Chapter 26
अध्यायः 26
Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 26
Shlokas (29)
+ Add ShlokaVayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 1
वायुरुवाच ॥ उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् ॥ तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत् ॥ १ ॥
vAyuruvAca ॥ utpAdya kauzikIM gaurI brahmaNe pratipAdya tAm ॥ tasya pratyupakArAya pitAmahamathAbravIt ॥ 1 ॥
Vāyu said:— After creating Kauśikī and handing her over to Brahmā, Gaurī spoke to Brahmā demanding the recompense.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 2
देव्युवाच ॥ दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः ॥ अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम् ॥ २ ॥
devyuvAca ॥ dRSTaH kimeSa bhavatA zArdUlo madupAzrayaH ॥ anena duSTasattvebhyo rakSitaM mattapovanam ॥ 2 ॥
The goddess said:— Is this tiger that has resorted to me seen by you? He has guarded my penance grove from wicked animals.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 3
मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः ॥ अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते ॥ ३ ॥
mayyarpitamanA eSa bhajate mAmananyadhIH ॥ asya saMrakSaNAdanyatpriyaM mama na vidyate ॥ 3 ॥
Dedicating his mind to me he worships me without thinking of anything else. There is nothing more pleasing to me than his protection.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 4
भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा ॥ गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः ॥ ४ ॥
bhavitavyamanenAto mamAntaHpuracAriNA ॥ gaNezvarapadaM cAsmai prItyA dAsyati zaMkaraH ॥ 4 ॥
He shall be appointed as an official in my harem. Out of pleasure Śiva will grant him the post of Ganeśvara.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 5
एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे ॥ प्रदीयतामनुज्ञा मे प्रजानां पतिना १ त्वया ॥ ५ ॥
enamagresaraM kRtvA sakhIbhirgantumutsahe ॥ pradIyatAmanujJA me prajAnAM patinA 1 tvayA ॥ 5 ॥
I wish to return with my friends keeping him ahead. I seek permission from you the lord of the subjects.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 6
इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन् ॥ तस्य तीव्रैः पुरावृत्तैर्दौरात्म्यं समवर्णयत्१ ॥ ६ ॥
ityuktaH prahasanbrahmA devImmugdhAmiva smayan ॥ tasya tIvraiH purAvRttairdaurAtmyaM samavarNayat1 ॥ 6 ॥
Thus addressed, Brahmā smiled and told the goddess describing the lion’s wicked antecedents as though the goddess was unaware.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 7
ब्रह्मोवाच ॥ पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः ॥ आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते ॥ ७ ॥
brahmovAca ॥ pazau devi mRgAH krUrAH kva ca te 'nugrahaH zubhaH ॥ AzIviSamukhe sAkSAdamRtaM kiM niSicyate ॥ 7 ॥
Brahmā said:— O Goddess, animals are cruel. How can your blissful thought be directed to these? Why do you sprinkle nectar in the mouth of the serpent?
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 8
व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः ॥ अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः ॥ ८ ॥
vyAghramAtreNa sanneSa duSTaH ko 'pi nizAcaraH ॥ anena bhakSitA gAvo brAhmaNAzca tapodhanAH ॥ 8 ॥
This is a certain night-prowling wicked demon in the garb of a tiger (vyāghra). Cows, Brahmins and saints have been devoured by him.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 9
तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ ॥ अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः ॥ ९ ॥
tarpayaMstAnyathAkAmaM kAmarUpI caratyasau ॥ avazyaM khalu bhoktavyaM phalaM pApasya karmaNaH ॥ 9 ॥
He is roaming about assuming forms as he pleases, pleasing and propitiating them. The fruit of a sinful action must of necessity be reaped by him.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 10
अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु ॥ अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना ॥ १० ॥
ataH kiM kRpayA kRtyamIdRzeSu durAtmasu ॥ anena devyAH kiM kRtyaM prakRtyA kaluSAtmanA ॥ 10 ॥
Why shall mercy be shown to wicked souls like this? What is the purpose served by one innately sinful?
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 11
देव्युवाच ॥ यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः ॥ तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः ॥ ११ ॥
devyuvAca ॥ yaduktaM bhavatA sarvaM tathyamastvayamIdRzaH ॥ tathApi mAM prapanno 'bhUnna tyAjyo mAmupAzritaH ॥ 11 ॥
The goddess said:— What you have said is entirely true. Let him be like this. Still he has resorted to me. One who has sought refuge in me shall not be abandoned.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 12
ब्रह्मोवाच ॥ अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् ॥ भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति ॥ १२ ॥
brahmovAca ॥ asya bhaktimavijJAya prAgvRttaM te niveditam ॥ bhaktizcedasya kiM pApairna te bhaktaH praNazyati ॥ 12 ॥
Brahmā said:— I narrated his antecedents without realising his devotion. If there be devotion, sins are not effective? Your devotee never perishes.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 13
पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया ॥ अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी ॥ १३ ॥
puNyakarmApi kiM kuryAttvadIyAjJAnapekSayA ॥ ajA prajJA purANI ca tvameva paramezvarI ॥ 13 ॥
What can a man of virtuous rites achieve without depending on your behest? You alone are the unborn, intelligent, ancient goddess.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 14
त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः ॥ त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा ॥ १४ ॥
tvadadhInA hi sarveSAM baMdhamokSavyavasthitiH ॥ tvadRte paramA zaktiH saMsiddhiH kasya karmaNA ॥ 14 ॥
Bondage and liberation depend on you. There is no greater Śakti than you. Without you rites cannot achieve results.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 15
त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् ॥ अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति ॥ १५ ॥
tvameva vividhA zaktiH bhavAnAmatha vA svayam ॥ azaktaH karmakaraNe kartA vA kiM kariSyati ॥ 15 ॥
You alone constitute Śakti of living beings. Himself incompetent to do anything what will a mere agent do?
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 16
विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् ॥ तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम् ॥ १६ ॥
viSNozca mama cAnyeSAM devadAnavarakSasAm ॥ tattadaizvaryasamprAptyai tavaivAjJA hi kAraNam ॥ 16 ॥
It is only your behest that is the cause of acquisition of prosperity and glory by Viṣṇu, by me or by any of these—gods, Dānavas or Rākṣasas.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 17
अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः ॥ अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः ॥ १७ ॥
atItAH khalvasaMkhyAtA brahmANo harayo bhavAH ॥ anAgatAstvasaMkhyAtAstvadAjJAnuvidhAyinaH ॥ 17 ॥
Innumerable Brahmās, Viṣṇus and Śivas have passed by. Such innumerable ones are yet to be born, these carry out your behests.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 18
त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् ॥ लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः ॥ १८ ॥
tvAmanArAdhya devezi puruSArthacatuSTayam ॥ labdhuM na zakyamasmAbhirapi sarvaiH surottamaiH ॥ 18 ॥
O goddess of the gods without propitiating you the fourfold arms of life cannot be acquired by all of us.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 19
व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः ॥ सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः ॥ १९ ॥
vyatyAso 'pi bhavetsadyo brahmatvasthAvaratvayoH ॥ sukRtaM duSkRtaM cApi tvayeva sthApitaM yataH ॥ 19 ॥
Since merit and evil have been established by you the mobile and immobile may even be inter-changed.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 20
त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः ॥ अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी ॥ २० ॥
tvaM hi sarvajagadbhartuzzivasya paramAtmanaH ॥ anAdimadhyanidhanA zaktirAdyA sanAtanI ॥ 20 ॥
You are the primordial and eternal Śakti of Śiva the great soul, the lord of the universe, the Śakti without beginning, middle or death.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 21
समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि ॥ क्रीडसे २ विविधैर्भावैः कस्त्वां जानाति तत्त्वतः ॥ २१ ॥
samastalokayAtrArthaM mUrtimAvizya kAmapi ॥ krIDase 2 vividhairbhAvaiH kastvAM jAnAti tattvataH ॥ 21 ॥
For the functioning of the universe you assume some form or other and play about in different aspects. Who knows you factually?
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 22
अतो दुष्कृतकर्मापि व्याघ्रो ऽयं त्वदनुग्रहात् ॥ प्राप्नोतु परमां सिद्धिमत्र कः प्रतिबन्धकः ॥ २२ ॥
ato duSkRtakarmApi vyAghro 'yaM tvadanugrahAt ॥ prApnotu paramAM siddhimatra kaH pratibandhakaH ॥ 22 ॥
Hence let this wicked tiger (vyāghra) too attain the great Siddhi by your blessings. Nothing can prevent it?”
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 23
इत्यात्मनः परं भावं स्मारयित्वानुरूपतः ॥ ब्रह्मणाभ्यर्थिता गौरी तपसो ऽपि न्यवर्तत ॥ २३ ॥
ityAtmanaH paraM bhAvaM smArayitvAnurUpataH ॥ brahmaNAbhyarthitA gaurI tapaso 'pi nyavartata ॥ 23 ॥
Thus requested by Brahmā after duly reminding her of her great aspect the goddess ceased from her penance.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 24
ततो देवीमनुज्ञाप्य ब्रह्मण्यन्तर्हिते सति ॥ देवीं च मातरं दृष्ट्वा मेनां हिमवता सह ॥ २४ ॥
tato devImanujJApya brahmaNyantarhite sati ॥ devIM ca mAtaraM dRSTvA menAM himavatA saha ॥ 24 ॥
Thereafter, after giving permission to goddess Durgā, Lord Brahmā disappeared. Seeing the goddess and her mother Mena with the Himalayas.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 25
प्रणम्याश्वास्य बहुधा पितरौ विरहासहौ ॥ तपः प्रणयिनो देवी तपोवनमहीरुहान् ॥ २५ ॥
praNamyAzvAsya bahudhA pitarau virahAsahau ॥ tapaH praNayino devI tapovanamahIruhAn ॥ 25 ॥
She bowed down to her parents and consoled them in many ways. The goddess who loves austerities has trees in the forest of austerities.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 26
विप्रयोगशुचेवाग्रे पुष्पबाष्पं विमुंचतः ॥ तत्तुच्छाखासमारूढविहगो दीरितै रुतैः ॥ २६ ॥
viprayogazucevAgre puSpabASpaM vimuMcataH ॥ tattucchAkhAsamArUDhavihago dIritai rutaiH ॥ 26 ॥
They shed tears of flowers in front of them, as if in mourning for separation. The birds climbed on the branches of the tree with their cries.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 27
व्याकुलं बहुधा दीनं विलापमिव कुर्वतः ॥ सखीभ्यः कथयंत्येवं सत्त्वरा भर्तृदर्शने ॥ २७ ॥
vyAkulaM bahudhA dInaM vilApamiva kurvataH ॥ sakhIbhyaH kathayaMtyevaM sattvarA bhartRdarzane ॥ 27 ॥
He was confused and miserable in many ways, as if he were lamenting. They tell their friends this in a hurry to see their husbands.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 28
पुरस्कृत्य च तं व्याघ्रं स्नेहात्पुत्रमिवौरसम् ॥ देहस्य प्रभया चैव दीपयन्ती दिशो दश ॥ २८ ॥
puraskRtya ca taM vyAghraM snehAtputramivaurasam ॥ dehasya prabhayA caiva dIpayantI dizo daza ॥ 28 ॥
She lovingly rewarded the tiger as if she were her own son. With the radiance of her body she illuminated the ten directions.
Vayaviya-samhita - Chapter 26 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 26 · Verse 29
प्रययौ मंदरं गौरी यत्र भर्ता महेश्वरः ॥ सर्वेषां जगतां धाता कर्ता पाता विनाशकृत् ॥ २९ ॥
prayayau maMdaraM gaurI yatra bhartA mahezvaraH ॥ sarveSAM jagatAM dhAtA kartA pAtA vinAzakRt ॥ 29 ॥
Then Gaurī went to Mandara Mountain where her husband, Lord Maheśvara, lived. He is the creator, doer, protector and destroyer of all the worlds.