उपमन्युरुवाच ॥ अथैवं संस्कृतं शिष्यं कृतपाशुपतव्रतम् ॥ आचार्यत्वे ऽभिषिंचेत तद्योगत्वेन चान्यथा ॥ १ ॥

upamanyuruvAca ॥ athaivaM saMskRtaM ziSyaM kRtapAzupatavratam ॥ AcAryatve 'bhiSiMceta tadyogatvena cAnyathA ॥ 1 ॥

मण्डलं पूर्ववत्कृत्त्वा संपूज्य परमेश्वरम् ॥ स्थापयत्पञ्चकलशान्दिक्षु मध्ये च पूर्ववत् ॥ २ ॥

maNDalaM pUrvavatkRttvA saMpUjya paramezvaram ॥ sthApayatpaJcakalazAndikSu madhye ca pUrvavat ॥ 2 ॥

निवृत्तिं पुरतो न्यस्य प्रतिष्ठां पश्चिमे घटे ॥ विद्यां दक्षिणतः शांतिमुत्तरे मध्यतः पराम् ॥ ३ ॥

nivRttiM purato nyasya pratiSThAM pazcime ghaTe ॥ vidyAM dakSiNataH zAMtimuttare madhyataH parAm ॥ 3 ॥

कृत्वा रक्षादिकं तत्र बद्ध्वा मुद्रां च धैनवीम् ॥ अभिमंत्र्य घटान्हुत्वा पूर्णांतं च यथा पुरा ॥ ४ ॥

kRtvA rakSAdikaM tatra baddhvA mudrAM ca dhainavIm ॥ abhimaMtrya ghaTAnhutvA pUrNAMtaM ca yathA purA ॥ 4 ॥

प्रवेश्य मंडले शिष्यमनुष्णीषं च देशिकः ॥ तर्पणाद्यं तु मंत्राणां कुर्यात्पूर्वावसानकम् ॥ ५ ॥

pravezya maMDale ziSyamanuSNISaM ca dezikaH ॥ tarpaNAdyaM tu maMtrANAM kuryAtpUrvAvasAnakam ॥ 5 ॥

ततः संपूज्य देवेशमनुज्ञाप्य च पूर्ववत् ॥ अभिषेकाय तं शिष्यमासनं त्वधिरोहयेत् ॥ ६ ॥

tataH saMpUjya devezamanujJApya ca pUrvavat ॥ abhiSekAya taM ziSyamAsanaM tvadhirohayet ॥ 6 ॥

सकलीकृत्य तं पश्चात्कलापञ्चकरूपिणम् ॥ न्यस्तमंत्रतनुं बद्ध्वा शिवं शिष्यं समर्पयेत् ॥ ७ ॥

sakalIkRtya taM pazcAtkalApaJcakarUpiNam ॥ nyastamaMtratanuM baddhvA zivaM ziSyaM samarpayet ॥ 7 ॥

ततो निवृत्तिकुंभादिघटानुद्धृत्य वै क्रमात् ॥ मध्यमान्ताच्छिवेनैव शिष्यं तमभिषेचयत् ॥ ८ ॥

tato nivRttikuMbhAdighaTAnuddhRtya vai kramAt ॥ madhyamAntAcchivenaiva ziSyaM tamabhiSecayat ॥ 8 ॥

शिवहस्तं समर्प्याथ शिशोः शिरसि देशिकः ॥ शिवभावसमापन्नः शिवाचार्यं तमादिशेत् ॥ ९ ॥

zivahastaM samarpyAtha zizoH zirasi dezikaH ॥ zivabhAvasamApannaH zivAcAryaM tamAdizet ॥ 9 ॥

अथालंकृत्य तं देवमाराध्य शिवमण्डले ॥ शतमष्टोत्तरं हुत्वा दद्यात्पूर्णाहुतिं ततः ॥ १० ॥

athAlaMkRtya taM devamArAdhya zivamaNDale ॥ zatamaSTottaraM hutvA dadyAtpUrNAhutiM tataH ॥ 10 ॥

पुनः सम्पूज्य देवेशं प्रणम्य भुवि दंडवत् ॥ शिरस्यंजलिमाधाय शिवं विज्ञापयेद्गुरुः ॥ ११ ॥

punaH sampUjya devezaM praNamya bhuvi daMDavat ॥ zirasyaMjalimAdhAya zivaM vijJApayedguruH ॥ 11 ॥

भगवंस्त्वत्प्रसादेन देशिको-यं मया कृतः ॥ अनुगृह्य त्वया देव दिव्याज्ञास्मै प्रदीयताम् ॥ १२ ॥

bhagavaMstvatprasAdena deziko-yaM mayA kRtaH ॥ anugRhya tvayA deva divyAjJAsmai pradIyatAm ॥ 12 ॥

एवं विज्ञाप्य शिष्येण सह भूयः प्रणम्य च ॥ शिवं शिवागमं दिव्यं पूजयेच्छिववद्गुरुः ॥ १३ ॥

evaM vijJApya ziSyeNa saha bhUyaH praNamya ca ॥ zivaM zivAgamaM divyaM pUjayecchivavadguruH ॥ 13 ॥

पुनः शिवमनुज्ञाप्य शिवज्ञानस्य पुस्तकम् ॥ उभाभ्यामथ पाणिभ्यां दद्याच्छिष्याय देशिकः ॥ १४ ॥

punaH zivamanujJApya zivajJAnasya pustakam ॥ ubhAbhyAmatha pANibhyAM dadyAcchiSyAya dezikaH ॥ 14 ॥

स ताम्मूर्ध्नि समाधाय विद्यां विद्यासनोपरि ॥ अधिरोप्य यथान्यायमभिवंद्य समर्चयेत् ॥ १५ ॥

sa tAmmUrdhni samAdhAya vidyAM vidyAsanopari ॥ adhiropya yathAnyAyamabhivaMdya samarcayet ॥ 15 ॥

अथ तस्मै गुरुर्दद्याद्राजोपकरणान्यपि ॥ आचार्यपदवीं प्राप्तो राज्यं चापि यतो ऽर्हति ॥ १६ ॥

atha tasmai gururdadyAdrAjopakaraNAnyapi ॥ AcAryapadavIM prApto rAjyaM cApi yato 'rhati ॥ 16 ॥

अथानुशासनं कुर्यात्पूर्वैराचरितं यथा ॥ यथा च शिवशास्त्रोक्तं यथा लोकेषु पूज्यते ॥ १७ ॥

athAnuzAsanaM kuryAtpUrvairAcaritaM yathA ॥ yathA ca zivazAstroktaM yathA lokeSu pUjyate ॥ 17 ॥

शिष्यान्परिक्ष्य यत्नेन शिवशास्त्रोक्तलक्षणैः ॥ संस्कृत्य च शिवज्ञानं तेभ्यो दद्याच्च देशिकः ॥ १८ ॥

ziSyAnparikSya yatnena zivazAstroktalakSaNaiH ॥ saMskRtya ca zivajJAnaM tebhyo dadyAcca dezikaH ॥ 18 ॥

एवं सर्वमनायासं शौचं क्षांतिं दयां तथा ॥ अस्पृहामप्यसूयां च यत्नेन च विभावयेत् ॥ १९ ॥

evaM sarvamanAyAsaM zaucaM kSAMtiM dayAM tathA ॥ aspRhAmapyasUyAM ca yatnena ca vibhAvayet ॥ 19 ॥

इत्थमादिश्य तं शिष्यं शिवमुद्वास्य मंडलात् ॥ शिवकुंभानलादींश्च सदस्यानपि पूजयेत् ॥ २० ॥

itthamAdizya taM ziSyaM zivamudvAsya maMDalAt ॥ zivakuMbhAnalAdIMzca sadasyAnapi pUjayet ॥ 20 ॥

युगपद्वाथ संस्कारान्कुर्वीत सगणो गुरुः ॥ तत्र यत्र द्वयं वापि प्रयोगस्योपदिश्यते ॥ २१ ॥

yugapadvAtha saMskArAnkurvIta sagaNo guruH ॥ tatra yatra dvayaM vApi prayogasyopadizyate ॥ 21 ॥

तदादावेव कलशान्कल्पयेदध्वशुद्धिवत् ॥ कृत्वा समयसंस्कारमभिषेकं विनाखिलम् ॥ २२ ॥

tadAdAveva kalazAnkalpayedadhvazuddhivat ॥ kRtvA samayasaMskAramabhiSekaM vinAkhilam ॥ 22 ॥

समभ्यर्च्य शिवं भूयः कृत्वा चाध्वविशोधनम् ॥ तस्मिन्परिसमाप्ते तु पुनर्देवं प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

samabhyarcya zivaM bhUyaH kRtvA cAdhvavizodhanam ॥ tasminparisamApte tu punardevaM prapUjayet ॥ 23 ॥

हुत्वा मंत्रन्तु संतर्प्य संदीप्याशास्य चेश्वरम् ॥ समर्प्य मंत्रं शिष्यस्य पाणौ शेषं समापयेत् ॥ २४ ॥

hutvA maMtrantu saMtarpya saMdIpyAzAsya cezvaram ॥ samarpya maMtraM ziSyasya pANau zeSaM samApayet ॥ 24 ॥

अथवा मंत्रसंस्कारमनुचिंत्याखिलं क्रमात् ॥ अध्वशुद्धिं गुरुः कुर्यादभिषेकावसानिकम् ॥ २५ ॥

athavA maMtrasaMskAramanuciMtyAkhilaM kramAt ॥ adhvazuddhiM guruH kuryAdabhiSekAvasAnikam ॥ 25 ॥

तत्र यः शान्त्यतीतादिकलासु विहितो विधिः ॥ स सर्वो ऽपि विधातव्यस्तत्त्वत्रयविशोधने ॥ २६ ॥

tatra yaH zAntyatItAdikalAsu vihito vidhiH ॥ sa sarvo 'pi vidhAtavyastattvatrayavizodhane ॥ 26 ॥

शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमुदाहृतम् ॥ शक्तौ शिवस्ततो विद्यात्तस्यास्त्वात्मा समुद्बभौ ॥ २७ ॥

zivavidyAtmatattvAkhyaM tattvatrayamudAhRtam ॥ zaktau zivastato vidyAttasyAstvAtmA samudbabhau ॥ 27 ॥

शिवेन शांत्यतीताध्वा व्याप्तस्तदपरः परः ॥ विद्यया परिशिष्टो ऽध्वा ह्यात्मना निखिलः क्रमात् ॥ २८ ॥

zivena zAMtyatItAdhvA vyAptastadaparaH paraH ॥ vidyayA pariziSTo 'dhvA hyAtmanA nikhilaH kramAt ॥ 28 ॥

दुर्लभं शांभवं मत्वा मंत्रमूलं मनीषिणः ॥ शाक्तं शंसीत संस्कारं शिवशास्त्रार्थपारगाः ॥ २९ ॥

durlabhaM zAMbhavaM matvA maMtramUlaM manISiNaH ॥ zAktaM zaMsIta saMskAraM zivazAstrArthapAragAH ॥ 29 ॥

इति ते सर्वमाख्यातं संस्काराख्यस्य कर्मणः ॥ चातुर्विध्यमिदं कृष्ण किं भूय श्रोतुमिच्छसि ॥ ३० ॥

iti te sarvamAkhyAtaM saMskArAkhyasya karmaNaH ॥ cAturvidhyamidaM kRSNa kiM bhUya zrotumicchasi ॥ 30 ॥