayi ||

बीजाद अङ्कुरसंभूतो न्यग्रोधः स समुच्छ्रितः विस्तारं च यथा याति त्वत्तः सृष्टौ तथा जगत ।।

bījād aṅkurasaṃbhūto nyagrodhaḥ sa samucchritaḥ vistāraṃ ca yathā yāti tvattaḥ sṛṣṭau tathā jagat ||

यथा हि कदली नान्या त्वक्पत्रान नाथ दृश्यते एवं विश्वस्य नान्यस त्वं त्वत्स्थायीश्वर दृश्यते ।।

yathā hi kadalī nānyā tvakpatrān nātha dṛśyate evaṃ viśvasya nānyas tvaṃ tvatsthāyīśvara dṛśyate ||

ह्लादिनी संधिनी संवित त्वय्य एका सर्वसंस्थितौ ह्लादतापकरी मिश्रा त्वयि नो गुणवर्जिते ।।

hlādinī saṃdhinī saṃvit tvayy ekā sarvasaṃsthitau hlādatāpakarī miśrā tvayi no guṇavarjite ||

पृथग्भूतैकभूताय भूतभूताय ते नमः प्रभूतभूतभूताय तुभ्यं भूतात्मने नमः ।।

pṛthagbhūtaikabhūtāya bhūtabhūtāya te namaḥ prabhūtabhūtabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ ||

व्यक्तप्रधानपुरुषविराट संराट स्वराट तथा विभाव्यते ऽन्तःकरणे पुरुषेष्व अक्षयो भवान ।।

vyaktapradhānapuruṣavirāṭ saṃrāṭ svarāṭ tathā vibhāvyate 'ntaḥkaraṇe puruṣeṣv akṣayo bhavān ||

सर्वस्मिन सर्वभूतस त्वं सर्वः सर्वस्वरूपधृक सर्वं त्वत्तस ततश च त्वं नमः सर्वात्मने ऽस्तु ते ।।

sarvasmin sarvabhūtas tvaṃ sarvaḥ sarvasvarūpadhṛk sarvaṃ tvattas tataś ca tvaṃ namaḥ sarvātmane 'stu te ||

सर्वात्मको ऽसि सर्वेश सर्वभूतस्थितो यतः कथयामि ततः किं ते सर्वं वेत्सि हृदि स्थितम ।।

sarvātmako 'si sarveśa sarvabhūtasthito yataḥ kathayāmi tataḥ kiṃ te sarvaṃ vetsi hṛdi sthitam ||

सर्वात्मन सर्वभूतेश सर्वसत्त्वसमुद्भव सर्वभूतो भवान वेत्ति सर्वसत्त्वमनोरथम ।।

sarvātman sarvabhūteśa sarvasattvasamudbhava sarvabhūto bhavān vetti sarvasattvamanoratham ||

यो मे मनोरथो नाथ सफलः स त्वया कृतः तपश च तप्तं सफलं यद दृष्टो ऽसि जगत्पते ।।

yo me manoratho nātha saphalaḥ sa tvayā kṛtaḥ tapaś ca taptaṃ saphalaṃ yad dṛṣṭo 'si jagatpate ||

तपसस तत फलं प्राप्तं यद दृष्टो ऽहं त्वया ध्रुव मद्दर्शनं हि विफलं राजपुत्र न जायते ।।

tapasas tat phalaṃ prāptaṃ yad dṛṣṭo 'haṃ tvayā dhruva maddarśanaṃ hi viphalaṃ rājaputra na jāyate ||

वरं वरय तस्मात त्वं यथाभिमतम आत्मनः सर्वं संपद्यते पुंसां मयि दृष्टिपथं गते ।।

varaṃ varaya tasmāt tvaṃ yathābhimatam ātmanaḥ sarvaṃ saṃpadyate puṃsāṃ mayi dṛṣṭipathaṃ gate ||

भगवन सर्वभूतेश सर्वस्यास्ते भवान हृदि किम अज्ञातं तव स्वामिन मनसा यन मयेप्सितम ।।

bhagavan sarvabhūteśa sarvasyāste bhavān hṛdi kim ajñātaṃ tava svāmin manasā yan mayepsitam ||

तथापि तुभ्यं देवेश कथयिष्यामि यन मया प्रार्थ्यते दुर्विनीतेन हृदयेनातिदुर्लभम ।।

tathāpi tubhyaṃ deveśa kathayiṣyāmi yan mayā prārthyate durvinītena hṛdayenātidurlabham ||

किं वा सर्वजगत्स्रष्टः प्रसन्ने त्वयि दुर्लभम त्वत्प्रसादफलं भुङ्क्ते त्रैलोक्यं मघवान अपि ।।

kiṃ vā sarvajagatsraṣṭaḥ prasanne tvayi durlabham tvatprasādaphalaṃ bhuṅkte trailokyaṃ maghavān api ||

नैतद राजासनं योग्यम अजातस्य ममोदरात इति गर्वाद अवोचन मां सपत्नी मातुर उच्चकैः ।।

naitad rājāsanaṃ yogyam ajātasya mamodarāt iti garvād avocan māṃ sapatnī mātur uccakaiḥ ||

आधारभूतं जगतः सर्वेषाम उत्तमोत्तमम प्रार्थयामि प्रभो स्थानं त्वत्प्रसादाद अतो ऽव्ययम ।।

ādhārabhūtaṃ jagataḥ sarveṣām uttamottamam prārthayāmi prabho sthānaṃ tvatprasādād ato 'vyayam ||

यत त्वया प्रार्थितं स्थानम एतत प्राप्स्यति वै भवान त्वयाहं तोषितः पूर्वम अन्यजन्मनि बालक ।।

yat tvayā prārthitaṃ sthānam etat prāpsyati vai bhavān tvayāhaṃ toṣitaḥ pūrvam anyajanmani bālaka ||

त्वम आसीर ब्राह्मणः पूर्वं मय्य एकाग्रमतिः सदा मातापित्रोश च शुश्रूषुर निजधर्मानुपालकः ।।

tvam āsīr brāhmaṇaḥ pūrvaṃ mayy ekāgramatiḥ sadā mātāpitroś ca śuśrūṣur nijadharmānupālakaḥ ||

कालेन गच्छता मित्रं राजपुत्रस तवाभवत यौवने ऽखिलभोगाढ्यो दर्शनीयोज्ज्वलाकृतिः ।।

kālena gacchatā mitraṃ rājaputras tavābhavat yauvane 'khilabhogāḍhyo darśanīyojjvalākṛtiḥ ||

तत्सङ्गात तस्य ताम ऋद्धिम अवलोक्यातिदुर्लभाम भवेयं राजपुत्रो ऽहम इति वाञ्छा त्वया कृता ।।

tatsaṅgāt tasya tām ṛddhim avalokyātidurlabhām bhaveyaṃ rājaputro 'ham iti vāñchā tvayā kṛtā ||

ततो यथाभिलषिता प्राप्ता ते राजपुत्रता उत्तानपादस्य गृहे जातो ऽसि ध्रुव दुर्लभे ।।

tato yathābhilaṣitā prāptā te rājaputratā uttānapādasya gṛhe jāto 'si dhruva durlabhe ||

अन्येषां तद वरं स्थानं कुले स्वायम्भुवस्य यत ।।

anyeṣāṃ tad varaṃ sthānaṃ kule svāyambhuvasya yat ||

तस्यैतद अपरं बाल येनाहं परितोषितः माम आराध्य नरो मुक्तिम अवाप्नोत्य अविलम्बितम ।।

tasyaitad aparaṃ bāla yenāhaṃ paritoṣitaḥ mām ārādhya naro muktim avāpnoty avilambitam ||

मय्य अर्पितमना बाल किम उ स्वर्गादिकं पदम त्रैलोक्याद अधिके स्थाने सर्वताराग्रहाश्रयः भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादाद भवान ध्रुव ।।

mayy arpitamanā bāla kim u svargādikaṃ padam trailokyād adhike sthāne sarvatārāgrahāśrayaḥ bhaviṣyati na saṃdeho matprasādād bhavān dhruva ||

सूर्यात सोमात तथा भौमात सोमपुत्राद बृहस्पतेः सितार्कतनयादीनां सर्वर्क्षाणां तथा ध्रुव ।।

sūryāt somāt tathā bhaumāt somaputrād bṛhaspateḥ sitārkatanayādīnāṃ sarvarkṣāṇāṃ tathā dhruva ||

सप्तर्षीणाम अशेषाणां ये च वैमानिकाः सुराः सर्वेषाम उपरि स्थानं तव दत्तं मया ध्रुव ।।

saptarṣīṇām aśeṣāṇāṃ ye ca vaimānikāḥ surāḥ sarveṣām upari sthānaṃ tava dattaṃ mayā dhruva ||

केचिच चतुर्युगं यावत केचिन मन्वन्तरं सुराः तिष्ठन्ति भवतो दत्ता मया वै कल्पसंस्थितिः ।।

kecic caturyugaṃ yāvat kecin manvantaraṃ surāḥ tiṣṭhanti bhavato dattā mayā vai kalpasaṃsthitiḥ ||

सुनीतिर अपि ते माता त्वदासन्नातिनिर्मला विमाने तारका भूत्वा तावत्कालं निवत्स्यति ।।

sunītir api te mātā tvadāsannātinirmalā vimāne tārakā bhūtvā tāvatkālaṃ nivatsyati ||

ये च त्वां मानवाः प्रातः सायं च सुसमाहिताः कीर्तयिष्यन्ति तेषां च महत पुण्यं भविष्यति ।।

ye ca tvāṃ mānavāḥ prātaḥ sāyaṃ ca susamāhitāḥ kīrtayiṣyanti teṣāṃ ca mahat puṇyaṃ bhaviṣyati ||

एवं पूर्वं जगन्नाथाद देवदेवाज जनार्दनात वरं प्राप्य ध्रुवं स्थानम अध्यास्ते स महामतिः ।।

evaṃ pūrvaṃ jagannāthād devadevāj janārdanāt varaṃ prāpya dhruvaṃ sthānam adhyāste sa mahāmatiḥ ||

तस्याभिमानम ऋद्धिं च महिमानं निरीक्ष्य च देवासुराणाम आचार्यः श्लोकम अत्रोशना जगौ ।।

tasyābhimānam ṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya ca devāsurāṇām ācāryaḥ ślokam atrośanā jagau ||

अहो ऽस्य तपसो वीर्यम अहो ऽस्य तपसः फलम यद एनं पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः ।।

aho 'sya tapaso vīryam aho 'sya tapasaḥ phalam yad enaṃ purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ ||

ध्रुवस्य जननी चेयं सुनीतिर नाम सूनृता अस्याश च महिमानं कः शक्तो वर्णयितुं भुवि ।।

dhruvasya jananī ceyaṃ sunītir nāma sūnṛtā asyāś ca mahimānaṃ kaḥ śakto varṇayituṃ bhuvi ||

त्रैलोक्याश्रयतां प्राप्तं परं स्थानं स्थिरायति स्थानं प्राप्ता परं कृत्वा या कुक्षिविवरे ध्रुवम ।।

trailokyāśrayatāṃ prāptaṃ paraṃ sthānaṃ sthirāyati sthānaṃ prāptā paraṃ kṛtvā yā kukṣivivare dhruvam ||

यश चैतत कीर्तयेन नित्यं ध्रुवस्यारोहणं दिवि सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते ।।

yaś caitat kīrtayen nityaṃ dhruvasyārohaṇaṃ divi sarvapāpavinirmuktaḥ svargaloke mahīyate ||

स्थानभ्रंशं न चाप्नोति दिवि वा यदि वा भुवि सर्वकल्याणसंयुक्तो दीर्घकालं च जीवति ।।

sthānabhraṃśaṃ na cāpnoti divi vā yadi vā bhuvi sarvakalyāṇasaṃyukto dīrghakālaṃ ca jīvati ||