Chapter 16
अध्यायः 16
Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 16
Shlokas (28)
+ Add ShlokaVayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 1
वायुरुवाच ॥ अथ देवो महादेवो महाजलदनादया ॥ वाचा मधुरगंभीरशिवदश्लक्ष्णवर्णया ॥ १ ॥
vAyuruvAca ॥ atha devo mahAdevo mahAjaladanAdayA ॥ vAcA madhuragaMbhIrazivadazlakSNavarNayA ॥ 1 ॥
The wind said. Then Lord Śiva, the great god, appeared in the form of a great ocean. Her voice was sweet and deep, and her complexion was like that of Lord Śiva.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 2
अर्थसंपन्नपदया राजलक्षणयुक्तया ॥ अशेषविषयारंभरक्षाविमलदक्षया ॥ २ ॥
arthasaMpannapadayA rAjalakSaNayuktayA ॥ azeSaviSayAraMbharakSAvimaladakSayA ॥ 2 ॥
She was rich in wealth and endowed with royal characteristics. She is pure and inexhaustible in protecting the beginning of infinite objects.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 3
मनोहरतरोदारमधुरस्मितपूर्वया ॥ संबभाषे सुसंपीतो विश्वकर्माणमीश्वरः ॥ ३ ॥
manoharatarodAramadhurasmitapUrvayA ॥ saMbabhASe susaMpIto vizvakarmANamIzvaraH ॥ 3 ॥
She was charming, generous, sweet and smiling. Then Lord Viśvakarmā, having drunk the water, spoke to him.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 4
ईश्वर उवाच ॥ वत्स वत्स महाभाग मम पुत्र पितामह ॥ ज्ञातमेव मया सर्वं तव वाक्यस्य गौरवम् ॥ ४ ॥
Izvara uvAca ॥ vatsa vatsa mahAbhAga mama putra pitAmaha ॥ jJAtameva mayA sarvaM tava vAkyasya gauravam ॥ 4 ॥
Lord Śiva said:— Dear child, O fortunate one, the gravity of your statements has been understood by me.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 5
प्रजानामेव बृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना ॥ तपसा ऽनेन तुष्टोस्मि ददामि च तवेप्सितम् ॥ ५ ॥
prajAnAmeva bRddhyarthaM tapastaptaM tvayAdhunA ॥ tapasA 'nena tuSTosmi dadAmi ca tavepsitam ॥ 5 ॥
It is for the increase in the number of the subjects that this penance has been performed by you. I am delighted with your penance. I shall grant you what you desire.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 6
इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः ॥ ससर्ज वपुषो भागाद्देवीं देववरो हरः ॥ ६ ॥
ityuktvA paramodAraM svabhAvamadhuraM vacaH ॥ sasarja vapuSo bhAgAddevIM devavaro haraH ॥ 6 ॥
After this sweet and liberal speech the excellent lord created the goddess from a part of his body.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 7
यामाहुर्ब्रह्मविद्वांसो देवीं दिव्यगुणान्विताम् ॥ परस्य परमां शक्तिं भवस्य परमात्मनः ॥ ७ ॥
yAmAhurbrahmavidvAMso devIM divyaguNAnvitAm ॥ parasya paramAM zaktiM bhavasya paramAtmanaH ॥ 7 ॥
It is the goddess whom scholars of the Vedas call the greatest Śakti endowed with the divine qualities of Śiva the great soul.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 8
यस्यां न खलु विद्यंते जन्म मृत्युजरादयः ॥ या भवानी भवस्यांगात्समाविरभवत्किल ॥ ८ ॥
yasyAM na khalu vidyaMte janma mRtyujarAdayaH ॥ yA bhavAnI bhavasyAMgAtsamAvirabhavatkila ॥ 8 ॥
It was the goddess in whom there is neither birth, nor death nor old age nor other similar things. It was the goddess who manifested herself from the body of Śiva.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 9
यस्या वाचो निवर्तन्ते मनसा चेंद्रियैः सह ॥ सा भर्तुर्वपुषो भागाज्जातेव समदृश्यत ॥ ९ ॥
yasyA vAco nivartante manasA ceMdriyaiH saha ॥ sA bharturvapuSo bhAgAjjAteva samadRzyata ॥ 9 ॥
She from whom words recede along with the mind and the sense-organs, appeared to be born of a part of the body of her husband.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 10
या सा जगदिदं कृत्स्नं महिम्ना व्याप्य तिष्ठति ॥ शरीरिणीव स देवी विचित्रं समलक्ष्यत ॥ १० ॥
yA sA jagadidaM kRtsnaM mahimnA vyApya tiSThati ॥ zarIriNIva sa devI vicitraM samalakSyata ॥ 10 ॥
The goddess who pervades everything through her greatness was seen like a wonderfully embodied being.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 11
सर्वं जगदिदं चैषा संमोहयति मायया ॥ ईश्वरात्सैव जाताभूदजाता परमार्थतः ॥ ११ ॥
sarvaM jagadidaM caiSA saMmohayati mAyayA ॥ IzvarAtsaiva jAtAbhUdajAtA paramArthataH ॥ 11 ॥
It is she who fascinates the entire universe with her Māyā. Really she is unborn but she appeared to be born of Śiva.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 12
न यस्या परमो भावः सुराणामपि गोचरः ॥ विश्वामरेश्वरी चैव विभक्ता भर्तुरंगतः ॥ १२ ॥
na yasyA paramo bhAvaH surANAmapi gocaraH ॥ vizvAmarezvarI caiva vibhaktA bharturaMgataH ॥ 12 ॥
Her great form is not visible even to the gods. Such a great goddess of all the gods was divided in the body of her lord.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 13
तां दृष्ट्वा परमेशानीं सर्वलोकमहेश्वरीम् ॥ सर्वज्ञां सर्वगां सूक्ष्मां सदसद्व्यक्तिवर्जिताम् ॥ १३ ॥
tAM dRSTvA paramezAnIM sarvalokamahezvarIm ॥ sarvajJAM sarvagAM sUkSmAM sadasadvyaktivarjitAm ॥ 13 ॥
Seeing that goddess of fortune the supreme controller of all the worlds She is omniscient and omnipresent. She is subtle and devoid of the manifestations of cause and effect.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 14
परमां निखिलं भासा भासयन्तीमिदं जगत् ॥ प्रणिपत्य महादेवीं प्रार्थयामास वै विराट् ॥ १४ ॥
paramAM nikhilaM bhAsA bhAsayantImidaM jagat ॥ praNipatya mahAdevIM prArthayAmAsa vai virAT ॥ 14 ॥
She illuminates the entire universe with her supreme effulgence. Lord Virāta offered obeisances to the goddess Mahādevī and prayed to her.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 15
ब्रह्मोवाच ॥ देवि देवेन सृष्टो ऽहमादौ सर्वजगन्मयि ॥ प्रजासर्गे नियुक्तश्च सृजामि सकलं जगत् ॥ १५ ॥
brahmovAca ॥ devi devena sRSTo 'hamAdau sarvajaganmayi ॥ prajAsarge niyuktazca sRjAmi sakalaM jagat ॥ 15 ॥
Brahmā said:— O Goddess in the beginning I was created by the lord and employed in the activity of the creation. I create the universe.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 16
मनसा निर्मिताः सर्वे देवि देवादयो मया ॥ न वृद्धिमुपगच्छन्ति सृज्यमानाः पुनः पुनः ॥ १६ ॥
manasA nirmitAH sarve devi devAdayo mayA ॥ na vRddhimupagacchanti sRjyamAnAH punaH punaH ॥ 16 ॥
O Goddess, the gods and others are mentally created by me. Though they are created again and again they do not increase in number.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 17
मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् ॥ संवर्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः ॥ १७ ॥
mithunaprabhavAmeva kRtvA sRSTimataH param ॥ saMvardhayitumicchAmi sarvA eva mama prajAH ॥ 17 ॥
Hereafter I wish to increase the number through copulation.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 18
न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् ॥ तेन नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिर्मम न विद्यते ॥ १८ ॥
na nirgataM purA tvatto nArINAM kulamavyayam ॥ tena nArIkulaM sraSTuM zaktirmama na vidyate ॥ 18 ॥
The race of women has not emerged from you. Hence I cannot create an everlasting race of women.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 19
सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः ॥ तस्मात्सर्वत्र सर्वेषां सर्वशक्तिप्रदायिनीम् ॥ १९ ॥
sarvAsAmeva zaktInAM tvattaH khalu samudbhavaH ॥ tasmAtsarvatra sarveSAM sarvazaktipradAyinIm ॥ 19 ॥
All the energies of the universe originate from You. Therefore, everywhere, she bestows all powers on everyone.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 20
त्वामेव वरदां मायां प्रार्थयामि सुरेश्वरीम् ॥ चराचरविवृद्ध्यर्थमंशेनैकेन सर्वगे ॥ २० ॥
tvAmeva varadAM mAyAM prArthayAmi surezvarIm ॥ carAcaravivRddhyarthamaMzenaikena sarvage ॥ 20 ॥
O goddess of the demigods, I pray to You, the illusory energy, who bestow all boons. One part of the universe is used to increase the moving and nonmoving creatures.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 21
दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवार्दिनि ॥ एवं सा याचिता देवी ब्रह्मणा ब्रह्मयोनिना ॥ २१ ॥
dakSasya mama putrasya putrI bhava bhavArdini ॥ evaM sA yAcitA devI brahmaNA brahmayoninA ॥ 21 ॥
O daughter of Bhava, please become the daughter of my son Dakṣa. Lord Brahmā, who was born of Brahmā, thus requested the goddess Durgā.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 22
शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् ॥ तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य देवदेववरो हरः ॥ २२ ॥
zaktimekAM bhruvormadhyAtsasarjAtmasamaprabhAm ॥ tAmAha prahasanprekSya devadevavaro haraH ॥ 22 ॥
From between his eyebrows he evolved one energy, effulgent like his own. Seeing her, Lord Śiva, the best of the demigods, smiled and addressed her as follows.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 23
ब्रह्माणं तपसाराध्य कुरु तस्य यथेप्सितम् ॥ तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा ॥ २३ ॥
brahmANaM tapasArAdhya kuru tasya yathepsitam ॥ tAmAjJAM paramezasya zirasA pratigRhya sA ॥ 23 ॥
Worship Lord Brahmā by performing austerities and fulfill his desire. She accepted the command of the Supreme Lord with her head bowed.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 24
ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् ॥ दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणीम् ॥ २४ ॥
brahmaNo vacanAddevI dakSasya duhitAbhavat ॥ dattvaivamatulAM zaktiM brahmaNe brahmarUpiNIm ॥ 24 ॥
At the behest of Lord Brahmā, the goddess Durgā became the daughter of Dakṣa. Having thus bestowed upon the Supreme Personality of Godhead His incomparable power in the form of the Supreme Personality of Godhead,
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 25
विवेश देहं देवस्य देवश्चांतरधीयत ॥ तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् स्त्रियां भोगः प्रतिष्ठितः ॥ २५ ॥
viveza dehaM devasya devazcAMtaradhIyata ॥ tadA prabhRti loke 'smin striyAM bhogaH pratiSThitaH ॥ 25 ॥
He entered the body of the demigod and disappeared. From that time onwards, the pleasure of women in this world has been established.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 26
प्रजासृष्टिश्च विप्रेंद्रा मैथुनेन प्रवर्तते ॥ ब्रह्मापि प्राप सानन्दं सन्तोषं मुनिपुंगवाः ॥ २६ ॥
prajAsRSTizca vipreMdrA maithunena pravartate ॥ brahmApi prApa sAnandaM santoSaM munipuMgavAH ॥ 26 ॥
O leading brahmins, procreation functions through copulation. O leading sages, Brahmā too was satisfied.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 27
एतद्वस्सर्वमाख्यातं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् ॥ पुण्यवृद्धिकरं श्राव्यं भूतसर्गानुपंगतः ॥ २७ ॥
etadvassarvamAkhyAtaM devyAH zaktisamudbhavam ॥ puNyavRddhikaraM zrAvyaM bhUtasargAnupaMgataH ॥ 27 ॥
Thus the manifestation of Śakti has been narrated to you. It enhances merit. It shall be narrated with the story of creation.
Vayaviya-samhita - Chapter 16 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 16 · Verse 28
य इदं कीर्तयेन्नित्यं देव्याः शक्तिसमुद्भवम् ॥ पुण्यं सर्वमवाप्नोति पुत्रांश्च लभते शुभान् ॥ २८ ॥
ya idaM kIrtayennityaM devyAH zaktisamudbhavam ॥ puNyaM sarvamavApnoti putrAMzca labhate zubhAn ॥ 28 ॥
He who recites this every day attains merits and obtains worthy sons.