🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Chapter 7

अध्यायः 7

Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 7

Shlokas (26)

+ Add Shloka

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 1

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 1

मुनय ऊचुः कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते ॥ न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते ॥ १ ॥।

munaya UcuH kAlAdutpadyate sarvaM kAladeva vipadyate ॥ na kAlanirapekSaM hi kvacitkiMcana vidyate ॥ 1 ॥।

The sages said:— Every thing originates from Kāla and is annihilated through Kāla. There is nothing independent of Kāla anywhere.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 2

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् ॥ सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते ॥ २ ॥

yadAsyAMtargataM vizvaM zazvatsaMsAramaNDalam ॥ sargasaMhRtimudrAbhyAM cakravatparivartate ॥ 2 ॥

The whole universe caught in its mouth whirls like a wheel through the activities of creation and annihilation.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 3

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः ॥ यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम् ॥ ३ ॥

brahmA harizca rudrazca tathAnye ca surAsurAH ॥ yatkRtAM niyatiM prApya prabhavo nAtivartitum ॥ 3 ॥

By his control, Brahmā, Viṣṇu, Rudra, gods and Asuras cannot transgress the laws of propriety.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 4

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः ॥ अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः ॥ ४ ॥

bhUtabhavyabhaviSyAdyairvibhajya jarayan prajAH ॥ atiprabhuriti svairaM vartate 'tibhayaMkaraH ॥ 4 ॥

It classifies itself in the factors of past, present and future and makes people grow old. Thus freely lording over all it is extremely terrible.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 5

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् ॥ क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण ॥ ५ ॥

ka eSa bhagavAn kAlaH kasya vA vazavartyayam ॥ ka evAsya vaze na syAtkathayaitadvicakSaNa ॥ 5 ॥

O skilful one, please tell us. Who is this lord Kāla? Under whose control is he? Who does not come under his control?

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 6

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 6

वायुरुवाच ॥ कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् ॥ कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम् ॥ ६ ॥

vAyuruvAca ॥ kAlakASThAnimeSAdikalAkalitavigraham ॥ kAlAtmeti samAkhyAtaM tejo mAhezvaraM param ॥ 6 ॥

Vāyu said:— It is the great splendour of lord Śiva named Kālātman. Kalā, Kāṣṭḥā, Nimeṣa are the forms it embodies.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 7

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम् ॥ ७ ॥

yadalaMghyamazeSasya sthAvarasya carasya ca ॥ niyogarUpamIzasya balaM vizvaniyAmakam ॥ 7 ॥

It is the power of the lord that controls the universe in the form of directives which are untransgressable to the universe consisting of the mobile and immobile beings.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 8

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि ॥ ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी ॥ ८ ॥

tasyAMzAMzamayI muktiH kAlAtmani mahAtmani ॥ tato niSkramya saMkrAMtA visRSTAgrerivAyasI ॥ 8 ॥

The Energy in the form of Kāla consists of its various parts. It comes out of it and permeates it like the piece of steel that sheds sparks of fire.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 9

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः ॥ शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः ॥ ९ ॥

tasmAtkAlavaze vizvaM na sa vizvavaze sthitaH ॥ zivasya tu vaze kAlo na kAlasya vaze zivaH ॥ 9 ॥

The universe is under the control of Kāla. Kāla is not under the control of the universe. Kāla is under the control of Śiva. Śiva is not subject to its control.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 10

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् ॥ महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया ॥ १० ॥

yato 'pratihataM zArvaM tejaH kAle pratiSThitam ॥ mahatI tena kAlasya maryAdA hi duratyayA ॥ 10 ॥

Since the unobstructed splendour of Śiva is firmly fixed in Kāla the limit of Kāla is extensive and is untransgeressable.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 11

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति ॥ कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते ॥ ११ ॥

kAlaM prajJAvizeSeNa ko 'tivartitumarhati ॥ kAlena tu kRtaM karma na kazcidativartate ॥ 11 ॥

Who can go beyond Kāla with the help of intellect? None can go beyond Karman perpetrated by Kāla.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 12

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति ॥ ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः ॥ १२ ॥

ekacchatrAM mahIM kRtsnAM ye parAkramya zAsati ॥ te 'pi naivAtivartaMte kAlavelAmivAbdhayaH ॥ 12 ॥

Even those who attack the earth and rule it under a single umbrella cannot step beyond Kāla like the oceans that do not overflow the shore.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 13

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् ॥ न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि ॥ १३ ॥

ye nigRhyeMdriyagrAmaM jayaMti sakalaM jagat ॥ na jayaMtyapi te kAlaM kAlo jayati tAnapi ॥ 13 ॥

Even those who restrain their sense-organs and conquer the universe cannot conquer Kāla. Kāla overwhelms them.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 14

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः ॥ न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः ॥ १४ ॥

Ayurvedavido vaidyAstvanuSThitarasAyanAH ॥ na mRtyumativartaMte kAlo hi duratikramaH ॥ 14 ॥

Physicians well-versed in medicines regularly taking in elixirs and aphrodisiacs do not thwart death. Indeed Kāla is untransgressable.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 15

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च ॥ अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात् ॥ १५ ॥

zriyA rUpeNa zIlena balena ca kulena ca ॥ anyacciMtayate jaMtuH kAlo 'nyatkurute balAt ॥ 15 ॥

The individual soul proposes something on the basis of its glory, beauty, conduct, strength and pedigree but Kāla disposes it.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 16

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः ॥ संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः ॥ १६ ॥

apriyaizca priyaizcaiva hyaciMtitagamAgamaiH ॥ saMyojayati bhUtAni viyojayati cezvaraH ॥ 16 ॥

By means of pleasing, displeasing and unexpected contacts, Kāla unites and separates the living beings.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 17

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः ॥ दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता ॥ १७ ॥

yadaiva duHkhitaH kazcittadaiva sukhitaH paraH ॥ durvijJeyasvabhAvasya kAlAsyAho vicitratA ॥ 17 ॥

At the same time when some one is miserable another is very happy. Wonderful indeed is the unscrutable nature of Kāla.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 18

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः ॥ यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा ॥ १८ ॥

yo yuvA sa bhavedvRddho yo balIyAnsa durbalaH ॥ yaH zrImAnso 'pi niHzrIkaH kAlazcitragatirdvijA ॥ 18 ॥

A young man changes into a feeble aged man. A powerful man becomes weak. A rich man becomes deprived of prosperity. O brahmins, the ways of Kāla are wonderful.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 19

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् ॥ भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः ॥ १९ ॥

nAbhijAtyaM na vai zIlaM na balaM na ca naipuNam ॥ bhavetkAryAya paryAptaM kAlazca hyanirodhakaH ॥ 19 ॥

Neither nobility of birth, nor good conduct nor strength nor skill is of any avail. Kāla is unthwartable.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 20

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः ॥ ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः ॥ २० ॥

ye sanAthAzca dAtAro gItavAdyairupasthitAH ॥ ye cAnAthAH parAnnAdAH kAlasteSu samakriyaH ॥ 20 ॥

Kāla is impartial in its activity over those who are well guarded donors attended upon by songs and musical instruments as well as those who are helpless, living on doles.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 21

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि ॥ तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति ॥ २१ ॥

phalaMtyakAle na rasAyanAni samyakprayuktAnyapi cauSadhAni ॥ tAnyeva kAlena samAhRtAni siddhiM prayAMtyAzu sukhaM dizaMti ॥ 21 ॥

Even elixirs, panaceas and well administered medicines do not have any effect if the time is not opportune. Those very things brought into use at the proper time are efficacious and yield happiness.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 22

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति ॥ नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित् ॥ २२ ॥

nAkAlato 'yaM mriyate jAyate vA nAkAlataH puSTimagryAmupaiti ॥ nAkAlataH sukhitaM duHkhitaM vA nAkAlikaM vastu samasti kiMcit ॥ 22 ॥

No one dies or is born before time. No one flourishes well before the proper time. No one is happy or miserable before the time for it arrives. There is no object which is untimely.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 23

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति ॥ कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति ॥ २३ ॥

kAlena zItaH prativAti vAtaHkAlena vRSTirjaladAnupaiti ॥ kAlena coSmA prazamaM prayAti kAlena sarvaM saphalatvameti ॥ 23 ॥

At the proper time the cool wind blows, the rain falls; the heat subsides and every thing grows.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 24

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् ॥ कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः ॥ २४ ॥

kAlazca sarvasya bhavasya hetuH kAlena sasyAni bhavaMti nityam ॥ kAlena sasyAni layaM prayAMti kAlena saMjIvati jIvalokaH ॥ 24 ॥

Kāla is the cause of all births. Plants grow and perish at the proper time. The living world too comes into life.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 25

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः ॥ कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति ॥ २५ ॥

itthaM kAlAtmanastattvaM yo vijAnAti tattvataH ॥ kAlAtmAnamatikramya kAlAtItaM sa pazyati ॥ 25 ॥

He who thus correctly understands the principle of Kāla goes beyond it and sees that which is beyond Kāla.

🤖 AI Generated

Vayaviya-samhita - Chapter 7 - Verse 26

Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 7 · Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् ॥ विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय ॥ २६ ॥

na yasya kAlo na ca baMdhamuktI na yaH pumAnna prakRtirna vizvam ॥ vicitrarUpAya zivAya tasmai namaHparasmai paramezvarAya ॥ 26 ॥

Obeisance to the great. Obeisance to Śiva of wonderful form who has no Kāla to influence him, no bondage and liberation and is identical neither with Puruṣa nor Prakṛti nor the universe.

🤖 AI Generated