मुनय ऊचुः ॥ यो ऽयं पशुरिति प्रोक्तो यश्च पाश उदाहृतः ॥ आभ्यां विलक्षणः कश्चित्कोयमस्ति तयोः पतिः ॥ १ ॥

munaya UcuH ॥ yo 'yaM pazuriti prokto yazca pAza udAhRtaH ॥ AbhyAM vilakSaNaH kazcitkoyamasti tayoH patiH ॥ 1 ॥

वायुरुवाच अस्ति कश्चिदपर्यंतरमणीयगुणाश्रयः ॥ पतिर्विश्वस्य निर्माता पशुपाशविमोचनः ॥ २ ॥

vAyuruvAca asti kazcidaparyaMtaramaNIyaguNAzrayaH ॥ patirvizvasya nirmAtA pazupAzavimocanaH ॥ 2 ॥

अभावे तस्य विश्वस्य सृष्टिरेषा कथं भवेत् ॥ अचेतनत्वादज्ञानादनयोः पशुपाशयोः य़॥ ३ ॥

abhAve tasya vizvasya sRSTireSA kathaM bhavet ॥ acetanatvAdajJAnAdanayoH pazupAzayoH Ya॥ 3 ॥

प्रधानपरमाण्वादि यावत्किंचिदचेतनम् ॥ ७-१,६-४ तत्कर्तृकं स्वयं दृष्टं बुद्धिमत्कारणं विना ॥ ४ ॥

pradhAnaparamANvAdi yAvatkiMcidacetanam ॥ 7-1,6-4 tatkartRkaM svayaM dRSTaM buddhimatkAraNaM vinA ॥ 4 ॥

जगच्च कर्तृसापेक्षं कार्यं सावयवं यतः ॥ तस्मात्कार्यस्य कर्तृत्वं पत्युर्न पशुपाशयोः ॥ ५ ॥

jagacca kartRsApekSaM kAryaM sAvayavaM yataH ॥ tasmAtkAryasya kartRtvaM patyurna pazupAzayoH ॥ 5 ॥

पशोरपि च कर्तृत्वं पत्युः प्रेरणपूर्वकम् ॥ अयथाकरणज्ञानमंधस्य गमनं यथा ॥ ६ ॥

pazorapi ca kartRtvaM patyuH preraNapUrvakam ॥ ayathAkaraNajJAnamaMdhasya gamanaM yathA ॥ 6 ॥

आत्मानं च पृथङ्मत्वा प्रेरितारं ततः पृथक् ॥ असौ जुष्टस्ततस्तेन ह्यमृतत्वाय कल्पते ॥ ७ ॥

AtmAnaM ca pRthaGmatvA preritAraM tataH pRthak ॥ asau juSTastatastena hyamRtatvAya kalpate ॥ 7 ॥

पशोः पाशस्य पत्युश्च तत्त्वतो ऽस्ति पदं परम् ॥ ब्रह्मवित्तद्विदित्वैव योनिमुक्तो भविष्यति ॥ ८ ॥

pazoH pAzasya patyuzca tattvato 'sti padaM param ॥ brahmavittadviditvaiva yonimukto bhaviSyati ॥ 8 ॥

संयुक्तमेतद्द्वितयं क्षरमक्षरमेव च ॥ व्यक्ताव्यक्तं बिभर्तीशो विश्वं विश्वविमोचकः ॥ ९ ॥

saMyuktametaddvitayaM kSaramakSarameva ca ॥ vyaktAvyaktaM bibhartIzo vizvaM vizvavimocakaH ॥ 9 ॥

भोक्ता भोग्यं प्रेरयिता मंतव्यं त्रिविधं स्मृतम् ॥ नातः परं विजानद्भिर्वेदितव्यं हि किंचनः ॥ १० ॥

bhoktA bhogyaM prerayitA maMtavyaM trividhaM smRtam ॥ nAtaH paraM vijAnadbhirveditavyaM hi kiMcanaH ॥ 10 ॥

तिलेषु वा यथा तैलं दध्नि वा सर्पिरर्पितम् ॥ यथापः स्रोतसि व्याप्ता यथारण्यां हुताशनः ॥ ११ ॥

tileSu vA yathA tailaM dadhni vA sarpirarpitam ॥ yathApaH srotasi vyAptA yathAraNyAM hutAzanaH ॥ 11 ॥

एवमेव महात्मानमात्मन्यात्मविलक्षणम् ॥ सत्येन तपसा चैव नित्ययुक्तो ऽनुपश्यति ॥ १२ ॥

evameva mahAtmAnamAtmanyAtmavilakSaNam ॥ satyena tapasA caiva nityayukto 'nupazyati ॥ 12 ॥

य एको जालवानीश ईशानीभिस्स्वशक्तिभिः ॥ सर्वांल्लोकानिमान् कृत्वा एक एव स ईशते १ ॥ १३ ॥

ya eko jAlavAnIza IzAnIbhissvazaktibhiH ॥ sarvAMllokAnimAn kRtvA eka eva sa Izate 1 ॥ 13 ॥

एक एव तदा रुद्रो न द्वितीयो ऽस्ति कश्चन ॥ संसृज्य विश्वभुवनं गोप्ता ते संचुकोच यः ॥ १४ ॥

eka eva tadA rudro na dvitIyo 'sti kazcana ॥ saMsRjya vizvabhuvanaM goptA te saMcukoca yaH ॥ 14 ॥

विश्वतश्चक्षुरेवायमुतायं विश्वतोमुखः ॥ तथैव विश्वतोबाहुविश्वतः पादसंयुतः ॥ १५ ॥

vizvatazcakSurevAyamutAyaM vizvatomukhaH ॥ tathaiva vizvatobAhuvizvataH pAdasaMyutaH ॥ 15 ॥

द्यावाभूमी च जनयन् देव एको महेश्वरः ॥ स एव सर्वदेवानां प्रभवश्चोद्भवस्तथा ॥ १६ ॥

dyAvAbhUmI ca janayan deva eko mahezvaraH ॥ sa eva sarvadevAnAM prabhavazcodbhavastathA ॥ 16 ॥

हिरण्यगर्भं देवानां प्रथमं जनयेदयम् ॥ विश्वस्मादधिको रुद्रो महर्षिरिति हि श्रुतिः ॥ १७ ॥

hiraNyagarbhaM devAnAM prathamaM janayedayam ॥ vizvasmAdadhiko rudro maharSiriti hi zrutiH ॥ 17 ॥

वेदाहमेतं पुरुषं महांतममृतं ध्रुवम् ॥ आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्संस्थितं प्रभुम् ॥ १८ ॥

vedAhametaM puruSaM mahAMtamamRtaM dhruvam ॥ AdityavarNaM tamasaH parastAtsaMsthitaM prabhum ॥ 18 ॥

अस्मान्नास्ति परं किंचिदपरं परमात्मनः ॥ नाणीयो ऽस्ति न च ज्यायस्तेन पूर्णमिदं जगत् ॥ १९ ॥

asmAnnAsti paraM kiMcidaparaM paramAtmanaH ॥ nANIyo 'sti na ca jyAyastena pUrNamidaM jagat ॥ 19 ॥

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः ॥ सर्वव्यापी च भगवांस्तस्मात्सर्वगतश्शिवः ॥ २० ॥

sarvAnanazirogrIvaH sarvabhUtaguhAzayaH ॥ sarvavyApI ca bhagavAMstasmAtsarvagatazzivaH ॥ 20 ॥

सर्वतः पाणिपादो ऽयं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखः ॥ सर्वतः श्रुतिमांल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ २१ ॥

sarvataH pANipAdo 'yaM sarvato 'kSiziromukhaH ॥ sarvataH zrutimAMlloke sarvamAvRtya tiSThati ॥ 21 ॥

सर्वेन्द्रियगुणाभासस्सर्वेन्द्रियविवर्जितः ॥ सर्वस्य प्रभुरीशानः सर्वस्य शरणं सुहृत् ॥ २२ ॥

sarvendriyaguNAbhAsassarvendriyavivarjitaH ॥ sarvasya prabhurIzAnaH sarvasya zaraNaM suhRt ॥ 22 ॥

अचक्षुरपि यः पश्यत्यकर्णो ऽपि शृणोति यः ॥ सर्वं वेत्ति न वेत्तास्य तमाहुः पुरुषं परम् ॥ २३ ॥

acakSurapi yaH pazyatyakarNo 'pi zRNoti yaH ॥ sarvaM vetti na vettAsya tamAhuH puruSaM param ॥ 23 ॥

अणोरणीयान्महतो महीयानयमव्ययः ॥ गुहायां निहितश्चापि जंतोरस्य महेश्वरः ॥ २४ ॥

aNoraNIyAnmahato mahIyAnayamavyayaH ॥ guhAyAM nihitazcApi jaMtorasya mahezvaraH ॥ 24 ॥

तमक्रतुं क्रतुप्रायं महिमातिशयान्वितम् ॥ धातुः प्रसादादीशानं वीतशोकः प्रपश्यति ॥ २५ ॥

tamakratuM kratuprAyaM mahimAtizayAnvitam ॥ dhAtuH prasAdAdIzAnaM vItazokaH prapazyati ॥ 25 ॥

वेदाहमेनमजरं पुराणं सर्वगं विभुम् ॥ निरोधं जन्मनो यस्य वदंति ब्रह्मवादिनः ॥ २६ ॥

vedAhamenamajaraM purANaM sarvagaM vibhum ॥ nirodhaM janmano yasya vadaMti brahmavAdinaH ॥ 26 ॥

एको ऽपि त्रीनिमांल्लोकान् बहुधा शक्तियोगतः ॥ विदधाति विचेत्यंते १ विश्वमादौ महेश्वरः ॥ २७ ॥

eko 'pi trInimAMllokAn bahudhA zaktiyogataH ॥ vidadhAti vicetyaMte 1 vizvamAdau mahezvaraH ॥ 27 ॥

विश्वधात्रीत्यजाख्या च शैवी चित्रा कृतिः परा ॥ तामजां लोहितां शुक्लां कृष्णामेकां त्वजः प्रजाम् ॥ २८ ॥

vizvadhAtrItyajAkhyA ca zaivI citrA kRtiH parA ॥ tAmajAM lohitAM zuklAM kRSNAmekAM tvajaH prajAm ॥ 28 ॥

जनित्रीमनुशेते ऽन्योजुषमाणस्स्वरूपिणीम् ॥ तामेवाजामजो ऽन्यस्तु भक्तभोगा जहाति च ॥ २९ ॥

janitrImanuzete 'nyojuSamANassvarUpiNIm ॥ tAmevAjAmajo 'nyastu bhaktabhogA jahAti ca ॥ 29 ॥

द्वौ सुपर्णौ च सयुजौ समानं वृक्षमास्थितौ ॥ एको ऽत्ति पिप्पलं स्वादु परो ऽनश्नन् प्रपश्यति ॥ ३० ॥

dvau suparNau ca sayujau samAnaM vRkSamAsthitau ॥ eko 'tti pippalaM svAdu paro 'naznan prapazyati ॥ 30 ॥

वृक्षेस्मिन् पुरुषो मग्नो गुह्यमानश्च शोचति ॥ जुष्टमन्यं यदा पश्येदीशं परमकारणम् ॥ ३१ ॥

vRkSesmin puruSo magno guhyamAnazca zocati ॥ juSTamanyaM yadA pazyedIzaM paramakAraNam ॥ 31 ॥

तदास्य महिमानं च वीतशोकस्सुखी भवेत् ॥ छंदांसि यज्ञाः ऋतवो यद्भूतं भव्यमेव च ॥ ३२ ॥

tadAsya mahimAnaM ca vItazokassukhI bhavet ॥ chaMdAMsi yajJAH Rtavo yadbhUtaM bhavyameva ca ॥ 32 ॥

मायी विश्वं सृजत्यस्मिन्निविष्टो मायया परः ॥ मायां तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम् ॥ ३३ ॥

mAyI vizvaM sRjatyasminniviSTo mAyayA paraH ॥ mAyAM tu prakRtiM vidyAnmAyinaM tu mahezvaram ॥ 33 ॥

तस्यास्त्ववयवैरेव व्याप्तं सर्वमिदं जगत् ॥ सूक्ष्मातिसूक्ष्ममीशानं कललस्यापि मध्यतः ॥ ३४ ॥

tasyAstvavayavaireva vyAptaM sarvamidaM jagat ॥ sUkSmAtisUkSmamIzAnaM kalalasyApi madhyataH ॥ 34 ॥

स्रष्टारमपि विश्वस्य वेष्टितारं च तस्य तु ॥ शिवमेवेश्वरं ज्ञात्वा शांतिमत्यंतमृच्छति ॥ ३५ ॥

sraSTAramapi vizvasya veSTitAraM ca tasya tu ॥ zivamevezvaraM jJAtvA zAMtimatyaMtamRcchati ॥ 35 ॥

स एव कालो गोप्ता च विश्वस्याधिपतिः प्रभुः ॥ तं विश्वाधिपतिं ज्ञात्वा मृत्युपाशात्प्रमुच्यते ॥ ३६ ॥

sa eva kAlo goptA ca vizvasyAdhipatiH prabhuH ॥ taM vizvAdhipatiM jJAtvA mRtyupAzAtpramucyate ॥ 36 ॥

घृतात्परं मंडमिव सूक्ष्मं ज्ञात्वा स्थितं प्रभुम् ॥ सर्वभूतेषु गूढं च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३७ ॥

ghRtAtparaM maMDamiva sUkSmaM jJAtvA sthitaM prabhum ॥ sarvabhUteSu gUDhaM ca sarvapApaiH pramucyate ॥ 37 ॥

एष एव परो देवो विश्वकर्मा महेश्वरः ॥ हृदये संनिविष्टं तं ज्ञात्वैवामृतमश्नुते ॥ ३८ ॥

eSa eva paro devo vizvakarmA mahezvaraH ॥ hRdaye saMniviSTaM taM jJAtvaivAmRtamaznute ॥ 38 ॥

यदा समस्तं न दिवा न रात्रिर्न सदप्यसत् ॥ केवलश्शिव एवैको यतः प्रज्ञा पुरातनी ॥ ३९ ॥

yadA samastaM na divA na rAtrirna sadapyasat ॥ kevalazziva evaiko yataH prajJA purAtanI ॥ 39 ॥

नैनमूर्ध्वं न तिर्यक्च न मध्यं पर्यजिग्रहत् ॥ न तस्य प्रतिमा चास्ति यस्य नाम महद्यशः ॥ ४० ॥

nainamUrdhvaM na tiryakca na madhyaM paryajigrahat ॥ na tasya pratimA cAsti yasya nAma mahadyazaH ॥ 40 ॥

अजातमिममेवैके बुद्धा जन्मनि भीरवः ॥ रुद्रस्यास्य प्रपद्यंते रक्षार्थं दक्षिणं सुखम् ॥ ४१ ॥

ajAtamimamevaike buddhA janmani bhIravaH ॥ rudrasyAsya prapadyaMte rakSArthaM dakSiNaM sukham ॥ 41 ॥

द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्वनंते समुदाहृते ॥ विद्याविद्ये समाख्याते निहिते यत्र गूढवत् ॥ ४२ ॥

dve akSare brahmapare tvanaMte samudAhRte ॥ vidyAvidye samAkhyAte nihite yatra gUDhavat ॥ 42 ॥

क्षरं त्वविद्या ह्यमृतं विद्येति परिगीयते ॥ ते उभे ईशते यस्तु सो ऽन्यः खलु महेश्वरः ॥ ४३ ॥

kSaraM tvavidyA hyamRtaM vidyeti parigIyate ॥ te ubhe Izate yastu so 'nyaH khalu mahezvaraH ॥ 43 ॥

एकैकं बहुधा जालं विकुर्वन्नेकवच्च यः ॥ सर्वाधिपत्यं कुरुते सृष्ट्वा सर्वान् प्रतापवान् ॥ ४४ ॥

ekaikaM bahudhA jAlaM vikurvannekavacca yaH ॥ sarvAdhipatyaM kurute sRSTvA sarvAn pratApavAn ॥ 44 ॥

दिश ऊर्ध्वमधस्तिर्यक्भासयन् भ्राजते स्वयम् ॥ यो निःस्वभावादप्येको वरेण्यस्त्वधितिष्ठति ॥ ४५ ॥

diza UrdhvamadhastiryakbhAsayan bhrAjate svayam ॥ yo niHsvabhAvAdapyeko vareNyastvadhitiSThati ॥ 45 ॥

स्वभाववाचकान् सर्वान् वाच्यांश्च परिणामयन् ॥ गुणांश्च भोग्यभोक्तृत्वे तद्विश्वमधितिष्ठति ॥ ४६ ॥

svabhAvavAcakAn sarvAn vAcyAMzca pariNAmayan ॥ guNAMzca bhogyabhoktRtve tadvizvamadhitiSThati ॥ 46 ॥

ते वै गुह्योपणिषदि गूढं ब्रह्म परात्परम् ॥ ब्रह्मयोनिं जगत्पूर्वं विदुर्देवा महर्षयः ॥ ४७ ॥

te vai guhyopaNiSadi gUDhaM brahma parAtparam ॥ brahmayoniM jagatpUrvaM vidurdevA maharSayaH ॥ 47 ॥

भावग्राह्यमनीहाख्यं भावाभावकरं शिवम् ॥ कलासर्गकरं देवं ये विदुस्ते जहुस्तनुम् ॥ ४८ ॥

bhAvagrAhyamanIhAkhyaM bhAvAbhAvakaraM zivam ॥ kalAsargakaraM devaM ye viduste jahustanum ॥ 48 ॥

स्वभावमेके मन्यंते कालमेके विमोहिताः ॥ देवस्य महिमा ह्येष येनेदं भ्राम्यते जगत् ॥ ४९ ॥

svabhAvameke manyaMte kAlameke vimohitAH ॥ devasya mahimA hyeSa yenedaM bhrAmyate jagat ॥ 49 ॥

येनेदमावृतं नित्यं कालकालात्मना यतः ॥ तेनेरितमिदं कर्म भूतैः सह विवर्तते ॥ ५० ॥

yenedamAvRtaM nityaM kAlakAlAtmanA yataH ॥ teneritamidaM karma bhUtaiH saha vivartate ॥ 50 ॥

तत्कर्म भूयशः कृत्वा विनिवृत्य च भूयशः ॥ तत्त्वस्य सह तत्त्वेन योगं चापि समेत्य वै ॥ ५१ ॥

tatkarma bhUyazaH kRtvA vinivRtya ca bhUyazaH ॥ tattvasya saha tattvena yogaM cApi sametya vai ॥ 51 ॥

अष्टाभिश्च त्रिभिश्चैवं द्वाभ्यां चैकेन वा पुनः ॥ कालेनात्मगुणैश्चापि कृत्स्नमेव जगत्स्वयम् ॥ ५२ ॥

aSTAbhizca tribhizcaivaM dvAbhyAM caikena vA punaH ॥ kAlenAtmaguNaizcApi kRtsnameva jagatsvayam ॥ 52 ॥

गुणैरारभ्य कर्माणि स्वभावादीनि योजयेत् ॥ तेषामभावे नाशः स्यात्कृतस्यापि च कर्मणः ॥ ५३ ॥

guNairArabhya karmANi svabhAvAdIni yojayet ॥ teSAmabhAve nAzaH syAtkRtasyApi ca karmaNaH ॥ 53 ॥

कर्मक्षये पुनश्चान्यत्ततो याति स तत्त्वतः ॥ स एवादिस्स्वयं योगनिमित्तं भोक्तृभोगयोः ॥ ५४ ॥

karmakSaye punazcAnyattato yAti sa tattvataH ॥ sa evAdissvayaM yoganimittaM bhoktRbhogayoH ॥ 54 ॥

परस्त्रिकालादकलस्स एव परमेश्वरः ॥ सर्ववित्त्रिगुणाधीशो ब्रह्मसाक्षात्परात्परः ॥ ५५ ॥

parastrikAlAdakalassa eva paramezvaraH ॥ sarvavittriguNAdhIzo brahmasAkSAtparAtparaH ॥ 55 ॥

तं विश्वरूपमभवं भवमीड्यं प्रजापतिम् ॥ देवदेवं जगत्पूज्यं स्वचित्तस्थमुपास्महे ॥ ५६ ॥

taM vizvarUpamabhavaM bhavamIDyaM prajApatim ॥ devadevaM jagatpUjyaM svacittasthamupAsmahe ॥ 56 ॥

कालादिभिः परो यस्मात्प्रपञ्चः परिवर्तते ॥ धर्मावहं पापनुदं भोगेशं विश्वधाम च ॥ ५७ ॥

kAlAdibhiH paro yasmAtprapaJcaH parivartate ॥ dharmAvahaM pApanudaM bhogezaM vizvadhAma ca ॥ 57 ॥

तमीश्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतानां परमं च दैवतम् ॥ पतिं पतीनां परमं परस्ताद्विदाम देवं भुवनेश्वरेश्वरम् ॥ ५८ ॥

tamIzvarANAM paramaM mahezvaraM taM devatAnAM paramaM ca daivatam ॥ patiM patInAM paramaM parastAdvidAma devaM bhuvanezvarezvaram ॥ 58 ॥

न तस्य विद्येत कार्यं कारणं च न विद्यते ॥ न तत्समो ऽधिकश्चापि क्वचिज्जगति दृश्यते ॥ ५९ ॥

na tasya vidyeta kAryaM kAraNaM ca na vidyate ॥ na tatsamo 'dhikazcApi kvacijjagati dRzyate ॥ 59 ॥

परास्य विविधा शक्तिः श्रुतौ स्वाभाविकी श्रुता ॥ ज्ञानं बलं क्रिया चैव याभ्यो विश्वमिदं कृतम् ॥ ६० ॥

parAsya vividhA zaktiH zrutau svAbhAvikI zrutA ॥ jJAnaM balaM kriyA caiva yAbhyo vizvamidaM kRtam ॥ 60 ॥

तस्यास्ति पतिः कश्चिन्नैव लिंगं न चेशिता ॥ कारणं कारणानां च स तेषामधिपाधिपः ॥ ६१ ॥

tasyAsti patiH kazcinnaiva liMgaM na cezitA ॥ kAraNaM kAraNAnAM ca sa teSAmadhipAdhipaH ॥ 61 ॥

न चास्य जनिता कश्चिन्न च जन्म कुतश्चन ॥ न जन्महेतवस्तद्वन्मलमायादिसंज्ञकाः ॥ ६२ ॥

na cAsya janitA kazcinna ca janma kutazcana ॥ na janmahetavastadvanmalamAyAdisaMjJakAH ॥ 62 ॥

स एकस्सर्वभूतेषु गूढो व्याप्तश्च विश्वतः ॥ सर्वभूतांतरात्मा च धर्माध्यक्षस्स कथ्यते ॥ ६३ ॥

sa ekassarvabhUteSu gUDho vyAptazca vizvataH ॥ sarvabhUtAMtarAtmA ca dharmAdhyakSassa kathyate ॥ 63 ॥

सर्वभूताधिवासश्च साक्षी चेता च निर्गुणः ॥ एको वशी निष्क्रियाणां बहूनां विवशात्मनाम् ॥ ६४ ॥

sarvabhUtAdhivAsazca sAkSI cetA ca nirguNaH ॥ eko vazI niSkriyANAM bahUnAM vivazAtmanAm ॥ 64 ॥

नित्यानामप्यसौ नित्यश्चेतनानां च चेतनः ॥ एको बहूनां चाकामः कामानीशः प्रयच्छति ॥ ६५ ॥

nityAnAmapyasau nityazcetanAnAM ca cetanaH ॥ eko bahUnAM cAkAmaH kAmAnIzaH prayacchati ॥ 65 ॥

सांख्ययोगाधिगम्यं यत्कारणं जगतां पतिम् ॥ ज्ञात्वा देवं पशुः पाशैस्सर्वैरेव विमुच्यते ॥ ६६ ॥

sAMkhyayogAdhigamyaM yatkAraNaM jagatAM patim ॥ jJAtvA devaM pazuH pAzaissarvaireva vimucyate ॥ 66 ॥

विश्वकृद्विश्ववित्स्वात्मयोनिज्ञः कालकृद्गुणी ॥ प्रधानः क्षेत्रज्ञपतिर्गुणेशः पाशमोचकः ॥ ६७ ॥

vizvakRdvizvavitsvAtmayonijJaH kAlakRdguNI ॥ pradhAnaH kSetrajJapatirguNezaH pAzamocakaH ॥ 67 ॥

ब्रह्माणं विदधे पूर्वं वेदांश्चोपादिशत्स्वयम् ॥ यो देवस्तमहं बुद्ध्वा स्वात्मबुद्धिप्रसादतः ॥ ६८ ॥

brahmANaM vidadhe pUrvaM vedAMzcopAdizatsvayam ॥ yo devastamahaM buddhvA svAtmabuddhiprasAdataH ॥ 68 ॥

मुमुक्षुरस्मात्संसारात्प्रपद्ये शरणं शिवम् ॥ निष्फलं निष्क्रियं शांतं निरवद्यं निरंजनम् ॥ ६९ ॥

mumukSurasmAtsaMsArAtprapadye zaraNaM zivam ॥ niSphalaM niSkriyaM zAMtaM niravadyaM niraMjanam ॥ 69 ॥

अमृतस्य परं सेतुं दग्धेंधनमिवानिलम् ॥ यदा चर्मवदाकाशं वेष्टयिष्यंति मानवाः ॥ ७० ॥

amRtasya paraM setuM dagdheMdhanamivAnilam ॥ yadA carmavadAkAzaM veSTayiSyaMti mAnavAH ॥ 70 ॥

तदा शिवमविज्ञाय दुःखस्यांतो भविष्यति ॥ ७१ ॥

tadA zivamavijJAya duHkhasyAMto bhaviSyati ॥ 71 ॥

तपःप्रभावाद्देवस्य प्रसादाच्च महर्षयः ॥ अत्याश्रमोचितज्ञानं पवित्रं पापनाशनम् ॥ ७२ ॥

tapaHprabhAvAddevasya prasAdAcca maharSayaH ॥ atyAzramocitajJAnaM pavitraM pApanAzanam ॥ 72 ॥

वेदांते परमं गुह्यं पुराकल्पप्रचोदितम् ॥ ब्रह्मणो वदनाल्लब्धं मयेदं भाग्यगौरवात् ॥ ७३ ॥

vedAMte paramaM guhyaM purAkalpapracoditam ॥ brahmaNo vadanAllabdhaM mayedaM bhAgyagauravAt ॥ 73 ॥

नाप्रशांताय दातव्यमेतज्ज्ञानमनुत्तमम् ॥ न पुत्रायाशुवृत्ताय नाशिष्याय च सर्वथा ॥ ७४ ॥

nAprazAMtAya dAtavyametajjJAnamanuttamam ॥ na putrAyAzuvRttAya nAziSyAya ca sarvathA ॥ 74 ॥

यस्य देवे पराभक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ ॥ तस्यैते कथिताह्यर्थाः प्रकाशंते महात्मनः ॥ ७५ ॥

yasya deve parAbhaktiryathA deve tathA gurau ॥ tasyaite kathitAhyarthAH prakAzaMte mahAtmanaH ॥ 75 ॥

अतश्च संक्षेपमिदं शृणुध्वं शिवः परस्तात्प्रकृतेश्च पुंसः ॥ स सर्गकाले च करोति सर्वं संहारकाले पुनराददाति ॥ ७६ ॥

atazca saMkSepamidaM zRNudhvaM zivaH parastAtprakRtezca puMsaH ॥ sa sargakAle ca karoti sarvaM saMhArakAle punarAdadAti ॥ 76 ॥