ऋषय ऊचुः । देशादीन्क्रमशो ब्रूहि सूत सर्वार्थवित्तम् । सूत उवाच । शुद्धं गृहं समफलं देवयज्ञादिकर्मसु १ ।

RSaya UcuH । dezAdInkramazo brUhi sUta sarvArthavittam । sUta uvAca । zuddhaM gRhaM samaphalaM devayajJAdikarmasu 1 ।

ततो दशगुणं गोष्ठं जलतीरं ततो दश । ततो दशगुणं बिल्वतुलस्यश्वत्थमूलकम् २ ।

tato dazaguNaM goSThaM jalatIraM tato daza । tato dazaguNaM bilvatulasyazvatthamUlakam 2 ।

ततो देवालयं विद्यात्तीर्थतीरं ततो दश । ततो दशगुणं नद्यास्तीर्थनद्यास्ततो दश ३ ।

tato devAlayaM vidyAttIrthatIraM tato daza । tato dazaguNaM nadyAstIrthanadyAstato daza 3 ।

सप्तगंगानदीतीरं तस्या दशगुणं भवेत् । गंगा गोदावरी चैव कावेरी ताम्रपर्णिका ४ ।

saptagaMgAnadItIraM tasyA dazaguNaM bhavet । gaMgA godAvarI caiva kAverI tAmraparNikA 4 ।

सिंधुश्च सरयू रेवा सप्तगंगाः प्रकीर्तिताः । ततोऽब्धितीरं दश च पर्वताग्रे ततो दश ५ ।

siMdhuzca sarayU revA saptagaMgAH prakIrtitAH । tato'bdhitIraM daza ca parvatAgre tato daza 5 ।

सर्वस्मादधिकं ज्ञेयं यत्र वा रोचते मनः । कृते पूर्णफलं ज्ञेयं यज्ञदानादिकं तथा ६ ।

sarvasmAdadhikaM jJeyaM yatra vA rocate manaH । kRte pUrNaphalaM jJeyaM yajJadAnAdikaM tathA 6 ।

त्रेतायुगे त्रिपादं च द्वापरेऽर्धं सदा स्मृतम् । कलौ पादं तु विज्ञेयं तत्पादोनं ततोर्द्धके ७ ।

tretAyuge tripAdaM ca dvApare'rdhaM sadA smRtam । kalau pAdaM tu vijJeyaM tatpAdonaM tatorddhake 7 ।

शुद्धात्मनः शुद्धदिनं पुण्यं समफलं विदुः । तस्माद्दशगुणं ज्ञेयं रविसंक्रमणे बुधाः ८ ।

zuddhAtmanaH zuddhadinaM puNyaM samaphalaM viduH । tasmAddazaguNaM jJeyaM ravisaMkramaNe budhAH 8 ।

विषुवे तद्दशगुणमयने तद्दश स्मृतम् । तद्दश मृगसंक्रांतौ तच्चंद्र ग्रहणे दश ९ ।

viSuve taddazaguNamayane taddaza smRtam । taddaza mRgasaMkrAMtau taccaMdra grahaNe daza 9 ।

ततश्च सूर्यग्रहणे पूर्णकालोत्तमे विदुः । जगद्रूपस्य सूर्यस्य विषयोगाच्च रोगदम् 1-15-१० ।

tatazca sUryagrahaNe pUrNakAlottame viduH । jagadrUpasya sUryasya viSayogAcca rogadam 1-15-10 ।

अतस्तद्विषशांत्यर्थं स्नानदानजपांश्चरेत् । विषशांत्यर्थकालत्वात्स कालः पुण्यदः स्मृतः ११ ।

atastadviSazAMtyarthaM snAnadAnajapAMzcaret । viSazAMtyarthakAlatvAtsa kAlaH puNyadaH smRtaH 11 ।

जन्मर्क्षे च व्रतांते च सूर्यरागोपमं विदुः । महतां संगकालश्च कोट्यर्कग्रहणं विदुः १२ ।

janmarkSe ca vratAMte ca sUryarAgopamaM viduH । mahatAM saMgakAlazca koTyarkagrahaNaM viduH 12 ।

तपोनिष्ठा ज्ञाननिष्ठा योगिनो यतयस्तथा । पूजायाः पात्रमेते हि पापसंक्षयकारणम् १३ ।

taponiSThA jJAnaniSThA yogino yatayastathA । pUjAyAH pAtramete hi pApasaMkSayakAraNam 13 ।

चतुर्विंशतिलक्षं वा गायत्र्या जपसंयुतः । ब्राह्मणस्तु भवेत्पात्रं संपूर्णफलभोगदम् १४ ।

caturviMzatilakSaM vA gAyatryA japasaMyutaH । brAhmaNastu bhavetpAtraM saMpUrNaphalabhogadam 14 ।

पतनात्त्रायत इति पात्रं शास्त्रे प्रयुज्यते । दातुश्च पातकात्त्राणात्पात्रमित्यभिधीयते १५ ।

patanAttrAyata iti pAtraM zAstre prayujyate । dAtuzca pAtakAttrANAtpAtramityabhidhIyate 15 ।

गायकं त्रायते पाताद्गायत्रीत्युच्यते हि सा । यथाऽर्थहिनो लोकेऽस्मिन्परस्यार्थं न यच्छति १६ ।

gAyakaM trAyate pAtAdgAyatrItyucyate hi sA । yathA'rthahino loke'sminparasyArthaM na yacchati 16 ।

अर्थवानिह यो लोके परस्यार्थं प्रयच्छति । स्वयं शुद्धो हि पूतात्मा नरान्संत्रातुमर्हति १७ ।

arthavAniha yo loke parasyArthaM prayacchati । svayaM zuddho hi pUtAtmA narAnsaMtrAtumarhati 17 ।

गायकं त्रायते पाताद्गायत्रीत्युच्यते हि सा ।गायत्रीजपशुद्धो हि शुद्धब्राह्मण उच्यते । तस्माद्दाने जपे होमे पूजायां सर्वकर्मणि १८ ।

gAyakaM trAyate pAtAdgAyatrItyucyate hi sA ।gAyatrIjapazuddho hi zuddhabrAhmaNa ucyate । tasmAddAne jape home pUjAyAM sarvakarmaNi 18 ।

दानं कर्तुं तथा त्रातुं पात्रं तु ब्राह्मणोर्हति । अन्नस्य क्षुधितं पात्रं नारीनरमयात्मकम् १९ ।

dAnaM kartuM tathA trAtuM pAtraM tu brAhmaNorhati । annasya kSudhitaM pAtraM nArInaramayAtmakam 19 ।

ब्राह्मणं श्रेष्ठमाहूय यत्काले सुसमाहितम् । तदर्थं शब्दमर्थं वा सद्बोधकमभीष्टदम् 1-15-२० ।

brAhmaNaM zreSThamAhUya yatkAle susamAhitam । tadarthaM zabdamarthaM vA sadbodhakamabhISTadam 1-15-20 ।

इच्छावतः प्रदानं च संपूर्णफलदं विदुः । यत्प्रश्नानंतरं दत्तं तदर्धं फलदं विदुः २१ ।

icchAvataH pradAnaM ca saMpUrNaphaladaM viduH । yatpraznAnaMtaraM dattaM tadardhaM phaladaM viduH 21 ।

यत्सेवकाय दत्तं स्यात्तत्पादफलदं विदुः । जातिमात्रस्य विप्रस्य दीनवृत्तेर्द्विजर्षभाः २२ ।

yatsevakAya dattaM syAttatpAdaphaladaM viduH । jAtimAtrasya viprasya dInavRtterdvijarSabhAH 22 ।

दत्तमर्थं हि भोगाय भूर्लोकेदशवार्षिकम् । वेदयुक्तस्य विप्रस्य स्वर्गे हि दशवार्षिकम् २३ ।

dattamarthaM hi bhogAya bhUrlokedazavArSikam । vedayuktasya viprasya svarge hi dazavArSikam 23 ।

गायत्रीजपयुक्तस्य सत्ये हि दशवार्षिकम् । विष्णुभक्तस्य विप्रस्य दत्तं वैकुंठदं विदुः २४ ।

gAyatrIjapayuktasya satye hi dazavArSikam । viSNubhaktasya viprasya dattaM vaikuMThadaM viduH 24 ।

शिवभक्तस्य विप्रस्य दत्तं कैलासदं विदुः । तत्तल्लोकोपभोगार्थं सर्वेषां दानमिष्यते २५ ।

zivabhaktasya viprasya dattaM kailAsadaM viduH । tattallokopabhogArthaM sarveSAM dAnamiSyate 25 ।

दशांगमन्नं विप्रस्य भानुवारे ददन्नरः । परजन्मनि चारोग्यं दशवर्षं समश्नुते २६ ।

dazAMgamannaM viprasya bhAnuvAre dadannaraH । parajanmani cArogyaM dazavarSaM samaznute 26 ।

बहुमानमथाह्वानमभ्यंगं पादसेवनम् । वासो गंधाद्यर्चनं च घृतापूपरसोत्तरम् २७ ।

bahumAnamathAhvAnamabhyaMgaM pAdasevanam । vAso gaMdhAdyarcanaM ca ghRtApUparasottaram 27 ।

षड्रसं व्यंजनं चैव तांबूलं दक्षिणोत्तरम् । नमश्चानुगमश्चैव स्वन्नदानं दशांगकम् २८ ।

SaDrasaM vyaMjanaM caiva tAMbUlaM dakSiNottaram । namazcAnugamazcaiva svannadAnaM dazAMgakam 28 ।

दशांगमन्नं विप्रेभ्यो दशभ्यो वै ददन्नरः । अर्कवारे तथाऽऽरोग्यं शतवर्षं समश्नुते २९ ।

dazAMgamannaM viprebhyo dazabhyo vai dadannaraH । arkavAre tathA''rogyaM zatavarSaM samaznute 29 ।

सोमवारादिवारेषु तत्तद्वारगुणं फलम् । अन्नदानस्य विज्ञेयं भूर्लोके परजन्मनि 1-15-३० ।

somavArAdivAreSu tattadvAraguNaM phalam । annadAnasya vijJeyaM bhUrloke parajanmani 1-15-30 ।

सप्तस्वपि च वारेषु दशभ्यश्च दशांगकम् । अन्नं दत्त्वा शतं वर्षमारोग्यादिकमश्नुते ३१ ।

saptasvapi ca vAreSu dazabhyazca dazAMgakam । annaM dattvA zataM varSamArogyAdikamaznute 31 ।

एवं शतेभ्यो विप्रेभ्यो भानुवारे ददन्नरः । सहस्रवर्षमारोग्यं शर्वलोके समश्नुते ३२ ।

evaM zatebhyo viprebhyo bhAnuvAre dadannaraH । sahasravarSamArogyaM zarvaloke samaznute 32 ।

सहस्रेभ्यस्तथा दत्त्वाऽयुतवर्षं समश्नुते । एवं सोमादिवारेषु विज्ञेयं हि विपश्चिता ३३ ।

sahasrebhyastathA dattvA'yutavarSaM samaznute । evaM somAdivAreSu vijJeyaM hi vipazcitA 33 ।

भानुवारे सहस्राणां गायत्रीपूतचेतसाम् । अन्नं दत्त्वा सत्यलोके ह्यारोग्यादि समश्नुते ३४ ।

bhAnuvAre sahasrANAM gAyatrIpUtacetasAm । annaM dattvA satyaloke hyArogyAdi samaznute 34 ।

अयुतानां तथा दत्त्वा विष्णुलोके समश्नुते । अन्नं दत्त्वा तु लक्षाणां रुद्र लोके समश्नुते ३५ ।

ayutAnAM tathA dattvA viSNuloke samaznute । annaM dattvA tu lakSANAM rudra loke samaznute 35 ।

बालानां ब्रह्मबुद्ध्या हि देयं विद्यार्थिभिर्नरैः । यूनां च विष्णुबुद्ध्या हि पुत्रकामार्थिभिर्नरैः ३६ ।

bAlAnAM brahmabuddhyA hi deyaM vidyArthibhirnaraiH । yUnAM ca viSNubuddhyA hi putrakAmArthibhirnaraiH 36 ।

वृद्धानां रुद्र बुद्ध्या हि देयं ज्ञानार्थिभिर्नरैः । बालस्त्रीभारतीबुद्ध्या बुद्धिकामैर्नरोत्तमैः ३७ ।

vRddhAnAM rudra buddhyA hi deyaM jJAnArthibhirnaraiH । bAlastrIbhAratIbuddhyA buddhikAmairnarottamaiH 37 ।

लक्ष्मीबुद्ध्या युवस्त्रीषु भोगकामैर्नरोत्तमैः । वृद्धासु पार्वतीबुद्ध्या देयमात्मार्थिभिर्जनैः ३८ ।

lakSmIbuddhyA yuvastrISu bhogakAmairnarottamaiH । vRddhAsu pArvatIbuddhyA deyamAtmArthibhirjanaiH 38 ।

शिलवृत्त्योञ्छवृत्त्या च गुरुदक्षिणयार्जितम् । शुद्धद्रव्यमिति प्राहुस्तत्पूर्णफलदं विदुः ३९ ।

zilavRttyoJchavRttyA ca gurudakSiNayArjitam । zuddhadravyamiti prAhustatpUrNaphaladaM viduH 39 ।

शुक्लप्रतिग्रहाद्दत्तं मध्यमं द्रव्यमुच्यते । कृषिवाणिज्यकोपेतमधमं द्रव्यमुच्यते 1-15-४० ।

zuklapratigrahAddattaM madhyamaM dravyamucyate । kRSivANijyakopetamadhamaM dravyamucyate 1-15-40 ।

क्षत्रियाणां विशां चैव शौर्यवाणिज्यकार्जितम् । उत्तमं द्रव्यमित्याहुः शूद्राणां भृतकार्जितम् ४१ ।

kSatriyANAM vizAM caiva zauryavANijyakArjitam । uttamaM dravyamityAhuH zUdrANAM bhRtakArjitam 41 ।

स्त्रीणां धर्मार्थिनां द्रव्यं पैतृकं भर्तृकं तथा । गवादीनां द्वादशीनां चैत्रादिषु यथाक्रमम् ४२ ।

strINAM dharmArthinAM dravyaM paitRkaM bhartRkaM tathA । gavAdInAM dvAdazInAM caitrAdiSu yathAkramam 42 ।

संभूय वा पुण्यकाले दद्यादिष्टसमृद्धये । गोभूतिलहिरण्याज्यवासोधान्यगुडानि च ४३ ।

saMbhUya vA puNyakAle dadyAdiSTasamRddhaye । gobhUtilahiraNyAjyavAsodhAnyaguDAni ca 43 ।

क्षत्रियाणां विशां चैव शौर्यवाणिज्यकार्जितम् । उत्तमं द्रव्यमित्याहुः शूद्राणां भृतकार्जितम् ४१ ।रौप्यं लवणकूष्मांडे कन्याद्वादशकं तथा । गोदानाद्दत्तगव्येन गोमयेनोपकारिणा ४४ ।

kSatriyANAM vizAM caiva zauryavANijyakArjitam । uttamaM dravyamityAhuH zUdrANAM bhRtakArjitam 41 ।raupyaM lavaNakUSmAMDe kanyAdvAdazakaM tathA । godAnAddattagavyena gomayenopakAriNA 44 ।

धनधान्याद्याश्रितानां दुरितानां निवारणम् । जलस्नेहाद्याश्रितानां दुरितानां तु गोजलैः ४५ ।

dhanadhAnyAdyAzritAnAM duritAnAM nivAraNam । jalasnehAdyAzritAnAM duritAnAM tu gojalaiH 45 ।

कायिकादित्राणां तु क्षीरदध्याज्यकैस्तथा । तथा तेषां च पुष्टिश्च विज्ञेया हि विपश्चिता ४६ ।

kAyikAditrANAM tu kSIradadhyAjyakaistathA । tathA teSAM ca puSTizca vijJeyA hi vipazcitA 46 ।

भूदानं तु प्रतिष्ठार्थमिह चाऽमुत्र च द्विजाः । तिलदानं बलार्थं हि सदा मृत्युजयं विदुः ४७ ।

bhUdAnaM tu pratiSThArthamiha cA'mutra ca dvijAH । tiladAnaM balArthaM hi sadA mRtyujayaM viduH 47 ।

हिरण्यं जाठराग्नेस्तु वृद्धिदं वीर्यदं तथा । आज्यं पुष्टिकरं विद्याद्वस्त्रमायुष्करं विदुः ४८ ।

hiraNyaM jATharAgnestu vRddhidaM vIryadaM tathA । AjyaM puSTikaraM vidyAdvastramAyuSkaraM viduH 48 ।

धान्यमन्नं समृद्ध्यर्थं मधुराहारदं गुडम् । रौप्यं रेतोभिवृद्ध्यर्थं षड्रसार्थं तु लावणम् ४९ ।

dhAnyamannaM samRddhyarthaM madhurAhAradaM guDam । raupyaM retobhivRddhyarthaM SaDrasArthaM tu lAvaNam 49 ।

सर्वं सर्वसमृद्ध्यर्थं कूष्मांडं पुष्टिदं विदुः । प्राप्तिदं सर्वभोगानामिह चाऽमुत्र च द्विजाः 1-15-५० ।

sarvaM sarvasamRddhyarthaM kUSmAMDaM puSTidaM viduH । prAptidaM sarvabhogAnAmiha cA'mutra ca dvijAH 1-15-50 ।

यावज्जीवनमुक्तं हि कन्यादानं तु भोगदम् । पनसाम्रकपित्थानां वृक्षाणां फलमेव च ५१ ।

yAvajjIvanamuktaM hi kanyAdAnaM tu bhogadam । panasAmrakapitthAnAM vRkSANAM phalameva ca 51 ।

कदल्याद्यौषधीनां च फलं गुल्मोद्भवं तथा । माषादीनां च मुद्गानां फलं शाकादिकं तथा ५२ ।

kadalyAdyauSadhInAM ca phalaM gulmodbhavaM tathA । mASAdInAM ca mudgAnAM phalaM zAkAdikaM tathA 52 ।

मरीचिसर्षपाद्यानां शाकोपकरणं तथा । यदृतौ यत्फलं सिद्धं तद्देयं हि विपश्चिता ५३ ।

marIcisarSapAdyAnAM zAkopakaraNaM tathA । yadRtau yatphalaM siddhaM taddeyaM hi vipazcitA 53 ।

श्रोत्रादींद्रियतृप्तिश्च सदा देया विपश्चिता । शब्दादिदशभोगार्थं दिगादीनां च तुष्टिदा ५४ ।

zrotrAdIMdriyatRptizca sadA deyA vipazcitA । zabdAdidazabhogArthaM digAdInAM ca tuSTidA 54 ।

वेदशास्त्रं समादाय बुद्ध्वा गुरुमुखात्स्वयम् । कर्मणां फलमस्तीति बुद्धिरास्तिक्यमुच्यते ५५ ।

vedazAstraM samAdAya buddhvA gurumukhAtsvayam । karmaNAM phalamastIti buddhirAstikyamucyate 55 ।

बंधुराजभयाद्बुद्धिश्रद्धा सा च कनीयसी । सर्वाभावे दरिद्र स्तु वाचा वा कर्मणा यजेत् ५६ ।

baMdhurAjabhayAdbuddhizraddhA sA ca kanIyasI । sarvAbhAve daridra stu vAcA vA karmaNA yajet 56 ।

वाचिकं यजनं विद्यान्मंत्रस्तोत्रजपादिकम् । तीर्थयात्राव्रताद्यं हि कायिकं यजनं विदुः ५७ ।

vAcikaM yajanaM vidyAnmaMtrastotrajapAdikam । tIrthayAtrAvratAdyaM hi kAyikaM yajanaM viduH 57 ।

येन केनाप्युपायेन ह्यल्पं वा यदि वा बहु । देवतार्पणबुद्ध्या च कृतं भोगाय कल्पते ५८ ।

yena kenApyupAyena hyalpaM vA yadi vA bahu । devatArpaNabuddhyA ca kRtaM bhogAya kalpate 58 ।

तपश्चर्या च दानं च कर्तव्यमुभयं सदा । प्रतिश्रयं प्रदातव्यं स्ववर्णगुणशोभितम् ५९ ।

tapazcaryA ca dAnaM ca kartavyamubhayaM sadA । pratizrayaM pradAtavyaM svavarNaguNazobhitam 59 ।

देवानां तृप्तयेऽत्यर्थं सर्वभोगप्रदं बुधैः । इहाऽमुत्रोत्तमं जन्मसदाभोगं लभेद्बुधः । ईश्वरार्पणबुद्ध्या हि कृत्वा मोक्षफलं लभेत् 1-15-६०

devAnAM tRptaye'tyarthaM sarvabhogapradaM budhaiH । ihA'mutrottamaM janmasadAbhogaM labhedbudhaH । IzvarArpaNabuddhyA hi kRtvA mokSaphalaM labhet 1-15-60

य इमं पठतेऽध्यायं यः शृणोति सदा नरः । तस्य वैधर्मबुद्धिश्च ज्ञानसिद्धिः प्रजायते ६१ ।

ya imaM paThate'dhyAyaM yaH zRNoti sadA naraH । tasya vaidharmabuddhizca jJAnasiddhiH prajAyate 61 ।