Taittiriya Pratishakhya
तैत्तिरीयप्रातिशाख्यम्
A phonetic and recitational text of the Taittiriya branch of the Krishna Yajurveda.
Chapter 13 · 16 shlokas
+ Add ShlokaTaittiriya Pratishakhya 13.1
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 1
अथ मकारलोपः।।
atha makāralopaḥ||
Now for the omission of m.
Taittiriya Pratishakhya 13.2
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 2
रेफोष्मपरः।।
rephoṣmaparaḥ||
A m is omitted , when followed by r or a spirant.
Taittiriya Pratishakhya 13.3
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 3
यवकारपरश्चैकेषामाचार्याणाम।।
yavakāraparaścaikeṣāmācāryāṇām||
As also , according to some teachers , when followed by y or v.
Taittiriya Pratishakhya 13.4
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 4
न संसामिति रापरः।।
na saṁsāmiti rāparaḥ||
But not the m of sam and sām , when followed by rā.
Taittiriya Pratishakhya 13.5
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 5
अथ वर्णानाम।।
atha varṇānām||
Now of individual sounds.
Taittiriya Pratishakhya 13.6
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 6
ऋकारर्काररषपूर्वो नकारो णकारं समानपदे।।
ṛkārarkāraraṣapūrvo nakāro ṇakāraṁ samānapade||
Within the same word , a n preceded by r̥ , r̥̄ , r , or ṣ , becomes ṇ.
Taittiriya Pratishakhya 13.7
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 7
व्यवेतो ऽपि।।
vyaveto 'pi||
Even though other sounds are interposed.
Taittiriya Pratishakhya 13.8
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 8
हिरण्मयम।।
hiraṇmayam||
Also in hiraṇmayam.
Taittiriya Pratishakhya 13.9
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 9
पाणिगणपुण्यकण्वकाणगाणबाणवेणुगुणमणिप्रवादेषु पूर्वः।।
pāṇigaṇapuṇyakaṇvakāṇagāṇabāṇaveṇuguṇamaṇipravādeṣu pūrvaḥ||
Also , in the inflectional and derivative forms of pāṇi , gaṇa , puṇya , kaṇva , kāṇa , gāṇa , bāṇa , veṇu , guṇa , and maṇi , the first nasal is ṇ.
Taittiriya Pratishakhya 13.10
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 10
पणिपणिंवीयमणऊण्योः।।
paṇipaṇiṃvīyamaṇaūṇyoḥ||
Also in paṇi , paṇim , vīyamāṇaḥ , and ūṇyoḥ.
Taittiriya Pratishakhya 13.11
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 11
टवर्गपरः।।
ṭavargaparaḥ||
Also before a lingual mute.
Taittiriya Pratishakhya 13.12
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 12
चङ्कुणफणत्स्थूणौहिणुयाद्धिणोतिकौणेयोऽणिष्ठाउल्बणमुगणाश्रुतिश्चुपुणीकाबाणिजायाणवश्चाट्णारस्थाणुंतूणवेवीणायामश्लोणयापणेतवाणीःकल्याणीकुणपंवाणःशतशोणाश्रुतिर्धाणिकामेणी।।
caṅkuṇaphaṇatsthūṇauhiṇuyāddhiṇotikauṇeyo'ṇiṣṭhāulbaṇamugaṇāśrutiścupuṇīkābāṇijāyāṇavaścāṭṇārasthāṇuṃtūṇavevīṇāyāmaśloṇayāpaṇetavāṇīḥkalyāṇīkuṇapaṃvāṇaḥśataśoṇāśrutirdhāṇikāmeṇī||
Also in caṅkuṇa , phaṇat , sthūṇau , hiṇuyāt , hiṇoti , kauṇeyaḥ , aṇiṣṭhāḥ , ulbaṇam , ugaṇā wherever found , cupuṇīkā , bāṇijāya , aṇavaś ca , āṭṇāraḥ , sthāṇum , tūṇave , vīṇāyām , aśloṇayā , paṇeta , vāṇīḥ , kalyāṇī , kuṇapam , vāṇaḥ śata , śoṇā wherever found , dhāṇikā , and meṇī.
Taittiriya Pratishakhya 13.13
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 13
अवग्रहो वृषण्छीर्षण्ब्रह्मणक्षण्चर्मण्चर्षण।।
avagraho vṛṣaṇchīrṣaṇbrahmaṇakṣaṇcarmaṇcarṣaṇ||
As final of the former member of a compound , ṇ is found in vr̥ṣaṇ , śīrṣaṇ , brahmaṇ , akṣaṇ , carmaṇ , and carṣaṇ.
Taittiriya Pratishakhya 13.14
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 14
ऋणषणष्णम्णराव्ण चेति प्राकृताः।।
ṛṇaṣaṇaṣṇamṇarāvṇa ceti prākṛtāḥ||
Also in r̥ṇṇ , ṣaṇṇ , ṣṇ , mṇ , and rāvṇ --- these are original.
Taittiriya Pratishakhya 13.15
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 15
न षुम्नो ऽग्निर्युष्मानीतो ऽन्तो ऽलोपात्स्पर्शपरो व्यवायेषु शसचटतवर्जीयेषु।।
na ṣumno 'gniryuṣmānīto 'nto 'lopātsparśaparo vyavāyeṣu śasacaṭatavarjīyeṣu||
But not in ṣumna , agni , and yuṣmānīta ; nor when final ; nor after the omission of an a ; nor when followed by a mute ; nor when ś , s , or a palatal , lingual , or labial mute intervenes.
Taittiriya Pratishakhya 13.16
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 13 · Verse 16
पृक्तस्वरात्परो लो डं पौष्करसादेः पौष्करसादेः।।
pṛktasvarātparo lo ḍaṃ pauṣkarasādeḥ pauṣkarasādeḥ||
In the opinion of pauṣkarasādi , l after a mixed vowel becomes ḍ.