Chapter 4
अध्यायः 4
Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 4
Shlokas (24)
+ Add ShlokaVayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 1
सूत उवाच तस्मिन्देशे महाभागा मुनयश्शंसितव्रताः ॥ अर्चयंतो महादेवं सत्रमारेभिरे तदा ॥ १ ॥
sUta uvAca tasmindeze mahAbhAgA munayazzaMsitavratAH ॥ arcayaMto mahAdevaM satramArebhire tadA ॥ 1 ॥
Sūta said:— The fortunate sages of devout rites worshipped lord Śiva and began their sacrifice there.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 2
तच्च सत्रं प्रववृते सर्वाश्चर्यं महर्षिणाम् १ ॥ विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विश्वसृजामिव ॥ २ ॥
tacca satraM pravavRte sarvAzcaryaM maharSiNAm 1 ॥ vizvaM sisRkSamANAnAM purA vizvasRjAmiva ॥ 2 ॥
The sacrifice of the sages functioned evoking wonder in everyone like that of the Viśvasṛjas formerly who were desirous of creating the universe.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 3
अथ काले गते सत्रे समाप्ते भूरिदक्षिणे ॥ पितामहनियोगेन वायुस्तत्रागमत्स्वयम् ॥ ३ ॥
atha kAle gate satre samApte bhUridakSiNe ॥ pitAmahaniyogena vAyustatrAgamatsvayam ॥ 3 ॥
After sometime when the Satra had concluded with the distribution of manifold gifts Vāyu himself came there at the instance of Brahmā.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 4
शिष्यस्स्वयंभुवो देवस्सर्वप्रत्यक्षदृग्वशी ॥ आज्ञायां मरुतो यस्य संस्थितास्सप्तसप्तकाः ॥ ४ ॥
ziSyassvayaMbhuvo devassarvapratyakSadRgvazI ॥ AjJAyAM maruto yasya saMsthitAssaptasaptakAH ॥ 4 ॥
He was a disciple of Svayambhuva the lord of the universe At his command the seven Maruts are situated.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 5
प्रेरयञ्छश्वदंगानि प्राणाद्याभिः स्ववृत्तिभिः ॥ सर्वभूतशरीराणां कुरुते यश्च धारणम् ॥ ५ ॥
prerayaJchazvadaMgAni prANAdyAbhiH svavRttibhiH ॥ sarvabhUtazarIrANAM kurute yazca dhAraNam ॥ 5 ॥
He moves the eternal limbs by his own activities, such as the life air. He who sustains the bodies of all beings.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 6
अणिमादिभिरष्टाभिरैश्वर्यैश्च समन्वितः ॥ तिर्यक्कालादिभिर्मेध्यैर्भुवनानि बिभर्ति यः ॥ ६ ॥
aNimAdibhiraSTAbhiraizvaryaizca samanvitaH ॥ tiryakkAlAdibhirmedhyairbhuvanAni bibharti yaH ॥ 6 ॥
He is endowed with the eight opulences, beginning with aṇimā. He who sustains the worlds by the impurities of animals, time and other things.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 7
आकाशयोनिर्द्विगुणः स्पर्शशब्दसमन्वयात् ॥ तेजसां प्रकृतिश्चेति यमाहुस्तत्त्वचिंतकाः ॥ ७ ॥
AkAzayonirdviguNaH sparzazabdasamanvayAt ॥ tejasAM prakRtizceti yamAhustattvaciMtakAH ॥ 7 ॥
The source of the sky is twice as great as the sound of touch. That which the thinkers of the truth call the nature of the effulgence.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 8
तमाश्रमगतं दृष्ट्वा मुनयो दीर्घसत्रिणः ॥ पितामहवचः स्मृत्वा प्रहर्षमतुलं ययुः ॥ ८ ॥
tamAzramagataM dRSTvA munayo dIrghasatriNaH ॥ pitAmahavacaH smRtvA praharSamatulaM yayuH ॥ 8 ॥
On seeing him at the hermitage the sages who were busy in a long Satra remembered the words of Brahmā and felt unequalled pleasure.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 9
अभ्युत्थाय ततस्सर्वे प्रणम्यांबरसंभवम् ॥ चामीकरमयं तस्मै विष्टरं समकल्पयन् ॥ ९ ॥
abhyutthAya tatassarve praNamyAMbarasaMbhavam ॥ cAmIkaramayaM tasmai viSTaraM samakalpayan ॥ 9 ॥
Standing up they welcomed and bowed to him. They offered him a golden seat.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 10
सोपि तत्र समासीनो मुनिभिस्सम्यगर्चितः ॥ प्रतिनंद्य च तान् सर्वान् पप्रच्छ कुशलं ततः ॥ १० ॥
sopi tatra samAsIno munibhissamyagarcitaH ॥ pratinaMdya ca tAn sarvAn papraccha kuzalaM tataH ॥ 10 ॥
He seated himself there and was worshipped by the sages. Congratulating them he enquired after their health.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 11
वायुरुवाच अत्र वः कुशलं विप्राः कच्चिद्वृत्ते महाक्रतौ ॥ कच्चिद्यज्ञहनो दैत्या न बाधेरन्सुरद्विषः ॥ ११ ॥
vAyuruvAca atra vaH kuzalaM viprAH kaccidvRtte mahAkratau ॥ kaccidyajJahano daityA na bAdheransuradviSaH ॥ 11 ॥
Vāyu said:— O brahmins, hope you are all quite well, now that this great sacrifice has concluded. Hope that the Asuras, the enemies of the gods, the destroyers of sacrifices do not harass you.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 12
प्रायश्चित्तं दुरिष्टं वा न कच्चित्समजायत ॥ स्तोत्रशस्त्रगृहैर्देवान् पित्ःन् पित्र्यैश्च कर्मभिः ॥ १२ ॥
prAyazcittaM duriSTaM vA na kaccitsamajAyata ॥ stotrazastragRhairdevAn pitHn pitryaizca karmabhiH ॥ 12 ॥
I hope that no atonement or evil deeds have been committed. They worshiped the gods with stotras, weapons and houses and with the rituals of their ancestors.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 13
कच्चिदभ्यर्च्य युष्माभिर्विधिरासीत्स्वनुष्ठितः ॥ निवृत्ते च महासत्रे पश्चात्किं वश्चिकीर्षितम् ॥ १३ ॥
kaccidabhyarcya yuSmAbhirvidhirAsItsvanuSThitaH ॥ nivRtte ca mahAsatre pazcAtkiM vazcikIrSitam ॥ 13 ॥
I hope you have worshiped me and performed the ritualistic ceremonies. And after the great sacrifice is over what do you intend to do?
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 14
इत्युक्ता मुनयः सर्वे वायुना शिवभाविना ॥ प्रहृष्टमनसः पूताः प्रत्यूचुर्विनयान्विताः ॥ १४ ॥
ityuktA munayaH sarve vAyunA zivabhAvinA ॥ prahRSTamanasaH pUtAH pratyUcurvinayAnvitAH ॥ 14 ॥
When addressed thus by Vāyu, the meditator on Śiva, the sages were delighted in their minds. They considered themselves sanctified. They replied thus humbly.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 15
मुनय ऊचुः अद्य नः कुशलं सर्वमद्य साधु भवेत्तपः ॥ अस्मच्छ्रेयोभिवृद्ध्यर्थं भवानत्रागतो यतः ॥ १५ ॥
munaya UcuH adya naH kuzalaM sarvamadya sAdhu bhavettapaH ॥ asmacchreyobhivRddhyarthaM bhavAnatrAgato yataH ॥ 15 ॥
Today we have attained bliss; our penances are rendered fruitful since you have come for the increase of our welfare.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 16
शृणु चेदं पुरावृत्तं तमसाक्रांतमानसैः ॥ उपासितः पुरास्माभिर्विज्ञानार्थं प्रजापतिः ॥ १६ ॥
zRNu cedaM purAvRttaM tamasAkrAMtamAnasaiH ॥ upAsitaH purAsmAbhirvijJAnArthaM prajApatiH ॥ 16 ॥
Listen to an old anecdote. Formerly we meditated on Prajāpati when we were overwhelmed by darkness. We wanted to acquire perfect knowledge.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 17
सोप्यस्माननुगृह्याह शरण्यश्शरणागतान् ॥ सर्वस्मादधिको रुद्रो विप्राः परमकारणम् ॥ १७ ॥
sopyasmAnanugRhyAha zaraNyazzaraNAgatAn ॥ sarvasmAdadhiko rudro viprAH paramakAraNam ॥ 17 ॥
The lord Brahmā worthy of being sought refuge in, blessed us as we sought refuge in him and said, “O brahmins, Lord Rudra is superior to all. He is the ultimate cause.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 18
तमप्रतर्क्यं याथात्म्यं भक्तिमानेव पश्यति ॥ भक्तिश्चास्य प्रसादेन प्रसादादेव निर्वृतिः ॥ १८ ॥
tamapratarkyaM yAthAtmyaM bhaktimAneva pazyati ॥ bhaktizcAsya prasAdena prasAdAdeva nirvRtiH ॥ 18 ॥
Only the devotee sees the lord whose real nature cannot be reflected upon or argued over. Devotion is acquired through grace and through grace is bliss attained.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 19
तस्मादस्य प्रसादार्थं नैमिषे सत्रयोगतः ॥ यजध्वं दीर्घसत्रेण रुद्रं परमकारणम् ॥ १९ ॥
tasmAdasya prasAdArthaM naimiSe satrayogataH ॥ yajadhvaM dIrghasatreNa rudraM paramakAraNam ॥ 19 ॥
Hence, in order to propitiate him perform the Satra. Worship him who is the ultimate cause, perform Satra in Naimiṣa extending over a long period.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 20
तत्प्रसादेन सत्रांते वायुस्तत्रागमिष्यति ॥ तन्मुखाज्ज्ञानलाभो वस्तत्र श्रेयो भविष्यति ॥ २० ॥
tatprasAdena satrAMte vAyustatrAgamiSyati ॥ tanmukhAjjJAnalAbho vastatra zreyo bhaviSyati ॥ 20 ॥
At the end of the Satra, by means of his grace Vāyu will come there. You will acquire perfect knowledge from his mouth and attain welfare.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 21
इत्यादिश्य वयं सर्वे प्रेषिता परमेष्ठिना ॥ अस्मिन्देशे महाभाग तवागमनकांक्षिणः ॥ २१ ॥
ityAdizya vayaM sarve preSitA parameSThinA ॥ asmindeze mahAbhAga tavAgamanakAMkSiNaH ॥ 21 ॥
Commanding thus Brahmā sent us all to this place. O fortunate one, we were eagerly awaiting your arrival.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 22
दीर्घसत्रं समासीना दिव्यवर्षसहस्रकम् ॥ अगमादन्यतस्तवात्प्रार्थ्यं नो नास्ति किंचन ॥ २२ ॥
dIrghasatraM samAsInA divyavarSasahasrakam ॥ agamAdanyatastavAtprArthyaM no nAsti kiMcana ॥ 22 ॥
We sat and performed the Satra for a thousand divine years. We had nothing to wish for except your advent.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 23
इत्याकर्ण्य पुरावृत्तमृषीणां दीर्घसत्रिणाम् ॥ वायुः प्रीतमना भूत्वा तत्रासीन्मुनिसंवृतः ॥ २३ ॥
ityAkarNya purAvRttamRSINAM dIrghasatriNAm ॥ vAyuH prItamanA bhUtvA tatrAsInmunisaMvRtaH ॥ 23 ॥
On hearing thus this story of the sages who had performed the satra for a long time Vāyu was delighted in his mind and stayed there surrounded by the sages.
Vayaviya-samhita - Chapter 4 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 4 · Verse 24
ततस्तैर्मुनिभिः पृष्टस्तेषां भावविवृद्धये ॥ सर्गादि शार्वमैश्वर्यं समासाद वदद्विभुः ॥ २४ ॥
tatastairmunibhiH pRSTasteSAM bhAvavivRddhaye ॥ sargAdi zArvamaizvaryaM samAsAda vadadvibhuH ॥ 24 ॥
On being implored by the sages, the lord succinctly narrated the glory of Śiva beginning with creation in order to enhance their piety.