देव्युवाच ॥ कलौ कलुषिते काले दुर्जये दुरतिक्रमे ॥ अपुण्यतमसाच्छन्ने लोके धर्मपराङ्मुखे ॥ १ ॥

devyuvAca ॥ kalau kaluSite kAle durjaye duratikrame ॥ apuNyatamasAcchanne loke dharmaparAGmukhe ॥ 1 ॥

क्षीणे वर्णाश्रमाचारे संकटे समुपस्थिते ॥ सर्वाधिकारे संदिग्धे निश्चिते वापि पर्यये ॥ २ ॥

kSINe varNAzramAcAre saMkaTe samupasthite ॥ sarvAdhikAre saMdigdhe nizcite vApi paryaye ॥ 2 ॥

तदोपदेशे विहते गुरुशिष्यक्रमे गते ॥ केनोपायेन मुच्यंते भक्तास्तव महेश्वर ॥ ३ ॥

tadopadeze vihate guruziSyakrame gate ॥ kenopAyena mucyaMte bhaktAstava mahezvara ॥ 3 ॥

ईश्वर उवाच ॥ आश्रित्य परमां विद्यां हृद्यां पञ्चाक्षरीं मम ॥ भक्त्या च भावितात्मानो मुच्यंते कलिजा नराः ॥ ४ ॥

Izvara uvAca ॥ Azritya paramAM vidyAM hRdyAM paJcAkSarIM mama ॥ bhaktyA ca bhAvitAtmAno mucyaMte kalijA narAH ॥ 4 ॥

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्वक्तुं स्मर्तुमगोचरैः ॥ दूषितानां कृतघ्नानां निंदकानां छलात्मनाम् ॥ ५ ॥

manovAkkAyajairdoSairvaktuM smartumagocaraiH ॥ dUSitAnAM kRtaghnAnAM niMdakAnAM chalAtmanAm ॥ 5 ॥

लुब्धानां वक्रमनसामपि मत्प्रवणात्मनाम् ॥ मम पञ्चाक्षरी विद्या संसारभयतारिणी ॥ ६ ॥

lubdhAnAM vakramanasAmapi matpravaNAtmanAm ॥ mama paJcAkSarI vidyA saMsArabhayatAriNI ॥ 6 ॥

मयैवमसकृद्देवि प्रतिज्ञातं धरातले ॥ पतितो ऽपि विमुच्येत मद्भक्तो विद्ययानया ॥ ७ ॥

mayaivamasakRddevi pratijJAtaM dharAtale ॥ patito 'pi vimucyeta madbhakto vidyayAnayA ॥ 7 ॥

देव्युवाच ॥ कर्मायोग्यो भवेन्मर्त्यः पतितो यदि सर्वथा ॥ कर्मायोगेन यत्कर्म कृतं च नरकाय हि ॥ ततः कथं विमुच्येत पतितो विद्यया ऽनया ॥ ८ ॥

devyuvAca ॥ karmAyogyo bhavenmartyaH patito yadi sarvathA ॥ karmAyogena yatkarma kRtaM ca narakAya hi ॥ tataH kathaM vimucyeta patito vidyayA 'nayA ॥ 8 ॥

ईश्वर उवाच ॥ तथ्यमेतत्त्वया प्रोक्तं तथा हि शृणु सुन्दरि ॥ रहस्यमिति मत्वैतद्गोपितं यन्मया पुरा ॥ ९ ॥

Izvara uvAca ॥ tathyametattvayA proktaM tathA hi zRNu sundari ॥ rahasyamiti matvaitadgopitaM yanmayA purA ॥ 9 ॥

समंत्रकं मां पतितः पूजयेद्यदि मोहितः ॥ नारकी स्यान्न सन्देहो मम पञ्चाक्षरं विना ॥ १० ॥

samaMtrakaM mAM patitaH pUjayedyadi mohitaH ॥ nArakI syAnna sandeho mama paJcAkSaraM vinA ॥ 10 ॥

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः ॥ तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति मम लोकसमागमः ॥ ११ ॥

abbhakSA vAyubhakSAzca ye cAnye vratakarzitAH ॥ teSAmetairvratairnAsti mama lokasamAgamaH ॥ 11 ॥

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यो हि मां सकृदर्चयेत् ॥ सो ऽपि गच्छेन्मम स्थानं मन्त्रस्यास्यैव गौरवात् ॥ १२ ॥

bhaktyA paJcAkSareNaiva yo hi mAM sakRdarcayet ॥ so 'pi gacchenmama sthAnaM mantrasyAsyaiva gauravAt ॥ 12 ॥

तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च व्रतानि नियमास्तथा ॥ पञ्चाक्षरार्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समः ॥ १३ ॥

tasmAttapAMsi yajJAzca vratAni niyamAstathA ॥ paJcAkSarArcanasyaite koTyaMzenApi no samaH ॥ 13 ॥

बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पाशात्पञ्चाक्षरेण यः ॥ पूजयेन्मां स मुच्येत नात्र कार्या विचारणा ॥ १४ ॥

baddho vApyatha mukto vA pAzAtpaJcAkSareNa yaH ॥ pUjayenmAM sa mucyeta nAtra kAryA vicAraNA ॥ 14 ॥

अरुद्रो वा सरुद्रो वा सकृत्पञ्चाक्षरेण यः ॥ पूजयेत्पतितो वापि मूढो वा मुच्यते नरः ॥ १५ ॥

arudro vA sarudro vA sakRtpaJcAkSareNa yaH ॥ pUjayetpatito vApi mUDho vA mucyate naraH ॥ 15 ॥

षडक्षरेण वा देवि तथा पञ्चाक्षरेण वा ॥ स ब्रह्मांगेन मां भक्त्या पूजयेद्यदि मुच्यते ॥ १६ ॥

SaDakSareNa vA devi tathA paJcAkSareNa vA ॥ sa brahmAMgena mAM bhaktyA pUjayedyadi mucyate ॥ 16 ॥

पतितो ऽपतितो वापि मन्त्रेणानेन पूजयेत् ॥ मम भक्तो जितक्रोधो सलब्धो ऽलब्ध एव वा ॥ १७ ॥

patito 'patito vApi mantreNAnena pUjayet ॥ mama bhakto jitakrodho salabdho 'labdha eva vA ॥ 17 ॥

अलब्धालब्ध एवेह कोटिकोटिगुणाधिकः ॥ तस्माल्लब्ध्वैव मां देवि मन्त्रेणानेन पूजयेत् ॥ १८ ॥

alabdhAlabdha eveha koTikoTiguNAdhikaH ॥ tasmAllabdhvaiva mAM devi mantreNAnena pUjayet ॥ 18 ॥

लब्ध्वा संपूजयेद्यस्तु मैत्र्यादिगुणसंयुतः ॥ ब्रह्मचर्यरतो भक्त्या मत्सादृश्यमवाप्नुयात् ॥ १९ ॥

labdhvA saMpUjayedyastu maitryAdiguNasaMyutaH ॥ brahmacaryarato bhaktyA matsAdRzyamavApnuyAt ॥ 19 ॥

किमत्र बहुनोक्तेन भक्तास्सर्वेधिकारिणः ॥ मम पञ्चाक्षरे मंत्रे तस्माच्छ्रेष्ठतरो हि सः ॥ २० ॥

kimatra bahunoktena bhaktAssarvedhikAriNaH ॥ mama paJcAkSare maMtre tasmAcchreSThataro hi saH ॥ 20 ॥

पञ्चाक्षरप्रभावेण लोकवेदमहर्षयः ॥ तिष्ठंति शाश्वता धर्मा देवास्सर्वमिदं जगत् ॥ २१ ॥

paJcAkSaraprabhAveNa lokavedamaharSayaH ॥ tiSThaMti zAzvatA dharmA devAssarvamidaM jagat ॥ 21 ॥

प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे ॥ सर्वं प्रकृतिमापन्नं तत्र संलयमेष्यति ॥ २२ ॥

pralaye samanuprApte naSTe sthAvarajaMgame ॥ sarvaM prakRtimApannaM tatra saMlayameSyati ॥ 22 ॥

एको ऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयो ऽस्ति कुत्रचित् ॥ तदा वेदाश्च शास्त्राणि सर्वे पञ्चाक्षरे स्थिताः ॥ २३ ॥

eko 'haM saMsthito devi na dvitIyo 'sti kutracit ॥ tadA vedAzca zAstrANi sarve paJcAkSare sthitAH ॥ 23 ॥

ते नाशं नैव संप्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः ॥ ततस्सृष्टिरभून्मत्तः प्रकृत्यात्मप्रभेदतः ॥ २४ ॥

te nAzaM naiva saMprAptA macchaktyA hyanupAlitAH ॥ tatassRSTirabhUnmattaH prakRtyAtmaprabhedataH ॥ 24 ॥

गुणमूर्त्यात्मनां चैव ततोवांतरसंहृतिः ॥ तदा नारायणश्शेते देवो मायामयीं तनुम् ॥ २५ ॥

guNamUrtyAtmanAM caiva tatovAMtarasaMhRtiH ॥ tadA nArAyaNazzete devo mAyAmayIM tanum ॥ 25 ॥

आस्थाय भोगिपर्यंकशयने तोयमध्यगः ॥ तन्नाभिपंकजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः ॥ २६ ॥

AsthAya bhogiparyaMkazayane toyamadhyagaH ॥ tannAbhipaMkajAjjAtaH paJcavaktraH pitAmahaH ॥ 26 ॥

सिसृक्षमाणो लोकांस्त्रीन्न सक्तो ह्यसहायवान् ॥ मुनीन्दश ससर्जादौ मानसानमितौजसः ॥ २७ ॥

sisRkSamANo lokAMstrInna sakto hyasahAyavAn ॥ munIndaza sasarjAdau mAnasAnamitaujasaH ॥ 27 ॥

तेषां सिद्धिविवृद्ध्यर्थं मां प्रोवाच पितामहः ॥ मत्पुत्राणां महादेव शक्तिं देहि महेश्वर ॥ २८ ॥

teSAM siddhivivRddhyarthaM mAM provAca pitAmahaH ॥ matputrANAM mahAdeva zaktiM dehi mahezvara ॥ 28 ॥

इत्येवं प्रार्थितस्तेन पञ्चवक्त्रधरो ह्यहम् ॥ पञ्चाक्षराणि क्रमशः प्रोक्तवान्पद्मयोनये ॥ २९ ॥

ityevaM prArthitastena paJcavaktradharo hyaham ॥ paJcAkSarANi kramazaH proktavAnpadmayonaye ॥ 29 ॥

स पञ्चवदनैस्तानि गृह्णंल्लोकपितामहः ॥ वाच्यवाचकभावेन ज्ञातवान्मां महेश्वरम् ॥ ३० ॥

sa paJcavadanaistAni gRhNaMllokapitAmahaH ॥ vAcyavAcakabhAvena jJAtavAnmAM mahezvaram ॥ 30 ॥

ज्ञात्वा प्रयोगं विविधं सिद्धमंत्रः प्रजापतिः ॥ पुत्रेभ्यः प्रददौ मंत्रं मंत्रार्थं च यथातथम् ॥ ३१ ॥

jJAtvA prayogaM vividhaM siddhamaMtraH prajApatiH ॥ putrebhyaH pradadau maMtraM maMtrArthaM ca yathAtatham ॥ 31 ॥

ते च लब्ध्वा मंत्ररत्नं साक्षाल्लोकपितामहात् ॥ तदाज्ञप्तेन मार्गेण मदाराधनकांक्षिणः ॥ ३२ ॥

te ca labdhvA maMtraratnaM sAkSAllokapitAmahAt ॥ tadAjJaptena mArgeNa madArAdhanakAMkSiNaH ॥ 32 ॥

मेरोस्तु शिखरे रम्ये मुंजवान्नाम पर्वतः ॥ मत्प्रियः सततं श्रीमान्मद्भक्तै रक्षितस्सदा ॥ ३३ ॥

merostu zikhare ramye muMjavAnnAma parvataH ॥ matpriyaH satataM zrImAnmadbhaktai rakSitassadA ॥ 33 ॥

तस्याभ्याशे तपस्तीव्रं लोकं स्रष्टुं समुत्सुकाः ॥ दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभक्षास्समाचरन् ॥ ३४ ॥

tasyAbhyAze tapastIvraM lokaM sraSTuM samutsukAH ॥ divyaM varSasahasraM tu vAyubhakSAssamAcaran ॥ 34 ॥

तेषां भक्तिमहं दृष्ट्वा सद्यः प्रत्यक्षतामियाम् ॥ ऋषिं छंदश्च कीलं च बीजशक्तिं च दैवतम् ॥ ३५ ॥

teSAM bhaktimahaM dRSTvA sadyaH pratyakSatAmiyAm ॥ RSiM chaMdazca kIlaM ca bIjazaktiM ca daivatam ॥ 35 ॥

न्यासं षडंगं दिग्बंधं विनियोगमशेषतः ॥ प्रोक्तवानहमार्याणां जगत्सृष्टिविवृद्धये ॥ ३६ ॥

nyAsaM SaDaMgaM digbaMdhaM viniyogamazeSataH ॥ proktavAnahamAryANAM jagatsRSTivivRddhaye ॥ 36 ॥

ततस्ते मंत्रमाहात्म्यादृषयस्तपसेधिताः ॥ सृष्टिं वितन्वते सम्यक्सदेवासुरमानुषीम् ॥ ३७ ॥

tataste maMtramAhAtmyAdRSayastapasedhitAH ॥ sRSTiM vitanvate samyaksadevAsuramAnuSIm ॥ 37 ॥

अस्याः परमविद्यायास्स्वरूपमधुनोच्यते ॥ आदौ नमः प्रयोक्तव्यं शिवाय तु ततः परम् ॥ ३८ ॥

asyAH paramavidyAyAssvarUpamadhunocyate ॥ Adau namaH prayoktavyaM zivAya tu tataH param ॥ 38 ॥

सैषा पञ्चाक्षरी विद्या सर्वश्रुतिशिरोगता ॥ सर्वजातस्य सर्वस्य बीजभूता सनातनी ॥ ३९ ॥

saiSA paJcAkSarI vidyA sarvazrutizirogatA ॥ sarvajAtasya sarvasya bIjabhUtA sanAtanI ॥ 39 ॥

प्रथमं मन्मुखोद्गीर्णा सा ममैवास्ति वाचिका ॥ तप्तचामीकरप्रख्या पीनोन्नतपयोधरा ॥ ४० ॥

prathamaM manmukhodgIrNA sA mamaivAsti vAcikA ॥ taptacAmIkaraprakhyA pInonnatapayodharA ॥ 40 ॥

चतुर्भुजा त्रिनयना बालेंदुकृतशेखरा ॥ पद्मोत्पलकरा सौम्या वरदाभयपाणिका ॥ ४१ ॥

caturbhujA trinayanA bAleMdukRtazekharA ॥ padmotpalakarA saumyA varadAbhayapANikA ॥ 41 ॥

सर्वलक्षणसंपन्ना सर्वाभरणभूषिता ॥ सितपद्मासनासीना नीलकुंचितमूर्धजा ॥ ४२ ॥

sarvalakSaNasaMpannA sarvAbharaNabhUSitA ॥ sitapadmAsanAsInA nIlakuMcitamUrdhajA ॥ 42 ॥

अस्याः पञ्चविधा वर्णाः प्रस्फुरद्रश्मिमंडलाः ॥ पीतः कृष्णस्तथा धूम्रः स्वर्णाभो रक्त एव च ॥ ४३ ॥

asyAH paJcavidhA varNAH prasphuradrazmimaMDalAH ॥ pItaH kRSNastathA dhUmraH svarNAbho rakta eva ca ॥ 43 ॥

पृथक्प्रयोज्या यद्येते बिंदुनादविभूषिताः ॥ अर्धचन्द्रनिभो बिंदुर्नादो दीपशिखाकृतिः ॥ ४४ ॥

pRthakprayojyA yadyete biMdunAdavibhUSitAH ॥ ardhacandranibho biMdurnAdo dIpazikhAkRtiH ॥ 44 ॥

बीजं द्वितीयं बीजेषु मंत्रस्यास्य वरानने ॥ दीर्घपूर्वं तुरीयस्य पञ्चमं शक्तिमादिशेत् ॥ ४५ ॥

bIjaM dvitIyaM bIjeSu maMtrasyAsya varAnane ॥ dIrghapUrvaM turIyasya paJcamaM zaktimAdizet ॥ 45 ॥

वामदेवो नाम ऋषिः पंक्तिश्छन्द उदाहृतम् ॥ देवता शिव एवाहं मन्त्रस्यास्य वरानने ॥ ४६ ॥

vAmadevo nAma RSiH paMktizchanda udAhRtam ॥ devatA ziva evAhaM mantrasyAsya varAnane ॥ 46 ॥

गौतमो ऽत्रिर्वरारोहे विश्वामित्रस्तथांगिराः ॥ भरद्वाजश्च वर्णानां क्रमशश्चर्षयः स्मृताः ॥ ४७ ॥

gautamo 'trirvarArohe vizvAmitrastathAMgirAH ॥ bharadvAjazca varNAnAM kramazazcarSayaH smRtAH ॥ 47 ॥

गायत्र्यनुष्टुप्त्रिष्टुप्च छंदांसि बृहती विराट् ॥ इन्द्रो रुद्रो हरिर्ब्रह्मा स्कंदस्तेषां च देवताः ॥ ४८ ॥

gAyatryanuSTuptriSTupca chaMdAMsi bRhatI virAT ॥ indro rudro harirbrahmA skaMdasteSAM ca devatAH ॥ 48 ॥

मम पञ्चमुखान्याहुः स्थाने तेषां वरानने ॥ पूर्वादेश्चोर्ध्वपर्यंतं नकारादि यथाक्रमम् ॥ ४९ ॥

mama paJcamukhAnyAhuH sthAne teSAM varAnane ॥ pUrvAdezcordhvaparyaMtaM nakArAdi yathAkramam ॥ 49 ॥

अदात्तः प्रथमो वर्णश्चतुर्थश्च द्वितीयकः ॥ पञ्चमः स्वरितश्चैव तृतीयो निहतः स्मृतः ॥ ५० ॥

adAttaH prathamo varNazcaturthazca dvitIyakaH ॥ paJcamaH svaritazcaiva tRtIyo nihataH smRtaH ॥ 50 ॥

मूलविद्या शिवं शैवं सूत्रं पञ्चाक्षरं तथा ॥ नामान्यस्य विजानीयाच्छैवं मे हृदयं महत् ॥ ५१ ॥

mUlavidyA zivaM zaivaM sUtraM paJcAkSaraM tathA ॥ nAmAnyasya vijAnIyAcchaivaM me hRdayaM mahat ॥ 51 ॥

नकारश्शिर उच्येत मकारस्तु शिखोच्यते ॥ शिकारः कवचं तद्वद्वकारो नेत्रमुच्यते ॥ ५२ ॥

nakArazzira ucyeta makArastu zikhocyate ॥ zikAraH kavacaM tadvadvakAro netramucyate ॥ 52 ॥

यकारो ऽस्त्रं नमस्स्वाहा वषठुंवौषडित्यपि ॥ फडित्यपि च वर्णानामन्ते ऽङ्गत्वं यदा तदा ॥ ५३ ॥

yakAro 'straM namassvAhA vaSaThuMvauSaDityapi ॥ phaDityapi ca varNAnAmante 'GgatvaM yadA tadA ॥ 53 ॥

तत्रापि मूलमंत्रो ऽयं किंचिद्भेदसमन्वयात् ॥ तत्रापि पञ्चमो वर्णो द्वादशस्वरभूषितः ॥ ५४ ॥

tatrApi mUlamaMtro 'yaM kiMcidbhedasamanvayAt ॥ tatrApi paJcamo varNo dvAdazasvarabhUSitaH ॥ 54 ॥

तास्मादनेन मंत्रेण मनोवाक्कायभेदतः ॥ आवयोरर्चनं कुर्याज्जपहोमादिकं तथा ॥ ५५ ॥

tAsmAdanena maMtreNa manovAkkAyabhedataH ॥ AvayorarcanaM kuryAjjapahomAdikaM tathA ॥ 55 ॥

यथाप्रज्ञं यथाकालं यथाशास्त्रं यथामति ॥ यथाशक्ति यथासंपद्यथायोगं यथारति ॥ ५६ ॥

yathAprajJaM yathAkAlaM yathAzAstraM yathAmati ॥ yathAzakti yathAsaMpadyathAyogaM yathArati ॥ 56 ॥

यदा कदापि वा भक्त्या यत्र कुत्रापि वा कृता ॥ येन केनापि वा देवि पूजा मुक्तिं नयिष्यते ॥ ५७ ॥

yadA kadApi vA bhaktyA yatra kutrApi vA kRtA ॥ yena kenApi vA devi pUjA muktiM nayiSyate ॥ 57 ॥

मय्यासक्तेन मनसा यत्कृतं मम सुन्दरि ॥ मत्प्रियं च शिवं चैव क्रमेणाप्यक्रमेण वा ॥ ५८ ॥

mayyAsaktena manasA yatkRtaM mama sundari ॥ matpriyaM ca zivaM caiva krameNApyakrameNa vA ॥ 58 ॥

तथापि मम भक्ता ये नात्यंतविवशाः पुनः ॥ तेषां सर्वेषु शास्त्रेषु मयेव नियमः कृतः ॥ ५९ ॥

tathApi mama bhaktA ye nAtyaMtavivazAH punaH ॥ teSAM sarveSu zAstreSu mayeva niyamaH kRtaH ॥ 59 ॥

तत्रादौ संप्रवक्ष्यामि मन्त्रसंग्रहणं शुभम् ॥ यं विना निष्फलं जाप्यं येन वा सफलं भवेत् ॥ ६० ॥

tatrAdau saMpravakSyAmi mantrasaMgrahaNaM zubham ॥ yaM vinA niSphalaM jApyaM yena vA saphalaM bhavet ॥ 60 ॥