Taittiriya Pratishakhya
तैत्तिरीयप्रातिशाख्यम्
A phonetic and recitational text of the Taittiriya branch of the Krishna Yajurveda.
Chapter 1 · 61 shlokas
+ Add ShlokaTaittiriya Pratishakhya 1.1
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 1
अथ वर्णसमाम्नायः।।
atha varṇasamāmnāyaḥ||
Now the list of sounds.
Taittiriya Pratishakhya 1.2
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 2
अथ नवादितः समानाक्षराणि।।
atha navāditaḥ samānākṣarāṇi||
Now the nine at the beginning are simple vowels.
Taittiriya Pratishakhya 1.3
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 3
द्वेद्वे सवर्णे ह्रस्वदीर्घे।।
dvedve savarṇe hrasvadīrghe||
Two and two , short and long , are similar.
Taittiriya Pratishakhya 1.4
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 4
न प्लुतपूर्वम।।
na plutapūrvam||
Not so , when a protracted vowel precedes.
Taittiriya Pratishakhya 1.5
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 5
षोडशादितः स्वराः।।
ṣoḍaśāditaḥ svarāḥ||
The sixteen at the beginning are vowels.
Taittiriya Pratishakhya 1.6
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 6
शेषो व्यञ्जनानि।।
śeṣo vyañjanāni||
The rest are consonants.
Taittiriya Pratishakhya 1.7
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 7
आद्याः पञ्चविंशति स्पर्शाः।।
ādyāḥ pañcaviṁśati sparśāḥ||
The first twenty-five are mutes.
Taittiriya Pratishakhya 1.8
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 8
पराश्चतस्रो ऽन्तस्थाः।।
parāścatasro 'ntasthāḥ||
The next four are semivowels.
Taittiriya Pratishakhya 1.9
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 9
परे षडूष्माणः।।
pare ṣaḍūṣmāṇaḥ||
The next six are spirants.
Taittiriya Pratishakhya 1.10
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 10
स्पर्शानामानुपूर्व्येण पञ्चपञ्च वर्गाः।।
sparśānāmānupūrvyeṇa pañcapañca vargāḥ||
Of the mutes , the successive fives are the series.
Taittiriya Pratishakhya 1.11
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 11
प्रथमद्वितीयतृतीयचतुर्थोत्तमाः।।
prathamadvitīyatṛtīyacaturthottamāḥ||
And are called first , second , third , fourth , and last.
Taittiriya Pratishakhya 1.12
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 12
ऊष्मविसर्जनीयप्रथमद्वितीया अघोषाः।।
ūṣmavisarjanīyaprathamadvitīyā aghoṣāḥ||
The spirants , visarjanīya , and the first and second mutes , are surd.
Taittiriya Pratishakhya 1.13
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 13
न हकारः।।
na hakāraḥ||
But not h.
Taittiriya Pratishakhya 1.14
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 14
व्यञ्जनशेषो घोषवान।।
vyañjanaśeṣo ghoṣavān||
The rest of the consonants are sonant.
Taittiriya Pratishakhya 1.15
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 15
आप्रावोपाभ्यधिप्रतिपरिविनीत्युपसर्गाः।।
āprāvopābhyadhipratiparivinītyupasargāḥ||
ā , pra , ava , upa , abhi , adhi , prati , pari , vi , ni --- these are prepositions.
Taittiriya Pratishakhya 1.16
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 16
वर्णः कारोत्तरो वर्णाख्या।।
varṇaḥ kārottaro varṇākhyā||
A sound followed by kāra is the name of that sound.
Taittiriya Pratishakhya 1.17
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 17
अकारव्यवेतो व्यञ्जनानाम।।
akāravyaveto vyañjanānām||
But with an a interposed , in the case of the consonants.
Taittiriya Pratishakhya 1.18
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 18
न विसर्जनीयजिह्वामूलीयोपध्मानीयानुस्वारनासिक्यानाम।।
na visarjanīyajihvāmūlīyopadhmānīyānusvāranāsikyānām||
Not of visarjanīya , jihvāmūlīya , upadhmānīya , anusvāra , and the nāsikyas.
Taittiriya Pratishakhya 1.19
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 19
एफस्तु रस्य।।
ephastu rasya||
Of r , however , epha forms the name.
Taittiriya Pratishakhya 1.20
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 20
ह्रस्वो वर्णोत्तरस्त्रयाणाम।।
hrasvo varṇottarastrayāṇām||
The short vowel , with varṇa after it , is the name of the three vowels.
Taittiriya Pratishakhya 1.21
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 21
अकारो व्यञ्जनानाम।।
akāro vyañjanānām||
An a forms the names of consonants.
Taittiriya Pratishakhya 1.22
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 22
ग्रहणस्य।।
grahaṇasya||
As also , of a cited word.
Taittiriya Pratishakhya 1.23
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 23
अःकार आगमविकारिलोपिनाम।।
aḥkāra āgamavikārilopinām||
aḥ makes the names of an increment , or of an element suffering alteration or elision.
Taittiriya Pratishakhya 1.24
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 24
ग्रहणं वा।।
grahaṇaṃ vā||
Or the simple citation.
Taittiriya Pratishakhya 1.25
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 25
आसन्नं संदेहे।।
āsannaṁ saṃdehe||
In case of doubt , citation is made of the next.
Taittiriya Pratishakhya 1.26
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 26
अनेकस्यापि।।
anekasyāpi||
Even of more than one.
Taittiriya Pratishakhya 1.27
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 27
प्रथमो वर्गोत्तरो वर्गाख्या।।
prathamo vargottaro vargākhyā||
A first mute , followed by the word "series ," is the name of the series.
Taittiriya Pratishakhya 1.28
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 28
अं विकारस्य।।
aṃ vikārasya||
am makes the name of a product of alteration.
Taittiriya Pratishakhya 1.29
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 29
पूर्व इति पूर्वः।।
pūrva iti pūrvaḥ||
By preceding is meant preceding.
Taittiriya Pratishakhya 1.30
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 30
पर इत्युत्तरः।।
para ityuttaraḥ||
By following is meant succeeding.
Taittiriya Pratishakhya 1.31
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 31
ऋकारल्कारौ ह्रस्वौ।।
ṛkāralkārau hrasvau||
r̥ and ḷ are short.
Taittiriya Pratishakhya 1.32
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 32
अकारश्च।।
akāraśca||
Also a.
Taittiriya Pratishakhya 1.33
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 33
तेन च समानकालस्वरः।।
tena ca samānakālasvaraḥ||
Also any vowel having the same quantity with the latter.
Taittiriya Pratishakhya 1.34
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 34
अनुस्वारश्च।।
anusvāraśca||
Also anusvāra.
Taittiriya Pratishakhya 1.35
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 35
द्विस्तावान्दीर्घः।।
dvistāvāndīrghaḥ||
An element of twice that quantity is long.
Taittiriya Pratishakhya 1.36
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 36
त्रिः प्लुतः।।
triḥ plutaḥ||
An element of three times that quantity is protracted.
Taittiriya Pratishakhya 1.37
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 37
ह्रस्वार्धकालं व्यञ्जनम।।
hrasvārdhakālaṃ vyañjanam||
A consonant has half the quantity of a short vowel.
Taittiriya Pratishakhya 1.38
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 38
उच्चैरुदात्तः।।
uccairudāttaḥ||
A syllable uttered in a high tone is acute.
Taittiriya Pratishakhya 1.39
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 39
नीचैरनुदात्तः।।
nīcairanudāttaḥ||
In a low tone , grave.
Taittiriya Pratishakhya 1.40
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 40
समाहारः स्वरितः।।
samāhāraḥ svaritaḥ||
Their combination is circumflex.
Taittiriya Pratishakhya 1.41
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 41
तस्यादिरुच्चैस्तरामुदात्तादनन्तरे यावदर्धं ह्रस्वस्य।।
tasyādiruccaistarāmudāttādanantare yāvadardhaṁ hrasvasya||
Of this circumflex , in case it imeediately follows an acute , the first part , to the extent of half a short vowel , is uttered in a yet higher tone.
Taittiriya Pratishakhya 1.42
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 42
उदात्तसमः शेषः।।
udāttasamaḥ śeṣaḥ||
The remainder has the same tone with acute.
Taittiriya Pratishakhya 1.43
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 43
सव्यञ्जनो ऽपि।।
savyañjano 'pi||
Along with the consonant , too.
Taittiriya Pratishakhya 1.44
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 44
अनन्तरो वा नीचैस्तराम।।
anantaro vā nīcaistarām||
Or the part following is uttered in a lower tone.
Taittiriya Pratishakhya 1.45
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 45
अनुदात्तसमो वा।।
anudāttasamo vā||
Or in the same tone with grave.
Taittiriya Pratishakhya 1.46
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 46
आदिरस्योदात्तसमः शेषो ऽनुदात्तसम इत्याचार्याः।।
ādirasyodāttasamaḥ śeṣo 'nudāttasama ityācāryāḥ||
Its beginning is the same with acute ; its remainder is the same with grave : so say the teachers.
Taittiriya Pratishakhya 1.47
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 47
सर्वः प्रवण इत्येके।।
sarvaḥ pravaṇa ityeke||
It is all a slide , say some.
Taittiriya Pratishakhya 1.48
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 48
नानापदवदिंग्यमसंख्याने।।
nānāpadavadiṃgyamasaṃkhyāne||
A separable word is treated like separete words , except in an enumeration.
Taittiriya Pratishakhya 1.49
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 49
तस्य पूर्वपदमवग्रहः।।
tasya pūrvapadamavagrahaḥ||
Of such a word , the former member is called avagraha.
Taittiriya Pratishakhya 1.50
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 50
पदग्रहणेषु पदं गम्येत।।
padagrahaṇeṣu padaṃ gamyeta||
In citations of a word , that word is to be understood.
Taittiriya Pratishakhya 1.51
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 51
अपि विकृतम।।
api vikṛtam||
But that word , even when phonetically altered.
Taittiriya Pratishakhya 1.52
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 52
अप्यकारादि।।
apyakārādi||
And even when preceded by a.
Taittiriya Pratishakhya 1.53
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 53
अन्कारादि च।।
ankārādi ca||
And when preceded by an.
Taittiriya Pratishakhya 1.54
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 54
एकवर्णः पदमपृक्तः।।
ekavarṇaḥ padamapṛktaḥ||
A single sound composing a word is called apr̥kta.
Taittiriya Pratishakhya 1.55
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 55
आद्यन्तवच्च।।
ādyantavacca||
And is treated both as initial and as final.
Taittiriya Pratishakhya 1.56
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 56
वर्णस्य विकारलोपौ।।
varṇasya vikāralopau||
Alteration and omission are of a single sound.
Taittiriya Pratishakhya 1.57
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 57
विनाशो लोपः।।
vināśo lopaḥ||
Omission is complete loss.
Taittiriya Pratishakhya 1.58
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 58
अन्वादेशो ऽन्त्यस्य।।
anvādeśo 'ntyasya||
Continued implication is of that which was last.
Taittiriya Pratishakhya 1.59
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 59
उपबन्धस्तु देशाय नित्यम।।
upabandhastu deśāya nityam||
An upabandha , however , is for that particular passage , and of constant effect.
Taittiriya Pratishakhya 1.60
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 60
नानापदीयं च निमित्तं प्रग्रहस्रादिषु।।
nānāpadīyaṃ ca nimittaṃ pragrahasrādiṣu||
Also a cause belonging to another word , in the case of a pragraha or of a word containing anusvāra.
Taittiriya Pratishakhya 1.61
Taittiriya Pratishakhya · Chapter 1 · Verse 61
यथोक्तं पुनरुक्तं त्रिपदप्रभृति त्रिपदप्रभृति।।
yathoktaṃ punaruktaṃ tripadaprabhṛti tripadaprabhṛti||
A repeated passage , of three or more words , is as already established.