Chapter 1
अध्यायः 1
Vāyavīya Saṃhitā, Chapter 1
Shlokas (68)
+ Add ShlokaVayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 1
व्यास उवाच नमश्शिवाय सोमाय सगणाय ससूनवे ॥ प्रधानपुरुषेशाय सर्गस्थित्यंतहेतवे ॥ १ ॥
vyAsa uvAca namazzivAya somAya sagaNAya sasUnave ॥ pradhAnapuruSezAya sargasthityaMtahetave ॥ 1 ॥
Vyāsa said:— Obeisance to Śiva accompanied by Umā, Gaṇas and his sons, the lord of Prakṛti and Puruṣa and the cause of creation, sustenance and annihilation.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 2
शक्तिरप्रतिमा यस्य ह्यैश्वर्यं चापि सर्वगम् ॥ स्वामित्वं च विभुत्वं च स्वभावं संप्रचक्षते ॥ २ ॥
zaktirapratimA yasya hyaizvaryaM cApi sarvagam ॥ svAmitvaM ca vibhutvaM ca svabhAvaM saMpracakSate ॥ 2 ॥
His power is unparalleled and his opulence is omnipresent. They describe their own nature as their own, their own power and their own nature.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 3
तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् ॥ महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम् ॥ ३ ॥
tamajaM vizvakarmANaM zAzvataM zivamavyayam ॥ mahAdevaM mahAtmAnaM vrajAmi zaraNaM zivam ॥ 3 ॥
That unborn Viśvakarmā is eternal, auspicious and inexhaustible. I take shelter of Lord Śiva, the great soul, Lord Śiva.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 4
धर्मक्षेत्रे महातीर्थे गंगाकालिंदिसंगमे ॥ प्रयागे नैमिषारण्ये ब्रह्मलोकस्य वर्त्मनि ॥ ४ ॥
dharmakSetre mahAtIrthe gaMgAkAliMdisaMgame ॥ prayAge naimiSAraNye brahmalokasya vartmani ॥ 4 ॥
It is situated in Dharmakhetra, a great holy place, at the confluence of the Ganges and the Kalindi rivers. At Prayāga, in the forest of Naimiṣāraṇya, on the path of Brahmaloka,
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 5
मुनयश्शंसितात्मानः सत्यव्रतपरायणाः ॥ महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे ॥ ५ ॥
munayazzaMsitAtmAnaH satyavrataparAyaNAH ॥ mahaujaso mahAbhAgA mahAsatraM vitenire ॥ 5 ॥
The sages were praiseworthy and devoted to truthfulness The mighty and fortunate sages performed the great sacrifice.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 6
तत्र सत्रं समाकर्ण्य तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ॥ साक्षात्सत्यवतीसूनोर्वेदव्यासस्य धीमतः ॥ ६ ॥
tatra satraM samAkarNya teSAmakliSTakarmaNAm ॥ sAkSAtsatyavatIsUnorvedavyAsasya dhImataH ॥ 6 ॥
There they heard the sacrifice and performed their duties without difficulty. He was directly the son of Satyavatī and the intelligent Vedavyāsa.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 7
शिष्यो महात्मा मेधावी त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित् ॥ ७ ॥
ziSyo mahAtmA medhAvI triSu lokeSu vizrutaH ॥ paJcAvayavayuktasya vAkyasya guNadoSavit ॥ 7 ॥
He was a great intelligent disciple and renowned in the three worlds He knows the virtues and vices of a sentence composed of five elements.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 8
उत्तरोत्तरवक्ता च ब्रुवतो ऽपि बृहस्पतेः ॥ मधुरः श्रवणानां च मनोज्ञपदपर्वणाम् ॥ ८ ॥
uttarottaravaktA ca bruvato 'pi bRhaspateH ॥ madhuraH zravaNAnAM ca manojJapadaparvaNAm ॥ 8 ॥
While Bṛhaspati was speaking he continued to speak to him It is sweet to the ears and pleasing to the ears.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 9
कथानां निपुणो वक्ता कालविन्नयवित्कविः ॥ आजगाम स तं देशं सूतः पौराणिकोत्तमः ॥ ९ ॥
kathAnAM nipuNo vaktA kAlavinnayavitkaviH ॥ AjagAma sa taM dezaM sUtaH paurANikottamaH ॥ 9 ॥
He was an expert in storytelling and a poet who knew the art of time. The charioteer, the best of mythologists, arrived at that place.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 10
तं दृष्ट्वा सूतमायांतं मुनयो हृष्टमानसाः ॥ तस्मै साम च पूजां च यथावत्प्रत्यपादयन् ॥ १० ॥
taM dRSTvA sUtamAyAMtaM munayo hRSTamAnasAH ॥ tasmai sAma ca pUjAM ca yathAvatpratyapAdayan ॥ 10 ॥
On seeing Sūta come, the sages were delighted in their minds. They received him and worshipped him suitably.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 11
प्रतिगृह्य सतां पूजां मुनिभिः प्रतिपादिताम् ॥ उद्दिष्टमानसं भेजे नियुक्तो युक्तमात्मनः ॥ ११ ॥
pratigRhya satAM pUjAM munibhiH pratipAditAm ॥ uddiSTamAnasaM bheje niyukto yuktamAtmanaH ॥ 11 ॥
Accepting their welcome and worship he took the proper seat offered by them.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 12
ततस्तत्संगमादेव मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ सोत्कंठमभवच्चितं श्रोतुं पौराणिकीं कथाम् ॥ १२ ॥
tatastatsaMgamAdeva munInAM bhAvitAtmanAm ॥ sotkaMThamabhavaccitaM zrotuM paurANikIM kathAm ॥ 12 ॥
By their contact with him the sages of pious souls became eager and impatient to hear the Purāṇic lore.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 13
तदा तमनुकूलाभिर्वाग्भिः पूज्य १ महर्षयः ॥ अतीवाभिमुखं कृत्वा वचनं चेदमब्रुवन् ॥ १३ ॥
tadA tamanukUlAbhirvAgbhiH pUjya 1 maharSayaH ॥ atIvAbhimukhaM kRtvA vacanaM cedamabruvan ॥ 13 ॥
Worshipping him with words of praise the sages sat in front of him and spoke.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 14
ऋषय ऊचुः रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान्नो भाग्यगौरवात् ॥ संप्राप्तोद्य महाभाग शैवराज महामते ॥ १४ ॥
RSaya UcuH romaharSaNa sarvajJa bhavAnno bhAgyagauravAt ॥ saMprAptodya mahAbhAga zaivarAja mahAmate ॥ 14 ॥
O omniscient Romaharṣaṇa, the principal devotees of Śiva of great fortune and keen intellect, it is due to the weightiness of our good luck that you have come here now.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 15
पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यक्षमीयिवान् ॥ तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम् ॥ १५ ॥
purANavidyAmakhilAM vyAsAtpratyakSamIyivAn ॥ tasmAdAzcaryabhUtAnAM kathAnAM tvaM hi bhAjanam ॥ 15 ॥
From Vyāsadeva he directly learned all the knowledge of the Purāṇas. Therefore You are the recipient of all wonderful stories.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 16
रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः ॥ यच्च भूतं यच्च भव्यं यच्चान्यद्वस्तु वर्तते ॥ १६ ॥
ratnAnAmurusArANAM ratnAkara ivArNavaH ॥ yacca bhUtaM yacca bhavyaM yaccAnyadvastu vartate ॥ 16 ॥
The thighs of the gems are like the ocean of gems. Whatever has happened, whatever is going to happen, and whatever else exists.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 17
न तवाविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ त्वमदृष्टवशादस्मद्दर्शनार्थमिहागतः ॥ अकुर्वन्किमपि श्रेयो न वृथा गन्तुमर्हसि ॥ १७ ॥
na tavAviditaM kiJcittriSu lokeSu vidyate ॥ tvamadRSTavazAdasmaddarzanArthamihAgataH ॥ akurvankimapi zreyo na vRthA gantumarhasi ॥ 17 ॥
There is nothing in the three worlds that you do not know. You have come here to see us because you have not seen us. You should not go in vain without doing anything good.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 18
तस्माच्छ्राव्यतरं पुण्यं सत्कथाज्ञानसंहितम् ॥ वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाशु नः ॥ १८ ॥
tasmAcchrAvyataraM puNyaM satkathAjJAnasaMhitam ॥ vedAMtasArasarvasvaM purANaM zrAvayAzu naH ॥ 18 ॥
Please narrate to us the holy Purāṇa the storehouse of good stories and the essence of the Vedānta.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 19
एवमभ्यर्थितस्सूतो मुनिभिर्वेदवादिभिः ॥ श्लक्ष्णां च न्यायसंयुक्तां प्रत्युवाच शुभां गिरम् ॥ १९ ॥
evamabhyarthitassUto munibhirvedavAdibhiH ॥ zlakSNAM ca nyAyasaMyuktAM pratyuvAca zubhAM giram ॥ 19 ॥
Thus requested by the sages, the habitual reciters of the Vedic texts, Sūta spoke auspicious words full of sweet and rational meaning.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 20
सूत उवाच पूजितो ऽनुगृहीतश्च भवद्भिरिति चोदितः ॥ कस्मात्सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम् ॥ २० ॥
sUta uvAca pUjito 'nugRhItazca bhavadbhiriti coditaH ॥ kasmAtsamyaGna vibrUyAM purANamRSipUjitam ॥ 20 ॥
Sūta said:— I have been honoured, blessed and urged by you all. Why shall I not then expound clearly the Purāṇa, held in esteem by the sages.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 21
अभिवंद्य महादेवं देवीं स्कंदं विनायकम् ॥ नंदिनं च तथा व्यासं साक्षात्सत्यवतीसुतम् ॥ २१ ॥
abhivaMdya mahAdevaM devIM skaMdaM vinAyakam ॥ naMdinaM ca tathA vyAsaM sAkSAtsatyavatIsutam ॥ 21 ॥
He offered obeisances to Lord Mahadeva, goddess Skanda and Lord Vinayaka. Nandi and Vyasa were directly the sons of Satyavatī.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 22
वक्ष्यामि परमं पुण्यं पुराणं वेदसंमितम् ॥ शिवज्ञानार्णवं साक्षाद्भक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ २२ ॥
vakSyAmi paramaM puNyaM purANaM vedasaMmitam ॥ zivajJAnArNavaM sAkSAdbhaktimuktiphalapradam ॥ 22 ॥
I shall now describe a most pious Purāṇa compiled in the Vedas. It is the ocean of knowledge of Lord Śiva and directly bestows the fruits of devotional service and liberation.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 23
शब्दार्थन्यायसंयुक्तै रागमार्थैर्विभूषितम् ॥ श्वेतकल्पप्रसंगेन वायुना कथितं पुरा ॥ २३ ॥
zabdArthanyAyasaMyuktai rAgamArthairvibhUSitam ॥ zvetakalpaprasaMgena vAyunA kathitaM purA ॥ 23 ॥
It is embellished with the topics of the Āgamas full of rational meaning. In the context of the Śveta Kalpa it was narrated by Vāyu formerly.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 24
विद्यास्थानानि सर्वाणि पुराणानुक्रमं तथा ॥ तत्पुराणस्य चोत्पत्तिं ब्रुवतो मे निबोधत ॥ २४ ॥
vidyAsthAnAni sarvANi purANAnukramaM tathA ॥ tatpurANasya cotpattiM bruvato me nibodhata ॥ 24 ॥
Understand well even as I narrate the various sacred lores, the due order of the Purāṇas and their origin.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 25
अंगानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः ॥ पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चेताश्चतुर्दश ॥ २५ ॥
aMgAni vedAzcatvAro mImAMsAnyAyavistaraH ॥ purANaM dharmazAstraM ca vidyAzcetAzcaturdaza ॥ 25 ॥
The sacred lore consists of fourteen texts viz., the six Aṅgas, the four Vedas, Mīmāṃsā, Nyāya, Purāṇas and the Dharma Śāstras.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 26
आयुर्वेदो धनुर्वेदो गांधर्वश्चेत्यनुक्रमात् ॥ अर्थशास्त्रं परं तस्माद्विद्या ह्यष्टादश स्मृताः ॥ २६ ॥
Ayurvedo dhanurvedo gAMdharvazcetyanukramAt ॥ arthazAstraM paraM tasmAdvidyA hyaSTAdaza smRtAH ॥ 26 ॥
There are eighteen secular Vidyās—Āyurveda Dhanurveda, Gāndharvaveda etc. ending with Arthaśāstra.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 27
अष्टादशानां विद्यानामेतासां भिन्नवर्त्मनाम् ॥ आदिकर्ता कविस्साक्षाच्छूलपाणिरिति श्रुतिः ॥ २७ ॥
aSTAdazAnAM vidyAnAmetAsAM bhinnavartmanAm ॥ AdikartA kavissAkSAcchUlapANiriti zrutiH ॥ 27 ॥
Śruti mentions that the original exponent and poet of the eighteen Vidyās, each having its own individual path, is the trident-bearing lord himself.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 28
स हि सर्वजगन्नाथः सिसृक्षुरखिलं जगत् ॥ ब्रह्माणं विदधे साक्षात्पुत्रमग्रे सनातनम् ॥ २८ ॥
sa hi sarvajagannAthaH sisRkSurakhilaM jagat ॥ brahmANaM vidadhe sAkSAtputramagre sanAtanam ॥ 28 ॥
Indeed he is the lord of the universe. At the outset, with the desire of creating the universe, he created Brahmā, as his son.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 29
तस्मै प्रथमपुत्राय ब्रह्मणे विश्वयोनये ॥ विद्याश्चेमा ददौ पूर्वं विश्वसृष्ट्यर्थमीश्वरः ॥ २९ ॥
tasmai prathamaputrAya brahmaNe vizvayonaye ॥ vidyAzcemA dadau pUrvaM vizvasRSTyarthamIzvaraH ॥ 29 ॥
To his eldest son Brahmā, the cause of the universe, Śiva gave these lores in the beginning in order to facilitate the creation of the universe.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 30
पालनाय हरिं देवं रक्षाशक्तिं ददौ ततः ॥ मध्यमं तनयं विष्णुं पातारं ब्रह्मणो ऽपि हि ॥ ३० ॥
pAlanAya hariM devaM rakSAzaktiM dadau tataH ॥ madhyamaM tanayaM viSNuM pAtAraM brahmaNo 'pi hi ॥ 30 ॥
He created Viṣṇu for the protection, of even Brahmā himself and endowed him with the power of protection.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 31
लब्धविद्येन विधिना प्रजासृष्टिं वितन्वता ॥ प्रथमं सर्वशास्त्राणां पुराणं ब्रह्मणा स्मृतम्॥ ३१ ॥
labdhavidyena vidhinA prajAsRSTiM vitanvatA ॥ prathamaM sarvazAstrANAM purANaM brahmaNA smRtam॥ 31 ॥
Purāṇa, the first among the Śāstras, was learnt by Brahmā who had acquired the lore and began the creation of the subjects.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 32
अनंतरं तु वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः ॥ प्रवृत्तिस्सर्वशास्त्राणां तन्मुखादभवत्ततः ॥ ३२ ॥
anaMtaraM tu vaktrebhyo vedAstasya vinirgatAH ॥ pravRttissarvazAstrANAM tanmukhAdabhavattataH ॥ 32 ॥
The Vedas came out of his mouths. The Śāstras too had their origin from him.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 33
यदास्य विस्तरं शक्ता नाधिगंतुं प्रजा भुवि ॥ तदा विद्यासमासार्थं विश्वेश्वरनियोगतः ॥ ३३ ॥
yadAsya vistaraM zaktA nAdhigaMtuM prajA bhuvi ॥ tadA vidyAsamAsArthaM vizvezvaraniyogataH ॥ 33 ॥
When people on earth could not understand the details of this universe, Then, by the command of the Lord of the universe, for the purpose of summarizing knowledge.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 34
द्वापरांतेषु विश्वात्मा विष्णुर्विश्वंभरः प्रभुः ॥ व्यासनाम्ना चरत्यस्मिन्नवतीर्य महीतले ॥ ३४ ॥
dvAparAMteSu vizvAtmA viSNurvizvaMbharaH prabhuH ॥ vyAsanAmnA caratyasminnavatIrya mahItale ॥ 34 ॥
At the end of Dvāpara-yuga Lord Viṣṇu, the Supreme Soul of the universe, appeared as Lord Viṣṇu. He descends to this earth and moves about in the name of Vyasa.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 35
एवं व्यस्ताश्च वेदाश्च द्वापरेद्वापरे द्विजाः ॥ निर्मितानि पुराणानि अन्यानि च ततः परम् ॥ ३५ ॥
evaM vyastAzca vedAzca dvAparedvApare dvijAH ॥ nirmitAni purANAni anyAni ca tataH param ॥ 35 ॥
O Brahmins, in every Dvāpara Yuga the Vedas are classified by him. The Purāṇas and other texts are written by him.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 36
स पुनर्द्वापरे चास्मिन्कृष्णद्वैपायनाख्यया ॥ अरण्यामिव हव्याशी सत्यवत्यामजायत ॥ ३६ ॥
sa punardvApare cAsminkRSNadvaipAyanAkhyayA ॥ araNyAmiva havyAzI satyavatyAmajAyata ॥ 36 ॥
In this Dvāpara age he was born of Satyavatī in the name of Kṛṣṇadvaipāyana as fire from Araṇi.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 37
संक्षिप्य स पुनर्वेदांश्चतुर्धा कृतवान्मुनिः ॥ व्यस्तवेदतया लोके वेदव्यास इति श्रुतः ॥ ३७ ॥
saMkSipya sa punarvedAMzcaturdhA kRtavAnmuniH ॥ vyastavedatayA loke vedavyAsa iti zrutaH ॥ 37 ॥
He abridged and classified the Vedas into four groups. He is known as Vedavyāsa.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 38
पुराणानाञ्च संक्षिप्तं चतुर्लक्षप्रमाणतः ॥ अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम् ॥ ३८ ॥
purANAnAJca saMkSiptaM caturlakSapramANataH ॥ adyApi devaloke tacchatakoTipravistaram ॥ 38 ॥
Purāṇas extending to a hundred crore Ślokas were condensed by him into four hundred thousand Ślokas. Even now in the Devaloka they have the original number.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 39
यो विद्याच्चतुरो वेदान् सांगोपणिषदान्द्विजः ॥ न चेत्पुराणं संविद्यान्नैव स स्याद्विचक्षणः ॥ ३९ ॥
yo vidyAccaturo vedAn sAMgopaNiSadAndvijaH ॥ na cetpurANaM saMvidyAnnaiva sa syAdvicakSaNaH ॥ 39 ॥
Even if a brahmin knows the four Vedas with their Aṅgas and the Upaniṣads he is not an expert if he does not know the Purāṇas.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 40
इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत् ॥ बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति ॥ ४० ॥
itihAsapurANAbhyAM vedaM samupabRMhayet ॥ bibhetyalpazrutAdvedo mAmayaM pratariSyati ॥ 40 ॥
The knowledge of the Vedas shall he enlarged by Itihāsa and the Purāṇas. The Vedas are afraid of a man of deficient knowledge thinking “This man will deceive me”.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 41
सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वंतराणि च ॥ वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् ॥ ४१ ॥
sargazca pratisargazca vaMzo manvaMtarANi ca ॥ vaMzAnucaritaM caiva purANaM paJcalakSaNam ॥ 41 ॥
Purāṇas have five characteristics—creation, subsidiary creation, genealogy, manvantaras and the chronological account of kings, these are described in every Purāṇa.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 42
दशधा चाष्टधा चैतत्पुराणमुपदिश्यते ॥ बृहत्सूक्ष्मप्रभेदेन मुनिभिस्तत्त्ववित्तमैः ॥ ४२ ॥
dazadhA cASTadhA caitatpurANamupadizyate ॥ bRhatsUkSmaprabhedena munibhistattvavittamaiH ॥ 42 ॥
The sages reckon ten Purāṇas and eight big Purāṇas.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 43
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा ॥ भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम् ॥ ४३ ॥
brAhmaM pAdmaM vaiSNavaM ca zaivaM bhAgavataM tathA ॥ bhaviSyaM nAradIyaM ca mArkaMDeyamataH param ॥ 43 ॥
Brāhma, Pādma, Vaiṣṇava, Śaiva, Bhāgavata, Bhaviṣya. Nāradīya and Mārkaṇḍeya are the eight big Purāṇas.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 44
आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं लैंगं वाराहमेव च ॥ स्कान्दं च वामनं चैव कौर्म्यं मात्स्यं च गारुडम् ॥ ४४ ॥
AgneyaM brahmavaivartaM laiMgaM vArAhameva ca ॥ skAndaM ca vAmanaM caiva kaurmyaM mAtsyaM ca gAruDam ॥ 44 ॥
The Āgneyā, Brahma-vaivarta, Laṅga and Vārāha are also mentioned. Skanda Vamana Kaurma Matsya and Garuda.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 45
ब्रह्मांडं चेति पुण्यो ऽयं पुराणानामनुक्रमः ॥ तत्र शैवं तुरीयं यच्छार्वं सर्वार्थसाधकम् ॥ ४५ ॥
brahmAMDaM ceti puNyo 'yaM purANAnAmanukramaH ॥ tatra zaivaM turIyaM yacchArvaM sarvArthasAdhakam ॥ 45 ॥
This is the sacred order of the Purāṇas, namely Brahmāṇḍa and Brahmāṇḍa. There is the fourth Shiva which is the Sharva which accomplishes all purposes.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 46
ग्रंथो लक्षप्रमाणं तद्व्यस्तं द्वादशसंहितम् ॥ निर्मितं तच्छिवेनैव तत्र धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ ४६ ॥
graMtho lakSapramANaM tadvyastaM dvAdazasaMhitam ॥ nirmitaM tacchivenaiva tatra dharmaH pratiSThitaH ॥ 46 ॥
It contains a hundred thousand verses. It is divided into twelve Saṃhitās. It is created by Śiva. All sacred rites are mentioned therein.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 47
तदुक्तेनैव धर्मेण शैवास्त्रैवर्णिका नराः ॥ तस्माद्विमुकुतिमन्विच्छञ्च्छिवमेव समाश्रयेत् ॥ ४७ ॥
taduktenaiva dharmeNa zaivAstraivarNikA narAH ॥ tasmAdvimukutimanvicchaJcchivameva samAzrayet ॥ 47 ॥
Men are classified under three castes in accordance with their duties. Hence he who wishes for liberation shall resort to Śiva alone.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 48
तमाश्रित्यैव देवानामपि मुक्तिर्न चान्यथा ॥ ४८ ॥
tamAzrityaiva devAnAmapi muktirna cAnyathA ॥ 48 ॥
Even the gods can attain liberation by resorting to him alone and not otherwise.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 49
यदिदं शैवमाख्यातं पुराणं वेदसंमितम् ॥ तस्य भेदान्समासेन ब्रुवतो मे निबोधत ॥ ४९ ॥
yadidaM zaivamAkhyAtaM purANaM vedasaMmitam ॥ tasya bhedAnsamAsena bruvato me nibodhata ॥ 49 ॥
What I mentioned as the Śivapurāṇa on a par with the Vedas, know its creations as I briefly explain.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 50
विद्येश्वरं तथा रौद्रं वैनायकमनुत्तमम् ॥ औमं मातृपुराणं च रुद्रैकादशकं तथा ॥ ५० ॥
vidyezvaraM tathA raudraM vainAyakamanuttamam ॥ aumaM mAtRpurANaM ca rudraikAdazakaM tathA ॥ 50 ॥
Vidyesvara and Raudra are the excellent Vainayakas. Auma and the Matra Purana and the eleventh Rudra.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 51
कैलासं शतरुद्रं च शतरुद्राख्यमेव च ॥ सहस्रकोटिरुद्राख्यं वायवीयं ततःपरम् ॥ ५१ ॥
kailAsaM zatarudraM ca zatarudrAkhyameva ca ॥ sahasrakoTirudrAkhyaM vAyavIyaM tataHparam ॥ 51 ॥
There are also mountains known as Kailāsa and Śatarudra. Then there is the Vayaviya called Sahasrakoti Rudra.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 52
धर्मसंज्ञं पुराणं चेत्येवं द्वादश संहिताः ॥ विद्येशं दशसाहस्रमुदितं ग्रंथसंख्यया ॥ ५२ ॥
dharmasaMjJaM purANaM cetyevaM dvAdaza saMhitAH ॥ vidyezaM dazasAhasramuditaM graMthasaMkhyayA ॥ 52 ॥
There are twelve saṁhitās known as Dharma and Purāṇas. The Lord of knowledge is mentioned in the number of ten thousand books.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 53
रौद्रं वैनायकं चौमं मातृकाख्यं ततः परम् ॥ प्रत्येकमष्टसाहस्रं त्रयोदशसहस्रकम् ॥ ५३ ॥
raudraM vainAyakaM caumaM mAtRkAkhyaM tataH param ॥ pratyekamaSTasAhasraM trayodazasahasrakam ॥ 53 ॥
Next came Raudra, Vaināyaka, Chauma and Mātrīka. Each of them was eight thousand and thirteen thousand.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 54
रौद्रकादशकाख्यं यत्कैलासं षट्सहस्रकम् ॥ शतरुद्रं त्रिसाहस्रं कोटिरुद्रं ततः परम् ॥ ५४ ॥
raudrakAdazakAkhyaM yatkailAsaM SaTsahasrakam ॥ zatarudraM trisAhasraM koTirudraM tataH param ॥ 54 ॥
There are six thousand mountains known as Raudrakādaśaka. One hundred Rudras, three thousand Rudras and one crore Rudras beyond that.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 55
सहस्रैर्नवभिर्युक्तं सर्वार्थज्ञानसंयुतम् ॥ सहस्रकोटिरुद्राख्यमेकादशसहस्रकम् ॥ ५५ ॥
sahasrairnavabhiryuktaM sarvArthajJAnasaMyutam ॥ sahasrakoTirudrAkhyamekAdazasahasrakam ॥ 55 ॥
It is endowed with nine thousand characters and is endowed with knowledge of all meanings Sahasrakoti Rudrakhya eleven thousand.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 56
चतुस्सहस्रसंख्येयं वायवीयमनुत्तमम् ॥ धर्मसंज्ञं पुराणं यत्तद्द्वादशसहस्रकम् ॥ ५६ ॥
catussahasrasaMkhyeyaM vAyavIyamanuttamam ॥ dharmasaMjJaM purANaM yattaddvAdazasahasrakam ॥ 56 ॥
The wind-god is excellent in number and numbers four thousand The Purana called Dharma is twelve thousand years old.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 57
तदेवं लक्षमुद्दिष्टं शैवं शाखाविभेदतः ॥ पुराणं वेदसारं तद्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ ५७ ॥
tadevaM lakSamuddiSTaM zaivaM zAkhAvibhedataH ॥ purANaM vedasAraM tadbhuktimuktiphalapradam ॥ 57 ॥
Thus Śivapurāṇa contains a hundred thousand verses. This Purāṇa, the essence of the Vedas, yields worldly pleasures and salvation.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 58
व्यासेन तत्तु संक्षिप्तं चतुर्विंशत्सहस्रकम् ॥ शैवन्तत्र पुराणं वै चतुर्थं सप्तसंहितम् ॥ ५८ ॥
vyAsena tattu saMkSiptaM caturviMzatsahasrakam ॥ zaivantatra purANaM vai caturthaM saptasaMhitam ॥ 58 ॥
Śiva Purāṇa the fourth one was abridged into seven Saṃhitās with twenty four thousand verses.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 59
विद्येश्वराख्या तत्राद्या द्वितीया रुद्रसंहिता ॥ तृतीया शतरुद्राख्या कोटिरुद्रा चतुर्थिका ॥ ५९ ॥
vidyezvarAkhyA tatrAdyA dvitIyA rudrasaMhitA ॥ tRtIyA zatarudrAkhyA koTirudrA caturthikA ॥ 59 ॥
The first of these is the Vidyesvara, and the second is the Rudra-saṁhitā. The third is called Shatarudra and the fourth is called Kotirudra.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 60
पञ्चमी कथिता चोमा षष्ठी कैलाससंहिता ॥ सप्तमी वायवीयाख्या सप्तैवं संहिता इह ॥ ६० ॥
paJcamI kathitA comA SaSThI kailAsasaMhitA ॥ saptamI vAyavIyAkhyA saptaivaM saMhitA iha ॥ 60 ॥
The fifth is the Choma and the sixth is the Kailāsa-saṁhitā. The seventh is called Vayaviya and the seventh is thus composed here.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 61
विद्येश्वरं द्विसाहस्रं रौद्रं पञ्चशतायुतम् ॥ त्रिंशत्तथा द्विसाहस्रं सार्धैकशतमीरितम् ॥ ६१ ॥
vidyezvaraM dvisAhasraM raudraM paJcazatAyutam ॥ triMzattathA dvisAhasraM sArdhaikazatamIritam ॥ 61 ॥
The Lord of knowledge is two thousand and the Raudra is five hundred. Thirty and two thousand and one and a half hundred.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 62
शतरुद्रन्तथा कोटिरुद्रं व्योमयुगाधिकम् ॥ द्विसाहस्रं च द्विशतं तथोमं भूसहस्रकम् ॥ ६२ ॥
zatarudrantathA koTirudraM vyomayugAdhikam ॥ dvisAhasraM ca dvizataM tathomaM bhUsahasrakam ॥ 62 ॥
One hundred Rudras and one million Rudras are more numerous than the sky. Two thousand two hundred and one thousand land.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 63
चत्वारिंशत्साष्टशतं कैलासं भूसहस्रकम् ॥ चत्वारिंशच्च द्विशतं वायवीयमतः परम् ॥ ६३ ॥
catvAriMzatsASTazataM kailAsaM bhUsahasrakam ॥ catvAriMzacca dvizataM vAyavIyamataH param ॥ 63 ॥
There are forty-eight hundred Kailāsas and one thousand earths. Forty-two and beyond the Vayaviya.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 64
चतुस्साहस्रसंख्याकमेवं संख्याविभेदतः ॥ श्रुतम्परमपुण्यन्तु पुराणं शिवसंज्ञकम् ॥ ६४ ॥
catussAhasrasaMkhyAkamevaM saMkhyAvibhedataH ॥ zrutamparamapuNyantu purANaM zivasaMjJakam ॥ 64 ॥
Thus the number of the four thousand is different. I have heard the most pious Purana called Shiva.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 65
चतुःसाहस्रकं यत्तु वायवीयमुदीरितम् ॥ तदिदं वर्तयिष्यामि भागद्वयसमन्वितम् ॥ ६५ ॥
catuHsAhasrakaM yattu vAyavIyamudIritam ॥ tadidaM vartayiSyAmi bhAgadvayasamanvitam ॥ 65 ॥
I shall now begin the Vāyavīya containing four thousand verses and consisting of two parts.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 66
नावेदविदुषे वाच्यमिदं शास्त्रमनुत्तमम् ॥ न चैवाश्रद्धधानाय नापुराणविदे तथा ॥ ६६ ॥
nAvedaviduSe vAcyamidaM zAstramanuttamam ॥ na caivAzraddhadhAnAya nApurANavide tathA ॥ 66 ॥
This excellent Śāstra shall not be mentioned to one who is not conversant with the Vedas nor to one who has no faith nor to one who does not know the Purāṇas.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 67
परीक्षिताय शिष्याय धार्मिकायानसूयवे ॥ प्रदेयं शिवभक्ताय शिवधर्मानुसारिणे ॥ ६७ ॥
parIkSitAya ziSyAya dhArmikAyAnasUyave ॥ pradeyaM zivabhaktAya zivadharmAnusAriNe ॥ 67 ॥
It shall be given to a tested virtuous disciple uncontaminated by malice. He shall be a devotee of Śiva and a follower of the Śaiva cult.
Vayaviya-samhita - Chapter 1 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 1 · Verse 68
पुराणसंहिता यस्य प्रसादान्मयि वर्तते ॥ नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे ॥ ६८ ॥
purANasaMhitA yasya prasAdAnmayi vartate ॥ namo bhagavate tasmai vyAsAyAmitatejase ॥ 68 ॥
Obeisance to the holy sage Vyāsa of brilliant splendour whose grace has endowed me with the Purāṇic lore.