वायुरुवाच ॥ ततस्त्रिदशमुख्यास्ते विष्णुशक्रपुरोगमाः ॥ सर्वे भयपरित्रस्तादुद्रुवुर्भयविह्वलाः ॥ १ ॥

vAyuruvAca ॥ tatastridazamukhyAste viSNuzakrapurogamAH ॥ sarve bhayaparitrastAdudruvurbhayavihvalAH ॥ 1 ॥

निजैरदूषितैरंगैर्दृष्ट्वा देवानुपद्रुतान् ॥ दंड्यानदंडितान्मत्वा चुकोप गणपुंगवः ॥ २ ॥

nijairadUSitairaMgairdRSTvA devAnupadrutAn ॥ daMDyAnadaMDitAnmatvA cukopa gaNapuMgavaH ॥ 2 ॥

ततस्त्रिशूलमादाय शर्वशक्तिनिबर्हणम् ॥ ऊर्ध्वदृष्टिर्महाबाहुर्मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन् ॥ ३ ॥

tatastrizUlamAdAya zarvazaktinibarhaNam ॥ UrdhvadRSTirmahAbAhurmukhAjjvAlAH samutsRjan ॥ 3 ॥

अमरानपि दुद्राव द्विरदानिव केसरी ॥ तानभिद्रवतस्तस्य गमनं सुमनोहरम् ॥ ४ ॥

amarAnapi dudrAva dviradAniva kesarI ॥ tAnabhidravatastasya gamanaM sumanoharam ॥ 4 ॥

वाराणस्येव मत्तस्य जगाम प्रेक्षणीयताम् ॥ ततस्तत्क्षोभयामास महत्सुरबलं बली ॥ ५ ॥

vArANasyeva mattasya jagAma prekSaNIyatAm ॥ tatastatkSobhayAmAsa mahatsurabalaM balI ॥ 5 ॥

महासरोवरं यद्वन्मत्तो वारणयूथपः ॥ विकुर्वन्बहुधावर्णान्नीलपांडुरलोहितान् ॥ ६ ॥

mahAsarovaraM yadvanmatto vAraNayUthapaH ॥ vikurvanbahudhAvarNAnnIlapAMDuralohitAn ॥ 6 ॥

विभ्रद्व्याघ्राजिनं वासो हेमप्रवरतारकम् ॥ छिन्दन्भिन्दन्नुद १ लिन्दन्दारयन्प्रमथन्नपि ॥ ७ ॥

vibhradvyAghrAjinaM vAso hemapravaratArakam ॥ chindanbhindannuda 1 lindandArayanpramathannapi ॥ 7 ॥

व्यचरद्देवसंघेषु भद्रो ऽग्निरिव कक्षगः ॥ तत्र तत्र महावेगाच्चरंतं शूलधारिणम् ॥ ८ ॥

vyacaraddevasaMgheSu bhadro 'gniriva kakSagaH ॥ tatra tatra mahAvegAccaraMtaM zUladhAriNam ॥ 8 ॥

तमेकं त्रिदशाः सर्वे सहस्रमिव मेनिरे ॥ भद्रकाली च संक्रुद्धा युद्धवृद्धमदोद्धता ॥ ९ ॥

tamekaM tridazAH sarve sahasramiva menire ॥ bhadrakAlI ca saMkruddhA yuddhavRddhamadoddhatA ॥ 9 ॥

मुक्तज्वालेन शूलेन निर्बिभेद रणे सुरान् ॥ स तया रुरुचे भद्रो रुद्रकोपसमुद्भवः ॥ १० ॥

muktajvAlena zUlena nirbibheda raNe surAn ॥ sa tayA ruruce bhadro rudrakopasamudbhavaH ॥ 10 ॥

प्रभयेव युगांताग्निश्चलया धूमधूम्रया ॥ भद्रकाली तदायुद्धे विद्रुतत्रिदशाबभौ ॥ ११ ॥

prabhayeva yugAMtAgnizcalayA dhUmadhUmrayA ॥ bhadrakAlI tadAyuddhe vidrutatridazAbabhau ॥ 11 ॥

कल्पे शेषानलज्वालादग्धाविश्वजगद्यथा ॥ तदा सवाजिनं सूर्यं रुद्रान्रुद्रगणाग्रणीः ॥ १२ ॥

kalpe zeSAnalajvAlAdagdhAvizvajagadyathA ॥ tadA savAjinaM sUryaM rudrAnrudragaNAgraNIH ॥ 12 ॥

भद्रो मूर्ध्नि जघानाशु वामपादेन लीलया ॥ असिभिः पावकं भद्रः पट्टिशैस्तु यमं यमी ॥ १३ ॥

bhadro mUrdhni jaghAnAzu vAmapAdena lIlayA ॥ asibhiH pAvakaM bhadraH paTTizaistu yamaM yamI ॥ 13 ॥

रुद्रान्दृढेन शूलेन मुद्गरैर्वरुणं दृढैः ॥ परिघैर्निरृतिं वायुं टंकैष्टंकधरः स्वयम् ॥ १४ ॥

rudrAndRDhena zUlena mudgarairvaruNaM dRDhaiH ॥ parighairnirRtiM vAyuM TaMkaiSTaMkadharaH svayam ॥ 14 ॥

निर्बिभेद रणे वीरो लीलयैव गणेश्वरः ॥ सर्वान्देवगणान्सद्यो मुनीञ्छंभोर्विरोधिनः ॥ १५ ॥

nirbibheda raNe vIro lIlayaiva gaNezvaraH ॥ sarvAndevagaNAnsadyo munIJchaMbhorvirodhinaH ॥ 15 ॥

ततो देवः सरस्वत्या नासिकाग्रं सुशोभनम् ॥ चिच्छेद करजाग्रेण देवमातुस्तथैव च ॥ १६ ॥

tato devaH sarasvatyA nAsikAgraM suzobhanam ॥ ciccheda karajAgreNa devamAtustathaiva ca ॥ 16 ॥

चिच्छेद च कुठारेण बाहुदंडं विभावसोः ॥ अग्रतो द्व्यंगुलां जिह्वां मातुर्देव्या लुलाव च ॥ १७ ॥

ciccheda ca kuThAreNa bAhudaMDaM vibhAvasoH ॥ agrato dvyaMgulAM jihvAM mAturdevyA lulAva ca ॥ 17 ॥

स्वाहादेव्यास्तथा देवो दक्षिणं नासिकापुटम् ॥ चकर्त करजाग्रेण वामं च स्तनचूचुकम् ॥ १८ ॥

svAhAdevyAstathA devo dakSiNaM nAsikApuTam ॥ cakarta karajAgreNa vAmaM ca stanacUcukam ॥ 18 ॥

भगस्य विपुले नेत्रे शतपत्रसमप्रभे ॥ प्रसह्योत्पाटयामास भद्रः परमवेगवान् ॥ १९ ॥

bhagasya vipule netre zatapatrasamaprabhe ॥ prasahyotpATayAmAsa bhadraH paramavegavAn ॥ 19 ॥

पूष्णो दशनरेखां च दीप्तां मुक्तावलीमिव ॥ जघान धनुषः कोट्या स तेनास्पष्टवागभूत् ॥ २० ॥

pUSNo dazanarekhAM ca dIptAM muktAvalImiva ॥ jaghAna dhanuSaH koTyA sa tenAspaSTavAgabhUt ॥ 20 ॥

ततश्चंद्रमसं देवः पादांगुष्ठेन लीलया ॥ क्षणं कृमिवदाक्रम्य घर्षयामास भूतले ॥ २१ ॥

tatazcaMdramasaM devaH pAdAMguSThena lIlayA ॥ kSaNaM kRmivadAkramya gharSayAmAsa bhUtale ॥ 21 ॥

शिरश्चिच्छेद दक्षस्य भद्रः परमकोपतः ॥ क्रोशंत्यामेव वैरिण्यां भद्रकाल्यै ददौ च तत् ॥ २२ ॥

zirazciccheda dakSasya bhadraH paramakopataH ॥ krozaMtyAmeva vairiNyAM bhadrakAlyai dadau ca tat ॥ 22 ॥

तत्प्रहृष्टा समादाय शिरस्तालफलोपमम् ॥ सा देवी कंडुकक्रीडां चकार समरांगणे ॥ २३ ॥

tatprahRSTA samAdAya zirastAlaphalopamam ॥ sA devI kaMDukakrIDAM cakAra samarAMgaNe ॥ 23 ॥

ततो दक्षस्य यज्ञस्त्री कुशीला भर्तृभिर्यथा ॥ पादाभ्यां चैव हस्ताभ्यां हन्यते स्म गणेश्वरैः ॥ २४ ॥

tato dakSasya yajJastrI kuzIlA bhartRbhiryathA ॥ pAdAbhyAM caiva hastAbhyAM hanyate sma gaNezvaraiH ॥ 24 ॥

अरिष्टनेमिने सोमं धर्मं चैव प्रजापतिम् ॥ बहुपुत्रं चांगिरसं कृशाश्वं कश्यपं तथा ॥ २५ ॥

ariSTanemine somaM dharmaM caiva prajApatim ॥ bahuputraM cAMgirasaM kRzAzvaM kazyapaM tathA ॥ 25 ॥

गले प्रगृह्य बलिनो गणपाः सिंहविक्रमाः ॥ भर्त्सयंतो भृशं वाग्भिर्निर्जघ्नुर्मूर्ध्नि मुष्टिभिः ॥ २६ ॥

gale pragRhya balino gaNapAH siMhavikramAH ॥ bhartsayaMto bhRzaM vAgbhirnirjaghnurmUrdhni muSTibhiH ॥ 26 ॥

धर्षिता भूतवेतालैर्दारास्सुतपरिग्रहाः ॥ यथा कलियुगे जारैर्बलेन कुलयोषितः ॥ २७ ॥

dharSitA bhUtavetAlairdArAssutaparigrahAH ॥ yathA kaliyuge jArairbalena kulayoSitaH ॥ 27 ॥

तच्च विध्वस्तकलशं भग्नयूपं गतोत्सवम् ॥ प्रदीपितमहाशालं प्रभिन्नद्वारतोरणम् ॥ २८ ॥

tacca vidhvastakalazaM bhagnayUpaM gatotsavam ॥ pradIpitamahAzAlaM prabhinnadvAratoraNam ॥ 28 ॥

उत्पाटितसुरानीकं हन्यमानं तपोधनम् ॥ प्रशान्तब्रह्मनिर्घोषं प्रक्षीणजनसंचयम् ॥ २९ ॥

utpATitasurAnIkaM hanyamAnaM tapodhanam ॥ prazAntabrahmanirghoSaM prakSINajanasaMcayam ॥ 29 ॥

क्रन्दमानातुरस्त्रीकं हताशेषपरिच्छदम् ॥ शून्यारण्यनिभं जज्ञे यज्ञवाटं तदार्दितम् ॥ ३० ॥

krandamAnAturastrIkaM hatAzeSaparicchadam ॥ zUnyAraNyanibhaM jajJe yajJavATaM tadArditam ॥ 30 ॥

शूलवेगप्ररुग्णाश्च भिन्नबाहूरुवक्षसः ॥ विनिकृत्तोत्तमांगाश्च पेतुरुर्व्यां सुरोत्तमाः ॥ ३१ ॥

zUlavegaprarugNAzca bhinnabAhUruvakSasaH ॥ vinikRttottamAMgAzca petururvyAM surottamAH ॥ 31 ॥

हतेषु तेषु देवेषु पतितेषुः सहस्रशः ॥ प्रविवेश गणेशानः क्षणादाहवनीयकम् ॥ ३२ ॥

hateSu teSu deveSu patiteSuH sahasrazaH ॥ praviveza gaNezAnaH kSaNAdAhavanIyakam ॥ 32 ॥

प्रविष्टमथ तं दृष्ट्वा भद्रं कालाग्निसंनिभम् ॥ दुद्राव मरणाद्भीतो यज्ञो मृगवपुर्धरः ॥ ३३ ॥

praviSTamatha taM dRSTvA bhadraM kAlAgnisaMnibham ॥ dudrAva maraNAdbhIto yajJo mRgavapurdharaH ॥ 33 ॥

स विस्फार्य महच्चापं दृढज्याघोषणभीषणम् ॥ भद्रस्तमभिदुद्राव विक्षिपन्नेव सायकान् ॥ ३४ ॥

sa visphArya mahaccApaM dRDhajyAghoSaNabhISaNam ॥ bhadrastamabhidudrAva vikSipanneva sAyakAn ॥ 34 ॥

आकर्णपूर्णमाकृष्टं धनुरम्बुदसंनिभम् ॥ नादयामास च ज्यां द्यां खं च भूमिं च सर्वशः ॥ ३५ ॥

AkarNapUrNamAkRSTaM dhanurambudasaMnibham ॥ nAdayAmAsa ca jyAM dyAM khaM ca bhUmiM ca sarvazaH ॥ 35 ॥

तमुपश्रित्य सन्नादं हतो ऽस्मीत्येव विह्वलम् ॥ शरणार्धेन वक्रेण स वीरो ऽध्वरपूरुषम् ॥ ३६ ॥

tamupazritya sannAdaM hato 'smItyeva vihvalam ॥ zaraNArdhena vakreNa sa vIro 'dhvarapUruSam ॥ 36 ॥

महाभयस्खलत्पादं वेपन्तं विगतत्विषम् ॥ मृगरूपेण धावन्तं विशिरस्कं तदाकरोत् ॥ ३७ ॥

mahAbhayaskhalatpAdaM vepantaM vigatatviSam ॥ mRgarUpeNa dhAvantaM viziraskaM tadAkarot ॥ 37 ॥

तमीदृशमवज्ञातं दृष्ट्वा वै सूर्यसंभवम् ॥ विष्णुः परमसंक्रुद्धो युद्धायाभवदुद्यतः ॥ ३८ ॥

tamIdRzamavajJAtaM dRSTvA vai sUryasaMbhavam ॥ viSNuH paramasaMkruddho yuddhAyAbhavadudyataH ॥ 38 ॥

तमुवाह महावेगात्स्कन्धेन नतसंधिना ॥ सर्वेषां वयसां राजा गरुडः पन्नगाशनः ॥ ३९ ॥

tamuvAha mahAvegAtskandhena natasaMdhinA ॥ sarveSAM vayasAM rAjA garuDaH pannagAzanaH ॥ 39 ॥

देवाश्च हतशिष्टा ये देवराजपुरोगमाः ॥ प्रचक्रुस्तस्य साहाय्यं प्राणांस्त्यक्तुमिवोद्यताः ॥ ४० ॥

devAzca hataziSTA ye devarAjapurogamAH ॥ pracakrustasya sAhAyyaM prANAMstyaktumivodyatAH ॥ 40 ॥

विष्णुना सहितान्देवान्मृगेन्द्रः क्रोष्टुकानिव ॥ दृष्ट्वा जहास भूतेन्द्रो मृगेन्द्र इव विव्यथः ॥ ४१ ॥

viSNunA sahitAndevAnmRgendraH kroSTukAniva ॥ dRSTvA jahAsa bhUtendro mRgendra iva vivyathaH ॥ 41 ॥