Chapter 35
अध्यायः 35
Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 35
Shlokas (65)
+ Add ShlokaVayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 1
वायुरुवाच ॥ अथ सर्वे प्रदीप्तांगा वैकुण्ठं प्रययुर्द्रुतम् ॥ प्रणम्याहुश्च तत्सर्वं हरये देवसत्तमाः ॥ १ ॥
vAyuruvAca ॥ atha sarve pradIptAMgA vaikuNThaM prayayurdrutam ॥ praNamyAhuzca tatsarvaM haraye devasattamAH ॥ 1 ॥
Vāyu said:— Then the excellent gods with their bodies illuminated hastened to Vaikuṇṭha. After bowing they mentioned everything to Viṣṇu.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 2
श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान्पुरुषोत्तमः ॥ किमिदन्त्विति संचिन्त्य ज्ञात्वा तत्कारणं च सः ॥ २ ॥
zrutvA teSAM tadA vAkyaM bhagavAnpuruSottamaH ॥ kimidantviti saMcintya jJAtvA tatkAraNaM ca saH ॥ 2 ॥
At that time Lord Śiva, the Supreme Personality of Godhead, heard the words of the demigods. He thought about what they were and knew the reason for it.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 3
जगाम मन्दरं तूर्णं महेश्वरदिदृक्षया ॥ दृष्ट्वा देवं प्रणम्यैवं प्रोवाच सुकृतांजलिः ॥ ३ ॥
jagAma mandaraM tUrNaM mahezvaradidRkSayA ॥ dRSTvA devaM praNamyaivaM provAca sukRtAMjaliH ॥ 3 ॥
In order to see Lord Maheśvara, he at once went to Mandara mountain. Seeing the god he bowed down to him and with folded hands spoke thus.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 4
विष्णुरुवाच ॥ भगवन्ब्राह्मणः कश्चिदुपमन्युरिति श्रुतः ॥ क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तन्निवारय ॥ ४ ॥
viSNuruvAca ॥ bhagavanbrAhmaNaH kazcidupamanyuriti zrutaH ॥ kSIrArthamadahatsarvaM tapasA tannivAraya ॥ 4 ॥
Viṣṇu said 4. O lord, a certain brahmin well known as Upamanyu has burnt everything by his penance for obtaining the milk.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 5
वायुरुवाच ॥ इति श्रुत्वा वचो विष्णोः प्राह देवो महेश्वरः ॥ शिशुं निवारयिष्यामि तत्त्वं गच्छ स्वमाश्रमम् ॥ ५ ॥
vAyuruvAca ॥ iti zrutvA vaco viSNoH prAha devo mahezvaraH ॥ zizuM nivArayiSyAmi tattvaM gaccha svamAzramam ॥ 5 ॥
Vāyu said:— On hearing the words of Viṣṇu, lord Śiva said:—“I shall prevent the boy. You may please go back to your abodes”.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 6
तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं स विष्णुर्देववल्लभः ॥ जगामाश्वास्य तान्सर्वान्स्वलोकममरादिकान् ॥ ६ ॥
tacchrutvA zaMbhuvacanaM sa viSNurdevavallabhaH ॥ jagAmAzvAsya tAnsarvAnsvalokamamarAdikAn ॥ 6 ॥
On hearing the words of lord Śiva, Visṇu the favourite of the gods went to his abode after consoling the gods and others.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 7
एतस्मिन्नंतरे देवः पिनाकी परमेश्वरः ॥ शक्रस्य रूपमास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं ततः ॥ ७ ॥
etasminnaMtare devaH pinAkI paramezvaraH ॥ zakrasya rUpamAsthAya gantuM cakre matiM tataH ॥ 7 ॥
In the meantime, the trident-bearing lord Śiva resolved to go there assuming the form of Indra.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 8
अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः ॥ सह सुरासुरसिद्धमहोरगैरमरराजतनुं स्वयमास्थितः ॥ ८ ॥
atha jagAma munestu tapovanaM gajavareNa sitena sadAzivaH ॥ saha surAsurasiddhamahoragairamararAjatanuM svayamAsthitaH ॥ 8 ॥
Taking up the physical form as the king of gods, accompanied by gods, Asuras, Siddhas and serpents, and seated on a white elephant Sadāśiva went to the hermitage of the sage.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 9
स वारणश्चारु तदा विभुं तं निवीज्य वालव्यजनेन दिव्यम् ॥ दधार शच्या सहितं सुरेंद्रं करेण वामेन शितातपत्रम् ॥ ९ ॥
sa vAraNazcAru tadA vibhuM taM nivIjya vAlavyajanena divyam ॥ dadhAra zacyA sahitaM sureMdraM kareNa vAmena zitAtapatram ॥ 9 ॥
The elephant fanned the lord with the chowrie and held the white umbrella with the left hand while bearing the lord of gods accompanied by Śacī.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 10
रराज भगवान्सोमः शक्ररूपी सदाशिवः ॥ तेनातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः ॥ १० ॥
rarAja bhagavAnsomaH zakrarUpI sadAzivaH ॥ tenAtapatreNa yathA candrabiMbena mandaraH ॥ 10 ॥
Lord Sadāśiva accompanied by Umā and assuming the form of Indra, shone with that umbrella like the Mandara mountain with the disc of the moon.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 11
आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः ॥ जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम् ॥ ११ ॥
AsthAyaivaM hi zakrasya svarUpaM paramezvaraH ॥ jagAmAnugrahaM kartumupamanyostadAzramam ॥ 11 ॥
Assuming the form of Indra, lord Śiva went to the hermitage of Upamanyu in order to bless him.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 12
तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् ॥ प्रणम्य शिरसा प्राह महामुनिवरः स्वयम् ॥ १२ ॥
taM dRSTvA paramezAnaM zakrarUpadharaM zivam ॥ praNamya zirasA prAha mahAmunivaraH svayam ॥ 12 ॥
On seeing lord Śiva, in the form of Indra, the sage bowed his head and spoke.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 13
उपमन्युरुवाच ॥ पावितश्चाश्रमस्सो ऽयं मम देवेश्वर स्वयम् ॥ प्राप्तो यत्त्वं जगन्नाथ भगवन्देवसत्तम ॥ १३ ॥
upamanyuruvAca ॥ pAvitazcAzramasso 'yaM mama devezvara svayam ॥ prApto yattvaM jagannAtha bhagavandevasattama ॥ 13 ॥
Upamanyu said:— O lord of gods, O lord of the universe, O excellent god, my hermitage is sanctified since you have come here.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 14
वायुरुवाच ॥ एवमुक्त्वा स्थितं प्रेक्ष्य कृतांजलिपुटं द्विजम् ॥ प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः ॥ १४ ॥
vAyuruvAca ॥ evamuktvA sthitaM prekSya kRtAMjalipuTaM dvijam ॥ prAha gaMbhIrayA vAcA zakrarUpadharo haraH ॥ 14 ॥
Vāyu said:— Glancing at the brahmin who stood steady after saying thus, with palms joined in reverence, Śiva in the guise of Indra spoke majestically.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 15
शक्र उवाच ॥ तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ॥ ददामि चेप्सितान्सर्वान्धौम्याग्रज महामुने ॥ १५ ॥
zakra uvAca ॥ tuSTo 'smi te varaM brUhi tapasAnena suvrata ॥ dadAmi cepsitAnsarvAndhaumyAgraja mahAmune ॥ 15 ॥
Indra said:— O sage of good rites, O elder brother of Dhaumya, I am delighted with your penance. Mention the boon you wish to have. I shall grant you whatever you desire.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 16
वायुरुवाच ॥ एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिपुंगवः ॥ वारयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १६ ॥
vAyuruvAca ॥ evamuktastadA tena zakreNa munipuMgavaH ॥ vArayAmi zive bhaktimityuvAca kRtAJjaliH ॥ 16 ॥
Vāyu said:— The leading sage when urged thus by Indra spoke with palms joined in reverence—‘I request you to grant me the boon of devotion to Śiva’.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 17
तन्निशम्य हरिः १ प्राह मां न जानासि लेखपम् ॥ त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम् ॥ १७ ॥
tannizamya hariH 1 prAha mAM na jAnAsi lekhapam ॥ trailokyAdhipatiM zakraM sarvadevanamaskRtam ॥ 17 ॥
Hearing this Lord Hari 1 said to me, “You do not know how to write.” Indra lord of the three worlds worshiped by all the gods.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 18
मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ॥ ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम् ॥ १८ ॥
madbhakto bhava viprarSe mAmevArcaya sarvadA ॥ dadAmi sarvaM bhadraM te tyaja rudraM ca nirguNam ॥ 18 ॥
O best of the brāhmaṇas, become My devotee and worship Me alone at all times. I give you everything, good luck to you, and give up Rudra, who is devoid of the modes of nature.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 19
रुद्रेण निर्गुणेनापि किं ते कार्यं भविष्यति ॥ देवपङ्क्तिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः ॥ १९ ॥
rudreNa nirguNenApi kiM te kAryaM bhaviSyati ॥ devapaGktibahirbhUto yaH pizAcatvamAgataH ॥ 19 ॥
What will you do with Lord Śiva, who is transcendental? He who became outside the ranks of the gods and became a demon.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 20
वायुरुवाच ॥ तच्छ्रुत्वा प्राह स मुनिर्जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् ॥ मन्यमानो धर्मविघ्नं प्राह तं कर्तुमागतम् ॥ २० ॥
vAyuruvAca ॥ tacchrutvA prAha sa munirjapanpaJcAkSaraM manum ॥ manyamAno dharmavighnaM prAha taM kartumAgatam ॥ 20 ॥
Vāyu said:— On hearing that, the sage began to repeat the five-syllabled Mantra. He thought that Indra had come there to put obstacles in his holy rites and so said.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 21
उपमन्युरुवाच ॥ त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिंदारतेन वै ॥ प्रसंगादेव देवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः ॥ २१ ॥
upamanyuruvAca ॥ tvayaivaM kathitaM sarvaM bhavaniMdAratena vai ॥ prasaMgAdeva devasya nirguNatvaM mahAtmanaH ॥ 21 ॥
Upamanyu said:— You have said all these things in your eagerness to disparage Śiva. In that context you have mentioned the Nirguṇatva of the great lord.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 22
त्वं न जानामि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् ॥ ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनक प्रकृतेः परम् ॥ २२ ॥
tvaM na jAnAmi vai rudraM sarvadevezvarezvaram ॥ brahmaviSNumahezAnAM janaka prakRteH param ॥ 22 ॥
You do not know Rudra the lord of the chiefs of the gods, the progenitor of Brahmā, Viṣṇu and Śiva and who is greater than Prakṛti.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 23
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः ॥ नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणोम्यहम् ॥ २३ ॥
sadasadvyaktamavyaktaM yamAhurbrahmavAdinaH ॥ nityamekamanekaM ca varaM tasmAdvRNomyaham ॥ 23 ॥
I desire to get my boon granted by the lord who is separate from Sat and Asar, who is the unmanifest, as mentioned by the propounders of Brahman and who is eternal, single and multifarious.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 24
हेतुवादविनिर्मुक्तं सांख्ययोगार्थदम्परम् ॥ उपासते यं तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणोम्यहम् ॥ २४ ॥
hetuvAdavinirmuktaM sAMkhyayogArthadamparam ॥ upAsate yaM tattvajJA varaM tasmAdvRNomyaham ॥ 24 ॥
I desire to secure the boon from that lord whom the knowers of truth meditate upon, who bestows the goal of Sāṃkhya and Yoga, viz. release.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 25
नास्ति शंभोः परं तत्त्वं सर्वकारणकारणात् ॥ ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां स्रष्टुर्गुणपराद्विभोः ॥ २५ ॥
nAsti zaMbhoH paraM tattvaM sarvakAraNakAraNAt ॥ brahmaviSNvAdidevAnAM sraSTurguNaparAdvibhoH ॥ 25 ॥
There is no higher truth than Śiva who is the cause of all causes, the creator of Brahmā, Viṣṇu and other gods and who is the lord beyond attributes.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 26
बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् ॥ भवांतरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत् ॥ २६ ॥
bahunAtra kimuktena mayAdyAnumitaM mahat ॥ bhavAMtare kRtaM pApaM zrutA nindA bhavasya cet ॥ 26 ॥
Of what avail is such talk? I infer that in the previous birth I committed a great sin because a disparaging remark about Śiva was heard by me.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 27
श्रुत्वा निंदां भवस्याथ तत्क्षणादेव सन्त्यजेत् ॥ स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति ॥ २७ ॥
zrutvA niMdAM bhavasyAtha tatkSaNAdeva santyajet ॥ svadehaM tannihatyAzu zivalokaM sa gacchati ॥ 27 ॥
On hearing the censure of Śiva, one shall immediately abandon one’s life and slay that person too. He then attains Śiva’s region.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 28
आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरं प्रति सुराधम ॥ निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतं कलेवरम् ॥ २८ ॥
AstAM tAvanmameccheyaM kSIraM prati surAdhama ॥ nihatya tvAM zivAstreNa tyajAmyetaM kalevaram ॥ 28 ॥
O base god, let my desire for milk wait. After killing you with Śiva’s missile I shall abandon this body of mine.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 29
वायुरुवाच ॥ एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितस्स्वयम् ॥ क्षीरे वाञ्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः ॥ २९ ॥
vAyuruvAca ॥ evamuktvopamanyustaM martuM vyavasitassvayam ॥ kSIre vAJchAmapi tyaktvA nihantuM zakramudyataH ॥ 29 ॥
Vāyu said:— After saying this, Upamanyu ready to die himself eschewed his desire for milk and got ready to kill Indra.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 30
भस्मादाय तदा घोरमघोरास्त्राभिमंत्रितम् ॥ विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा ॥ ३० ॥
bhasmAdAya tadA ghoramaghorAstrAbhimaMtritam ॥ visRjya zakramuddizya nanAda sa munistadA ॥ 30 ॥
Then he took the ashes and invoked the most dreadful weapons. Then the sage released his body and roared at Indra.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 31
स्मृत्वा शंभुपदद्वंद्वं स्वदेहं दुग्धुमुद्यतः ॥ आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः ॥ ३१ ॥
smRtvA zaMbhupadadvaMdvaM svadehaM dugdhumudyataH ॥ AgneyIM dhAraNAM bibhradupamanyuravasthitaH ॥ 31 ॥
Remembering the duality of Lord Śambhu’s feet, he prepared to milk his body. He stood in anger holding the southern hold.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 32
एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा ॥ वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः ॥ ३२ ॥
evaM vyavasite vipre bhagavAnbhaganetrahA ॥ vArayAmAsa saumyena dhAraNAM tasya yoginaH ॥ 32 ॥
When the brahmin attempted this, lord Śiva disguised as Śiva who destroyed the eyes of Bhaga prevented the missile of the Yogin gently.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 33
तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नंदीश्वरनियोगतः ॥ जगृहे मध्यतः क्षिप्तं नन्दी शंकरवल्लभः ॥ ३३ ॥
tadvisRSTamaghorAstraM naMdIzvaraniyogataH ॥ jagRhe madhyataH kSiptaM nandI zaMkaravallabhaH ॥ 33 ॥
At the behest of the lord, Nandin the favourite of Śiva caught in the middle the Aghorāstra hurled by him.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 34
स्वं रूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः ॥ दर्शयामास शिप्राय बालेन्दुकृतशेखरम् ॥ ३४ ॥
svaM rUpameva bhagavAnAsthAya paramezvaraH ॥ darzayAmAsa ziprAya bAlendukRtazekharam ॥ 34 ॥
Assuming his own form with the crescent moon for his crest, Lord Śiva revealed himself to the brahmin.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 35
क्षीरार्णवसहस्रं च पीयूषार्णवमेव वा ॥ दध्यादेरर्णवांश्चैव घृतोदार्णवमेव च ॥ ३५ ॥
kSIrArNavasahasraM ca pIyUSArNavameva vA ॥ dadhyAderarNavAMzcaiva ghRtodArNavameva ca ॥ 35 ॥
There may be a thousand oceans of milk or an ocean of nectar. The ocean of curd and other oceans and the ocean of ghee.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 36
फलार्णवं च बालस्य भक्ष्य भोज्यार्णवं तथा ॥ अपूपानां गिरिं चैव दर्शयामास स प्रभुः ॥ ३६ ॥
phalArNavaM ca bAlasya bhakSya bhojyArNavaM tathA ॥ apUpAnAM giriM caiva darzayAmAsa sa prabhuH ॥ 36 ॥
There was an ocean of fruits and food for the child to eat. The lord also showed him the mountain of the uncooked.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 37
एवं स ददृशे देवो देव्या सार्धं वृषोपरि ॥ गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः ॥ ३७ ॥
evaM sa dadRze devo devyA sArdhaM vRSopari ॥ gaNezvaraistrizUlAdyairdivyAstrairapi saMvRtaH ॥ 37 ॥
The lord appeared thus seated on the bull along with the goddess and surrounded by the lords of Gaṇas and holding the divine missiles, trident etc.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 38
दिवि दुंदुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात च ॥ विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश ॥ ३८ ॥
divi duMdubhayo neduH puSpavRSTiH papAta ca ॥ viSNubrahmendrapramukhairdevaizchannA dizo daza ॥ 38 ॥
The Dundubhi drums were sounded in the heaven. There was a shower of flowers; the ten quarters were filled with the gods, chiefs of whom were Viṣṇu, Brahmā and Indra.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 39
अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः ॥ पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा ॥ ३९ ॥
athopamanyurAnandasamudrormibhirAvRtaH ॥ papAta daNDavadbhUmau bhaktinamreNa cetasA ॥ 39 ॥
Then Upamanyu enveloped by the waves of bliss fell at his feet, his mind made humble with devotion.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 40
एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः ॥ एह्येहीति तमाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान् ॥ ४० ॥
etasminsamaye tatra sasmito bhagavAnbhavaH ॥ ehyehIti tamAhUya mUrdhnyAghrAya dadau varAn ॥ 40 ॥
Then the smiling lord Śiva called him nearer, kissed him on the head and granted him boons.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 41
शिव उवाच ॥ भक्ष्यभोज्यान्यथाकामं बान्धवैर्भुक्ष्व सर्वदा ॥ सुखी भव सदा दुःखान्निर्मुक्ता भक्तिमान्मम ॥ ४१ ॥
ziva uvAca ॥ bhakSyabhojyAnyathAkAmaM bAndhavairbhukSva sarvadA ॥ sukhI bhava sadA duHkhAnnirmuktA bhaktimAnmama ॥ 41 ॥
Śiva said:— Partake of various foodstuffs as you please along with your kinsmen, for ever. Be happy always, free from misery. Be my devotee.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 42
उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती ॥ मया पुत्रीकृतो ह्यद्य दत्तः क्षीरोदकार्णवः ॥ ४२ ॥
upamanyo mahAbhAga tavAmbaiSA hi pArvatI ॥ mayA putrIkRto hyadya dattaH kSIrodakArNavaH ॥ 42 ॥
O fortunate Upamanyu, this goddess Pārvatī is your mother. You have been adopted as my son. The milk ocean is given to you.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 43
मधुनश्चार्णवश्चैव दध्यन्नार्णव एव च ॥ आज्यौदनार्णवश्चैव फलाद्यर्णव एव च ॥ ४३ ॥
madhunazcArNavazcaiva dadhyannArNava eva ca ॥ AjyaudanArNavazcaiva phalAdyarNava eva ca ॥ 43 ॥
So also the ocean of honey, of rice with curds and ghee and of fruits etc.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 44
अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवस्तथा ॥ एते दत्ता मया ते हि त्वं गृह्णीष्व महामुने ॥ ४४ ॥
apUpagirayazcaiva bhakSyabhojyArNavastathA ॥ ete dattA mayA te hi tvaM gRhNISva mahAmune ॥ 44 ॥
O sage, mountains of sweet pies, the ocean of food stuffs, these are given to you. Please take them.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 45
पिता तव महादेवो माता वै जगदम्बिका ॥ अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम् ॥ ४५ ॥
pitA tava mahAdevo mAtA vai jagadambikA ॥ amaratvaM mayA dattaM gANapatyaM ca zAzvatam ॥ 45 ॥
Your father is lord Śiva. Your mother is Pārvatī, the mother of the universe. I give you the status of a god; the eternal chieftainship of the Gaṇas.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 46
वरान्वरय सुप्रीत्या मनो ऽभिलषितान्परान् ॥ प्रसन्नो ऽहं प्रदास्यामि नात्र कार्या विचारणा ॥ ४६ ॥
varAnvaraya suprItyA mano 'bhilaSitAnparAn ॥ prasanno 'haM pradAsyAmi nAtra kAryA vicAraNA ॥ 46 ॥
Choose boons as you please. I am delighted. I shall grant you boons. You need not hesitate at all.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 47
वायुरुवाच ॥ एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्यतम् ॥ मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्ते ऽयमिति देव्यै न्यवेदयत् ॥ ४७ ॥
vAyuruvAca ॥ evamuktvA mahAdevaH karAbhyAmupagRhyatam ॥ mUrdhnyAghrAya sutaste 'yamiti devyai nyavedayat ॥ 47 ॥
Vāyu said:— Saying thus lord Śiva caught him with his hands, kissed him on the head and handed him over to the goddess saying, “This is your son.”
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 48
देवी च गुहवत्प्रीत्या मूर्ध्नि तस्य कराम्बुजम् ॥ विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमव्ययम् ॥ ४८ ॥
devI ca guhavatprItyA mUrdhni tasya karAmbujam ॥ vinyasya pradadau tasmai kumArapadamavyayam ॥ 48 ॥
The goddess received him with pleasure like Guha, placed her hand on his head, granted him the unchangings status of a Bachelor.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 49
क्षीराब्धिरपि साकारः क्षीरं स्वादु करे दधत् ॥ उपस्थाय ददौ पिण्डीभूतं क्षीरमनश्वरम् ॥ ४९ ॥
kSIrAbdhirapi sAkAraH kSIraM svAdu kare dadhat ॥ upasthAya dadau piNDIbhUtaM kSIramanazvaram ॥ 49 ॥
The milk ocean came in an embodied form holding sweet milk in his hands. Approaching the saintly boy he gave him imperishable condensed milk.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 50
योगैश्वर्यं सदा तुष्टिं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् ॥ समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ संतुष्टमानसः ॥ ५० ॥
yogaizvaryaM sadA tuSTiM brahmavidyAmanazvarAm ॥ samRddhiM paramAntasmai dadau saMtuSTamAnasaH ॥ 50 ॥
The goddess, out of delight, gave him the Yogic prosperity, perpetual contentment, imperishable Brahma-Vidyā and the greatest affluence.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 51
अथ शंभुः प्रसन्नात्मा दृष्ट्वा तस्य तपोमहः ॥ पुनर्ददौ वरं दिव्यं मुनये ह्युपमन्यवे ॥ ५१ ॥
atha zaMbhuH prasannAtmA dRSTvA tasya tapomahaH ॥ punardadau varaM divyaM munaye hyupamanyave ॥ 51 ॥
The delighted Śiva saw the splendour of his penance, granted boons again to the sage Upamanyu.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 52
व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः ॥ ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वपाटवं सुचिरं परम् ॥ ५२ ॥
vrataM pAzupataM jJAnaM vratayogaM ca tattvataH ॥ dadau tasmai pravaktRtvapATavaM suciraM param ॥ 52 ॥
He gave him the Pāśupata rite, the Pāśupata knowledge and the perpetual ability to propound and discourse.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 53
सो ऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा ॥ तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितो ऽभवत् ॥ ५३ ॥
so 'pi labdhvA varAndivyAnkumAratvaM ca sarvadA ॥ tasmAcchivAcca tasyAzca zivAyA mudito 'bhavat ॥ 53 ॥
Obtaining the divine boons and the perpetual bachelorhood from Śivā and Śiva he became joyous.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 54
ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृतांजलिः ॥ ययाचे स वरं विप्रो देवदेवान्महेश्वरात् ॥ ५४ ॥
tataH prasannacetaskaH supraNamya kRtAMjaliH ॥ yayAce sa varaM vipro devadevAnmahezvarAt ॥ 54 ॥
Delighted in his mind he bowed with palms joined in reverence. The brahmin then requested lord Śiva for a boon and said.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 55
उपमन्युरुवाच ॥ प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर ॥ स्वभक्तिन्देहि परमान्दिव्यामव्यभिचारिणीम् ॥ ५५ ॥
upamanyuruvAca ॥ prasIda devadeveza prasIda paramezvara ॥ svabhaktindehi paramAndivyAmavyabhicAriNIm ॥ 55 ॥
“O lord of the chiefs of the gods, be pleased. Please grant me devotion to you, great, divine and unflinching.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 56
श्रद्धान्देहि महादेव द्वसम्बन्धिषु मे सदा ॥ स्वदास्यं परमं स्नेहं सान्निध्यं चैव सर्वदा ॥ ५६ ॥
zraddhAndehi mahAdeva dvasambandhiSu me sadA ॥ svadAsyaM paramaM snehaM sAnnidhyaM caiva sarvadA ॥ 56 ॥
O great lord, grant me an abiding faith in persons devoted to you. Grant me the great slavery and the perpetual proximity to you.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 57
एवमुक्त्वा प्रसन्नात्माहर्षगद्गदया गिरा ॥ सतुष्टाव महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः ॥ ५७ ॥
evamuktvA prasannAtmAharSagadgadayA girA ॥ satuSTAva mahAdevamupamanyurdvijottamaH ॥ 57 ॥
After saying this, Upamanyu the excellent brahmin eulogised the lord in the words choked with delight.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 58
उपमन्युरुवाच ॥ देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ॥ प्रसीद करुणासिंधो साम्ब शंकर सर्वदा ॥ ५८ ॥
upamanyuruvAca ॥ devadeva mahAdeva zaraNAgatavatsala ॥ prasIda karuNAsiMdho sAmba zaMkara sarvadA ॥ 58 ॥
“O great lord, O lord of gods, favourably disposed to those who seek refuge in you. O ocean of mercy, be pleased always, O Śiva, accompanied by Pārvatī.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 59
वायुरुवाच ॥ एवमुक्तो महादेवः सर्वेषां च वरप्रदः ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं मुनिसत्तमम् । ५९ ॥
vAyuruvAca ॥ evamukto mahAdevaH sarveSAM ca varapradaH ॥ pratyuvAca prasannAtmopamanyuM munisattamam । 59 ॥
Vāyu said:— Thus requested lord Śiva, the granter of boons replied with delighted ṃind to Upamanyu the excellent sage.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 60
शिव उवाच ॥ वत्सोपमन्यो तुष्टो ऽस्मि सर्वं दत्तं मया हि ते ॥ दृढभक्तो ऽसि विप्रर्षे मया विज्ञासितो ह्यसि ॥ ६० ॥
ziva uvAca ॥ vatsopamanyo tuSTo 'smi sarvaM dattaM mayA hi te ॥ dRDhabhakto 'si viprarSe mayA vijJAsito hyasi ॥ 60 ॥
Śiva said:— O dear Upamanyu, I am delighted. Indeed everything has been granted by me to you. O brahminical sage, you are of steady devotion. I wanted to test you.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 61
अजरश्चामरश्चैव भव त्वन्दुःखवर्जितः ॥ यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ ६१ ॥
ajarazcAmarazcaiva bhava tvanduHkhavarjitaH ॥ yazasvI tejasA yukto divyajJAnasamanvitaH ॥ 61 ॥
Be free from old age, death and misery. Be glorious and endowed with splendour and divine knowledge.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 62
अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ॥ भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती ॥ ६२ ॥
akSayA bAndhavAzcaiva kulaM gotraM ca te sadA ॥ bhaviSyati dvijazreSTha mayi bhaktizca zAzvatI ॥ 62 ॥
Your kinsmen, your family and spiritual lineage shall be everlasting. O excellent brahmin, your devotion to me shall be permanent.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 63
सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम ॥ उपकंठं मम त्वं वै सानन्दं विहरिष्यसि ॥ ६३ ॥
sAnnidhyaM cAzrame nityaM kariSyAmi dvijottama ॥ upakaMThaM mama tvaM vai sAnandaM vihariSyasi ॥ 63 ॥
O excellent brahmin, I shall always be present in your hermitage. Near me you shall always blissfully sport about.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 64
एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः ॥ ईशानस्स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरः ॥ ६४ ॥
evamuktvA sa bhagavAnsUryakoTisamaprabhaH ॥ IzAnassa varAndattvA tatraivAntardadhe haraH ॥ 64 ॥
Thus granting him the boons lord Śiva who had the lustre of a crore suns, vanished there itself.
Vayaviya-samhita - Chapter 35 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 35 · Verse 65
उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य तस्माद्वराद्वरान् ॥ जगाम जननीस्थानं सुखं प्रापाधिकं च सः ॥ ६५ ॥
upamanyuH prasannAtmA prApya tasmAdvarAdvarAn ॥ jagAma jananIsthAnaM sukhaM prApAdhikaM ca saH ॥ 65 ॥
Securing the boons from the lord, Upamanyu, delighted in his mind, went to his mother's abode and attained the supreme bliss.