🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Chapter 22

अध्यायः 22

Viśveśvara Saṃhitā, Chapter 22

Shlokas (36)

+ Add Shloka

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 1

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 1

ऋषयः ऊचुः । अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः । ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने १ ।

RSayaH UcuH । agrAhyaM zivanaivedyamiti pUrvaM zrutaM vacaH । brUhi tannirNayaM bilvamAhAtmyamapi sanmune 1 ।

The sages said: O good sage, we have heard before, that the offering of eatables (Naivedya) made to Śiva should not be taken by others. Please tell us decisively about this and also about the greatness of Bilva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 2

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 2

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे सावधानतयाधुना । सर्वं वदामि संप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः २ ।

sUta uvAca । zRNudhvaM munayaH sarve sAvadhAnatayAdhunA । sarvaM vadAmi saMprItyA dhanyA yUyaM zivavratAH 2 ।

Sūta said: O sages, all of you please hear now attentively. With pleasure I shall explain everything. All of you who take up Śiva’s sacred rites are really blessed.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 3

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 3

शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः । भक्षयेच्छिवनैवेद्यं त्यजेदग्राह्यभावनाम् ३ ।

zivabhaktaH zuciH zuddhaH sadvratIdRDhanizcayaH । bhakSayecchivanaivedyaM tyajedagrAhyabhAvanAm 3 ।

A devotee of Śiva who is pure and clean, devoutly performing good rites and of fixed resolve shall partake of Śiva’s Naivedya. He shall abandon all thoughts which are not worthy of being entertained.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 4

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 4

दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः । भक्ते तु शिवनैवेद्ये पुण्यान्या यांति कोटिशः ४ ।

dRSTvApi zivanaivedye yAMti pApAni dUrataH । bhakte tu zivanaivedye puNyAnyA yAMti koTizaH 4 ।

Even at the sight of the Naivedya of Śiva, all sins disappear. When it is taken in, crores of merits flock in, in no moment.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 5

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 5

अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि । भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात् ५ ।

alaM yAgasahasreNApyalaM yAgArbudairapi । bhakSite zivanaivedye zivasAyujyamApnuyAt 5 ।

A thousand sacrifices are of no avail. Hundred millions of sacrifices are useless. When Śiva’s Naivedya is eaten one will attain identity with Siva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 6

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 6

यद्गृहे शिवनैवेद्यप्रचारोपि प्रजायते । तद्गृहं पावनं सर्वमन्यपावनकारणम् ६ ।

yadgRhe zivanaivedyapracAropi prajAyate । tadgRhaM pAvanaM sarvamanyapAvanakAraNam 6 ।

If in a family Śiva’s Naivedya becomes popular with the members, that house becomes sacred and it can make others also sacred.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 7

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 7

आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसा मुदा । भक्षणीयं प्रयत्नेन शिवस्मरणपूर्वकम् ७ ।

AgataM zivanaivedyaM gRhItvA zirasA mudA । bhakSaNIyaM prayatnena zivasmaraNapUrvakam 7 ।

When Śiva’s Naivedya is offered it shall be accepted with pleasure and humility. It shall be eaten eagerly while remembering Siva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 8

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 8

आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि । विलंबे पापसंबंधो भवत्येव हि मानवे ८ ।

AgataM zivanaivedyamanyadA grAhyamityapi । vilaMbe pApasaMbaMdho bhavatyeva hi mAnave 8 ।

If any one who is offered Śiva’s Naivedya delays taking it immediately, thinking that it can be taken afterwards, he will incur sins.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 9

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 9

न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छा प्रजायते । स पापिष्ठो गरिष्ठः स्यान्नरकं यात्यपि ध्रुवम् ९ ।

na yasya zivanaivedyagrahaNecchA prajAyate । sa pApiSTho gariSThaH syAnnarakaM yAtyapi dhruvam 9 ।

If anyone has no inclination to take Śiva’s Naivedya he becomes a sinner of sinners and is sure to fall into hell.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 10

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 10

हृदये चन्द्र कान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते । शिवदीक्षावता भक्तेनेदं भक्ष्यमितीर्य्यते 1-22-१० ।

hRdaye candra kAnte ca svarNarUpyAdinirmite । zivadIkSAvatA bhaktenedaM bhakSyamitIryyate 1-22-10 ।

After initiation in Saiva cult, the devotee shall partake of the offerings of eatables made to the phallic image whether conceived in the heart or made of moon-slab, silver, gold etc.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 11

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 11

शिवदीक्षान्वितो भक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् । सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम् ११ ।

zivadIkSAnvito bhakto mahAprasAdasaMjJakam । sarveSAmapi liMgAnAM naivedyaM bhakSayecchubham 11 ।

The Naivedya of all phallic icons is called a great favour and is auspicious. A devotee after initiation into Śaiva cult shall eat it.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 12

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 12

अन्यदीक्षायुजां नॄणां शिवभक्तिरतात्मनाम् । शृणुध्वं निर्णयं प्रीत्या शिवनैवेद्यभक्षणे १२ ।

anyadIkSAyujAM nRRNAM zivabhaktiratAtmanAm । zRNudhvaM nirNayaM prItyA zivanaivedyabhakSaNe 12 ।

Please listen to the decision with pleasure on partaking of Śiva’s Naivedya by persons who take initiation in other cults but maintain their devotion to Siva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 13

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 13

शिवदीक्षान्वितो भक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् । सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम् ११ ।

zivadIkSAnvito bhakto mahAprasAdasaMjJakam । sarveSAmapi liMgAnAM naivedyaM bhakSayecchubham 11 ।

A devotee who has received the initiation (Shiva Diksha) and is blessed with great grace should not consume the offerings (naivedya) or food of any Shiva Linga unless it is pure and auspicious.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 14

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 14

काश्मीरे स्फाटिके रात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः । चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम् १४ ।

kAzmIre sphATike rAtne jyotirliMgeSu sarvazaH । cAndrAyaNasamaM proktaM zaMbhornaivedyabhakSaNam 14 ।

In Kashmir, in all the Jyotirlingas, especially those made of crystal and gems, it is said that consuming the offerings (naivedya) is not permissible, similar to the restrictions of the Chandra Yana fast.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 15

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 15

ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यं यस्तु धारयेत् । भक्षयित्वा द्रुतं तस्य सर्वपापं प्रणश्यति १५ ।

brahmahApi zucirbhUtvA nirmAlyaM yastu dhArayet । bhakSayitvA drutaM tasya sarvapApaM praNazyati 15 ।

Even the slayer of a brahmin if he partakes of the remains of the food offered to the God quells all his sins immediately.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 16

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 16

चंडाधिकारो यत्रास्ति तद्भोक्तव्यं न मानवैः । चंडाधिकारो नो यत्र भोक्तव्यं तच्च भक्तितः १६ ।

caMDAdhikAro yatrAsti tadbhoktavyaM na mAnavaiH । caMDAdhikAro no yatra bhoktavyaM tacca bhaktitaH 16 ।

Where there is the presence of Chanda Adhikara (a specific ritualistic power or authority), the offerings should not be consumed by humans. But where there is no such Chanda Adhikara, the offerings can be consumed with devotion.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 17

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 17

बाणलिंगे च लौहे च सिद्धे लिंगे स्वयंभुवि । प्रतिमासु च सर्वासु न चंडोधिकृतो भवेत् १७ ।

bANaliMge ca lauhe ca siddhe liMge svayaMbhuvi । pratimAsu ca sarvAsu na caMDodhikRto bhavet 17 ।

In regard to Bāṇaliṅga, metallic liṅga, Siddha-liṅga and Svayambhū-liṅga and in all other idols, Caṇḍa, one of the attendants of Śiva, is not authorised.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 18

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 18

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नापनोदकम् । त्रिःपिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु विनश्यति १८ ।

snApayitvA vidhAnena yo liMgasnApanodakam । triHpibettrividhaM pApaM tasyehAzu vinazyati 18 ।

After performing the ceremonial ablution duly if any one drinks the water three times, all the three types of sins committed by him are quickly destroyed.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 19

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 19

अग्राह्यं शिवनैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम् । शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम् १९ ।

agrAhyaM zivanaivedyaM patraM puSpaM phalaM jalam । zAlagrAmazilAsaMgAtsarvaM yAti pavitritAm 19 ।

The offerings of Shiva (naivedya) — including leaves, flowers, fruits, and water — are to be considered inauspicious (not acceptable) when they are not purified. However, when they are associated with the sacred Shalagrama stone, they are considered purified and fit for worship.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 20

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 20

लिंगोपरि च यद्द्रव्यं तदग्राह्यं मुनीश्वराः । सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः 1-22-२० ।

liMgopari ca yaddravyaM tadagrAhyaM munIzvarAH । supavitraM ca tajjJeyaM yalliMgasparzabAhyataH 1-22-20 ।

O great sages, that what is not in contact with the liṅga is pure and as such, it can be partaken of. When it is in contact with Śālagrāma Śilā, it is pure and can be taken whether it is food-offering, leaf, flower, fruit or water.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 21

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 21

नैवेद्यनिर्णयः प्रोक्तं इत्थं वो मुनिसत्तमाः । शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतयाऽदरात् २१ ।

naivedyanirNayaH proktaM itthaM vo munisattamAH । zRNudhvaM bilvamAhAtmyaM sAvadhAnatayA'darAt 21 ।

O great sages, thus I have told you the decision about food-offering, Now, hear me attentively, with devotion. I shall explain the greatness of Bilva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 22

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 22

नैवेद्यनिर्णयः प्रोक्तं इत्थं वो मुनिसत्तमाः । शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतयाऽदरात् २१ ।

naivedyanirNayaH proktaM itthaM vo munisattamAH । zRNudhvaM bilvamAhAtmyaM sAvadhAnatayA'darAt 21 ।

This Bilva is the symbol of Śiva. It is adored even by the Gods. It is difficult to understand its greatness. It can only be known to a certain extent.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 23

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 23

पुण्यतीर्थानि यावंति लोकेषु प्रथितान्यपि । तानि सर्वाणि तीर्थानिबिल्वमूलेव संति हि २३ ।

puNyatIrthAni yAvaMti lokeSu prathitAnyapi । tAni sarvANi tIrthAnibilvamUleva saMti hi 23 ।

Whatever holy centre there is in the world finds a place under the root of Bilva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 24

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 24

नैवेद्यनिर्णयः प्रोक्तं इत्थं वो मुनिसत्तमाः । शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतयाऽदरात् २१ ।

naivedyanirNayaH proktaM itthaM vo munisattamAH । zRNudhvaM bilvamAhAtmyaM sAvadhAnatayA'darAt 21 ।

He who worships Mahādeva in the form of Liṅga at the root of Bilva becomes a purified soul; he shall certainly attain śiva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 25

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 25

बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्द्धानमभिषिंचति । स सर्वतीर्थस्नातः स्यात्स एव भुवि पावनः २५ ।

bilvamUle jalairyastu mUrddhAnamabhiSiMcati । sa sarvatIrthasnAtaH syAtsa eva bhuvi pAvanaH 25 ।

He who pours water over his head at the root of a Bilva can be considered to have taken his bath in all sacred waters in the earth. Verily he is holy.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 26

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 26

एतस्य बिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् । जलाकुलं महादेवो दृष्ट्वा तुष्टोभवत्यलम् २६ ।

etasya bilvamUlasyAthAlavAlamanuttamam । jalAkulaM mahAdevo dRSTvA tuSTobhavatyalam 26 ।

Seeing the water basin round the foot of the Bilva tree full of water, Śiva becomes greatly pleased.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 27

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 27

पूजयेद्बिल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः । शिवलोकमवाप्नोति संततिर्वर्द्धते सुखम् २७ ।

pUjayedbilvamUlaM yo gaMdhapuSpAdibhirnaraH । zivalokamavApnoti saMtatirvarddhate sukham 27 ।

The man who worships the root of a Bilva tree offering scents and flowers attains the region of Śiva. His happiness increases; his family flourishes.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 28

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 28

बिल्वमूले दीपमालां यः कल्पयति सादरम् । स तत्त्वज्ञानसंपन्नो महेशांतर्गतो भवेत् २८ ।

bilvamUle dIpamAlAM yaH kalpayati sAdaram । sa tattvajJAnasaMpanno mahezAMtargato bhavet 28 ।

He who places a row of lighted lamps at the root of Bilva tree with reverence becomes endowed with the knowledge of truth and merges into Śiva.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 29

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 29

बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् । गृहीत्वा पूजयेद्बिल्वं स च पापैः प्रमुच्यते २९ ।

bilvazAkhAM samAdAya hastena navapallavam । gRhItvA pUjayedbilvaM sa ca pApaiH pramucyate 29 ।

He who worships the Bilva tree abounding in fresh tender sprouts becomes free from sins.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 30

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 30

बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः । एकं वा कोटिगुणितं तस्य पुण्यं प्रजायते 1-22-३० ।

bilvamUle zivarataM bhojayedyastu bhaktitaH । ekaM vA koTiguNitaM tasya puNyaM prajAyate 1-22-30 ।

If a man piously feeds a devotee of Śiva at the root of a Bilva tree he reaps the fruit thereof, ten million times more than in the usual course.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 31

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 31

बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् । यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते ३१ ।

bilvamUle kSIramuktamannamAjyena saMyutam । yo dadyAcchivabhaktAya sa daridro na jAyate 31 ।

He who makes a gift of rice cooked in milk and ghee to a devotee of Śiva, at the root of a Bilva tree will never become poor.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 32

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 32

सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् । प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः ३२ ।

sAMgopAMgamiti proktaM zivaliMgaprapUjanam । pravRttAnAM nivRttAnAM bhedato dvividhaM dvijAH 32 ।

O brahmins, thus I have explained to you the mode of worship of Śiva’s phallic image with all its divisions and sub-divisions. It is of two types: one is enjoined for those who are actively engaged in worldly pursuits and the other is meant for those who have actually renounced them.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 33

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 33

प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत् 33।

pravRttAnAM pIThapUjAM sarvapUjAM samAcaret 33।

The worship of the pedestal yields all cherished desires to those who are engaged in worldly pursuits. They shall perform the complete worship in a vessel.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 34

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 34

अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत् । पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे ३४ ।

abhiSekAnte naivedyaM zAlyannena samAcaret । pUjAnte sthApayelliMgaM puTe zuddhe pRthaggRhe 34 ।

At the end of consecration, he shall offer cooked rice Śāli as food-offering. At the conclusion of worship, the phallic image shall be kept in a pure casket separately in the house.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 35

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 35

करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत् । निवृत्तानां परं सूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते ३५ ।

karapUjAnivRttAnAM svabhojyaM tu nivedayet । nivRttAnAM paraM sUkSmaM liMgameva viziSyate 35 ।

He who has renounced the world (the Nivṛtta) shall perform Karapūjā (worship in the palm of the hand). He shall offer that food to the deity which he is accustomed to take himself. The subtle phallic image is specially recommended for the Nivṛttas.

🤖 AI Generated

Vishweshwara-samhita - Chapter 22 - Verse 36

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 22 · Verse 36

विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत् । पूजां कृत्वा तथा लिंगं शिरसाधारयेत्सदा ३६ ।

vibhUtyabhyarcanaM kuryAdvibhUtiM ca nivedayet । pUjAM kRtvA tathA liMgaM zirasAdhArayetsadA 36 ।

He shall offer holy ashes both for worship and food offering. At the end of worship he shall always keep the phallic image on his head.

🤖 AI Generated