Taittiriya Pratishakhya
तैत्तिरीयप्रातिशाख्यम्
A phonetic and recitational text of the Taittiriya branch of the Krishna Yajurveda.
Chapter 22 · 15 shlokas
+ Add ShlokaTaittiriya Pratishakhya 22.1
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 1
शब्दः प्रकृतिः सर्ववर्णानाम।।
śabdaḥ prakṛtiḥ sarvavarṇānām||
Tone is the material of all articulate sounds.
Taittiriya Pratishakhya 22.2
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 2
तस्य रूपान्यत्वे वर्णान्यत्वम।।
tasya rūpānyatve varṇānyatvam||
In the difference of form of the former consists the difference of the latter.
Taittiriya Pratishakhya 22.3
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 3
तत्र शब्दद्रव्याण्युदाहरिष्यामः।।
tatra śabdadravyāṇyudāhariṣyāmaḥ||
Here we will instance the offices of terms.
Taittiriya Pratishakhya 22.4
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 4
वर्णकारौ निर्देशकौ।।
varṇakārau nirdeśakau||
varuṇa and kāra are indicatory.
Taittiriya Pratishakhya 22.5
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 5
चापीत्यन्वादेशकौ।।
cāpītyanvādeśakau||
ca and api are implicative.
Taittiriya Pratishakhya 22.6
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 6
त्वथैवेति विनिवर्तकाधिकारकावधारकाः।।
tvathaiveti vinivartakādhikārakāvadhārakāḥ||
tu , atha , and eva are exceptional , introductory , and restrictive , respectively.
Taittiriya Pratishakhya 22.7
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 7
वेति वैभाषिकः।।
veti vaibhāṣikaḥ||
vā is alternative.
Taittiriya Pratishakhya 22.8
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 8
नेति प्रतिषेधकः।।
neti pratiṣedhakaḥ||
na is prohibitive.
Taittiriya Pratishakhya 22.9
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 9
आयामो दारुण्यमणुना खस्येत्युच्चैःकराणि शब्दस्य।।
āyāmo dāruṇyamaṇunā khasyetyuccaiḥkarāṇi śabdasya||
Tension , hardness , smallness of aperture , are producers of high tone.
Taittiriya Pratishakhya 22.10
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 10
अन्ववसर्गो मार्दवमुरुता खस्येति नीचैःकराणि।।
anvavasargo mārdavamurutā khasyeti nīcaiḥkarāṇi||
Relaxation , softness , wideness of aperture , are producers of low tone.
Taittiriya Pratishakhya 22.11
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 11
मन्द्रमध्यमताराणि स्थानानि भवन्ति।।
mandramadhyamatārāṇi sthānāni bhavanti||
Soft , middle , and loud are the three qualities.
Taittiriya Pratishakhya 22.12
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 12
तत्रैकविंशतिर्यमाः।।
tatraikaviṁśatiryamāḥ||
In them are twenty-one tones.
Taittiriya Pratishakhya 22.13
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 13
ऋग्विरामः पदविरामो विवृत्तिविरामः समानपदविवृत्तिविरामस्त्रिमात्रो द्विमात्र एकमात्रो ऽर्धमात्र इत्यानुऊर्व्येण।।
ṛgvirāmaḥ padavirāmo vivṛttivirāmaḥ samānapadavivṛttivirāmastrimātro dvimātra ekamātro 'rdhamātra ityānuūrvyeṇa||
The verse-pause , pada-pause , pause for hiatus , and pause for hiatus in the interior of a word , are respectively of three moras , two moras , one mora , anda a half-mora.
Taittiriya Pratishakhya 22.14
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 14
यद्यञ्जनान्तं यदु चापि दीर्घं संयोगपूर्वं च तथानुनासिकम।। एतानि सर्वाणि गुरूणि विद्याच छेषाण्यतो ऽन्यानि ततो लघूनि।।
yadyañjanāntaṃ yadu cāpi dīrghaṁ saṃyogapūrvaṃ ca tathānunāsikam|| etāni sarvāṇi gurūṇi vidyāc cheṣāṇyato 'nyāni tato laghūni||
A syllable that ends with a consonat , one that has a long vowel , one that preceedes a conjuction of consonants , one that is nasal --- all these are to be accounted heavy ; the rest , other than these , are light.
Taittiriya Pratishakhya 22.15
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 22 · Verse 15
अव्यञ्जनान्तं यद्ध्रस्वमसंयोगपरं च यत। अननुस्वारसंयुक्तमेतल्लघु निषोधतै तल्लघु निबोधत।।
avyañjanāntaṃ yaddhrasvamasaṃyogaparaṃ ca yat| ananusvārasaṃyuktametallaghu niṣodhatai tallaghu nibodhata||
A syllable that does not end with a consonat , that has a short vowel , and that is not followed by a conjunction of consonants , and one that is not combined with anusvāra --- know that to be light.