Taittiriya Pratishakhya
तैत्तिरीयप्रातिशाख्यम्
A phonetic and recitational text of the Taittiriya branch of the Krishna Yajurveda.
Chapter 23 · 20 shlokas
+ Add ShlokaTaittiriya Pratishakhya 23.1
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 1
अथ वर्णविशेषोत्पत्तिः।।
atha varṇaviśeṣotpattiḥ||
Now for the origin of the differences of articulate sounds.
Taittiriya Pratishakhya 23.2
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 2
अनुप्रदानात्संसर्गात्स्थानात्करणविन्ययात। जायते वर्णवैशेष्यं परिमाणाच्च पञ्चमाद इति।।
anupradānātsaṁsargātsthānātkaraṇavinyayāt| jāyate varṇavaiśeṣyaṃ parimāṇācca pañcamād iti||
The differentiation of articulate sounds arises from emission , closure , position , disposition of producing organ , and , fifthly , from quantity.
Taittiriya Pratishakhya 23.3
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 3
वर्णपृक्तः शब्दो वाच उत्पत्तिः।।
varṇapṛktaḥ śabdo vāca utpattiḥ||
Sound combined with articulation is the orgin of voice.
Taittiriya Pratishakhya 23.4
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 4
सप्त वाच स्थानानि भवन्ति।।
sapta vāca sthānāni bhavanti||
Of voice , there are seven qualities.
Taittiriya Pratishakhya 23.5
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 5
उपांशुध्वाननिमदोपब्दिमन्मन्द्रमध्यमताराणि।।
upāṁśudhvānanimadopabdimanmandramadhyamatārāṇi||
Namely , inaudible , murmur , whisper , mumbling , soft , middle , and loud.
Taittiriya Pratishakhya 23.6
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 6
करणवदशब्दममनःप्रयोगमुपांशु।।
karaṇavadaśabdamamanaḥprayogamupāṁśu||
"Inaudible " is without sound , without application of mind , but with articulating action.
Taittiriya Pratishakhya 23.7
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 7
अक्षरव्यञ्जनानामनुपलब्धिर्ध्वानः।।
akṣaravyañjanānāmanupalabdhirdhvānaḥ||
"Murmur " is inaudibleness of syllables and consonants.
Taittiriya Pratishakhya 23.8
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 8
उपलब्धिर्निमदः।।
upalabdhirnimadaḥ||
"Whisper " is their audibleness.
Taittiriya Pratishakhya 23.9
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 9
सशब्दमुपब्दिमत।।
saśabdamupabdimat||
"Mumbling " is the same , with sound.
Taittiriya Pratishakhya 23.10
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 10
उरसि मन्द्रं कण्ठे मध्यमं शिरसि तारम।।
urasi mandraṃ kaṇṭhe madhyamaṁ śirasi tāram||
"Soft " is in the chest , "middle " in the throat , "loud " in the head.
Taittiriya Pratishakhya 23.11
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 11
मन्द्रादिषु त्रिषुं स्थानेषु सप्तसप्त यमाः।।
mandrādiṣu triṣuṃ sthāneṣu saptasapta yamāḥ||
In the three qualities beginning with "soft ," there are seven tones each.
Taittiriya Pratishakhya 23.12
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 12
कृष्टप्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थमन्द्रातिस्वार्याः।।
kṛṣṭaprathamadvitīyatṛtīyacaturthamandrātisvāryāḥ||
Namely , kr̥ṣṭa , first , second , third , fourth , mandra , and atisvārya.
Taittiriya Pratishakhya 23.13
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 13
तेषां दीप्तिजोपलब्धिः।।
teṣāṃ dīptijopalabdhiḥ||
Of these , the perception is born of brightness.
Taittiriya Pratishakhya 23.14
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 14
द्वितीयप्रथमकृष्टास्त्रय आह्वारकस्वराः।।
dvitīyaprathamakṛṣṭāstraya āhvārakasvarāḥ||
"Second ," "first ," and kr̥ṣṭa are the three tones of the āhvārakas.
Taittiriya Pratishakhya 23.15
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 15
मन्द्रादयो द्वितीयान्ताश्चत्वारस्तैत्तिरीयकाः।।
mandrādayo dvitīyāntāścatvārastaittirīyakāḥ||
The four beginning with mandra and ending with "second " are those of the taittirīyas.
Taittiriya Pratishakhya 23.16
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 16
द्वितीयान्मन्द्रस्तैत्तिरीयाणां तृतीयचतुर्थावनन्तरं तच्चतुर्यममित्याचक्षते।।
dvitīyānmandrastaittirīyāṇāṃ tṛtīyacaturthāvanantaraṃ taccaturyamamityācakṣate||
According to the taittirīyas , the mandra proceeds from the "second ," and the "third " and "fourth " come next after : this they style the tone-quaternion.
Taittiriya Pratishakhya 23.17
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 17
तस्मिन्द्वियमान्तरा वृत्तिः।।
tasmindviyamāntarā vṛttiḥ||
In it , progression is by intervals of two tones.
Taittiriya Pratishakhya 23.18
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 18
तामुपदेक्ष्यामः।।
tāmupadekṣyāmaḥ||
That progression we will set forth.
Taittiriya Pratishakhya 23.19
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 19
तच्चतुर्यममित्युक्तम।।
taccaturyamamityuktam||
That is what is called the quaternion of tones.
Taittiriya Pratishakhya 23.20
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 23 · Verse 20
क्रमिवक्रमसंपन्नामद्रुतामविलम्बिताम। नीचोच्चस्वारसंपन्नां वदेद्धृतवतीं समां वदेद्धृतवतीं समामिति।।
kramivakramasaṃpannāmadrutāmavilambitām| nīcoccasvārasaṃpannāṃ vadeddhṛtavatīṁ samāṃ vadeddhṛtavatīṁ samāmiti||
It must be uttered with krama and vikrama , not hurried , not delayed , with grave , acute , and circumflex accent , with pracaya , and even.