Chapter 8
अध्यायः 8
Viśveśvara Saṃhitā, Chapter 8
Shlokas (21)
+ Add ShlokaVishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 1
नंदिकेश्वर उवाच । ससर्जाथ महादेवः पुरुषं कंचिदद्भुतम् । भैरवाख्यं भ्रुवोर्मध्याद्ब्रह्मदर्पजिघांसया १ ।
naMdikezvara uvAca । sasarjAtha mahAdevaH puruSaM kaMcidadbhutam । bhairavAkhyaM bhruvormadhyAdbrahmadarpajighAMsayA 1 ।
Nandikeśvara said: Mahādeva then created a wonderful person, Bhairava, from the middle of his brows to quell the pride of Brahmā.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 2
स वै तदा तत्र पतिं प्रणम्य शिवमंगणे । किं कार्यं करवाण्यत्र शीघ्रमाज्ञापय प्रभो २ ।
sa vai tadA tatra patiM praNamya zivamaMgaNe । kiM kAryaM karavANyatra zIghramAjJApaya prabho 2 ।
This Bhairava knelt before the lord in the battle-field and said—“O lord, what shall I do? Please give me your directives quickly.”
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 3
वत्सयोऽयं विधिः साक्षाज्जगतामाद्यदैवतम् । नूनमर्चय खड्गेन तिग्मेन जवसा परम् ३ ।
vatsayo'yaM vidhiH sAkSAjjagatAmAdyadaivatam । nUnamarcaya khaDgena tigmena javasA param 3 ।
“Dear, here is Brahmā, the first deity of the universe. Worship him with your sharp-pointed quick-moving sword.”
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 4
स वै गृहीत्वैककरेण केशं तत्पंचमं दृप्तमसत्यभाषणम् । छित्त्वा शिरांस्यस्य निहंतुमुद्यतः प्रकंपयन्खड्गमतिस्फुटं करैः ४ ।
sa vai gRhItvaikakareNa kezaM tatpaMcamaM dRptamasatyabhASaNam । chittvA zirAMsyasya nihaMtumudyataH prakaMpayankhaDgamatisphuTaM karaiH 4 ।
With one of his hands he caught hold of the tuft of Brahma’s fifth head that was guilty of haughtily uttering a falsehood, and with the hands he furiously shook his sword in order to cut it off.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 5
पिता तवोत्सृष्टविभूषणांबरस्रगुत्तरीयामलकेशसंहतिः । प्रवातरंभेव लतेव चंचलः पपात वै भैरवपादपंकजे ५ ।
pitA tavotsRSTavibhUSaNAMbarasraguttarIyAmalakezasaMhatiH । pravAtaraMbheva lateva caMcalaH papAta vai bhairavapAdapaMkaje 5 ।
Your father trembled like a plantain tree in a whirlwind, with his ornaments scattered here and there, his cloth ruffled and loosened, the garland displaced, the upper cloth hanging loose and the glossy tuft dishevelled, and fell at the feet of Bhairava.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 6
तावद्विधिं तात दिदृक्षुरच्युतः कृपालुरस्मत्पतिपादपल्लवम् । निषिच्य बाष्पैरवदत्कृतांजलिर्यथा शिशुः स्वं पितरं कलाक्षरम् ६ ।
tAvadvidhiM tAta didRkSuracyutaH kRpAlurasmatpatipAdapallavam । niSicya bASpairavadatkRtAMjaliryathA zizuH svaM pitaraM kalAkSaram 6 ।
Meanwhile the sympathetic Acyuta desirous of saving Brahmā, shed tears over the lotus-like feet of our lord and said with palms joined in reverence just like a child lisping words of entreaty to its father.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 7
अच्युत उवाच । त्वया प्रयत्नेन पुरा हि दत्तं यदस्य पंचाननमीशचिह्नम् । तस्मात्क्षमस्वाद्यमनुग्रहार्हं कुरु प्रसादं विधये ह्यमुष्मै ७ ।
acyuta uvAca । tvayA prayatnena purA hi dattaM yadasya paMcAnanamIzacihnam । tasmAtkSamasvAdyamanugrahArhaM kuru prasAdaM vidhaye hyamuSmai 7 ।
Acyuta said: O Lord, it was you who gave him five heads॥ 1॥ as a special symbol, long ago. Hence please forgive him his first guilt. Please favour him.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 8
इत्यर्थितोऽच्युतेनेशस्तुष्टः सुरगणांगणे । निवर्तयामास तदा भैरवं ब्रह्मदंडतः ८ ।
ityarthito'cyutenezastuSTaH suragaNAMgaNe । nivartayAmAsa tadA bhairavaM brahmadaMDataH 8 ।
The lord thus requested by Acyuta relented and in the presence of all devas asked Bhairava to desist from punishing Brahmā.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 9
अथाह देवः कितवं विधिं विगतकंधरम् । ब्रह्मंस्त्वमर्हणाकांक्षी शठमीशत्वमास्थितः ९ ।
athAha devaH kitavaM vidhiM vigatakaMdharam । brahmaMstvamarhaNAkAMkSI zaThamIzatvamAsthitaH 9 ।
Then the lord turned to the deceitful Brahmā who bent down his neck and said “O Brahmā, in order to extort honour from the people you assumed the role of the lord in a roguish manner.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 10
नातस्ते सत्कृतिर्लोके भूयात्स्थानोत्सवादिकम् । ब्रह्मोवच । स्वामिन्प्रसीदाद्य महाविभूते मन्ये वरं वरद मे शिरसः प्रमोक्षम् 1-8-१० ।
nAtaste satkRtirloke bhUyAtsthAnotsavAdikam । brahmovaca । svAminprasIdAdya mahAvibhUte manye varaM varada me zirasaH pramokSam 1-8-10 ।
Hence you shall not be honoured, nor shall you have your own temple or festival. Brahmā said: O Lord, be pleased. O flourishing one, I consider this sparing of my head itself a great blessing and a boon.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 11
नमस्तुभ्यं भगवते बंधवे विश्वयोनये । सहिष्णवे सर्वदोषाणां शंभवे शैलधन्वने ११ ।
namastubhyaM bhagavate baMdhave vizvayonaye । sahiSNave sarvadoSANAM zaMbhave zailadhanvane 11 ।
Obeisance to Thee, the lord, the kinsman, the originator of the universe, the forbearing, the forgiver of defects, the benevolent one, wielding the mountain as his bow.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 12
ईश्वर उवाच । अराजभयमेतद्वै जगत्सर्वं न शिष्यति । ततस्त्वं जहि दंडार्हं वह लोकधुरं शिशो १२ ।
Izvara uvAca । arAjabhayametadvai jagatsarvaM na ziSyati । tatastvaM jahi daMDArhaM vaha lokadhuraM zizo 12 ।
Īśvara said: O child, the whole universe will be ruined if it loses the fear of a king Hence you mete out punishment to the guilty and bear the burden of administering this universe
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 13
वरं ददामि ते तत्र गृहाण दुर्लभं परम् । वैतानिकेषु गृह्येषु यज्ञे च भवान् गुरुः १३ ।
varaM dadAmi te tatra gRhANa durlabhaM param । vaitAnikeSu gRhyeSu yajJe ca bhavAn guruH 13 ।
I shall grant you another boon which is very difficult to get. In all domestic and public sacrifices you will be the presiding deity.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 14
निष्फलस्त्वदृते यज्ञः सांगश्च सहदक्षिणः । अथाह देवः कितवं केतकं कूटसाक्षिणम् १४ ।
niSphalastvadRte yajJaH sAMgazca sahadakSiNaH । athAha devaH kitavaM ketakaM kUTasAkSiNam 14 ।
Even though a sacrifice is complete with all the ancillary rites and offerings of monetary gifts, it will be fruitless without you. Then the lord turned to the deceitful Ketaka flower guilty of perjury.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 15
रे रे केतक दुष्टस्त्वं शठ दूरमितो व्रज । ममापि प्रेम ते पुष्पे मा भूत्पूजास्वितः परम् १५ ।
re re ketaka duSTastvaM zaTha dUramito vraja । mamApi prema te puSpe mA bhUtpUjAsvitaH param 15 ।
“O you Ketaka flower, you are roguish and deceitful. Go away from here. Hereafter I have no desire to include you in my worship.”
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 16
इत्युक्ते तत्र देवेन केतकं देवजातयः । सर्वानि वारयामासुस्तत्पार्श्वादन्यतस्तदा १६ ।
ityukte tatra devena ketakaM devajAtayaH । sarvAni vArayAmAsustatpArzvAdanyatastadA 16 ।
When the lord said thus, all the devas shunned the very presence of the flower.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 17
केतक उवाच । नमस्ते नाथ मे जन्मनिष्फलं भवदाज्ञया । सफलं क्रियतां तात क्षम्यतां मम किल्बिषम् १७ ।
ketaka uvAca । namaste nAtha me janmaniSphalaM bhavadAjJayA । saphalaM kriyatAM tAta kSamyatAM mama kilbiSam 17 ।
Ketaka said: Obeisance to Thee, O Lord, Your bidding will mean that my very birth is fruitless. May the lord be pleased to make it fruitful by forgiving my sin.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 18
ज्ञानाज्ञानकृतं पापं नाशयत्येव ते स्मृतिः । तादृशे त्वयि दृष्टे मे मिथ्यादोषः कुतो भवेत् १८ ।
jJAnAjJAnakRtaM pApaM nAzayatyeva te smRtiH । tAdRze tvayi dRSTe me mithyAdoSaH kuto bhavet 18 ।
Thy remembrance is reputed to quell all sins perpetrated consciously or unconsciously. Now that I have seen Thee, how can the sin of uttering falsehood sully me?
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 19
तथा स्तुतस्तु भगवान्केतकेन सभातले । न मे त्वद्धारणं योग्यं सत्यवागहमीश्वरः १९ ।
tathA stutastu bhagavAnketakena sabhAtale । na me tvaddhAraNaM yogyaM satyavAgahamIzvaraH 19 ।
Thus entreated in the middle of the council the lord said—“It is not proper for me to wear you. I am the lord and my words must stay true.
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 20
मदीयास्त्वां धरिष्यंति जन्म ते सफलं ततः । त्वं वै वितानव्याजेन ममोपरि भविष्यसि 1-8-२० ।
madIyAstvAM dhariSyaMti janma te saphalaM tataH । tvaM vai vitAnavyAjena mamopari bhaviSyasi 1-8-20 ।
My attendants and followers shall wear thee. Hence thy birth shall be fruitful. Of course in the canopies over my idol you can be used for decoration.”
Vishweshwara-samhita - Chapter 8 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 8 · Verse 21
इत्यनुगृह्य भगवान्केतकं विधिमाधवौ । विरराज सभामध्ये सर्वदेवैरभिष्टुतः २१ ।
ityanugRhya bhagavAnketakaM vidhimAdhavau । virarAja sabhAmadhye sarvadevairabhiSTutaH 21 ।
The lord thus blessed the three—the flower Ketaka, Brahmā and Viṣṇu. He shone in the assembly duly eulogised by the Devas.