उपमन्युरुवाच ॥ अथाविरभवत्तत्र सनादं शब्दलक्षणम् ॥ ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ब्रह्मणः प्रतिपादकम् ॥ १ ॥

upamanyuruvAca ॥ athAvirabhavattatra sanAdaM zabdalakSaNam ॥ omityekAkSaraM brahma brahmaNaH pratipAdakam ॥ 1 ॥

तदप्यविदितं तावद्ब्रह्मणा विष्णुना तथा ॥ रजसा तमसा चित्तं तयोर्यस्मात्तिरस्कृतम् ॥ २ ॥

tadapyaviditaM tAvadbrahmaNA viSNunA tathA ॥ rajasA tamasA cittaM tayoryasmAttiraskRtam ॥ 2 ॥

तदा विभक्तमभवच्चतुर्धैकं तदक्षरम् ॥ अ उ मेति त्रिमात्राभिः परस्ताच्चार्धमात्रया ॥ ३ ॥

tadA vibhaktamabhavaccaturdhaikaM tadakSaram ॥ a u meti trimAtrAbhiH parastAccArdhamAtrayA ॥ 3 ॥

तत्राकारः श्रितो भागे ज्वलल्लिंगस्य दक्षिणे ॥ उकारश्चोत्तरे तद्वन्मकारस्तस्य मध्यतः ॥ ४ ॥

tatrAkAraH zrito bhAge jvalalliMgasya dakSiNe ॥ ukArazcottare tadvanmakArastasya madhyataH ॥ 4 ॥

अर्धमात्रात्मको नादः श्रूयते लिंगमूर्धनि ॥ विभक्ते ऽपि तदा तस्मिन्प्रणवे परमाक्षरे ॥ ५ ॥

ardhamAtrAtmako nAdaH zrUyate liMgamUrdhani ॥ vibhakte 'pi tadA tasminpraNave paramAkSare ॥ 5 ॥

विभावार्थं च तौ देवौ न किंचिदवजग्मतुः ॥ वेदात्मना तदाव्यक्तः प्रणवो विकृतिं गतः ॥ ६ ॥

vibhAvArthaM ca tau devau na kiMcidavajagmatuH ॥ vedAtmanA tadAvyaktaH praNavo vikRtiM gataH ॥ 6 ॥

तत्राकारो ऋगभवदुकारो यजुरव्ययः ॥ मकारस्साम संजातो नादस्त्वाथर्वणी श्रुतिः ॥ ७ ॥

tatrAkAro RgabhavadukAro yajuravyayaH ॥ makArassAma saMjAto nAdastvAtharvaNI zrutiH ॥ 7 ॥

ऋगयं स्थापयामास समासात्त्वर्थमात्मनः ॥ रजोगुणेषु ब्रह्माणं मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि ॥ ८ ॥

RgayaM sthApayAmAsa samAsAttvarthamAtmanaH ॥ rajoguNeSu brahmANaM mUrtiSvAdyaM kriyAsvapi ॥ 8 ॥

सृष्टिं लोकेषु पृथिवीं तत्त्वेष्वात्मानमव्ययम् ॥ कलाध्वनि निवृत्तिं च सद्यं ब्रह्मसु पञ्चसु ॥ ९ ॥

sRSTiM lokeSu pRthivIM tattveSvAtmAnamavyayam ॥ kalAdhvani nivRttiM ca sadyaM brahmasu paJcasu ॥ 9 ॥

लिंगभागेष्वधोभागं बीजाख्यं कारणत्रये ॥ चतुःषष्टिगुणैश्वर्यं बौद्धं यदणिमादिषु ॥ १० ॥

liMgabhAgeSvadhobhAgaM bIjAkhyaM kAraNatraye ॥ catuHSaSTiguNaizvaryaM bauddhaM yadaNimAdiSu ॥ 10 ॥

तदित्थमर्थैर्दशभिर्व्याप्तं विश्वमृचा जगत् ॥ अथोपस्थापयामास स्वार्थं दशविधं यजुः ॥ ११ ॥

taditthamarthairdazabhirvyAptaM vizvamRcA jagat ॥ athopasthApayAmAsa svArthaM dazavidhaM yajuH ॥ 11 ॥

सत्त्वं गुणेषु विष्णुं च मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि ॥ स्थितिं लोकेष्वंतरिक्षं विद्यां तत्त्वेषु च त्रिषु ॥ १२ ॥

sattvaM guNeSu viSNuM ca mUrtiSvAdyaM kriyAsvapi ॥ sthitiM lokeSvaMtarikSaM vidyAM tattveSu ca triSu ॥ 12 ॥

कलाध्वसु प्रतिष्ठां च वामं ब्रह्मसु पञ्चसु ॥ मध्यं तु लिंगभागेषु योनिं च त्रिषु हेतुषु ॥ १३ ॥

kalAdhvasu pratiSThAM ca vAmaM brahmasu paJcasu ॥ madhyaM tu liMgabhAgeSu yoniM ca triSu hetuSu ॥ 13 ॥

प्राकृतं च यथैश्वर्यं तस्माद्विश्वं यजुर्मयम् ॥ ततोपस्थापयामास सामार्थं दशधात्मनः ॥ १४ ॥

prAkRtaM ca yathaizvaryaM tasmAdvizvaM yajurmayam ॥ tatopasthApayAmAsa sAmArthaM dazadhAtmanaH ॥ 14 ॥

तमोगुणेष्वथो रुद्रं मूर्तिष्वाद्यं क्रियासु च ॥ संहृतिं त्रिषु लोकेषु तत्त्वेषु शिवमुत्तमम् ॥ १५ ॥

tamoguNeSvatho rudraM mUrtiSvAdyaM kriyAsu ca ॥ saMhRtiM triSu lokeSu tattveSu zivamuttamam ॥ 15 ॥

विद्याकलास्वघोरं च तथा ब्रह्मसु पञ्चसु ॥ लिंगभागेषु पीठोर्ध्वं बीजिनं कारणत्रये ॥ १६ ॥

vidyAkalAsvaghoraM ca tathA brahmasu paJcasu ॥ liMgabhAgeSu pIThordhvaM bIjinaM kAraNatraye ॥ 16 ॥

पौरुषं च तथैश्वर्यमित्थं साम्ना ततं जगत् ॥ अथाथर्वाह नैर्गुण्यमर्थं प्रथममात्मनः ॥ १७ ॥

pauruSaM ca tathaizvaryamitthaM sAmnA tataM jagat ॥ athAtharvAha nairguNyamarthaM prathamamAtmanaH ॥ 17 ॥

ततो महेश्वरं साक्षान्मूर्तिष्वपि सदाशिवम् ॥ क्रियासु निष्क्रियस्यापि शिवस्य परमात्मनः ॥ १८ ॥

tato mahezvaraM sAkSAnmUrtiSvapi sadAzivam ॥ kriyAsu niSkriyasyApi zivasya paramAtmanaH ॥ 18 ॥

भूतानुग्रहणं चैव मुच्यंते येन जंतवः ॥ लोकेष्वपि यतो वाचो निवृत्ता मनसा सह ॥ १९ ॥

bhUtAnugrahaNaM caiva mucyaMte yena jaMtavaH ॥ lokeSvapi yato vAco nivRttA manasA saha ॥ 19 ॥

तदूर्ध्वमुन्मना लोकात्सोमलोकमलौकिकम् ॥ सोमस्सहोमया यत्र नित्यं निवसतीश्वरः ॥ २० ॥

tadUrdhvamunmanA lokAtsomalokamalaukikam ॥ somassahomayA yatra nityaM nivasatIzvaraH ॥ 20 ॥

तदूर्ध्वमुन्मना लोकाद्यं प्राप्तो न निवर्तते ॥ शांतिं च शांत्यतीतां च व्यापिकां चै कलास्वपि ॥ २१ ॥

tadUrdhvamunmanA lokAdyaM prApto na nivartate ॥ zAMtiM ca zAMtyatItAM ca vyApikAM cai kalAsvapi ॥ 21 ॥

तत्पूरुषं तथेशानं ब्रह्म ब्रह्मसु पञ्चसु ॥ मूर्धानमपि लिंगस्य नादभागेष्वनुत्तमम् ॥ २२ ॥

tatpUruSaM tathezAnaM brahma brahmasu paJcasu ॥ mUrdhAnamapi liMgasya nAdabhAgeSvanuttamam ॥ 22 ॥

यत्रावाह्य समाराध्यः केवलो निष्कलः शिवः ॥ तत्तेष्वपि तदा बिंदोर्नादाच्छक्तेस्ततः परात् ॥ २३ ॥

yatrAvAhya samArAdhyaH kevalo niSkalaH zivaH ॥ tatteSvapi tadA biMdornAdAcchaktestataH parAt ॥ 23 ॥

तत्त्वादपि परं तत्त्वमतत्त्वं परमार्थतः ॥ कारणेषु त्रयातीतान्मायाविक्षोभकारणात् ॥ २४ ॥

tattvAdapi paraM tattvamatattvaM paramArthataH ॥ kAraNeSu trayAtItAnmAyAvikSobhakAraNAt ॥ 24 ॥

अनंताच्छुद्धविद्यायाः परस्ताच्च महेश्वरात् ॥ सर्वविद्येश्वराधीशान्न पराच्च सदाशिवात् ॥ २५ ॥

anaMtAcchuddhavidyAyAH parastAcca mahezvarAt ॥ sarvavidyezvarAdhIzAnna parAcca sadAzivAt ॥ 25 ॥

सर्वमंत्रतनोर्देवाच्छक्तित्रयसमन्वितात् ॥ पञ्चवक्त्राद्दशभुजात्साक्षात्सकलनिष्कलात् ॥ २६ ॥

sarvamaMtratanordevAcchaktitrayasamanvitAt ॥ paJcavaktrAddazabhujAtsAkSAtsakalaniSkalAt ॥ 26 ॥

तस्मादपि पराद्बिंदोरर्धेदोश्च ततः परात् ॥ ततः परान्निशाधीशान्नादाख्याच्च ततः परात् ॥ २७ ॥

tasmAdapi parAdbiMdorardhedozca tataH parAt ॥ tataH parAnnizAdhIzAnnAdAkhyAcca tataH parAt ॥ 27 ॥

ततः परात्सुषुम्नेशाद्ब्रह्मरंध्रेश्वरादपि ॥ ततः परस्माच्छक्तेश्च परस्ताच्छिवतत्त्वतः ॥ २८ ॥

tataH parAtsuSumnezAdbrahmaraMdhrezvarAdapi ॥ tataH parasmAcchaktezca parastAcchivatattvataH ॥ 28 ॥

परमं कारणं साक्षात्स्वयं निष्कारणं शिवम् ॥ कारणानां च धातारं ध्यातारां ध्येयमव्ययम् ॥ २९ ॥

paramaM kAraNaM sAkSAtsvayaM niSkAraNaM zivam ॥ kAraNAnAM ca dhAtAraM dhyAtArAM dhyeyamavyayam ॥ 29 ॥

परमाकाशमध्यस्थं परमात्मोपरि स्थितं ॥ सर्वैश्वर्येण संपन्नं सर्वेश्वरमनीश्वरम् ॥ ३० ॥

paramAkAzamadhyasthaM paramAtmopari sthitaM ॥ sarvaizvaryeNa saMpannaM sarvezvaramanIzvaram ॥ 30 ॥

ऐश्वर्याच्चापि मायेयादशुद्धान्मानुषादिकात् ॥ अपराच्च परात्त्याज्यादधिशुद्धाध्वगोचरात् ॥ ३१ ॥

aizvaryAccApi mAyeyAdazuddhAnmAnuSAdikAt ॥ aparAcca parAttyAjyAdadhizuddhAdhvagocarAt ॥ 31 ॥

तत्पराच्छुद्धविद्याद्यादुन्मनांतात्परात्परात् ॥ परमं परमैश्वर्यमुन्मनाद्यमनादि च ॥ ३२ ॥

tatparAcchuddhavidyAdyAdunmanAMtAtparAtparAt ॥ paramaM paramaizvaryamunmanAdyamanAdi ca ॥ 32 ॥

अपारमपराधीनं निरस्तातिशयं स्थिरम् ॥ इत्थमर्थैर्दशविधैरियमाथर्वणी श्रुतिः ॥ ३३ ॥

apAramaparAdhInaM nirastAtizayaM sthiram ॥ itthamarthairdazavidhairiyamAtharvaNI zrutiH ॥ 33 ॥

यस्माद्गरीयसी तस्माद्विश्वं व्याप्तमथर्वणात् ॥ ऋग्वेदः पुनराहेदं जाग्रद्रूपं मयोच्यते ॥ ३४ ॥

yasmAdgarIyasI tasmAdvizvaM vyAptamatharvaNAt ॥ RgvedaH punarAhedaM jAgradrUpaM mayocyate ॥ 34 ॥

येनाहमात्मतत्त्वस्य नित्यमस्म्यभिधायकः ॥ यजुर्वेदो ऽवदत्तद्वत्स्वप्नावस्था मयोच्यते ॥ ३५ ॥

yenAhamAtmatattvasya nityamasmyabhidhAyakaH ॥ yajurvedo 'vadattadvatsvapnAvasthA mayocyate ॥ 35 ॥

भोग्यात्मना परिणता विद्यावेद्या यतो मयि ॥ साम चाह सुषुप्त्याख्यमेवं सर्वं मयोच्यते ॥ ३६ ॥

bhogyAtmanA pariNatA vidyAvedyA yato mayi ॥ sAma cAha suSuptyAkhyamevaM sarvaM mayocyate ॥ 36 ॥

ममार्थेन शिवेनेदं तामसेनाभिधीयते ॥ अथर्वाह तुरायाख्यं तुरीयातीतमेव च ॥ ३७ ॥

mamArthena zivenedaM tAmasenAbhidhIyate ॥ atharvAha turAyAkhyaM turIyAtItameva ca ॥ 37 ॥

मयाभिधीयते तस्मादध्वातीतपदोस्म्यहम् ॥ अध्वात्मकं तु त्रितयं शिवविद्यात्मसंज्ञितम् ॥ ३८ ॥

mayAbhidhIyate tasmAdadhvAtItapadosmyaham ॥ adhvAtmakaM tu tritayaM zivavidyAtmasaMjJitam ॥ 38 ॥

तत्त्रैगुण्यं त्रयीसाध्यं संशोध्यं च पदैषिणा ॥ अध्वातीतं तुरीयाख्यं निर्वाणं परमं पदम् ॥ ३९ ॥

tattraiguNyaM trayIsAdhyaM saMzodhyaM ca padaiSiNA ॥ adhvAtItaM turIyAkhyaM nirvANaM paramaM padam ॥ 39 ॥

तदतीतं च नैर्गुण्यादध्वनोस्य विशोधकम् ॥ द्वयोः प्रमापको नादो नदांतश्च मदात्मकः ॥ ४० ॥

tadatItaM ca nairguNyAdadhvanosya vizodhakam ॥ dvayoH pramApako nAdo nadAMtazca madAtmakaH ॥ 40 ॥

तस्मान्ममार्थस्वातंत्र्यात्प्रधानः परमेश्वरः ॥ यदस्ति वस्तु तत्सर्वं गुणप्रधान्ययोगतः ॥ ४१ ॥

tasmAnmamArthasvAtaMtryAtpradhAnaH paramezvaraH ॥ yadasti vastu tatsarvaM guNapradhAnyayogataH ॥ 41 ॥

समस्तं व्यस्तमपि च प्रणवार्थं प्रचक्षते ॥ सवार्थवाचकं तस्मादेकं ब्रह्मैतदक्षरम् ॥ ४२ ॥

samastaM vyastamapi ca praNavArthaM pracakSate ॥ savArthavAcakaM tasmAdekaM brahmaitadakSaram ॥ 42 ॥

तेनोमिति जगत्कृत्स्नं कुरुते प्रथमं शिवः ॥ शिवो हि प्रणवो ह्येष प्रणवो हि शिवः स्मृतः ॥ ४३ ॥

tenomiti jagatkRtsnaM kurute prathamaM zivaH ॥ zivo hi praNavo hyeSa praNavo hi zivaH smRtaH ॥ 43 ॥

वाच्यवाचकयोर्भेदो नात्यंतं विद्यते यतः ॥ चिंतया रहितो रुद्रो वाचोयन्मनसा सह ॥ ४४ ॥

vAcyavAcakayorbhedo nAtyaMtaM vidyate yataH ॥ ciMtayA rahito rudro vAcoyanmanasA saha ॥ 44 ॥

अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः ॥ एकाक्षरादकाराख्यादात्मा ब्रह्माभिधीयते ॥ ४५ ॥

aprApya tannivartaMte vAcyastvekAkSareNa saH ॥ ekAkSarAdakArAkhyAdAtmA brahmAbhidhIyate ॥ 45 ॥

एकाक्षरादुकाराख्याद्द्विधा विष्णुरुदीर्यते ॥ एकाक्षरान्मकाराख्याच्छिवो रुद्र उदाहृतः ॥ ४६ ॥

ekAkSarAdukArAkhyAddvidhA viSNurudIryate ॥ ekAkSarAnmakArAkhyAcchivo rudra udAhRtaH ॥ 46 ॥

दक्षिणांगान्महेशस्य जातो ब्रह्मात्मसंज्ञिकः ॥ वामांगादभवद्विष्णुस्ततो विद्येति संज्ञितः ॥ ४७ ॥

dakSiNAMgAnmahezasya jAto brahmAtmasaMjJikaH ॥ vAmAMgAdabhavadviSNustato vidyeti saMjJitaH ॥ 47 ॥

हृदयान्नीलरुद्रो भूच्छिवस्य शिवसंज्ञिकः ॥ सृष्टेः प्रवर्तको ब्रह्मा स्थितेर्विष्णुर्विमोहकः ॥ ४८ ॥

hRdayAnnIlarudro bhUcchivasya zivasaMjJikaH ॥ sRSTeH pravartako brahmA sthiterviSNurvimohakaH ॥ 48 ॥

संहारस्य तथा रुद्रस्तयोर्नित्यं नियामकः ॥ ४९ ॥

saMhArasya tathA rudrastayornityaM niyAmakaH ॥ 49 ॥

तस्मात्त्रयस्ते कथ्यंते जगतः कारणानि च ॥ कारणत्रयहेतुश्च शिवः परमकारणम् ॥ ५० ॥

tasmAttrayaste kathyaMte jagataH kAraNAni ca ॥ kAraNatrayahetuzca zivaH paramakAraNam ॥ 50 ॥

अर्थमेतमविज्ञाय रजसा बद्धवैरयोः ॥ युवयोः प्रतिबोधाय मध्ये लिंगमुपस्थितम् ॥ ५१ ॥

arthametamavijJAya rajasA baddhavairayoH ॥ yuvayoH pratibodhAya madhye liMgamupasthitam ॥ 51 ॥

एवमोमिति मां प्राहुर्यदिहोक्तमथर्वणा ॥ ऋचो यजूंषि सामानि शाखाश्चान्याः सहस्रशः ॥ ५२ ॥

evamomiti mAM prAhuryadihoktamatharvaNA ॥ Rco yajUMSi sAmAni zAkhAzcAnyAH sahasrazaH ॥ 52 ॥

वेदेष्वेवं स्वयं वक्त्रैर्व्यक्तमित्यवदत्स्वपि ॥ स्वप्नानुभूतमिव तत्ताभ्यां नाध्यवसीयते ॥ ५३ ॥

vedeSvevaM svayaM vaktrairvyaktamityavadatsvapi ॥ svapnAnubhUtamiva tattAbhyAM nAdhyavasIyate ॥ 53 ॥

तयोस्तत्र प्रबोधाय तमोपनयनाय च ॥ लिंगेपि मुद्रितं सर्वं यथा वेदैरुदाहृतम् ॥ ५४ ॥

tayostatra prabodhAya tamopanayanAya ca ॥ liMgepi mudritaM sarvaM yathA vedairudAhRtam ॥ 54 ॥

तद्दृष्ट्वा मुद्रितं लिंगे प्रसादाल्लिंगिनस्तदा ॥ प्रशांतमनसौ देवौ प्रबुद्धौ संबभूवतुः ॥ ५५ ॥

taddRSTvA mudritaM liMge prasAdAlliMginastadA ॥ prazAMtamanasau devau prabuddhau saMbabhUvatuH ॥ 55 ॥

उत्पत्तिं विलयं चैव यथात्म्यं च षडध्वनाम् ॥ ततः परतरं धाम धामवंतं च पूरुषम् ॥ ५६ ॥

utpattiM vilayaM caiva yathAtmyaM ca SaDadhvanAm ॥ tataH parataraM dhAma dhAmavaMtaM ca pUruSam ॥ 56 ॥

निरुत्तरतरं ब्रह्म निष्कलं शिवमीश्वरम् ॥ पशुपाशमयस्यास्य प्रपञ्चस्य सदा पतिम् ॥ ५७ ॥

niruttarataraM brahma niSkalaM zivamIzvaram ॥ pazupAzamayasyAsya prapaJcasya sadA patim ॥ 57 ॥

अकुतोभयमत्यंतमवृद्धिक्षयमव्ययम् ॥ वाह्यमाभ्यंतरं व्याप्तं वाह्याभ्यंतरवर्जितम् ॥ ५८ ॥

akutobhayamatyaMtamavRddhikSayamavyayam ॥ vAhyamAbhyaMtaraM vyAptaM vAhyAbhyaMtaravarjitam ॥ 58 ॥

निरस्तातिशयं शश्वद्विश्वलोकविलक्षणम् ॥ अलक्षणमनिर्देश्यमवाङ्मनसगोचरम् ॥ ५९ ॥

nirastAtizayaM zazvadvizvalokavilakSaNam ॥ alakSaNamanirdezyamavAGmanasagocaram ॥ 59 ॥

प्रकाशैकरसं शांतं प्रसन्नं सततोदितम् ॥ सर्वकल्याणनिलयं शक्त्या तादृशयान्वितम् ॥ ६० ॥

prakAzaikarasaM zAMtaM prasannaM satatoditam ॥ sarvakalyANanilayaM zaktyA tAdRzayAnvitam ॥ 60 ॥

ज्ञात्वा देवं विरूपाक्षं ब्रह्मनारायणौ तदा ॥ रचयित्वांजलिं मूर्ध्नि भीतौ तौ वाचमूचतुः ॥ ६१ ॥

jJAtvA devaM virUpAkSaM brahmanArAyaNau tadA ॥ racayitvAMjaliM mUrdhni bhItau tau vAcamUcatuH ॥ 61 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ अज्ञो वाहमभिज्ञो वा त्वयादौ देव निर्मितः ॥ ईदृशीं भ्रांतिमापन्न इति को ऽत्रापराध्यति ॥ ६२ ॥

brahmovAca ॥ ajJo vAhamabhijJo vA tvayAdau deva nirmitaH ॥ IdRzIM bhrAMtimApanna iti ko 'trAparAdhyati ॥ 62 ॥

आस्तां ममेदमज्ञानं त्वयि सन्निहते प्रभो ॥ निर्भयः को ऽभिभाषेत कृत्यं स्वस्य परस्य वा ॥ ६३ ॥

AstAM mamedamajJAnaM tvayi sannihate prabho ॥ nirbhayaH ko 'bhibhASeta kRtyaM svasya parasya vA ॥ 63 ॥

आवयोर्देवदेवस्य विवादो ऽपि हि शोभनः ॥ पादप्रणामफलदो नाथस्य भवतो यतः ॥ ६४ ॥

Avayordevadevasya vivAdo 'pi hi zobhanaH ॥ pAdapraNAmaphalado nAthasya bhavato yataH ॥ 64 ॥

विष्णुरुवाच स्तोतुं देव न वागस्ति महिम्नः सदृशी तव ॥ प्रभोरग्रे विधेयानां तूष्णींभावो व्यतिक्रमः ॥ ६५ ॥

viSNuruvAca stotuM deva na vAgasti mahimnaH sadRzI tava ॥ prabhoragre vidheyAnAM tUSNIMbhAvo vyatikramaH ॥ 65 ॥

किमत्र संघटेत्कृत्यमित्येवावसरोचितम् ॥ अजानन्नपि यत्किंचित्प्रलप्य त्वां नतो ऽस्म्यहम् ॥ ६६ ॥

kimatra saMghaTetkRtyamityevAvasarocitam ॥ ajAnannapi yatkiMcitpralapya tvAM nato 'smyaham ॥ 66 ॥

कारणत्वं त्वया दत्तं विस्मृतं तव मायया ॥ मोहितो ऽहंकृतश्चापि पुनरेवास्मि शासितः ॥ ६७ ॥

kAraNatvaM tvayA dattaM vismRtaM tava mAyayA ॥ mohito 'haMkRtazcApi punarevAsmi zAsitaH ॥ 67 ॥

विज्ञापितैः किं बहुभिर्भीतोस्मि भृशमीश्वर ॥ यतो ऽहमपरिच्छेद्यं त्वां परिच्छेत्तुमुद्यतः ॥ ६८ ॥

vijJApitaiH kiM bahubhirbhItosmi bhRzamIzvara ॥ yato 'hamaparicchedyaM tvAM paricchettumudyataH ॥ 68 ॥

त्वामुशंति महादेवं भीतानामार्तिनाशनम् ॥ अतो व्यतिक्रमं मे ऽद्य क्षंतुमर्हसि शंकर ॥ ६९ ॥

tvAmuzaMti mahAdevaM bhItAnAmArtinAzanam ॥ ato vyatikramaM me 'dya kSaMtumarhasi zaMkara ॥ 69 ॥

इति विज्ञापितस्ताभ्यामीश्वराभ्यां महेश्वरः ॥ प्रीतो ऽनुगृह्य तौ देवौ स्मितपूर्वमभाषत ॥ ७० ॥

iti vijJApitastAbhyAmIzvarAbhyAM mahezvaraH ॥ prIto 'nugRhya tau devau smitapUrvamabhASata ॥ 70 ॥

ईश्वर उवाच ॥ वत्सवत्स विधे विष्णो मायया मम मोहितौ ॥ युवां प्रभुत्वे ऽहंकृत्य बुद्धवैरो परस्परम् ॥ ७१ ॥

Izvara uvAca ॥ vatsavatsa vidhe viSNo mAyayA mama mohitau ॥ yuvAM prabhutve 'haMkRtya buddhavairo parasparam ॥ 71 ॥

विवादं युद्धपर्यंतं कृत्वा नोपरतौ किल ॥ ततश्च्छिन्ना प्रजासृष्टिर्जगत्कारणभूतयोः ॥ ७२ ॥

vivAdaM yuddhaparyaMtaM kRtvA noparatau kila ॥ tatazcchinnA prajAsRSTirjagatkAraNabhUtayoH ॥ 72 ॥

अज्ञानमानप्रभवाद्वैमत्याद्युवयोरपि ॥ तन्निवर्तयितुं युष्मद्दर्पमोहौ मयैव तु ॥ ७३ ॥

ajJAnamAnaprabhavAdvaimatyAdyuvayorapi ॥ tannivartayituM yuSmaddarpamohau mayaiva tu ॥ 73 ॥

एवं निवारितावद्यलिंगाविर्भावलीलया ॥ तस्माद्भूयो विवादं च व्रीडां चोत्सृज्य कृत्स्नशः ॥ ७४ ॥

evaM nivAritAvadyaliMgAvirbhAvalIlayA ॥ tasmAdbhUyo vivAdaM ca vrIDAM cotsRjya kRtsnazaH ॥ 74 ॥

यथास्वं कर्म कुर्यातां भवंतौ वीतमत्सरौ ॥ पुरा ममाज्ञया सार्धं समस्तज्ञानसंहिताः ॥ ७५ ॥

yathAsvaM karma kuryAtAM bhavaMtau vItamatsarau ॥ purA mamAjJayA sArdhaM samastajJAnasaMhitAH ॥ 75 ॥

युवाभ्यां हि मया दत्ता कारणत्वप्रसिद्धये ॥ मंत्ररत्नं च सूत्राख्यं पञ्चाक्षरमयं परम् ॥ ७६ ॥

yuvAbhyAM hi mayA dattA kAraNatvaprasiddhaye ॥ maMtraratnaM ca sUtrAkhyaM paJcAkSaramayaM param ॥ 76 ॥

मयोपदिष्टं सर्वं तद्युवयोरद्य विस्मृतम् ॥ ददामि च पुनः सर्वं यथापूर्वं ममाज्ञया ॥ ७७ ॥

mayopadiSTaM sarvaM tadyuvayoradya vismRtam ॥ dadAmi ca punaH sarvaM yathApUrvaM mamAjJayA ॥ 77 ॥

यतो विना युवां तेन न क्षमौ सृष्टिरक्षणे ॥ एवमुक्त्वा महादेवो नारायणपितामहौ ॥ ७८ ॥

yato vinA yuvAM tena na kSamau sRSTirakSaNe ॥ evamuktvA mahAdevo nArAyaNapitAmahau ॥ 78 ॥

मंत्रराजं ददौ ताभ्यां ज्ञानसंहितया सह ॥ तौ लब्ध्वा महतीं दिव्यामाज्ञां माहेश्वरीं पराम् ॥ ७९ ॥

maMtrarAjaM dadau tAbhyAM jJAnasaMhitayA saha ॥ tau labdhvA mahatIM divyAmAjJAM mAhezvarIM parAm ॥ 79 ॥

महार्थं मंत्ररत्नं च तथैव सकलाः कलाः ॥ दंडवत्प्रणतिं कृत्वा देवदेवस्य पादयोः ॥ ८० ॥

mahArthaM maMtraratnaM ca tathaiva sakalAH kalAH ॥ daMDavatpraNatiM kRtvA devadevasya pAdayoH ॥ 80 ॥

अतिष्ठतां वीतभयावानंदास्तिमितौ तदा ॥ एतस्मिन्नंतरे चित्रमिंद्रजालवदैश्वरम् ॥ ८१ ॥

atiSThatAM vItabhayAvAnaMdAstimitau tadA ॥ etasminnaMtare citramiMdrajAlavadaizvaram ॥ 81 ॥

लिंगं क्वापि तिरोभूतं न ताभ्यामुपलभ्यते ॥ ततो विलप्य हाहेति सद्यःप्रणयभंगतः ॥ ८२ ॥

liMgaM kvApi tirobhUtaM na tAbhyAmupalabhyate ॥ tato vilapya hAheti sadyaHpraNayabhaMgataH ॥ 82 ॥

किमसत्यमिदं वृत्तमिति चोक्त्वा परस्परम् ॥ अचिंत्यवैभवं शंभोर्विचिंत्य च गतव्यथौ ॥ ८३ ॥

kimasatyamidaM vRttamiti coktvA parasparam ॥ aciMtyavaibhavaM zaMbhorviciMtya ca gatavyathau ॥ 83 ॥

अभ्युपेत्य परां मैत्रीमालिंग्य च परस्परम् ॥ जगद्व्यापारमुद्दिश्य जग्मतुर्देवपुंगवौ ॥ ८४ ॥

abhyupetya parAM maitrImAliMgya ca parasparam ॥ jagadvyApAramuddizya jagmaturdevapuMgavau ॥ 84 ॥

ततः प्रभृति शक्राद्याः सर्व एव सुरासुराः ॥ ऋषयश्च नरा नागा नार्यश्चापि विधानतः ॥ लिंगप्रतिष्ठा कुर्वंति लिंगे तं पूजयंति च ॥ ८५ ॥

tataH prabhRti zakrAdyAH sarva eva surAsurAH ॥ RSayazca narA nAgA nAryazcApi vidhAnataH ॥ liMgapratiSThA kurvaMti liMge taM pUjayaMti ca ॥ 85 ॥