ऋषय ऊचुः । पार्थिवप्रतिमापूजाविधानं ब्रूहि सत्तम । येन पूजाविधानेन सर्वाभिष्टमवाप्यते १ ।

RSaya UcuH । pArthivapratimApUjAvidhAnaM brUhi sattama । yena pUjAvidhAnena sarvAbhiSTamavApyate 1 ।

सूत उवाच । सुसाधुपृष्टं युष्माभिः सदा सर्वार्थदायकम् । सद्यो दुःखस्य शमनं शृणुत प्रब्रवीमि वः २ ।

sUta uvAca । susAdhupRSTaM yuSmAbhiH sadA sarvArthadAyakam । sadyo duHkhasya zamanaM zRNuta prabravImi vaH 2 ।

अपमृत्युहरं कालमृत्योश्चापि विनाशनम् । सद्यः कलत्रपुत्रादिधनधान्यप्रदं द्विजाः ३ ।

apamRtyuharaM kAlamRtyozcApi vinAzanam । sadyaH kalatraputrAdidhanadhAnyapradaM dvijAH 3 ।

अन्नादिभोज्यं वस्त्रादिसर्वमुत्पद्यते यतः । ततो मृदादिप्रतिमापूजाभीष्टप्रदा भुवि ४ ।

annAdibhojyaM vastrAdisarvamutpadyate yataH । tato mRdAdipratimApUjAbhISTapradA bhuvi 4 ।

पुरुषाणां च नारीणामधिकारोत्र निश्चितम् । नद्यां तडागे कूपे वा जलांतर्मृदमाहरेत् ५ ।

puruSANAM ca nArINAmadhikArotra nizcitam । nadyAM taDAge kUpe vA jalAMtarmRdamAharet 5 ।

संशोध्य गंधचूर्णेन पेषयित्वा सुमंडपे । हस्तेन प्रतिमां कुर्यात्क्षीरेण च सुसंस्कृताम् ६ ।

saMzodhya gaMdhacUrNena peSayitvA sumaMDape । hastena pratimAM kuryAtkSIreNa ca susaMskRtAm 6 ।

अंगप्रत्यंगकोपेतामायुधैश्च समन्विताम् । पद्मासनस्थितां कृत्वा पूजयेदादरेण हि ७ ।

aMgapratyaMgakopetAmAyudhaizca samanvitAm । padmAsanasthitAM kRtvA pUjayedAdareNa hi 7 ।

विघ्नेशादित्यविष्णूनामंबायाश्च शिवस्य च । शिवस्यशिवलिंगं च सर्वदा पूजयेद्द्विज ८ ।

vighnezAdityaviSNUnAmaMbAyAzca zivasya ca । zivasyazivaliMgaM ca sarvadA pUjayeddvija 8 ।

षोडशैरुपचारैश्च कुर्यात्तत्फलसिद्धये । पुष्पेण प्रोक्षणं कुर्यादभिषेकं समंत्रकम् ९ ।

SoDazairupacAraizca kuryAttatphalasiddhaye । puSpeNa prokSaNaM kuryAdabhiSekaM samaMtrakam 9 ।

शाल्यन्नेनैव नैवेद्यं सर्वं कुडवमानतः । गृहे तु कुडवं ज्ञेयं मानुषे प्रस्थमिष्यते 1-16-१० ।

zAlyannenaiva naivedyaM sarvaM kuDavamAnataH । gRhe tu kuDavaM jJeyaM mAnuSe prasthamiSyate 1-16-10 ।

दैवे प्रस्थत्रयं योग्यं स्वयंभोः प्रस्थपंचकम् । एवं पूर्णफलं विद्यादधिकं वै द्वयं त्रयम् ११ ।

daive prasthatrayaM yogyaM svayaMbhoH prasthapaMcakam । evaM pUrNaphalaM vidyAdadhikaM vai dvayaM trayam 11 ।

सहस्रपूजया सत्यं सत्यलोकं लभेद्द्विजः । द्वादशांगुलमायामं द्विगुणं च ततोऽधिकम् १२ ।

sahasrapUjayA satyaM satyalokaM labheddvijaH । dvAdazAMgulamAyAmaM dviguNaM ca tato'dhikam 12 ।

प्रमाणमंगुलस्यैकं तदूर्ध्वं पंचकत्रयम् । अयोदारुकृतं पात्रं शिवमित्युच्यते बुधैः १३ ।

pramANamaMgulasyaikaM tadUrdhvaM paMcakatrayam । ayodArukRtaM pAtraM zivamityucyate budhaiH 13 ।

तदष्टभागः प्रस्थः स्यात्तच्चतुःकुडवं मतम् । दशप्रस्थं शतप्रस्थं सहस्रप्रस्थमेव च १४ ।

tadaSTabhAgaH prasthaH syAttaccatuHkuDavaM matam । dazaprasthaM zataprasthaM sahasraprasthameva ca 14 ।

जलतैलादिगंधानां यथायोग्यं च मानतः । मानुषार्षस्वयंभूनां महापूजेति कथ्यते १५ ।

jalatailAdigaMdhAnAM yathAyogyaM ca mAnataH । mAnuSArSasvayaMbhUnAM mahApUjeti kathyate 15 ।

अभिषेकादात्मशुद्धिर्गंधात्पुण्यमवाप्यते । आयुस्तृप्तिश्च नैवेद्याद्धूपादर्थमवाप्यते १६* तु- मण्डलब्राह्मणोपनिषत् २-२-५।

abhiSekAdAtmazuddhirgaMdhAtpuNyamavApyate । AyustRptizca naivedyAddhUpAdarthamavApyate 16* tu- maNDalabrAhmaNopaniSat 2-2-5।

दीपाज्ज्ञानमवाप्नोति तांबूलाद्भोगमाप्नुयात् । तस्मात्स्नानादिकं षट्कं प्रयत्नेन प्रसाधयेत् १७ ।

dIpAjjJAnamavApnoti tAMbUlAdbhogamApnuyAt । tasmAtsnAnAdikaM SaTkaM prayatnena prasAdhayet 17 ।

नमस्कारो जपश्चैव सर्वाभीष्टप्रदावुभौ । पूजान्ते च सदाकार्यौ भोगमोक्षार्थिभिर्नरैः १८ ।

namaskAro japazcaiva sarvAbhISTapradAvubhau । pUjAnte ca sadAkAryau bhogamokSArthibhirnaraiH 18 ।

संपूज्य मनसा पूर्वं कुर्यात्तत्तत्सदा नरः । देवानां पूजया चैव तत्तल्लोकमवाप्नुयात् १९ ।

saMpUjya manasA pUrvaM kuryAttattatsadA naraH । devAnAM pUjayA caiva tattallokamavApnuyAt 19 ।

तदवांतरलोके च यथेष्टं भोग्यमाप्यते । तद्विशेषान्प्रवक्ष्यामि शृणुत श्रद्धया द्विजाः 1-16-२० ।

tadavAMtaraloke ca yatheSTaM bhogyamApyate । tadvizeSAnpravakSyAmi zRNuta zraddhayA dvijAH 1-16-20 ।

विघ्नेशपूजया सम्यग्भूर्लोकेऽभीष्टमाप्नुयात् । शुक्रवारे चतुर्थ्यां च सिते श्रावणभाद्र के २१ ।

vighnezapUjayA samyagbhUrloke'bhISTamApnuyAt । zukravAre caturthyAM ca site zrAvaNabhAdra ke 21 ।

भिषगृक्षे धनुर्मासे विघ्नेशं विधिवद्यजेत् । शतं पूजासहस्रं वा तत्संख्याकदिनैर्व्रजेत् २२ ।

bhiSagRkSe dhanurmAse vighnezaM vidhivadyajet । zataM pUjAsahasraM vA tatsaMkhyAkadinairvrajet 22 ।

देवाग्निश्रद्धया नित्यं पुत्रदं चेष्टदं नृणाम् । सर्वपापप्रशमनं तत्तद्दुरितनाशनम् २३ ।

devAgnizraddhayA nityaM putradaM ceSTadaM nRNAm । sarvapApaprazamanaM tattadduritanAzanam 23 ।

वारपूजांशिवादीनामात्मशुद्धिप्रदां विदुः । तिथिनक्षत्रयोगानामाधारं सार्वकामिकम् २४ ।

vArapUjAMzivAdInAmAtmazuddhipradAM viduH । tithinakSatrayogAnAmAdhAraM sArvakAmikam 24 ।

तथा बृद्धिक्षयाभावात्पूर्णब्रह्मात्मकं विदुः । उदयादुदयं वारो ब्रह्मप्रभृति कर्मणाम् २५ ।

tathA bRddhikSayAbhAvAtpUrNabrahmAtmakaM viduH । udayAdudayaM vAro brahmaprabhRti karmaNAm 25 ।

तिथ्यादौ देवपूजा हि पूर्णभोगप्रदा नृणाम् । पूर्वभागः पितृ-णां तु निशि युक्तः प्रशस्यते २६ ।

tithyAdau devapUjA hi pUrNabhogapradA nRNAm । pUrvabhAgaH pitR-NAM tu nizi yuktaH prazasyate 26 ।

परभागस्तु देवानां दिवा युक्तः प्रशस्यते । उदयव्यापिनी ग्राह्या मध्याह्ने यदि सा तिथिः २७ ।

parabhAgastu devAnAM divA yuktaH prazasyate । udayavyApinI grAhyA madhyAhne yadi sA tithiH 27 ।

देवकार्ये तथा ग्राह्यास्थिति ऋक्षादिकाः शुभाः । सम्यग्विचार्य वारादीन्कुर्यात्पूजाजपादिकम् २८ ।

devakArye tathA grAhyAsthiti RkSAdikAH zubhAH । samyagvicArya vArAdInkuryAtpUjAjapAdikam 28 ।

पूजार्यते ह्यनेनेति वेदेष्वर्थस्य योजना । पूर्णभोगफलसिद्धिश्च जायते तेन कर्मणा २९ ।

pUjAryate hyaneneti vedeSvarthasya yojanA । pUrNabhogaphalasiddhizca jAyate tena karmaNA 29 ।

मनोभावांस्तथा ज्ञानमिष्टभोगार्थयोजनात् । पूजाशब्दर्थ एवं हि विश्रुतो लोकवेदयोः 1-16-३० ।

manobhAvAMstathA jJAnamiSTabhogArthayojanAt । pUjAzabdartha evaM hi vizruto lokavedayoH 1-16-30 ।

नित्यनैमित्तिकं कालात्सद्यः काम्ये स्वनुष्ठिते । नित्यं मासं च पक्षं च वर्षं चैव यथाक्रमम् ३१ ।

nityanaimittikaM kAlAtsadyaH kAmye svanuSThite । nityaM mAsaM ca pakSaM ca varSaM caiva yathAkramam 31 ।

तत्तत्कर्मफलप्राप्तिस्तादृक्पापक्षयः क्रमात् । महागणपतेः पूजा चतुर्थ्यां कृष्णपक्षके ३२ ।

tattatkarmaphalaprAptistAdRkpApakSayaH kramAt । mahAgaNapateH pUjA caturthyAM kRSNapakSake 32 ।

पक्षपापक्षयकरी पक्षभोगफलप्रदा । चैत्रे चतुर्थ्यां पूजा च कृता मासफलप्रदा ३३ ।

pakSapApakSayakarI pakSabhogaphalapradA । caitre caturthyAM pUjA ca kRtA mAsaphalapradA 33 ।

वर्षभोगप्रदा ज्ञेया कृता वै सिंहभाद्र के । श्रवण्यादित्यवारे च सप्तम्यां हस्तभे दिने ३४ ।

varSabhogapradA jJeyA kRtA vai siMhabhAdra ke । zravaNyAdityavAre ca saptamyAM hastabhe dine 34 ।

माघशुक्ले च सप्तम्यामादित्ययजनं चरेत् । ज्येष्ठभाद्र कसौम्ये च द्वादश्यां श्रवर्णक्षके ३५ ।

mAghazukle ca saptamyAmAdityayajanaM caret । jyeSThabhAdra kasaumye ca dvAdazyAM zravarNakSake 35 ।

द्वादश्यां विष्णुयजनमिष्टंसंपत्करं विदुः । श्रावणे विष्णुयजनमिष्टारोग्यप्रदं भवेत् ३६ ।

dvAdazyAM viSNuyajanamiSTaMsaMpatkaraM viduH । zrAvaNe viSNuyajanamiSTArogyapradaM bhavet 36 ।

गवादीन्द्वादशानर्थान्सांगान्दत्वा तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति द्वादश्यां विष्णुतर्पणात् ३७ ।

gavAdIndvAdazAnarthAnsAMgAndatvA tu yatphalam । tatphalaM samavApnoti dvAdazyAM viSNutarpaNAt 37 ।

द्वादश्यां द्वादशान्विप्रान्विष्णोर्द्वादशनामतः । षोडशैरुपचारैश्च यजेत्तत्प्रीतिमाप्नुयात् ३८ ।

dvAdazyAM dvAdazAnviprAnviSNordvAdazanAmataH । SoDazairupacAraizca yajettatprItimApnuyAt 38 ।

द्वादश्यां विष्णुयजनमिष्टंसंपत्करं विदुः । एवं च सर्वदेवानां तत्तद्द्वादशनामकैः । द्वादशब्रह्मयजनं तत्तत्प्रीतिकरं भवेत् ३९ ।श्रावणे विष्णुयजनमिष्टारोग्यप्रदं भवेत् ३६ ।

dvAdazyAM viSNuyajanamiSTaMsaMpatkaraM viduH । evaM ca sarvadevAnAM tattaddvAdazanAmakaiH । dvAdazabrahmayajanaM tattatprItikaraM bhavet 39 ।zrAvaNe viSNuyajanamiSTArogyapradaM bhavet 36 ।

कर्कटे सोमवारे च नवम्यां मृगशीर्षके । अंबां यजेद्भूतिकामः सर्वभोगफलप्रदाम् 1-16-४० ।

karkaTe somavAre ca navamyAM mRgazIrSake । aMbAM yajedbhUtikAmaH sarvabhogaphalapradAm 1-16-40 ।

आश्वयुक्छुक्लनवमी सर्वाभीष्टफलप्रदा । आदिवारे चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः ४१ ।

AzvayukchuklanavamI sarvAbhISTaphalapradA । AdivAre caturdazyAM kRSNapakSe vizeSataH 41 ।

आर्द्रायां च महार्द्रायां शिवपूजा विशिष्यते । माघकृष्णचतुर्दश्यां सर्वाभीष्टफलप्रदा ४२ ।

ArdrAyAM ca mahArdrAyAM zivapUjA viziSyate । mAghakRSNacaturdazyAM sarvAbhISTaphalapradA 42 ।

आयुष्करी मृत्युहरा सर्वसिद्धिकरी नृणाम् । ज्येष्ठमासे महार्द्रायां चतुर्दशीदिनेपि च ४३ ।

AyuSkarI mRtyuharA sarvasiddhikarI nRNAm । jyeSThamAse mahArdrAyAM caturdazIdinepi ca 43 ।

मार्गशीर्षार्द्रकायां वा षोडशैरुपचारकैः । तत्तन्मूर्तिशिवं पूज्य तस्य वै पाददर्शनम् ४४ ।

mArgazIrSArdrakAyAM vA SoDazairupacArakaiH । tattanmUrtizivaM pUjya tasya vai pAdadarzanam 44 ।

शिवस्य यजनं ज्ञेयं भोगमोक्षप्रदं नृणाम् । वारादिदेवयजनं कार्तिके हि विशिष्यते ४५ ।

zivasya yajanaM jJeyaM bhogamokSapradaM nRNAm । vArAdidevayajanaM kArtike hi viziSyate 45 ।

कार्तिके मासि संप्राप्ते सर्वान्देवान्यजेद्बुधः । दानेन तपसा होमैर्जपेन नियमेन च ४६ ।

kArtike mAsi saMprApte sarvAndevAnyajedbudhaH । dAnena tapasA homairjapena niyamena ca 46 ।

षोडशैरुपचारैश्च प्रतिमा विप्रमंत्रकैः । ब्राह्मणानां भोजनेन निष्कामार्तिकरो भवेत् ४७ ।

SoDazairupacAraizca pratimA vipramaMtrakaiH । brAhmaNAnAM bhojanena niSkAmArtikaro bhavet 47 ।

कार्तिके मासि संप्राप्ते सर्वान्देवान्यजेद्बुधः । दानेन तपसा होमैर्जपेन नियमेन च ४६ ।कार्तिके देवयजनं सर्वभोगप्रदं भवेत् । व्याधीनां हरणं चैव भवेद्भूतग्रहक्षयः ४८ ।

kArtike mAsi saMprApte sarvAndevAnyajedbudhaH । dAnena tapasA homairjapena niyamena ca 46 ।kArtike devayajanaM sarvabhogapradaM bhavet । vyAdhInAM haraNaM caiva bhavedbhUtagrahakSayaH 48 ।

कार्तिकादित्यवारेषु नृणामादित्यपूजनात् । तैलकार्पासदानात्तु भवेत्कुष्ठादिसंक्षयः ४९ ।

kArtikAdityavAreSu nRNAmAdityapUjanAt । tailakArpAsadAnAttu bhavetkuSThAdisaMkSayaH 49 ।

हरीतकीमरीचीनां वस्त्रक्षीरादिदानतः । ब्रह्मप्रतिष्ठया चैव क्षयरोगक्षयो भवेत् 1-16-५० ।

harItakImarIcInAM vastrakSIrAdidAnataH । brahmapratiSThayA caiva kSayarogakSayo bhavet 1-16-50 ।

दीपसर्षपदानाच्च अपस्मारक्षयो भवेत् । कृत्तिकासोमवारेषु शिवस्य यजनं नृणाम् ५१ ।

dIpasarSapadAnAcca apasmArakSayo bhavet । kRttikAsomavAreSu zivasya yajanaM nRNAm 51 ।

महादारिद्र्य शमनं सर्वसंपत्करं भवेत् । गृहक्षेत्रादिदानाच्च गृहोपकरणादिना ५२ ।

mahAdAridrya zamanaM sarvasaMpatkaraM bhavet । gRhakSetrAdidAnAcca gRhopakaraNAdinA 52 ।

कृत्तिकाभौमवारेषु स्कंदस्य यजनान्नृणाम् । दीपघंटादिदानाद्वै वाक्सिद्धिरचिराद्भवेत् ५३ ।

kRttikAbhaumavAreSu skaMdasya yajanAnnRNAm । dIpaghaMTAdidAnAdvai vAksiddhiracirAdbhavet 53 ।

कृत्तिकासौम्यवारेषु विष्णोर्वै यजनं नृणाम् । दध्योदनस्य दानं च सत्संतानकरं भवेत् ५४ ।

kRttikAsaumyavAreSu viSNorvai yajanaM nRNAm । dadhyodanasya dAnaM ca satsaMtAnakaraM bhavet 54 ।

कृतिकागुरुवारेषु ब्रह्मणो यजनाद्धनैः । मधुस्वर्णाज्यदानेन भोगवृद्धिर्भवेन्नृणाम् ५५ ।

kRtikAguruvAreSu brahmaNo yajanAddhanaiH । madhusvarNAjyadAnena bhogavRddhirbhavennRNAm 55 ।

कृत्तिकाशुक्रवारेषु गजकोमेडयाजनात् १ । गंधपुष्पान्नदानेन भोग्यवृद्धिर्भवेन्नृणाम् ५६ ।

kRttikAzukravAreSu gajakomeDayAjanAt 1 । gaMdhapuSpAnnadAnena bhogyavRddhirbhavennRNAm 56 ।

वंध्या सुपुत्रं लभते स्वर्णरौप्यादिदानतः । कृत्तिकाशनिवारेषु दिक्पालानां च वंदनम् ५७ ।

vaMdhyA suputraM labhate svarNaraupyAdidAnataH । kRttikAzanivAreSu dikpAlAnAM ca vaMdanam 57 ।

दिग्गजानां च नागानां सेतुपानां च पूजनम् । त्र्यंबकस्य च रुद्रस्य विष्णोः पापहरस्य च ५८ ।

diggajAnAM ca nAgAnAM setupAnAM ca pUjanam । tryaMbakasya ca rudrasya viSNoH pApaharasya ca 58 ।

ज्ञानदं ब्रह्मणश्चैव धन्वंतर्यश्विनोस्तथा । रोगापमृत्युहरणं तत्कालव्याधिशांतिदम् ५९ ।

jJAnadaM brahmaNazcaiva dhanvaMtaryazvinostathA । rogApamRtyuharaNaM tatkAlavyAdhizAMtidam 59 ।

लवणायसतैलानां माषादीनां च दानतः । त्रिकटुफलगंधानां जलादीनां च दानतः 1-16-६० ।

lavaNAyasatailAnAM mASAdInAM ca dAnataH । trikaTuphalagaMdhAnAM jalAdInAM ca dAnataH 1-16-60 ।

द्रवाणां कठिनानां च प्रस्थेन पलमानतः । स्वर्गप्राप्तिर्धनुर्मासे ह्युषःकाले च पूजनम् ६१ ।

dravANAM kaThinAnAM ca prasthena palamAnataH । svargaprAptirdhanurmAse hyuSaHkAle ca pUjanam 61 ।

शिवादीनां च सर्वेषां क्रमाद्वै सर्वसिद्धये । शाल्यन्नस्य हविष्यस्य नैवेद्यं शस्तमुच्यते* ६२ ।

zivAdInAM ca sarveSAM kramAdvai sarvasiddhaye । zAlyannasya haviSyasya naivedyaM zastamucyate* 62 ।

विविधान्नस्य नैवेद्यं धनुर्मासे विशिष्यते । मार्गशीर्षेऽन्नदस्यैव सर्वमिष्टफलं भवेत् ६३ ।

vividhAnnasya naivedyaM dhanurmAse viziSyate । mArgazIrSe'nnadasyaiva sarvamiSTaphalaM bhavet 63 ।

पापक्षयं चेष्टसिद्धिं चारोग्यं धर्ममेव च । सम्यग्वेदपरिज्ञानं सदनुष्ठानमेव च ६४ ।

pApakSayaM ceSTasiddhiM cArogyaM dharmameva ca । samyagvedaparijJAnaM sadanuSThAnameva ca 64 ।

इहामुत्र महाभोगानंते योगं च शाश्वतम् । वेदांतज्ञानसिद्धिं च मार्गशीर्षान्नदो लभेत् ६५ ।

ihAmutra mahAbhogAnaMte yogaM ca zAzvatam । vedAMtajJAnasiddhiM ca mArgazIrSAnnado labhet 65 ।

मार्गशीर्षे ह्युषःकाले दिनत्रयमथापि वा । यजेद्देवान्भोगकामो नाधनुर्मासिको भवेत् ६६ ।

mArgazIrSe hyuSaHkAle dinatrayamathApi vA । yajeddevAnbhogakAmo nAdhanurmAsiko bhavet 66 ।

यावत्संगवकालं तु धनुर्मासो विधीयते । धनुर्मासे निराहारो मासमात्रं जितेंद्रियः ६७ ।

yAvatsaMgavakAlaM tu dhanurmAso vidhIyate । dhanurmAse nirAhAro mAsamAtraM jiteMdriyaH 67 ।

आमध्याह्नजपेद्विप्रो गायत्रीं वेदमातरम् । पंचाक्षरादिकान्मंत्रान्पश्चादासप्तिकं जपेत् ६८ ।

AmadhyAhnajapedvipro gAyatrIM vedamAtaram । paMcAkSarAdikAnmaMtrAnpazcAdAsaptikaM japet 68 ।

ज्ञानं लब्ध्वा च देहांते विप्रो मुक्तिमवाप्नुयात् । अन्येषां नरनारीणां त्रिःस्नानेन जपेन च ६९ ।

jJAnaM labdhvA ca dehAMte vipro muktimavApnuyAt । anyeSAM naranArINAM triHsnAnena japena ca 69 ।

सदा पंचाक्षरस्यैव विशुद्धं ज्ञानमाप्यते । इष्टमन्त्रान्सदा जप्त्वा महापापक्षयं लभेत् 1-16-७० ।

sadA paMcAkSarasyaiva vizuddhaM jJAnamApyate । iSTamantrAnsadA japtvA mahApApakSayaM labhet 1-16-70 ।

धनुर्मासे विशेषेण महानैवेद्यमाचरेत् । शालितंडुलभारेण मरीचप्रस्थकेन च ७१ ।

dhanurmAse vizeSeNa mahAnaivedyamAcaret । zAlitaMDulabhAreNa marIcaprasthakena ca 71 ।

गणनाद्द्वादशं सर्वं मध्वाज्यकुडवेन हि । द्रोणयुक्तेन मुद्गेन द्वादशव्यंजनेन च ७२ ।

gaNanAddvAdazaM sarvaM madhvAjyakuDavena hi । droNayuktena mudgena dvAdazavyaMjanena ca 72 ।

घृतपक्वैरपूपैश्च मोदकैः शालिकादिभिः । द्वादशैश्च दधिक्षीरैर्द्वादशप्रस्थकेन च ७३ ।

ghRtapakvairapUpaizca modakaiH zAlikAdibhiH । dvAdazaizca dadhikSIrairdvAdazaprasthakena ca 73 ।

नारिकेलफलादीनां तथा गणनया सह । द्वादशक्रमुकैर्युक्तं षट्त्रिंशत्पत्रकैर्युतम् ७४ ।

nArikelaphalAdInAM tathA gaNanayA saha । dvAdazakramukairyuktaM SaTtriMzatpatrakairyutam 74 ।

कर्पूरखुरचूर्णेन पंचसौगंधिकैर्युतम् । तांबूलयुक्तं तु यदा महानैवेद्यलक्षणम्* ७५ ।

karpUrakhuracUrNena paMcasaugaMdhikairyutam । tAMbUlayuktaM tu yadA mahAnaivedyalakSaNam* 75 ।

महानैवेद्यमेतद्वै देवतार्पणपूर्वकम् । वर्णानुक्रमपूर्वेण तद्भक्तेभ्यः प्रदापयेत् ७६ ।

mahAnaivedyametadvai devatArpaNapUrvakam । varNAnukramapUrveNa tadbhaktebhyaH pradApayet 76 ।

एवं चौदननैवेद्याद्भूमौ राष्ट्रपतिर्भवेत् । महानैवेद्यदानेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात् ७७ ।

evaM caudananaivedyAdbhUmau rASTrapatirbhavet । mahAnaivedyadAnena naraH svargamavApnuyAt 77 ।

महानैवेद्यदानेन सहस्रेण द्विजर्षभाः । सत्यलोके च तल्लोके पूर्णमायुरवाप्नुयात् ७८ ।

mahAnaivedyadAnena sahasreNa dvijarSabhAH । satyaloke ca talloke pUrNamAyuravApnuyAt 78 ।

सहस्राणां च त्रिंशत्या महानैवेद्यदानतः । तदूर्ध्वलोकमाप्यैव न पुनर्जन्मभाग्भवेत् ७९ ।

sahasrANAM ca triMzatyA mahAnaivedyadAnataH । tadUrdhvalokamApyaiva na punarjanmabhAgbhavet 79 ।

सहस्राणां च षट्त्रिंशज्जन्म नैवेद्यमीरितम् । तावन्नैवेद्यदानं तु महापूर्णं तदुच्यते 1-16-८० ।

sahasrANAM ca SaTtriMzajjanma naivedyamIritam । tAvannaivedyadAnaM tu mahApUrNaM taducyate 1-16-80 ।

महापूर्णस्य नैवेद्यं जन्मनैवेद्यमिष्यते । जन्मनैवेद्यदानेन पुनर्जन्म न विद्यते ८१ ।

mahApUrNasya naivedyaM janmanaivedyamiSyate । janmanaivedyadAnena punarjanma na vidyate 81 ।

ऊर्जे मासि दिने पुण्ये जन्म नैवेद्यमाचरेत् । संक्रांतिपातजन्मर्क्षपौर्णमास्यादिसंयुते ८२ ।

Urje mAsi dine puNye janma naivedyamAcaret । saMkrAMtipAtajanmarkSapaurNamAsyAdisaMyute 82 ।

अब्दजन्मदिने कुर्याज्जन्मनैवेद्यमुत्तमम् । मासांतरेषु जन्मर्क्षपूर्णयोगदिनेपि च ८३ ।

abdajanmadine kuryAjjanmanaivedyamuttamam । mAsAMtareSu janmarkSapUrNayogadinepi ca 83 ।

मेलने च शनैर्वापि तावत्साहस्रमाचरेत् । जन्मनैवेद्यदानेन जन्मार्पणफलं लभेत् ८४ ।

melane ca zanairvApi tAvatsAhasramAcaret । janmanaivedyadAnena janmArpaNaphalaM labhet 84 ।

जन्मार्पणाच्छिवः प्रीतिः स्वसायुज्यं ददाति हि । इदं तज्जन्मनैवेद्यं शिवस्यैव प्रदापयेत् ८५ ।

janmArpaNAcchivaH prItiH svasAyujyaM dadAti hi । idaM tajjanmanaivedyaM zivasyaiva pradApayet 85 ।

योनिलिंगस्वरूपेण शिवो जन्मनिरूपकः । तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थं जन्म पूजा शिवस्य हि ८६ ।

yoniliMgasvarUpeNa zivo janmanirUpakaH । tasmAjjanmanivRttyarthaM janma pUjA zivasya hi 86 ।

बिंदुनादात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । बिंदुः शक्तिः शिवो नादः शिवशक्त्यात्मकं जगत् ८७ ।

biMdunAdAtmakaM sarvaM jagatsthAvarajaMgamam । biMduH zaktiH zivo nAdaH zivazaktyAtmakaM jagat 87 ।

नादाधारमिदं बिंदुर्बिंद्वाधारमिदं जगत् । जगदाधारभूतौ हि बिंदुनादौ व्यवस्थितौ ८८ ।

nAdAdhAramidaM biMdurbiMdvAdhAramidaM jagat । jagadAdhArabhUtau hi biMdunAdau vyavasthitau 88 ।

बिन्दुनादयुतं सर्वं सकलीकरणं भवेत् । सकलीकरणाज्जन्मजगत्प्राप्नोत्यसंशयः ८९ ।

bindunAdayutaM sarvaM sakalIkaraNaM bhavet । sakalIkaraNAjjanmajagatprApnotyasaMzayaH 89 ।

बिंदुनादात्मकं लिंगं जगत्कारणमुच्यते । बिंदुर्देवीशिवो नादः शिवलिंगं तु कथ्यते 1-16-९० ।

biMdunAdAtmakaM liMgaM jagatkAraNamucyate । biMdurdevIzivo nAdaH zivaliMgaM tu kathyate 1-16-90 ।

तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थं शिवलिंगं प्रपूजयेत् । माता देवी बिंदुरूपा नादरूपः शिवः पिता ९१ ।

tasmAjjanmanivRttyarthaM zivaliMgaM prapUjayet । mAtA devI biMdurUpA nAdarUpaH zivaH pitA 91 ।

पूजिताभ्यां पितृभ्यां तु परमानंद एव हि । परमानंदलाभार्थं शिवलिंगं प्रपूजयेत् ९२ ।

pUjitAbhyAM pitRbhyAM tu paramAnaMda eva hi । paramAnaMdalAbhArthaM zivaliMgaM prapUjayet 92 ।

सा देवी जगतां माता स शिवो जगतः पिता । पित्रोः शुश्रूषके नित्यं कृपाधिक्यं हि वर्धते ९३ ।

sA devI jagatAM mAtA sa zivo jagataH pitA । pitroH zuzrUSake nityaM kRpAdhikyaM hi vardhate 93 ।

कृपयांतर्गतैश्वर्यं पूजकस्य ददाति हि । तस्मादंतर्गतानंदलाभार्थं मुनिपुंगवाः ९४ ।

kRpayAMtargataizvaryaM pUjakasya dadAti hi । tasmAdaMtargatAnaMdalAbhArthaM munipuMgavAH 94 ।

पितृमातृस्वरूपेण शिवलिंगं प्रपूजयेत् । भर्गः पुरुषरूपो हि भर्गा प्रकृतिरुच्यते ९५ ।

pitRmAtRsvarUpeNa zivaliMgaM prapUjayet । bhargaH puruSarUpo hi bhargA prakRtirucyate 95 ।

अव्यक्तांतरधिष्ठानं गर्भः पुरुष उच्यते । सुव्यक्तांतरधिष्ठानं गर्भः प्रकृतिरुच्यते ९६ ।

avyaktAMtaradhiSThAnaM garbhaH puruSa ucyate । suvyaktAMtaradhiSThAnaM garbhaH prakRtirucyate 96 ।

पुरुषत्वादिगर्भो हि गर्भवाञ्जनको यतः । पुरुषात्प्रकृतो युक्तं प्रथमं जन्म कथ्यते ९७ ।

puruSatvAdigarbho hi garbhavAJjanako yataH । puruSAtprakRto yuktaM prathamaM janma kathyate 97 ।

प्रकृतेर्व्यक्ततां यातं द्वितीयं जन्म कथ्यते । जन्म जंतुर्मृत्युजन्म पुरुषात्प्रतिपद्यते ९८ ।

prakRtervyaktatAM yAtaM dvitIyaM janma kathyate । janma jaMturmRtyujanma puruSAtpratipadyate 98 ।

अन्यतो भाव्यतेऽवश्यं मायया जन्म कथ्यते । जीर्यते जन्मकालाद्यत्तस्माज्जीव इति स्मृतः ९९ ।

anyato bhAvyate'vazyaM mAyayA janma kathyate । jIryate janmakAlAdyattasmAjjIva iti smRtaH 99 ।

जन्यते तन्यते पाशैर्जीवशब्दार्थ एव हि । जन्मपाशनिवृत्त्यर्थं जन्मलिंगं प्रपूजयेत् 1-16-१०० ।

janyate tanyate pAzairjIvazabdArtha eva hi । janmapAzanivRttyarthaM janmaliMgaM prapUjayet 1-16-100 ।

भं वृद्धिं गच्छतीत्यर्थाद्भगः प्रकृतिरुच्यते । प्राकृतैः शब्दमात्राद्यैः प्राकृतेंद्रियभोजनात् १०१ ।

bhaM vRddhiM gacchatItyarthAdbhagaH prakRtirucyate । prAkRtaiH zabdamAtrAdyaiH prAkRteMdriyabhojanAt 101 ।

भगस्येदं भोगमिति शब्दार्थो मुख्यतः श्रुतः । मुख्यो भगस्तु प्रकृतिर्भगवाञ्छिव उच्यते १०२ ।

bhagasyedaM bhogamiti zabdArtho mukhyataH zrutaH । mukhyo bhagastu prakRtirbhagavAJchiva ucyate 102 ।

भगवान्भोगदाता हि नाऽन्यो भोगप्रदायकः । भगस्वामी च भगवान्भर्ग[१] इत्युच्यते बुधैः १०३ ।

bhagavAnbhogadAtA hi nA'nyo bhogapradAyakaH । bhagasvAmI ca bhagavAnbharga[1] ityucyate budhaiH 103 ।

भगेन सहितं लिंगं भगंलिंगेन संयुतम् । इहामुत्र च भोगार्थं नित्यभोगार्थमेव च १०४ ।

bhagena sahitaM liMgaM bhagaMliMgena saMyutam । ihAmutra ca bhogArthaM nityabhogArthameva ca 104 ।

भगवंतं महादेवं शिवलिंगं प्रपूजयेत् । लोकप्रसविता सूर्यस्तच्चिह्नं प्रसवाद्भवेत् १०५ ।

bhagavaMtaM mahAdevaM zivaliMgaM prapUjayet । lokaprasavitA sUryastaccihnaM prasavAdbhavet 105 ।

लिंगेप्रसूतिकर्तारं लिंगिनं पुरुषो यजेत् । लिंगार्थगमकं चिह्नं लिंगमित्यभिधीयते १०६ ।

liMgeprasUtikartAraM liMginaM puruSo yajet । liMgArthagamakaM cihnaM liMgamityabhidhIyate 106 ।

लिंगमर्थं हि पुरुषं शिवं गमयतीत्यदः । शिवशक्त्योश्च चिह्नस्य मेलनं लिंगमुच्यते १०७ ।

liMgamarthaM hi puruSaM zivaM gamayatItyadaH । zivazaktyozca cihnasya melanaM liMgamucyate 107 ।

स्वचिह्नपूजनात्प्रीतश्चिह्नकार्यं न वीयते । चिह्नकार्यं तु जन्मादिजन्माद्यं विनिवर्तते १०८ ।

svacihnapUjanAtprItazcihnakAryaM na vIyate । cihnakAryaM tu janmAdijanmAdyaM vinivartate 108 ।

प्राकृतैः पुरुषैश्चापि बाह्याभ्यंतरसंभवैः । षोडशैरुपचारैश्च शिवलिंगं प्रपूजयेत् १०९ ।

prAkRtaiH puruSaizcApi bAhyAbhyaMtarasaMbhavaiH । SoDazairupacAraizca zivaliMgaM prapUjayet 109 ।

एवमादित्यवारे हि पूजा जन्मनिवर्तिका । आदिवारे महालिंगं प्रणवेनैव पूजयेत् 1-16-११० ।

evamAdityavAre hi pUjA janmanivartikA । AdivAre mahAliMgaM praNavenaiva pUjayet 1-16-110 ।

आदिवारे पंचगव्यैरभिषेको विशिष्यते । गोमयं गोजलं क्षीरं दध्याज्यं पंचगव्यकम् १११ ।

AdivAre paMcagavyairabhiSeko viziSyate । gomayaM gojalaM kSIraM dadhyAjyaM paMcagavyakam 111 ।

क्षीराद्यं च पृथक्च्चैव मधुना चेक्षुसारकैः । गव्यक्षीरान्ननैवेद्यं प्रणवेनैव कारयेत् ११२ ।

kSIrAdyaM ca pRthakccaiva madhunA cekSusArakaiH । gavyakSIrAnnanaivedyaM praNavenaiva kArayet 112 ।

प्रणवं ध्वनिलिंगं तु नादलिंगं स्वयंभुवः । बिंदुलिंगं तु यंत्रं स्यान्मकारं तु प्रतिष्ठितम् ११३ ।

praNavaM dhvaniliMgaM tu nAdaliMgaM svayaMbhuvaH । biMduliMgaM tu yaMtraM syAnmakAraM tu pratiSThitam 113 ।

उकारं चरलिंगं स्यादकारं गुरुविग्रहम् । षड्लिंगं पूजया नित्यं जीवन्मुक्तो न संशयः ११४ ।

ukAraM caraliMgaM syAdakAraM guruvigraham । SaDliMgaM pUjayA nityaM jIvanmukto na saMzayaH 114 ।

शिवस्य भक्त्या पूजा हि जन्ममुक्तिकरी नृणाम् । रुद्रा क्षधारणात्पादमर्धं वैभूतिधारणात् ११५ ।

zivasya bhaktyA pUjA hi janmamuktikarI nRNAm । rudrA kSadhAraNAtpAdamardhaM vaibhUtidhAraNAt 115 ।

त्रिपादं मंत्रजाप्याच्च पूजया पूर्णभक्तिमान् । शिवलिंगं च भक्तं च पूज्य मोक्षं लभेन्नरः ११६ ।

tripAdaM maMtrajApyAcca pUjayA pUrNabhaktimAn । zivaliMgaM ca bhaktaM ca pUjya mokSaM labhennaraH 116 ।

य इमं पठतेऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । तस्यैव शिवभक्तिश्च वर्धते सुदृढा द्विजाः ११७ ।

ya imaM paThate'dhyAyaM zRNuyAdvA samAhitaH । tasyaiva zivabhaktizca vardhate sudRDhA dvijAH 117 ।