ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । सम्यगुक्तं त्वया तात पार्थिवार्चाविधानकम् १ ।

RSaya UcuH । sUta sUta mahAbhAga vyAsaziSya namostu te । samyaguktaM tvayA tAta pArthivArcAvidhAnakam 1 ।

कामनाभेदमाश्रित्य संख्यां ब्रूहि विधानतः । शिवपार्थिवलिंगानां कृपया दीनवत्सल २ ।

kAmanAbhedamAzritya saMkhyAM brUhi vidhAnataH । zivapArthivaliMgAnAM kRpayA dInavatsala 2 ।

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे पार्थिवार्चाविधानकम् । यस्यानुष्ठानमात्रेण कृतकृत्यो भवेन्नरः ३ ।

sUta uvAca । zRNudhvamRSayaH sarve pArthivArcAvidhAnakam । yasyAnuSThAnamAtreNa kRtakRtyo bhavennaraH 3 ।

अकृत्वा पार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा दमदानादिकं वृथा ४ ।

akRtvA pArthivaM liMgaM yonyadevaM prapUjayet । vRthA bhavati sA pUjA damadAnAdikaM vRthA 4 ।

संख्या पार्थिवलिंगानां यथाकामं निगद्यते । संख्या सद्यो मुनिश्रेष्ठ निश्चयेन फलप्रदा ५ ।

saMkhyA pArthivaliMgAnAM yathAkAmaM nigadyate । saMkhyA sadyo munizreSTha nizcayena phalapradA 5 ।

प्रथमावाहनं तत्र प्रतिष्ठा पूजनं पृथक् । लिंगाकारं समं तत्र सर्वं ज्ञेयं पृथक्पृथक् ६ ।

prathamAvAhanaM tatra pratiSThA pUjanaM pRthak । liMgAkAraM samaM tatra sarvaM jJeyaM pRthakpRthak 6 ।

विद्यार्थी पुरुषः प्रीत्या सहस्रमितपार्थिवम् । पूजयेच्छिवलिंगं हि निश्चयात्तत्फलप्रदम् ७ ।

vidyArthI puruSaH prItyA sahasramitapArthivam । pUjayecchivaliMgaM hi nizcayAttatphalapradam 7 ।

नरः पार्थिवलिंगानां धनार्थी च तदर्द्धकम् । पुत्रार्थी सार्द्धसाहस्रं वस्त्रार्थी शतपंचक्रम् ८ ।

naraH pArthivaliMgAnAM dhanArthI ca tadarddhakam । putrArthI sArddhasAhasraM vastrArthI zatapaMcakram 8 ।

मोक्षार्थी कोटिगुणितं भूकामश्च सहस्रकम् । दयार्थी च त्रिसाहस्रं तीर्थार्थी द्विसहस्रकम् ९ ।

mokSArthI koTiguNitaM bhUkAmazca sahasrakam । dayArthI ca trisAhasraM tIrthArthI dvisahasrakam 9 ।

सुहृत्कामी त्रिसाहस्रं वश्यार्थी शतमष्टकम् । मारणार्थी सप्तशतं मोहनार्थी शताष्टकम् 1-21-१० ।

suhRtkAmI trisAhasraM vazyArthI zatamaSTakam । mAraNArthI saptazataM mohanArthI zatASTakam 1-21-10 ।

उच्चाटनपरश्चैव सहस्रं च यथोक्ततः । स्तंभनार्थी सहस्रं तु द्वेषणार्थी तदर्द्धकम् ११ ।

uccATanaparazcaiva sahasraM ca yathoktataH । staMbhanArthI sahasraM tu dveSaNArthI tadarddhakam 11 ।

निगडान्मुक्तिकामस्तु सहस्रं सर्द्धमुत्तमम् । महाराजभये पंचशतं ज्ञेयं विचक्षणैः १२ ।

nigaDAnmuktikAmastu sahasraM sarddhamuttamam । mahArAjabhaye paMcazataM jJeyaM vicakSaNaiH 12 ।

चौरादिसंकटे ज्ञेयं पार्थिवानां शतद्वयम् । डाकिन्यादिभये पंचशतमुक्तं जपार्थिवम् १३ ।

caurAdisaMkaTe jJeyaM pArthivAnAM zatadvayam । DAkinyAdibhaye paMcazatamuktaM japArthivam 13 ।

दारिद्र ये! पंचसाहस्रमयुतं सर्वकामदम् । अथ नित्यविधिं वक्ष्ये शृणुध्वं मुनिसत्तमाः १४ ।

dAridra ye! paMcasAhasramayutaM sarvakAmadam । atha nityavidhiM vakSye zRNudhvaM munisattamAH 14 ।

एकं पापहरं प्रोक्तं द्विलिंगं चार्थसिद्धिदम् । त्रिलिंगं सर्वकामानां कारणं परमीरितम् १५ ।

ekaM pApaharaM proktaM dviliMgaM cArthasiddhidam । triliMgaM sarvakAmAnAM kAraNaM paramIritam 15 ।

उत्तरोत्तरमेवं स्यात्पूर्वोक्तगणनाविधि । मतांतरमथो वक्ष्ये संख्यायां मुनिभेदतः १६ ।

uttarottaramevaM syAtpUrvoktagaNanAvidhi । matAMtaramatho vakSye saMkhyAyAM munibhedataH 16 ।

लिंगानामयुतं कृत्वा पार्थिवानां सुबुद्धिमान् । निर्भयो हि भवेन्नूनं महाराजभयं हरेत् १७ ।

liMgAnAmayutaM kRtvA pArthivAnAM subuddhimAn । nirbhayo hi bhavennUnaM mahArAjabhayaM haret 17 ।

कारागृहादिमुक्त्यर्थमयुतं कारयेद्बुधः । डाकिन्यादिभये सप्तसहस्रं कारयेत्तथा १८ ।

kArAgRhAdimuktyarthamayutaM kArayedbudhaH । DAkinyAdibhaye saptasahasraM kArayettathA 18 ।

सहस्राणि पंचपंचाशदपुत्रः प्रकारयेत् । लिंगानामयुतेनैव कन्यकासंततिं लभेत् १९ ।

sahasrANi paMcapaMcAzadaputraH prakArayet । liMgAnAmayutenaiva kanyakAsaMtatiM labhet 19 ।

लिंगानामयुतेनैव विष्ण्वादैश्वर्यमाप्नुयात् । लिंगानां प्रयुतेनैव ह्यतुलां श्रियमाप्नुयात् 1-21-२० ।

liMgAnAmayutenaiva viSNvAdaizvaryamApnuyAt । liMgAnAM prayutenaiva hyatulAM zriyamApnuyAt 1-21-20 ।

कोटिमेकां तु लिंगानां यः करोति नरो भुवि । शिव एव भवेत्सोपि नात्र कार्य्या विचारणा २१ ।

koTimekAM tu liMgAnAM yaH karoti naro bhuvi । ziva eva bhavetsopi nAtra kAryyA vicAraNA 21 ।

अर्चा पार्थिवलिंगानां कोटियज्ञफलप्रदा । भुक्तिदा मुक्तिदा नित्यं ततः कामर्थिनां नृणाम् २२ ।

arcA pArthivaliMgAnAM koTiyajJaphalapradA । bhuktidA muktidA nityaM tataH kAmarthinAM nRNAm 22 ।

विना लिंगार्चनं यस्य कालो गच्छति नित्यशः । महाहानिर्भवेत्तस्य दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः २३ ।

vinA liMgArcanaM yasya kAlo gacchati nityazaH । mahAhAnirbhavettasya durvRttasya durAtmanaH 23 ।

एकतः सर्वदानानि व्रतानि विविधानि च । तीर्थानि नियमा यज्ञा लिंगार्चा चैकतः स्मृता २४ ।

ekataH sarvadAnAni vratAni vividhAni ca । tIrthAni niyamA yajJA liMgArcA caikataH smRtA 24 ।

कलौ लिंगार्चनं श्रेष्ठं तथा लोके प्रदृश्यते । तथा नास्तीति शास्त्राणामेष सिद्धान्तनिश्चयः २५ ।

kalau liMgArcanaM zreSThaM tathA loke pradRzyate । tathA nAstIti zAstrANAmeSa siddhAntanizcayaH 25 ।

भुक्तिमुक्तिप्रदं लिंगं विविधापन्निवारणम् । पूजयित्वा नरो नित्यं शिवसायुज्यमाप्नुयात् २६ ।

bhuktimuktipradaM liMgaM vividhApannivAraNam । pUjayitvA naro nityaM zivasAyujyamApnuyAt 26 ।

शिवानाममयं लिंगं नित्यं पूज्यं महर्षिभिः । यतश्च सर्वलिंगेषु तस्मात्पूज्यं विधानतः २७ ।

zivAnAmamayaM liMgaM nityaM pUjyaM maharSibhiH । yatazca sarvaliMgeSu tasmAtpUjyaM vidhAnataH 27 ।

उत्तमं मध्यमं नीचं त्रिविधं लिंगमीरितम् । मानतो मुनिशार्दूलास्तच्छृणुध्वं वदाम्यहम् २८ ।

uttamaM madhyamaM nIcaM trividhaM liMgamIritam । mAnato munizArdUlAstacchRNudhvaM vadAmyaham 28 ।

चतुरंगुलमुच्छ्रायं रम्यं वेदिकया युतम् । उत्तमं लिंगमाख्यातं मुनिभिः शास्त्रकोविदैः २९ ।

caturaMgulamucchrAyaM ramyaM vedikayA yutam । uttamaM liMgamAkhyAtaM munibhiH zAstrakovidaiH 29 ।

तदर्द्धं मध्यमं प्रोक्तं तदर्द्धमघमं स्मृतम् । इत्थं त्रिविधमाख्यातमुत्तरोत्तरतः परम् 1-21-३० ।

tadarddhaM madhyamaM proktaM tadarddhamaghamaM smRtam । itthaM trividhamAkhyAtamuttarottarataH param 1-21-30 ।

अनेकलिंगं यो नित्यं भक्तिश्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्स लभेत्कामान्मनसा मानसेप्सितान् ३१ ।

anekaliMgaM yo nityaM bhaktizraddhAsamanvitaH । pUjayetsa labhetkAmAnmanasA mAnasepsitAn 31 ।

न लिंगाराधनादन्यत्पुण्यं वेदचतुष्टये । विद्यते सर्वशास्त्राणामेष एव विनिश्चयः ३२ ।

na liMgArAdhanAdanyatpuNyaM vedacatuSTaye । vidyate sarvazAstrANAmeSa eva vinizcayaH 32 ।

सर्वमेतत्परित्यज्य कर्मजालमशेषतः । भक्त्या परमया विद्वाँ ल्लिंगमेकं प्रपूजयेत् ३३ ।

sarvametatparityajya karmajAlamazeSataH । bhaktyA paramayA vidvA~ lliMgamekaM prapUjayet 33 ।

लिंगेर्चितेर्चितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । संसारांबुधिमग्नानां नान्यत्तारणसाधनम् ३४ ।

liMgercitercitaM sarvaM jagatsthAvarajaMgamam । saMsArAMbudhimagnAnAM nAnyattAraNasAdhanam 34 ।

अज्ञानतिमिरांधानां विषयासक्तचेतसाम् । प्लवो नान्योस्ति जगति लिंगाराधनमंतरा ३५ ।

ajJAnatimirAMdhAnAM viSayAsaktacetasAm । plavo nAnyosti jagati liMgArAdhanamaMtarA 35 ।

हरिब्रह्मादयो देवा मुनयो यक्षराक्षसाः । गंधर्वाश्चरणास्सिद्धा दैतेया दानवास्तथा ३६ ।

haribrahmAdayo devA munayo yakSarAkSasAH । gaMdharvAzcaraNAssiddhA daiteyA dAnavAstathA 36 ।

नागाः शेषप्रभृतयो गरुडाद्याःखगास्तथा । सप्रजापतयश्चान्ये मनवः किन्नरा नराः ३७ ।

nAgAH zeSaprabhRtayo garuDAdyAHkhagAstathA । saprajApatayazcAnye manavaH kinnarA narAH 37 ।

पूजयित्वा महाभक्त्या लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् । प्राप्ताः कामानभीष्टांश्च तांस्तान्सर्वान्हृदि स्थितान् ३८ ।

pUjayitvA mahAbhaktyA liMgaM sarvArthasiddhidam । prAptAH kAmAnabhISTAMzca tAMstAnsarvAnhRdi sthitAn 38 ।

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा प्रतिलोमजः । पूजयेत्सततं लिंगं तत्तन्मंत्रेण सादरम् ३९ ।

brAhmaNaH kSatriyo vaizyaH zUdro vA pratilomajaH । pUjayetsatataM liMgaM tattanmaMtreNa sAdaram 39 ।

किं बहूक्तेन मुनयः स्त्रीणामपि तथान्यतः । अधिकारोस्ति सर्वेषां शिवलिंगार्चने द्विजाः 1-21-४० ।

kiM bahUktena munayaH strINAmapi tathAnyataH । adhikArosti sarveSAM zivaliMgArcane dvijAH 1-21-40 ।

द्विजानां वैदिकेनापि मार्गेणाराधनं वरम् । अन्येषामपि जंतूनां वैदिकेन न संमतम् ४१ ।

dvijAnAM vaidikenApi mArgeNArAdhanaM varam । anyeSAmapi jaMtUnAM vaidikena na saMmatam 41 ।

वैदिकानां द्विजानां च पूजा वैदिकमार्गतः । कर्तव्यानान्यमार्गेण इत्याह भगवाञ्छिवः ४२ ।

vaidikAnAM dvijAnAM ca pUjA vaidikamArgataH । kartavyAnAnyamArgeNa ityAha bhagavAJchivaH 42 ।

दधीचिगौतमादीनां शापेनादग्धचेतसाम् । द्विजानां जायते श्रद्धानैव वैदिककर्मणि ४३ ।

dadhIcigautamAdInAM zApenAdagdhacetasAm । dvijAnAM jAyate zraddhAnaiva vaidikakarmaNi 43 ।

यो वैदिकमनादृत्य कर्म स्मार्तमथापि वा । अन्यत्समाचरेन्मर्त्यो न संकल्पफलं लभेत् ४४ ।

yo vaidikamanAdRtya karma smArtamathApi vA । anyatsamAcarenmartyo na saMkalpaphalaM labhet 44 ।

इत्थं कृत्वार्चनं शंभोर्नैवेद्यांतं विधानतः । पूजयेदष्टमूर्तीश्च तत्रैव त्रिजगन्मयीः ४५ ।

itthaM kRtvArcanaM zaMbhornaivedyAMtaM vidhAnataH । pUjayedaSTamUrtIzca tatraiva trijaganmayIH 45 ।

क्षितिरापोनलो वायुराकाशः सूर्य्यसोमकौ । यजमान इति त्वष्टौ मूर्तयः परिकीर्तिताः ४६ ।

kSitirAponalo vAyurAkAzaH sUryyasomakau । yajamAna iti tvaSTau mUrtayaH parikIrtitAH 46 ।

शर्वो भवश्च रुद्र श्च उग्रोभीम इतीश्वरः । महादेवः पशुपतिरेतान्मूर्तिभिरर्चयेत् ४७ ।

zarvo bhavazca rudra zca ugrobhIma itIzvaraH । mahAdevaH pazupatiretAnmUrtibhirarcayet 47 ।

पूजयेत्परिवारं च ततः शंभोः सुभक्तितः । ईशानादिक्रमात्तत्र चंदनाक्षतपत्रकैः ४८ ।

pUjayetparivAraM ca tataH zaMbhoH subhaktitaH । IzAnAdikramAttatra caMdanAkSatapatrakaiH 48 ।

ईशानं नंदिनं चंडं महाकालं च भृंगिणम् । वृषं स्कंदं कपर्दीशं सोमं शुक्रं च तत्क्रमात् ४९ ।

IzAnaM naMdinaM caMDaM mahAkAlaM ca bhRMgiNam । vRSaM skaMdaM kapardIzaM somaM zukraM ca tatkramAt 49 ।

अग्रतो वीरभद्रं च पृष्ठे कीर्तिमुखं तथा । तत एकादशान्रुद्रा न्पूजयेद्विधिना ततः 1-21-५० ।

agrato vIrabhadraM ca pRSThe kIrtimukhaM tathA । tata ekAdazAnrudrA npUjayedvidhinA tataH 1-21-50 ।

ततः पंचाक्षरं जप्त्वा शतरुद्रि यमेव च । स्तुतीर्नानाविधाः कृत्वा पंचांगपठनं तथा ५१ ।

tataH paMcAkSaraM japtvA zatarudri yameva ca । stutIrnAnAvidhAH kRtvA paMcAMgapaThanaM tathA 51 ।

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा लिंगं विसर्जयेत् । इति प्रोक्तमशेषं च शिवपूजनमादरात् ५२ ।

tataH pradakSiNAM kRtvA natvA liMgaM visarjayet । iti proktamazeSaM ca zivapUjanamAdarAt 52 ।

रात्रावुदण्मुखः कुर्याद्देवकार्यं सदैव हि । शिवार्चनं सदाप्येवं शुचिः कुर्यादुदण्मुखः ५३ ।

rAtrAvudaNmukhaH kuryAddevakAryaM sadaiva hi । zivArcanaM sadApyevaM zuciH kuryAdudaNmukhaH 53 ।

न प्राचीमग्रतः शंभोर्नोदीचीं शक्तिसंहितान् । न प्रतीचीं यतः पृष्ठमतो ग्राह्यं समाश्रयेत् ५४ ।

na prAcImagrataH zaMbhornodIcIM zaktisaMhitAn । na pratIcIM yataH pRSThamato grAhyaM samAzrayet 54 ।

विना भस्मत्रिपुंड्रेण विना रुद्रा क्षमालया । बिल्वपत्रं विना नैव पूजयेच्छंकरं बुधः ५५ ।

vinA bhasmatripuMDreNa vinA rudrA kSamAlayA । bilvapatraM vinA naiva pUjayecchaMkaraM budhaH 55 ।

भस्माप्राप्तौ मुनिश्रेष्ठाः प्रवृत्ते शिवपूजने । तस्मान्मृदापि कर्तव्यं ललाटे च त्रिपुंड्रकम् ५६ ।

bhasmAprAptau munizreSThAH pravRtte zivapUjane । tasmAnmRdApi kartavyaM lalATe ca tripuMDrakam 56 ।