ऋषय ऊचुः ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामो व्रतं पाशुपतं परम् ॥ ब्रह्मादयो ऽपि यत्कृत्वा सर्वे पाशुपताः स्मृताः ॥ १ ॥

RSaya UcuH ॥ bhagavaJchrotumicchAmo vrataM pAzupataM param ॥ brahmAdayo 'pi yatkRtvA sarve pAzupatAH smRtAH ॥ 1 ॥

वायुरुवाच ॥ रहस्यं वः प्रवक्ष्यामि सर्वपापनिकृन्तनम् ॥ व्रतं पाशुपतं श्रौतमथर्वशिरसि श्रुतम् ॥ २ ॥

vAyuruvAca ॥ rahasyaM vaH pravakSyAmi sarvapApanikRntanam ॥ vrataM pAzupataM zrautamatharvazirasi zrutam ॥ 2 ॥

कालश्चैत्री पौर्णमासी देशः शिवपरिग्रहः ॥ क्षेत्रारामाद्यरण्यं वा प्रशस्तश्शुभलक्षणः ॥ ३ ॥

kAlazcaitrI paurNamAsI dezaH zivaparigrahaH ॥ kSetrArAmAdyaraNyaM vA prazastazzubhalakSaNaH ॥ 3 ॥

तत्र पूर्वं त्रयोदश्यां सुस्नातः सुकृताह्निकः ॥ अनुज्ञाप्य स्वमाचार्यं संपूज्य प्रणिपत्य च ॥ ४ ॥

tatra pUrvaM trayodazyAM susnAtaH sukRtAhnikaH ॥ anujJApya svamAcAryaM saMpUjya praNipatya ca ॥ 4 ॥

पूजां वैशेषिकीं कृत्वा शुक्लांबरधरः स्वयम् ॥ शुक्लयज्ञोपवीती च शुक्लमाल्यानुलेपनः ॥ ५ ॥

pUjAM vaizeSikIM kRtvA zuklAMbaradharaH svayam ॥ zuklayajJopavItI ca zuklamAlyAnulepanaH ॥ 5 ॥

दर्भासने समासीनो दर्भमुष्टिं प्रगृह्य च ॥ प्राणायामत्रयं कृत्वा प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः ॥ ध्यात्वा देवं च देवीं च तद्विज्ञापनवर्त्मना ॥ ६ ॥

darbhAsane samAsIno darbhamuSTiM pragRhya ca ॥ prANAyAmatrayaM kRtvA prAGmukho vApyudaGmukhaH ॥ dhyAtvA devaM ca devIM ca tadvijJApanavartmanA ॥ 6 ॥

व्रतमेतत्करोमीति भवेत्संकल्प्य दीक्षितः ॥ यावच्छरीरपातं वा द्वादशाब्दमथापि वा ॥ ७ ॥

vratametatkaromIti bhavetsaMkalpya dIkSitaH ॥ yAvaccharIrapAtaM vA dvAdazAbdamathApi vA ॥ 7 ॥

तदर्धं वा तदर्धं वा मासद्वादशकं तु वा ॥ तदर्धं वा तदर्धं वा मासमेकमथापि वा ॥ ८ ॥

tadardhaM vA tadardhaM vA mAsadvAdazakaM tu vA ॥ tadardhaM vA tadardhaM vA mAsamekamathApi vA ॥ 8 ॥

दिनद्वादशकं वा ऽथ दिनषट्कमथापि वा ॥ तदर्धं दिनमेकं वा व्रतसंकल्पनावधि ॥ ९ ॥

dinadvAdazakaM vA 'tha dinaSaTkamathApi vA ॥ tadardhaM dinamekaM vA vratasaMkalpanAvadhi ॥ 9 ॥

अग्निमाधाय विधिवद्विरजाहोमकारणात् ॥ हुत्वाज्येन समिद्भिश्च चरुणा च यथाक्रमम् ॥ १० ॥

agnimAdhAya vidhivadvirajAhomakAraNAt ॥ hutvAjyena samidbhizca caruNA ca yathAkramam ॥ 10 ॥

पूर्णामापूर्य तां भूयस्तत्त्वानां शुद्धिमुद्दिशन् ॥ जुहुयान्मूलमन्त्रेण तैरेव समिदादिभिः ॥ ११ ॥

pUrNAmApUrya tAM bhUyastattvAnAM zuddhimuddizan ॥ juhuyAnmUlamantreNa taireva samidAdibhiH ॥ 11 ॥

तत्त्वान्येतानि मद्देहे शुद्ध्यंताम् १ त्यनुस्मरन् ॥ पञ्चभूतानि तन्मात्राः पञ्चकर्मेन्द्रियाणि च ॥ १२ ॥

tattvAnyetAni maddehe zuddhyaMtAm 1 tyanusmaran ॥ paJcabhUtAni tanmAtrAH paJcakarmendriyANi ca ॥ 12 ॥

ज्ञानकर्मविभेदेन पञ्चकर्मविभागशः ॥ त्वगादिधातवस्सप्त पञ्च प्राणादिवायवः ॥ १३ ॥

jJAnakarmavibhedena paJcakarmavibhAgazaH ॥ tvagAdidhAtavassapta paJca prANAdivAyavaH ॥ 13 ॥

मनोबुद्धिरहं ख्यातिर्गुणाः प्रकृतिपूरुषौ ॥ रागो विद्याकले चैव नियतिः काल एव च ॥ १४ ॥

manobuddhirahaM khyAtirguNAH prakRtipUruSau ॥ rAgo vidyAkale caiva niyatiH kAla eva ca ॥ 14 ॥

माया च शुद्धिविद्या च महेश्वरसदाशिवौ ॥ शक्तिश्च शिवतत्त्वं च तत्त्वानि क्रमशो विदुः ॥ १५ ॥

mAyA ca zuddhividyA ca mahezvarasadAzivau ॥ zaktizca zivatattvaM ca tattvAni kramazo viduH ॥ 15 ॥

मन्त्रैस्तु विरजैर्हुत्वा होतासौ विरजा भवेत् ॥ शिवानुग्रहमासाद्य ज्ञानवान्स हि जायते ॥ १६ ॥

mantraistu virajairhutvA hotAsau virajA bhavet ॥ zivAnugrahamAsAdya jJAnavAnsa hi jAyate ॥ 16 ॥

अथ गोमयमादाय पिण्डीकृत्याभिमंत्र्य च ॥ विन्यस्याग्नौ च सम्प्रोक्ष्य दिने तस्मिन्हविष्यभुक् ॥ १७ ॥

atha gomayamAdAya piNDIkRtyAbhimaMtrya ca ॥ vinyasyAgnau ca samprokSya dine tasminhaviSyabhuk ॥ 17 ॥

प्रभाते तु चतुर्दश्यां कृत्वा सर्वं पुरोदितम् ॥ दिने तस्मिन्निराहारः कालं शेषं समापयेत् ॥ १८ ॥

prabhAte tu caturdazyAM kRtvA sarvaM puroditam ॥ dine tasminnirAhAraH kAlaM zeSaM samApayet ॥ 18 ॥

प्रातः पर्वणि चाप्येवं कृत्वा होमा वसानतः ॥ उपसंहृत्य रुद्राग्निं गृह्णीयाद्भस्म यत्नतः ॥ १९ ॥

prAtaH parvaNi cApyevaM kRtvA homA vasAnataH ॥ upasaMhRtya rudrAgniM gRhNIyAdbhasma yatnataH ॥ 19 ॥

ततश्च जटिलो मुण्डी शिखैकजट एव वा ॥ भूत्वा स्नात्वा ततो वीतलज्जश्चेत्स्याद्दिगम्बरः ॥ २० ॥

tatazca jaTilo muNDI zikhaikajaTa eva vA ॥ bhUtvA snAtvA tato vItalajjazcetsyAddigambaraH ॥ 20 ॥

अपि काषायवसनश्चर्मचीराम्बरो ऽथ वा ॥ एकाम्बरो वल्कली वा भवेद्दण्डी च मेखली ॥ २१ ॥

api kASAyavasanazcarmacIrAmbaro 'tha vA ॥ ekAmbaro valkalI vA bhaveddaNDI ca mekhalI ॥ 21 ॥

प्रक्षाल्य चरणौ पश्चाद्द्विराचम्यात्मनस्तनुम् ॥ संकुलीकृत्य तद्भस्म विरजानलसंभवम् ॥ २२ ॥

prakSAlya caraNau pazcAddvirAcamyAtmanastanum ॥ saMkulIkRtya tadbhasma virajAnalasaMbhavam ॥ 22 ॥

अग्निरित्यादिभिर्मंत्रैः षड्भिराथर्वणैः क्रमात् ॥ विभृज्यांगानि मूर्धादिचरणांतानि तैस्स्पृशेत् ॥ २३ ॥

agnirityAdibhirmaMtraiH SaDbhirAtharvaNaiH kramAt ॥ vibhRjyAMgAni mUrdhAdicaraNAMtAni taisspRzet ॥ 23 ॥

ततस्तेन क्रमेणैव समुद्धृत्य च भस्मना ॥ सर्वांगोद्धूलनं कुर्यात्प्रणवेन शिवेन वा ॥ २४ ॥

tatastena krameNaiva samuddhRtya ca bhasmanA ॥ sarvAMgoddhUlanaM kuryAtpraNavena zivena vA ॥ 24 ॥

ततस्त्रिपुण्ड्रं रचयेत्त्रियायुषसमाह्वयम् ॥ शिवभावं समागम्य शिवयोगमथाचरेत् ॥ २५ ॥

tatastripuNDraM racayettriyAyuSasamAhvayam ॥ zivabhAvaM samAgamya zivayogamathAcaret ॥ 25 ॥

कुर्यात्स्त्रिसन्ध्यमप्येवमेतत्पाशुपतं व्रतम् ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदं चैतत्पशुत्वं विनिवर्तयेत् ॥ २६ ॥

kuryAtstrisandhyamapyevametatpAzupataM vratam ॥ bhuktimuktipradaM caitatpazutvaM vinivartayet ॥ 26 ॥

तत्पशुत्वं परित्यज्य कृत्वा पाशुपतं व्रतम् ॥ पूजनीयो महादेवो लिंगमूर्तिस्सनातनः ॥ २७ ॥

tatpazutvaM parityajya kRtvA pAzupataM vratam ॥ pUjanIyo mahAdevo liMgamUrtissanAtanaH ॥ 27 ॥

पद्ममष्टदलं हैमं नवरत्नैरलंकृतम् ॥ कर्णिकाकेशरोपेतमासनं परिकल्पयेत् ॥ २८ ॥

padmamaSTadalaM haimaM navaratnairalaMkRtam ॥ karNikAkezaropetamAsanaM parikalpayet ॥ 28 ॥

विभवे तदभावे तु रक्तं सितमथापि वा ॥ पद्मं तस्याप्यभावे तु केवलं भावनामयम् ॥ २९ ॥

vibhave tadabhAve tu raktaM sitamathApi vA ॥ padmaM tasyApyabhAve tu kevalaM bhAvanAmayam ॥ 29 ॥

तत्पद्मकर्णिकामध्ये कृत्वा लिंगं कनीयसम् ॥ स्फाटिकं पीठिकोपेतं पूजयेद्विधिवत्क्रमात् ॥ ३० ॥

tatpadmakarNikAmadhye kRtvA liMgaM kanIyasam ॥ sphATikaM pIThikopetaM pUjayedvidhivatkramAt ॥ 30 ॥

प्रतिष्ठाप्य विधानेन तल्लिंगं कृतशोधनम् ॥ परिकल्प्यासनं मूर्तिं पञ्चवक्त्रप्रकारतः ॥ ३१ ॥

pratiSThApya vidhAnena talliMgaM kRtazodhanam ॥ parikalpyAsanaM mUrtiM paJcavaktraprakArataH ॥ 31 ॥

पञ्चगव्यादिभिः पूर्णैर्यथाविभवसंभृतैः ॥ स्नापयेत्कलशैः पूर्णैरष्टापदसमुद्भवैः ॥ ३२ ॥

paJcagavyAdibhiH pUrNairyathAvibhavasaMbhRtaiH ॥ snApayetkalazaiH pUrNairaSTApadasamudbhavaiH ॥ 32 ॥

गंधद्रव्यैस्सकर्पूरैश्चन्दनाद्यैस्सकुंकुमैः ॥ सवेदिकं समालिप्य लिंगं भूषणभूषितम् ॥ ३३ ॥

gaMdhadravyaissakarpUraizcandanAdyaissakuMkumaiH ॥ savedikaM samAlipya liMgaM bhUSaNabhUSitam ॥ 33 ॥

बिल्वपत्रैश्च पद्मैश्च रक्तैः श्वेतैस्तथोत्पलैः ॥ नीलोत्पलैस्तथान्यैश्च पुष्पैस्तैस्तैस्सुगंधिभिः ॥ ३४ ॥

bilvapatraizca padmaizca raktaiH zvetaistathotpalaiH ॥ nIlotpalaistathAnyaizca puSpaistaistaissugaMdhibhiH ॥ 34 ॥

पुण्यैः प्रशस्तैः पत्रैश्च चित्रैर्दूर्वाक्षतादिभिः ॥ समभ्यर्च्य यथालाभं महापूजाविधानतः ॥ ३५ ॥

puNyaiH prazastaiH patraizca citrairdUrvAkSatAdibhiH ॥ samabhyarcya yathAlAbhaM mahApUjAvidhAnataH ॥ 35 ॥

धूपं दीपं तथा चापि नैवेद्यं च समादिशेत् ॥ निवेदयित्वा विभवे कल्याणं च समाचरेत् ॥ ३६ ॥

dhUpaM dIpaM tathA cApi naivedyaM ca samAdizet ॥ nivedayitvA vibhave kalyANaM ca samAcaret ॥ 36 ॥

इष्टानि च विशिष्टानि न्यायेनोपार्जितानि च ॥ सर्वद्रव्याणि देयानि व्रते तस्मिन्विशेषतः ॥ ३७ ॥

iSTAni ca viziSTAni nyAyenopArjitAni ca ॥ sarvadravyANi deyAni vrate tasminvizeSataH ॥ 37 ॥

श्रीपत्रोत्पलपद्मानां संख्या साहस्रिकी मता ॥ प्रत्येकमपरा संख्या शतमष्टोत्तरं द्विजाः ॥ ३८ ॥

zrIpatrotpalapadmAnAM saMkhyA sAhasrikI matA ॥ pratyekamaparA saMkhyA zatamaSTottaraM dvijAH ॥ 38 ॥

तत्रापि च विशेषेण न त्यजेद्बिल्वपत्रकम् ॥ हैममेकं परं प्राहुः पद्मं पद्मसहस्रकात् ॥ ३९ ॥

tatrApi ca vizeSeNa na tyajedbilvapatrakam ॥ haimamekaM paraM prAhuH padmaM padmasahasrakAt ॥ 39 ॥

नीलोत्पलादिष्वप्येतत्समानं बिल्बपत्रकैः ॥ पुष्पान्तरे न नियमो यथालाभं निवेदयेत् ॥ ४० ॥

nIlotpalAdiSvapyetatsamAnaM bilbapatrakaiH ॥ puSpAntare na niyamo yathAlAbhaM nivedayet ॥ 40 ॥

अष्टाङ्गमर्घ्यमुत्कृष्टं धूपालेपौ विशेषतः ॥ चन्दनं वामदेवाख्ये हरितालं च पौरुषे ॥ ४१ ॥

aSTAGgamarghyamutkRSTaM dhUpAlepau vizeSataH ॥ candanaM vAmadevAkhye haritAlaM ca pauruSe ॥ 41 ॥

ईशाने भसितं केचिदालेपनमितीदृशाम् ॥ न धूपमिति मन्यन्ते धूपान्तरविधानतः ॥ सितागुरुमघोराख्ये मुखे कृष्णागुरुं पुनः ॥ ४२ ॥

IzAne bhasitaM kecidAlepanamitIdRzAm ॥ na dhUpamiti manyante dhUpAntaravidhAnataH ॥ sitAgurumaghorAkhye mukhe kRSNAguruM punaH ॥ 42 ॥

पौरुषे गुग्गुलं सव्ये सौम्ये सौगंधिकं मुखे ॥ ईशाने ऽपि ह्युशीरादि देयाद्धूपं विशेषतः ॥ ४३ ॥

pauruSe guggulaM savye saumye saugaMdhikaM mukhe ॥ IzAne 'pi hyuzIrAdi deyAddhUpaM vizeSataH ॥ 43 ॥

शर्करामधुकर्पूरकपिलाघृतसंयुतम् ॥ चंदनागुरुकाष्ठाद्यं सामान्यं संप्रचक्षते ॥ ४४ ॥

zarkarAmadhukarpUrakapilAghRtasaMyutam ॥ caMdanAgurukASThAdyaM sAmAnyaM saMpracakSate ॥ 44 ॥

कर्पूरवर्तिराज्याढ्या देया दीपावलिस्ततः ॥ अर्घ्यमाचमनं देयं प्रतिवक्त्रमतः परम् ॥ ४५ ॥

karpUravartirAjyADhyA deyA dIpAvalistataH ॥ arghyamAcamanaM deyaM prativaktramataH param ॥ 45 ॥

प्रथमावरणे पूज्यो क्रमाद्धेरम्बषण्मुखौ ॥ ब्रह्मांगानि ततश्चैव प्रथमावरणेर्चिते ॥ ४६ ॥

prathamAvaraNe pUjyo kramAddherambaSaNmukhau ॥ brahmAMgAni tatazcaiva prathamAvaraNercite ॥ 46 ॥

द्वितीयावरणे पूज्या विघ्नेशाश्चक्रवर्तिनः ॥ तृतीयावरणे पूज्या भवाद्या अष्टमूर्तयः ॥ ४७ ॥

dvitIyAvaraNe pUjyA vighnezAzcakravartinaH ॥ tRtIyAvaraNe pUjyA bhavAdyA aSTamUrtayaH ॥ 47 ॥

महादेवादयस्तत्र तथैकादशमूर्तयः ॥ चतुर्थावरणे पूज्याः सर्व एव गणेश्वराः ॥ ४८ ॥

mahAdevAdayastatra tathaikAdazamUrtayaH ॥ caturthAvaraNe pUjyAH sarva eva gaNezvarAH ॥ 48 ॥

बहिरेव तु पद्मस्य पञ्चमावरणे क्रमात् ॥ दशदिक्पतयः पूज्याः सास्त्राः सानुचरास्तथा ॥ ४९ ॥

bahireva tu padmasya paJcamAvaraNe kramAt ॥ dazadikpatayaH pUjyAH sAstrAH sAnucarAstathA ॥ 49 ॥

ब्रह्मणो मानसाः पुत्राः सर्वे ऽपि ज्योतिषां गणाः ॥ सर्वा देव्यश्च देवाश्च सर्वे सर्वे च खेचराः ॥ ५० ॥

brahmaNo mAnasAH putrAH sarve 'pi jyotiSAM gaNAH ॥ sarvA devyazca devAzca sarve sarve ca khecarAH ॥ 50 ॥

पातालवासिनश्चान्ये सर्वे मुनिगणा अपि ॥ योगिनो हि सखास्सर्वे पतंगा मातरस्तथा ॥ ५१ ॥

pAtAlavAsinazcAnye sarve munigaNA api ॥ yogino hi sakhAssarve pataMgA mAtarastathA ॥ 51 ॥

क्षेत्रपालाश्च सगणाः सर्वं चैतच्चराचरम् ॥ पूजनीयं शिवप्रीत्या मत्त्वा शंभुविभूतिमत् ॥ ५२ ॥

kSetrapAlAzca sagaNAH sarvaM caitaccarAcaram ॥ pUjanIyaM zivaprItyA mattvA zaMbhuvibhUtimat ॥ 52 ॥

अथावरणपूजांते संपूज्य परमेश्वरम् ॥ साज्यं सव्यं जनं हृद्यं हविर्भक्त्या निवेदयेत् ॥ ५३ ॥

athAvaraNapUjAMte saMpUjya paramezvaram ॥ sAjyaM savyaM janaM hRdyaM havirbhaktyA nivedayet ॥ 53 ॥

मुखवासादिकं दत्त्वा ताम्बूलं सोपदंशकम् ॥ अलंकृत्य च भूयो ऽपि नानापुष्पविभूषणैः ॥ ५४ ॥

mukhavAsAdikaM dattvA tAmbUlaM sopadaMzakam ॥ alaMkRtya ca bhUyo 'pi nAnApuSpavibhUSaNaiH ॥ 54 ॥

नीराजनांते विस्तीर्य पूजाशेषं समापयेत् ॥ चषकं सोपकारं च शयनं च समर्पयेत् ॥ ५५ ॥

nIrAjanAMte vistIrya pUjAzeSaM samApayet ॥ caSakaM sopakAraM ca zayanaM ca samarpayet ॥ 55 ॥

चन्द्रसंकाशहारं च शयनीयं समर्पयेत् ॥ आद्यं नृपोचितं हृद्यं तत्सर्वमनुरूपतः ॥ ५६ ॥

candrasaMkAzahAraM ca zayanIyaM samarpayet ॥ AdyaM nRpocitaM hRdyaM tatsarvamanurUpataH ॥ 56 ॥

कृत्वा च कारयित्वा च हित्वा च प्रतिपूजनम् ॥ स्तोत्रं व्यपोहनं जप्त्वा विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत् ॥ ५७ ॥

kRtvA ca kArayitvA ca hitvA ca pratipUjanam ॥ stotraM vyapohanaM japtvA vidyAM paJcAkSarIM japet ॥ 57 ॥

प्रदक्षिणां प्रणामं च कृत्वात्मानं समर्पयेत् ॥ ततः पुरस्ताद्देवस्य गुरुविप्रौ च पूजयेत् ॥ ५८ ॥

pradakSiNAM praNAmaM ca kRtvAtmAnaM samarpayet ॥ tataH purastAddevasya guruviprau ca pUjayet ॥ 58 ॥

दत्त्वार्घ्यमष्टौ पुष्पाणि देवमुद्वास्य लिंगतः ॥ अग्नेश्चाग्निं सुसंयम्य ह्युद्वास्य च तमप्युत ॥ ५९ ॥

dattvArghyamaSTau puSpANi devamudvAsya liMgataH ॥ agnezcAgniM susaMyamya hyudvAsya ca tamapyuta ॥ 59 ॥

प्रत्यहं च जनस्त्वेवं कुर्यात्सेवां पुरोदिताम् ॥ ततस्तत्साम्बुजं लिंगं सर्वोपकरणान्वितम् ॥ ६० ॥

pratyahaM ca janastvevaM kuryAtsevAM puroditAm ॥ tatastatsAmbujaM liMgaM sarvopakaraNAnvitam ॥ 60 ॥

समर्पयेत्स्वगुरवे स्थापयेद्वा शिवालये ॥ संपूज्य च गुरून्विप्रान्व्रतिनश्च विशेषतः ॥ ६१ ॥

samarpayetsvagurave sthApayedvA zivAlaye ॥ saMpUjya ca gurUnviprAnvratinazca vizeSataH ॥ 61 ॥

भक्तान्द्विजांश्च शक्तश्चेद्दीनानाथांश्च तोषयेत् ॥ स्वयं चानशने शक्तः फलमूलाशने ऽथ वा ॥ ६२ ॥

bhaktAndvijAMzca zaktazceddInAnAthAMzca toSayet ॥ svayaM cAnazane zaktaH phalamUlAzane 'tha vA ॥ 62 ॥

पयोव्रतो वा भिक्षाशी भवेदेकाशनस्तथा ॥ नक्तं युक्ताशनो नित्यं भूशय्यानिरतः शुचिः ॥ ६३ ॥

payovrato vA bhikSAzI bhavedekAzanastathA ॥ naktaM yuktAzano nityaM bhUzayyAnirataH zuciH ॥ 63 ॥

भस्मशायी तृणेशायी चीराजिनधृतो ऽथवा ॥ ब्रह्मचर्यव्रतो नित्यं व्रतमेतत्समाचरेत् ॥ ६४ ॥

bhasmazAyI tRNezAyI cIrAjinadhRto 'thavA ॥ brahmacaryavrato nityaM vratametatsamAcaret ॥ 64 ॥

अर्कवारे तथार्द्रायां पञ्चदश्यां च पक्षयोः ॥ अष्टम्यां च चतुर्दश्यां शक्तस्तूपवसेदपि ॥ ६५ ॥

arkavAre tathArdrAyAM paJcadazyAM ca pakSayoH ॥ aSTamyAM ca caturdazyAM zaktastUpavasedapi ॥ 65 ॥

पाखण्डिपतितोदक्यास्सूतकान्त्यजपूर्वकान् ॥ वर्जयेत्सर्वयत्नेन मनसा कर्मणा गिरा ॥ ६६ ॥

pAkhaNDipatitodakyAssUtakAntyajapUrvakAn ॥ varjayetsarvayatnena manasA karmaNA girA ॥ 66 ॥

क्षमदानदयासत्याहिंसाशीलः सदा भवेत् ॥ संतुष्टश्च प्रशान्तश्च जपध्यानरतस्तथा ॥ ६७ ॥

kSamadAnadayAsatyAhiMsAzIlaH sadA bhavet ॥ saMtuSTazca prazAntazca japadhyAnaratastathA ॥ 67 ॥

कुर्यात्त्रिषवणस्नानं भस्मस्नानमथापि वा ॥ पूजां वैशेषिकीं चैव मनसा वचसा गिरा ॥ ६८ ॥

kuryAttriSavaNasnAnaM bhasmasnAnamathApi vA ॥ pUjAM vaizeSikIM caiva manasA vacasA girA ॥ 68 ॥

बहुनात्र किमुक्तेन नाचरेदशिवं व्रती ॥ प्रमादात्तु तथाचारे निरूप्य गुरुलाघवे ॥ ६९ ॥

bahunAtra kimuktena nAcaredazivaM vratI ॥ pramAdAttu tathAcAre nirUpya gurulAghave ॥ 69 ॥

उचितां निष्कृतिं कुर्यात्पूजाहोमजपादिभिः ॥ आसमाप्तेर्व्रतस्यैवमाचरेन्न प्रमादतः ॥ ७० ॥

ucitAM niSkRtiM kuryAtpUjAhomajapAdibhiH ॥ AsamAptervratasyaivamAcarenna pramAdataH ॥ 70 ॥

गोदानं च वृषोत्सर्गं कुर्यात्पूजां च संपदा ॥ भक्तश्च शिवप्रीत्यर्थं सर्वकामविवर्जितः ॥ ७१ ॥

godAnaM ca vRSotsargaM kuryAtpUjAM ca saMpadA ॥ bhaktazca zivaprItyarthaM sarvakAmavivarjitaH ॥ 71 ॥

सामान्यमेतत्कथितं व्रतस्यास्य समासतः ॥ प्रतिमासं विशेषं च प्रवदामि यथाश्रुतम् ॥ ७२ ॥

sAmAnyametatkathitaM vratasyAsya samAsataH ॥ pratimAsaM vizeSaM ca pravadAmi yathAzrutam ॥ 72 ॥

वैशाखे वज्रलिंगं तु ज्येष्ठे मारकतं शुभम् ॥ आषाढे मौक्तिकं विद्याच्छ्रावणे नीलनिर्मितम् ॥ ७३ ॥

vaizAkhe vajraliMgaM tu jyeSThe mArakataM zubham ॥ ASADhe mauktikaM vidyAcchrAvaNe nIlanirmitam ॥ 73 ॥

मासे भाद्रपदे चैव पद्मरागमयं परम् ॥ आश्विने मासि विद्याद्वै लिंगं गोमेदकं वरम् ॥ ७४ ॥

mAse bhAdrapade caiva padmarAgamayaM param ॥ Azvine mAsi vidyAdvai liMgaM gomedakaM varam ॥ 74 ॥

कार्तिक्यां वैद्रुमं लिंगं वैदूर्यं मार्गशीर्षके ॥ पुष्परागमयं पौषे माघे द्युमणिजन्तथा ॥ ७५ ॥

kArtikyAM vaidrumaM liMgaM vaidUryaM mArgazIrSake ॥ puSparAgamayaM pauSe mAghe dyumaNijantathA ॥ 75 ॥

फाल्गुणे चन्द्रकान्तोत्थं चैत्रे तद्व्यत्ययो ऽथवा ॥ सर्वमासेषु रत्नानामलाभे हैममेव वा ॥ ७६ ॥

phAlguNe candrakAntotthaM caitre tadvyatyayo 'thavA ॥ sarvamAseSu ratnAnAmalAbhe haimameva vA ॥ 76 ॥

हैमाभावे राजतं वा ताम्रजं शैलजन्तथा ॥ मृन्मयं वा यथालाभं जातुषं चान्यदेव वा ॥ ७७ ॥

haimAbhAve rAjataM vA tAmrajaM zailajantathA ॥ mRnmayaM vA yathAlAbhaM jAtuSaM cAnyadeva vA ॥ 77 ॥

सर्वगंधमयं वाथ लिंगं कुर्याद्यथारुचि ॥ व्रतावसानसमये समाचरितनित्यकः ॥ ७८ ॥

sarvagaMdhamayaM vAtha liMgaM kuryAdyathAruci ॥ vratAvasAnasamaye samAcaritanityakaH ॥ 78 ॥

कृत्वा वैशेषिकीं पूजां हुत्वा चैव यथा पुरा ॥ संपूज्य च तथाचार्यं व्रतिनश्च विशेषतः ॥ ७९ ॥

kRtvA vaizeSikIM pUjAM hutvA caiva yathA purA ॥ saMpUjya ca tathAcAryaM vratinazca vizeSataH ॥ 79 ॥

देशिकेनाप्यनुज्ञातः प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः ॥ दर्भासनो दर्भपाणिः प्राणापानौ नियम्य च ॥ ८० ॥

dezikenApyanujJAtaH prAGmukho vApyudaGmukhaH ॥ darbhAsano darbhapANiH prANApAnau niyamya ca ॥ 80 ॥

जपित्वा शक्तितो मूलं ध्यात्वा साम्बं त्रियम्बकम् ॥ अनुज्ञाप्य यथापूर्वं नमस्कृत्य कृताञ्जलिः ॥ ८१ ॥

japitvA zaktito mUlaM dhyAtvA sAmbaM triyambakam ॥ anujJApya yathApUrvaM namaskRtya kRtAJjaliH ॥ 81 ॥

समुत्सृजामि भगवन्व्रतमेतत्त्वदाज्ञया ॥ इत्युक्त्वा लिंगमूलस्थान्दर्भानुत्तरतस्त्यजेत् ॥ ८२ ॥

samutsRjAmi bhagavanvratametattvadAjJayA ॥ ityuktvA liMgamUlasthAndarbhAnuttaratastyajet ॥ 82 ॥

ततो दण्डजटाचीरमेखला अपि चोत्सृजेत् ॥ पुनराचम्य विधिवत्पञ्चाक्षरमुदीरयेत् ॥ ८३ ॥

tato daNDajaTAcIramekhalA api cotsRjet ॥ punarAcamya vidhivatpaJcAkSaramudIrayet ॥ 83 ॥

यः कृत्वात्यंतिकीं दीक्षामादेहान्तमनाकुलः ॥ व्रतमेतत्प्रकुर्वीत स तु वै नैष्ठिकः स्मृतः ॥ ८४ ॥

yaH kRtvAtyaMtikIM dIkSAmAdehAntamanAkulaH ॥ vratametatprakurvIta sa tu vai naiSThikaH smRtaH ॥ 84 ॥

सो ऽत्याश्रमी च विज्ञेयो महापाशुपतस्तथा ॥ स एव तपतां श्रेष्ठ स एव च महाव्रती ॥ ८५ ॥

so 'tyAzramI ca vijJeyo mahApAzupatastathA ॥ sa eva tapatAM zreSTha sa eva ca mahAvratI ॥ 85 ॥

न तेन सदृशः कश्चित्कृतकृत्यो मुमुक्षुषु ॥ यो यतिर्नैष्ठिको जातस्तमाहुर्नैष्ठिकोत्तमम् ॥ ८६ ॥

na tena sadRzaH kazcitkRtakRtyo mumukSuSu ॥ yo yatirnaiSThiko jAtastamAhurnaiSThikottamam ॥ 86 ॥

यो ऽन्वहं द्वादशाहं वा व्रतमेतत्समाचरेत् ॥ सो ऽपि नैष्ठिकतुल्यः स्यात्तीव्रव्रतसमन्वयात् ॥ ८७ ॥

yo 'nvahaM dvAdazAhaM vA vratametatsamAcaret ॥ so 'pi naiSThikatulyaH syAttIvravratasamanvayAt ॥ 87 ॥

घृताक्तो यश्चरेदेतद्व्रतं व्रतपरायणः ॥ द्वित्रैकदिवसं वापि स च कश्चन नैष्ठिकः ॥ ८८ ॥

ghRtAkto yazcaredetadvrataM vrataparAyaNaH ॥ dvitraikadivasaM vApi sa ca kazcana naiSThikaH ॥ 88 ॥

कृत्यमित्येव निष्कामो यश्चरेद्व्रतमुत्तमम् ॥ शिवार्पितात्मा सततं न तेन सदृशः क्वचित् ॥ ८९ ॥

kRtyamityeva niSkAmo yazcaredvratamuttamam ॥ zivArpitAtmA satataM na tena sadRzaH kvacit ॥ 89 ॥

भस्मच्छन्नो द्विजो विद्वान्महापातकसंभवैः ॥ पापैस्सुदारुणैस्सद्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ९० ॥

bhasmacchanno dvijo vidvAnmahApAtakasaMbhavaiH ॥ pApaissudAruNaissadyo mucyate nAtra saMzayaH ॥ 90 ॥

रुद्राग्निर्यत्परं वीर्यन्तद्भस्म परिकीर्तितम् ॥ तस्मात्सर्वेषु कालेषु वीर्यवान्भस्मसंयुतः ॥ ९१ ॥

rudrAgniryatparaM vIryantadbhasma parikIrtitam ॥ tasmAtsarveSu kAleSu vIryavAnbhasmasaMyutaH ॥ 91 ॥

भस्मनिष्ठस्य नश्यन्ति देषा भस्माग्निसंगमात् ॥ भस्मस्नानविशुद्धात्मा भस्मनिष्ठ इति स्मृतः ॥ ९२ ॥

bhasmaniSThasya nazyanti deSA bhasmAgnisaMgamAt ॥ bhasmasnAnavizuddhAtmA bhasmaniSTha iti smRtaH ॥ 92 ॥

भस्मना दिग्धसर्वांगो भस्मदीप्तत्रिपुंड्रकः ॥ भस्मस्नायी च पुरुषो भस्मनिष्ठ इति स्मृतः ॥ ९३ ॥

bhasmanA digdhasarvAMgo bhasmadIptatripuMDrakaH ॥ bhasmasnAyI ca puruSo bhasmaniSTha iti smRtaH ॥ 93 ॥

भूतप्रेतपिशासाश्च रोगाश्चातीव दुस्सहाः ॥ भस्मनिष्ठस्य सान्निध्याद्विद्रवंति न संशयः ॥ ९४ ॥

bhUtapretapizAsAzca rogAzcAtIva dussahAH ॥ bhasmaniSThasya sAnnidhyAdvidravaMti na saMzayaH ॥ 94 ॥

भासनाद्भासितं प्रोक्तं भस्म कल्मषभक्षणात् ॥ भूतिभूतिकरी चैव रक्षा रक्षाकरी परम् ॥ ९५ ॥

bhAsanAdbhAsitaM proktaM bhasma kalmaSabhakSaNAt ॥ bhUtibhUtikarI caiva rakSA rakSAkarI param ॥ 95 ॥

किमन्यदिह वक्तव्यं भस्ममाहात्म्यकारणम् ॥ व्रती च भस्मना स्नातस्स्वयं देवो महेश्वरः ॥ ९६ ॥

kimanyadiha vaktavyaM bhasmamAhAtmyakAraNam ॥ vratI ca bhasmanA snAtassvayaM devo mahezvaraH ॥ 96 ॥

परमास्त्रं च शैवानां भस्मैतत्पारमेश्वरम् ॥ धौम्याग्रजस्य तपसि व्यापदो यन्निवारिताः ॥ ९७ ॥

paramAstraM ca zaivAnAM bhasmaitatpAramezvaram ॥ dhaumyAgrajasya tapasi vyApado yannivAritAH ॥ 97 ॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कृत्वा पाशुपतव्रतम् ॥ धनवद्भस्म संगृह्य भस्मस्नानरतो भवेत् ॥ ९८ ॥

tasmAtsarvaprayatnena kRtvA pAzupatavratam ॥ dhanavadbhasma saMgRhya bhasmasnAnarato bhavet ॥ 98 ॥