वायुरुवाच ॥ इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः ॥ क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता ॥ १ ॥

vAyuruvAca ॥ iti saJchinnabhinnAMgA devA viSNupurogamAH ॥ kSaNAtkaSTAM dazAmetya tresuH stokAvazeSitA ॥ 1 ॥

त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः ॥ प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः ॥ २ ॥

trastAMstAnsamare vIrAn devAnanyAMzca vai gaNAH ॥ pramathAH paramakruddhA vIrabhadrapraNoditAH ॥ 2 ॥

प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः ॥ बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च ॥ ३ ॥

pragRhya ca tathA doSaM nigaDairAyasairdRDhaiH ॥ babandhuH pANipAdeSu kaMdhareSUdareSu ca ॥ 3 ॥

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् ॥ सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत् ॥ ४ ॥

tasminnavasare brahmA bhadramadrIndrajAnutam ॥ sArathyAllabdhavAtsalyaH prArthayan praNato 'bravIt ॥ 4 ॥

अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः ॥ प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत ॥ ५ ॥

alaM krodhena bhagavannaSTAzcaite divaukasaH ॥ prasIda kSamyatAM sarvaM romajaissaha suvrata ॥ 5 ॥

एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात् ॥ ६ ॥

evaM vijJApitastena brahmaNA parameSThinA ॥ zamaM jagAma saMprIto gaNapastasya gauravAt ॥ 6 ॥

देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः ॥ धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः ॥ ७ ॥

devAzca labdhAvasarA devadevasya maMtriNaH ॥ dhArayanto 'JjalInmUrdhni tuSTuvurvividhaiH stavaiH ॥ 7 ॥

देवा ऊचुः ॥ नमः शिवाय शान्ताय यज्ञहन्त्रे त्रिशूलिने ॥ रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये ॥ ८ ॥

devA UcuH ॥ namaH zivAya zAntAya yajJahantre trizUline ॥ rudrabhadrAya rudrANAM pataye rudrabhUtaye ॥ 8 ॥

कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे ॥ देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः ॥ ९ ॥

kAlAgnirudrarUpAya kAlakAmAMgahAriNe ॥ devatAnAM zirohantre dakSasya ca durAtmanaH ॥ 9 ॥

संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता ॥ १० ॥

saMsargAdasya pApasya dakSasyAkliSTakarmaNaH ॥ zAsitAH samare vIra tvayA vayamaninditA ॥ 10 ॥

दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो ॥ त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान् ॥ ११ ॥

dagdhAzcAmI vayaM sarve tvatto bhItAzca bho prabho ॥ tvameva gatirasmAkaM trAhi nazzaraNAgatAn ॥ 11 ॥

वायुरुवाच ॥ तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः ॥ आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह ॥ १२ ॥

vAyuruvAca ॥ tuSTastvevaM stuto devAn visRjya nigaDAtprabhuH ॥ Anayaddevadevasya samIpamamarAniha ॥ 12 ॥

देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः ॥ सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः ॥ १३ ॥

devopi tatra bhagavAnantarikSe sthitaH prabhuH ॥ sagaNaH sarvagaH zarvassarvalokamahezvaraH ॥ 13 ॥

तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः ॥ प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम् ॥ १४ ॥

taM dRSTvA paramezAnaM devA viSNupurogamAH ॥ prItA api ca bhItAzca namazcakrurmahezvaram ॥ 14 ॥

दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः ॥ इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम् ॥ १५ ॥

dRSTvA tAnamarAnbhItAnpraNatArtiharo haraH ॥ idamAha mahAdevaH prahasan prekSya pArvatIm ॥ 15 ॥

महादेव उवाच ॥ माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः ॥ अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना ॥ १६ ॥

mahAdeva uvAca ॥ mAbhaiSTa tridazAssarve yUyaM vai mAmikAH prajAH ॥ anugrahArthameveha dhRto daMDaH kRpAlunA ॥ 16 ॥

भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः ॥ क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम् ॥ १७ ॥

bhavatAM nirjarANAM hi kSAnto 'smAbhirvyatikramaH ॥ kruddheSvasmAsu yuSmAkaM na sthitirna ca jIvitam ॥ 17 ॥

वायुरुवाच ॥ इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा ॥ सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा ॥ १८ ॥

vAyuruvAca ॥ ityuktAstridazAssarve zarveNAmitatejasA ॥ sadyo vigatasandehA nanRturvibudhA mudA ॥ 18 ॥

प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः ॥ स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः ॥ १९ ॥

prasannamanaso bhUtvAnandavihvalamAnasAH ॥ stutimArebhire kartuM zaMkarasya divaukasaH ॥ 19 ॥

देवा ऊचुः ॥ त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि ॥ कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते ॥ २० ॥

devA UcuH ॥ tvameva devAkhilalokakartA pAtA ca hartA paramezvaro 'si ॥ kaviSNurudrAkhyasvarUpabhedai rajastamassattvadhRtAtmamUrte ॥ 20 ॥

सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन ॥ अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद ॥ २१ ॥

sarvamUrte namaste 'stu vizvabhAvana pAvana ॥ amUrte bhaktahetorhi gRhItAkRtisaukhyada ॥ 21 ॥

चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर ॥ निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः ॥ २२ ॥

caMdro 'gado hi deveza kRpAtastava zaMkara ॥ nimajjanAnmRtaH prApa sukhaM mihirajAjaliH ॥ 22 ॥

सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो ॥ सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान् ॥ २३ ॥

sImantinI hatadhavA tava pUjanataH prabho ॥ saubhAgyamatulaM prApa somavAravratAtsutAn ॥ 23 ॥

श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् ॥ सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः ॥ २४ ॥

zrIkarAya dadau devaH svIyaM padamanuttamam ॥ sudarzanamarakSastvaM nRpamaMDalabhItitaH ॥ 24 ॥

मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः ॥ शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान् ॥ २५ ॥

meduraM tArayAmAsa sadAraM ca ghRNAnidhiH ॥ zAradAM vidhavAM cakre sadhavAM kriyayA bhavAn ॥ 25 ॥

भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् ॥ सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात् ॥ २६ ॥

bhadrAyuSo vipattiM ca vicchidya tvamadAH sukham ॥ sauminI bhavabandhAdvai muktA 'bhUttava sevanAt ॥ 26 ॥

विष्णुरुवाच ॥ त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः ॥ कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया ॥ २७ ॥

viSNuruvAca ॥ tvaM zaMbho kaharIzAzca rajassattvatamoguNaiH ॥ kartA pAtA tathA hartA janAnugrahakAMkSayA ॥ 27 ॥

सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः ॥ सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः ॥ २८ ॥

sarvagarvApahArI ca sarvatejovilAsakaH ॥ sarvavidyAdigUDhazca sarvAnugrahakArakaH ॥ 28 ॥

त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर ॥ त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि ॥ २९ ॥

tvattaH sarvaM ca tvaM sarvaM tvayi sarvaM girIzvara ॥ trAhi trAhi punastrAhi kRpAM kuru mamopari ॥ 29 ॥

अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः ॥ एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने ॥ ३० ॥

athAsminnantare brahmA praNipatya kRtAMjaliH ॥ evaM tvavasaraM prApya vyajJApayata zUline ॥ 30 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन ॥ ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति ॥ ३१ ॥

brahmovAca ॥ jaya deva mahAdeva praNatArtivibhaMjana ॥ IdRzeSvaparAdheSu ko 'nyastvattaH prasIdati ॥ 31 ॥

लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे ॥ प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे ॥ ३२ ॥

labdhamAno bhaviSyaMti ye purA nihitA mRdhe ॥ pratyApattirna kasya syAtprasanne paramezvare ॥ 32 ॥

यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् ॥ तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात् ॥ ३३ ॥

yadidaM devadevAnAM kRtamantuSu dUSaNam ॥ tadidaM bhUSaNaM manyeta aMgIkAragauravAt ॥ 33 ॥

इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव ॥ ३४ ॥

iti vijJApyamAnastu brahmaNA parameSThinA ॥ vilokya vadanaM devyA devadevassmayanniva ॥ 34 ॥

पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः ॥ देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः ॥ ३५ ॥

putrabhUtasya vAtsalyAdbrahmaNaH padmajanmanaH ॥ devAdInAM yathApUrvamaMgAni pradadau prabhuH ॥ 35 ॥

प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः ॥ तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ ॥ ३६ ॥

prathamAdyaizca yA devyo daMDitA devamAtaraH ॥ tAsAmapi yathApUrvANyaMgAni girizo dadau ॥ 36 ॥

दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः ॥ तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम् ॥ ३७ ॥

dakSasya bhagavAneva svayaM brahmA pitAmahaH ॥ tatpApAnuguNaM cakre jaracchAgamukhaM mukham ॥ 37 ॥

सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी ॥ भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु ॥ ३८ ॥

so 'pi saMjJAM tato labdhvA sa dRSTvA jIvitaH sudhI ॥ bhItaH kRtAJjaliH zaMbhuM tuSTAva pralapanbahu ॥ 38 ॥

दक्ष उवाच ॥ जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक ॥ कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह ॥ ३९ ॥

dakSa uvAca ॥ jaya deva jagannAtha lokAnugrahakAraka ॥ kRpAM kuru mahezAnAparAdhaM me kSamasva ha ॥ 39 ॥

कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो ॥ मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः ॥ ४० ॥

kartA bhartA ca hartA ca tvameva jagatAM prabho ॥ mayA jJAtaM vizeSeNa viSNvAdisakalezvaraH ॥ 40 ॥

त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् ॥ न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः ॥ ४१ ॥

tvayaiva vitataM sarvaM vyAptaM sRSTaM na nAzitam ॥ na hi tvadadhikAH kecidIzAste 'cyutakAdayaH ॥ 41 ॥

वायुरुवाच ॥ तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् ॥ स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः ॥ ४२ ॥

vAyuruvAca ॥ taM tathA vyAkulaM bhItaM pralapaMtaM kRtAgasam ॥ smayannivAvadatprekSya mA bhairiti 1 ghRNAnidhiH ॥ 42 ॥

तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः ॥ ४३ ॥

tathoktvA brahmaNastasya pituH priyacikIrSayA ॥ gANapatyaM dadau tasmai dakSAyAkSayamIzvaraH ॥ 43 ॥

ततो ब्रह्मादयो देवा अभिवंद्य कृत २ ंजलिः ॥ तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम् ॥ ४४ ॥

tato brahmAdayo devA abhivaMdya kRta 2 MjaliH ॥ tuSTuvuH prazrayA vAcA zaMkaraM girijAdhipam ॥ 44 ॥

ब्रह्मादय ऊचुः ॥ जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो ॥ कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै ॥ ४५ ॥

brahmAdaya UcuH ॥ jaya zaMkara deveza dInAnAtha mahAprabho ॥ kRpAM kuru mahezAnAparAdhaM no kSamasva vai ॥ 45 ॥

मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक ॥ कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै ॥ ४६ ॥

makhapAla makhAdhIza makhavidhvaMsakAraka ॥ kRpAM kuru mazAnAparAdhaM naH kSamasva vai ॥ 46 ॥

देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक ॥ दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते ॥ ४७ ॥

devadeva parezAna bhaktaprANaprapoSaka ॥ duSTadaNDaprada svAminkRpAM kuru namo 'stu te ॥ 47 ॥

त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् ॥ रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम् ॥ ४८ ॥

tvaM prabho garvahartA vai duSTAnAM tvAmajAnatAm ॥ rakSako hi vizeSeNa satAM tvatsaktacetasAm ॥ 48 ॥

अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव ॥ सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः ॥ ४९ ॥

adbhutaM caritaM te hi nizcitaM kRpayA tava ॥ sarvAparAdhaH kSaMtavyo vibhavo dInavatsalAH ॥ 49 ॥

वायुरुवाच ॥ इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः ॥ स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः ॥ ५० ॥

vAyuruvAca ॥ iti stuto mahAdevo brahmAdyairamaraiH prabhuH ॥ sa bhaktavatsalassvAmI tutoSa karuNodadhiH ॥ 50 ॥

चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् ॥ ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः ॥ ५१ ॥

cakArAnugrahaM teSAM brahmAdInAM divaukasAm ॥ dadau narAMzca suprItyA zaMkaro dInavatsalaH ॥ 51 ॥

स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः ॥ अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत ॥ ५२ ॥

sa ca tatastridazAJcharaNAgatAn paramakAruNikaH paramezvaraH ॥ anugatasmitalakSaNayA girA zamitasarvabhayaH samabhASata ॥ 52 ॥

शिव उवाच ॥ यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः ॥ शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः ॥ ५३ ॥

ziva uvAca ॥ yadidamAga ihAcaritaM surairvidhiniyogavazAdiva yantritaiH ॥ zaraNameva gatAnavalokya vastadakhilaM kila vismRtameva naH ॥ 53 ॥

तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः ॥ हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति ॥ ५४ ॥

tadiha yUyamapi prakRtaM manasyavigaNayya vimardamapatrapAH ॥ hariviriMcisurendramukhAssukhaM vrajata devapuraM prati saMprati ॥ 54 ॥

इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः ॥ सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः ॥ ५५ ॥

iti surAnabhidhAya surezvaro nikRtadakSakRtakraturakratuH ॥ sagirijAnucarassaparicchadaH sthita ivAmbaratontaradhAddharaH ॥ 55 ॥

अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः ॥ सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः ॥ ५६ ॥

atha surA api te vigatavyathAH kathitabhadrasubhadraparAkramAH ॥ sapadi khena sukhena yathAsukhaM yayuranekamukhAH maghavanmukhAH ॥ 56 ॥