🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Chapter 28

अध्यायः 28

Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 28

Shlokas (20)

+ Add Shloka

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 1

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 1

ऋषय ऊचुः ॥ देवीं समादधानेन देवेनेदं किमीरितम् ॥ अग्निषोमात्मकं विश्वं वागर्थात्मकमित्यपि ॥ १ ॥

RSaya UcuH ॥ devIM samAdadhAnena devenedaM kimIritam ॥ agniSomAtmakaM vizvaM vAgarthAtmakamityapi ॥ 1 ॥

The sages said:— Why did the Lord, who had taken the goddess of fortune, say this? The universe is composed of fire and soul and is also composed of speech and meaning.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 2

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 2

आज्ञैकसारमैश्वर्यमाज्ञा त्वमिति चोदितम् ॥ तदिदं श्रोतुमिच्छामो यथावदनुपूर्वशः ॥ २ ॥

AjJaikasAramaizvaryamAjJA tvamiti coditam ॥ tadidaM zrotumicchAmo yathAvadanupUrvazaH ॥ 2 ॥

It is encouraged that the one essence of command is the opulence of command. We wish to hear this in detail in order.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 3

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 3

वायुरुवाच ॥ अग्निरित्युच्यते रौद्री घोरा या तैजसी तनुः ॥ सोमः शाक्तो ऽमृतमयः शक्तेः शान्तिकरी तनुः ॥ ३ ॥

vAyuruvAca ॥ agnirityucyate raudrI ghorA yA taijasI tanuH ॥ somaH zAkto 'mRtamayaH zakteH zAntikarI tanuH ॥ 3 ॥

Vāyu said:— The body of Rudra which is fiery and terrible is called fire. The moon pertains to Śakti. It is nectarine and is the body of Śakti that causes calmness.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 4

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 4

अमृतं यत्प्रतिष्ठा सा तेजो विद्या कला स्वयम् ॥ भूतसूक्ष्मेषु सर्वेषु त एव रसतेजसी ॥ ४ ॥

amRtaM yatpratiSThA sA tejo vidyA kalA svayam ॥ bhUtasUkSmeSu sarveSu ta eva rasatejasI ॥ 4 ॥

What is called Amṛta is Pratiṣṭhā. Tejas is Vidyā and Kalā itself. In all the subtle elements the two are predominant, viz, Rasa and Tejas.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 5

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 5

द्विविधा तेजसो वृत्तिसूर्यात्मा चानलात्मिका ॥ तथैव रसवृत्तिश्च सोमात्मा च जलात्मिका ॥ ५ ॥

dvividhA tejaso vRttisUryAtmA cAnalAtmikA ॥ tathaiva rasavRttizca somAtmA ca jalAtmikA ॥ 5 ॥

Tejas functions in two ways, in the form of the sun and of fire. Rasa too functions in the form of the moon and of water.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 6

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 6

विद्युदादिमयन्तेजो मधुरादिमयो रसः ॥ तेजोरसविभेदैस्तु धृतमेतच्चराचरम् ॥ ६ ॥

vidyudAdimayantejo madhurAdimayo rasaH ॥ tejorasavibhedaistu dhRtametaccarAcaram ॥ 6 ॥

Tejas is lightning etc. Rasa is sweet etc. The universe of the mobile and immobile beings, is sustained by Tejas and Rasa.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 7

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 7

अग्नेरमृतनिष्पत्तिरमृतेनाग्निरेधते ॥ अत एव हि विक्रान्तमग्नीषोमं जगद्धितम् ॥ ७ ॥

agneramRtaniSpattiramRtenAgniredhate ॥ ata eva hi vikrAntamagnISomaM jagaddhitam ॥ 7 ॥

Amṛta issues from Agni. Agni increases through Amṛta. The powerful Agnīṣoma is beneficent to the universe.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 8

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 8

हविषे सस्यसम्पत्तिर्वृष्टिः सस्याभिवृद्धये ॥ वृष्टेरेव हविस्तस्मादग्नीषोमधृतं जगत् ॥ ८ ॥

haviSe sasyasampattirvRSTiH sasyAbhivRddhaye ॥ vRSTereva havistasmAdagnISomadhRtaM jagat ॥ 8 ॥

The luxuriant growth of Vegetation is for the Havis. The rain contributes to the flourishing growth of vegetation. So Havis is the outcome of rain, the universe is sustained by Agnīṣoma.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 9

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 9

अग्निरूर्ध्वं ज्वलत्येष यावत्सौम्यं परामृतम् ॥ यावदग्न्यास्पदं सौम्यममृतं च स्रवत्यधः ॥ ९ ॥

agnirUrdhvaM jvalatyeSa yAvatsaumyaM parAmRtam ॥ yAvadagnyAspadaM saumyamamRtaM ca sravatyadhaH ॥ 9 ॥

The Agni blazes upwards as far as the great Amṛta of Soma. The Amṛta of Soma flows as far as the support of Agni.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 10

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 10

अत एव हि कालाग्निरधस्ताच्छक्तिरूर्ध्वतः ॥ यावदादहनं चोर्ध्वमधश्चाप्लावनं भवेत् ॥ १० ॥

ata eva hi kAlAgniradhastAcchaktirUrdhvataH ॥ yAvadAdahanaM cordhvamadhazcAplAvanaM bhavet ॥ 10 ॥

That is why the Kālāgni stays below and the Śakti upwards. The upward blazing is till burning and the downward flow is till complete drenching.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 11

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 11

आधारशक्त्यैव धृतः कालाग्निरयमूर्ध्वगः ॥ तथैव निम्नगः सोमश्शिवशक्तिपदास्पदः ॥ ११ ॥

AdhArazaktyaiva dhRtaH kAlAgnirayamUrdhvagaH ॥ tathaiva nimnagaH somazzivazaktipadAspadaH ॥ 11 ॥

The Kālāgni supported by Ādhāra Śakti proceeds upwards. Similarly Soma having its region in Śiva-Śakti flows downwards.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 12

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 12

शिवश्चोर्ध्वमधश्शक्तिरूर्ध्वं शक्तिरधः शिवः ॥ तदित्थं शिवशक्तिभ्यान्नाव्याप्तमिह किञ्चन ॥ १२ ॥

zivazcordhvamadhazzaktirUrdhvaM zaktiradhaH zivaH ॥ taditthaM zivazaktibhyAnnAvyAptamiha kiJcana ॥ 12 ॥

Śivā sustains Śakti from below and Śiva is Śaktidhara (upholder of Śakti) above. Thus there is nothing not pervaded by Śiva and Śakti.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 13

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 13

असकृच्चाग्निना दग्धं जगद्यद्भस्मसात्कृतम् ॥ अग्नेर्वीर्यमिदं चाहुस्तद्वीर्यं भस्म यत्ततः ॥ १३ ॥

asakRccAgninA dagdhaM jagadyadbhasmasAtkRtam ॥ agnervIryamidaM cAhustadvIryaM bhasma yattataH ॥ 13 ॥

Frequently the world consumed by fire is reduced to ashes. They call it Agnivīrya because Bhasma constitutes the powerful part of the same.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 14

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 14

यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना ॥ अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते ॥ १४ ॥

yazcetthaM bhasmasadbhAvaM jJAtvA snAti ca bhasmanA ॥ agnirityAdibhirmantrairbaddhaH pAzAtpramucyate ॥ 14 ॥

He who dusts himself with Bhasma repeating the mantra “Agniriti” etc., if bound becomes free from bondage.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 15

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 15

अग्नेर्वीर्यं तु यद्भस्म सोमेनाप्लावितम्पुनः ॥ अयोगयुक्त्या प्रकृतेरधिकाराय कल्पते ॥ १५ ॥

agnervIryaM tu yadbhasma somenAplAvitampunaH ॥ ayogayuktyA prakRteradhikArAya kalpate ॥ 15 ॥

Bhasma which is Agnivīrya when drenched with Soma is conducive to the lordship of Prakṛti without having recourse to Yogic union.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 16

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 16

योगयुक्त्या तु तद्भस्म प्लाव्यमानं समन्ततः ॥ शाक्तेनामृतवर्षेण चाधिकारान्निवर्तयेत् ॥ १६ ॥

yogayuktyA tu tadbhasma plAvyamAnaM samantataH ॥ zAktenAmRtavarSeNa cAdhikArAnnivartayet ॥ 16 ॥

But being drenched all round by having recourse to Yogic union the Bhasma may turn one back from lordship by the shower of Amṛta belonging to Śakti.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 17

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 17

अतो मृत्युंजयायेत्थममृतप्लावनं सदा ॥ शिवशक्त्यमृतस्पर्शे लब्धं येन कुतो मृतिः ॥ १७ ॥

ato mRtyuMjayAyetthamamRtaplAvanaM sadA ॥ zivazaktyamRtasparze labdhaM yena kuto mRtiH ॥ 17 ॥

Hence for the conquest of death the drenching with Amṛta shall be perpetual. How and wherefore shall one die if the nectarine contact of Śiva and Śakti is acquired?

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 18

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 18

यो वेद दहनं गुह्यं प्लावनं च यथोदितम् ॥ अग्नीषोमपदं हित्वा न स भूयो ऽभिजायते ॥ १८ ॥

yo veda dahanaM guhyaM plAvanaM ca yathoditam ॥ agnISomapadaM hitvA na sa bhUyo 'bhijAyate ॥ 18 ॥

He who knows the secret of burning and drenching as mentioned is never reborn after leaving the world, the region of Agnīṣoma.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 19

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 19

शिवाग्निना तनुं दग्ध्वा शक्तिसौम्या मृतेन यः ॥ प्लावयेद्योगमार्गेण सो ऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १९ ॥

zivAgninA tanuM dagdhvA zaktisaumyA mRtena yaH ॥ plAvayedyogamArgeNa so 'mRtatvAya kalpate ॥ 19 ॥

He who burns his body with Śaivite fire and drenches it with the nectar of Śakti and Soma attains immortality.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 28 - Verse 20

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 28 · Verse 20

हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम् ॥ अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः ॥ २० ॥

hRdi kRtvemamarthaM vai devena samudAhRtam ॥ agnISomAtmakaM vizvaM jagadityanurUpataH ॥ 20 ॥

It was after keeping this in mind that the lord had said—“The universe is in the form of Agnīṣoma”.

🤖 AI Generated