मुनय ऊचुः॥ व्यासोत्पत्तिं महाबुद्धे ब्रूहि सूत दयानिधे ॥ कृपया परया स्वामिन्कृतार्थान्निष्कुरु प्रभो ॥ १ ॥

munaya UcuH॥ vyAsotpattiM mahAbuddhe brUhi sUta dayAnidhe ॥ kRpayA parayA svAminkRtArthAnniSkuru prabho ॥ 1 ॥

व्यासस्य जननी प्रोक्ता नाम्ना सत्यवती शुभा ॥ विवाहिता तु सा देवी राज्ञा शन्तनुना किल ॥ २ ॥

vyAsasya jananI proktA nAmnA satyavatI zubhA ॥ vivAhitA tu sA devI rAjJA zantanunA kila ॥ 2 ॥

तस्यां जातो महायोगी कथं व्यासः पराशरात् ॥ सन्देहोऽत्र महाञ्जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति ॥ ३ ॥

tasyAM jAto mahAyogI kathaM vyAsaH parAzarAt ॥ sandeho'tra mahAJjAtastaM bhavAJchettumarhati ॥ 3 ॥

सूत उवाच ॥ एकदा तीर्थयात्रायां व्रजन्योगी पराशरः ॥ यदृच्छया गतो रम्यं यमुनायास्तटं शुभम् ॥ ४ ॥

sUta uvAca ॥ ekadA tIrthayAtrAyAM vrajanyogI parAzaraH ॥ yadRcchayA gato ramyaM yamunAyAstaTaM zubham ॥ 4 ॥

निषादमाह धर्मात्मा कुर्वन्तं भोजनन्तदा ॥ नयस्व यमुनापारं जलयानेन मामरम् ॥ ५ ॥

niSAdamAha dharmAtmA kurvantaM bhojanantadA ॥ nayasva yamunApAraM jalayAnena mAmaram ॥ 5 ॥

इत्युक्तो मुनिना तेन निषादस्स्वसुतां जगौ ॥ मत्स्यगन्धाममुं बाले पारं नावा नय द्रुतम् ॥ ६ ॥

ityukto muninA tena niSAdassvasutAM jagau ॥ matsyagandhAmamuM bAle pAraM nAvA naya drutam ॥ 6 ॥

तापसोऽयं महाभागे दृश्यन्तीगर्भसंभवः ॥ तितीर्षुरस्ति मर्धाब्धिश्चतुराम्नायपारगः॥ ७॥

tApaso'yaM mahAbhAge dRzyantIgarbhasaMbhavaH ॥ titIrSurasti mardhAbdhizcaturAmnAyapAragaH॥ 7॥

इति विज्ञापिता पित्रा मत्स्यगन्धा महामुनिम्॥ संवाहयति नौकायामासीनं सूर्य्यरोचिषम् ॥ ८ ॥

iti vijJApitA pitrA matsyagandhA mahAmunim॥ saMvAhayati naukAyAmAsInaM sUryyarociSam ॥ 8 ॥

कालयोगान्महायोगी तस्यां कामातुरोऽभवत् ॥ दृष्ट्वा योऽप्सरसां रूपं न कदापि विमोहितः ॥ ९ ॥

kAlayogAnmahAyogI tasyAM kAmAturo'bhavat ॥ dRSTvA yo'psarasAM rUpaM na kadApi vimohitaH ॥ 9 ॥

ग्रहीतुकामः स मुनिर्दाशकन्यां मनोहराम् ॥ दक्षिणेन करेणैतामस्पृशद्दक्षिणे करे॥ १०॥

grahItukAmaH sa munirdAzakanyAM manoharAm ॥ dakSiNena kareNaitAmaspRzaddakSiNe kare॥ 10॥

तमुवाच विशालाक्षीं वचनं स्मितपूर्वकम् ॥ किमिदं क्रियये कर्म वाचंयम विगर्हितम् ॥ ११॥

tamuvAca vizAlAkSIM vacanaM smitapUrvakam ॥ kimidaM kriyaye karma vAcaMyama vigarhitam ॥ 11॥

वसिष्ठस्य कुले रम्ये त्वं जातोऽसि महामते ॥ निषादजा त्वहम्ब्रह्मन्कथं संगो घटेत नौ ॥ १२ ॥

vasiSThasya kule ramye tvaM jAto'si mahAmate ॥ niSAdajA tvahambrahmankathaM saMgo ghaTeta nau ॥ 12 ॥

दुर्लभं मानुषं जन्म ब्राह्मणत्वं विशेषतः ॥ तत्रापि तापसत्वं च दुर्लभं मुनिसत्तम ॥ १३ ॥

durlabhaM mAnuSaM janma brAhmaNatvaM vizeSataH ॥ tatrApi tApasatvaM ca durlabhaM munisattama ॥ 13 ॥

विद्यया वपुषा वाचा कुलशीलेन चान्वितः ॥ कामबाणवशं यातो महदाश्चर्यमत्र हि ॥ १४ ॥

vidyayA vapuSA vAcA kulazIlena cAnvitaH ॥ kAmabANavazaM yAto mahadAzcaryamatra hi ॥ 14 ॥

प्रवृत्तमप्यसत्कर्म कर्तुमेनं न कोऽपि ह ॥ भुवि वारयितुं शक्तः शापभीत्यास्य योगिनः ॥ १५ ॥

pravRttamapyasatkarma kartumenaM na ko'pi ha ॥ bhuvi vArayituM zaktaH zApabhItyAsya yoginaH ॥ 15 ॥

इति संचिन्त्य हृदये निजगाद महामुनिम् ॥ तावद्धैर्यं कुरु स्वामिन्यावत्त्वां पारयामि न॥ १६॥

iti saMcintya hRdaye nijagAda mahAmunim ॥ tAvaddhairyaM kuru svAminyAvattvAM pArayAmi na॥ 16॥

इति श्रुत्वा वचस्तस्या योगिराजः पराशरः ॥ तत्याज पाणिं तरसा सिन्धोः पारं गतः पुनः ॥ १७ ॥

iti zrutvA vacastasyA yogirAjaH parAzaraH ॥ tatyAja pANiM tarasA sindhoH pAraM gataH punaH ॥ 17 ॥

पुनर्जग्राह तां बालां मुनिं कामप्रपीडितः ॥ कंपमाना तु सा बाला तमुवाच दयानिधिम् ॥ १८ ॥

punarjagrAha tAM bAlAM muniM kAmaprapIDitaH ॥ kaMpamAnA tu sA bAlA tamuvAca dayAnidhim ॥ 18 ॥

दुर्गन्धाहं मुनिश्रेष्ठ कृष्णवर्णा निषादजा ॥ भवांस्तु परमोदारविचारो योगिसत्तमः ॥ १९ ॥

durgandhAhaM munizreSTha kRSNavarNA niSAdajA ॥ bhavAMstu paramodAravicAro yogisattamaH ॥ 19 ॥

नावयोर्घटते सङ्गो काचकांचनयोरिव ॥ तुल्यजात्याकृतिकयोः संगः सौख्यप्रदो भवेत् ॥ २० ॥

nAvayorghaTate saGgo kAcakAMcanayoriva ॥ tulyajAtyAkRtikayoH saMgaH saukhyaprado bhavet ॥ 20 ॥

इत्युक्तेन तया तेन क्षणमात्रेण कामिनी ॥ कृता योजनगंधा तु रम्यरूपा मनोरमा ॥ २१ ॥

ityuktena tayA tena kSaNamAtreNa kAminI ॥ kRtA yojanagaMdhA tu ramyarUpA manoramA ॥ 21 ॥

पुनर्जग्राह तां बालां स मुनिः कामपीडितः ॥ ग्रहीतुकामं तं दृष्ट्वा पुनः प्रोवाच वासवी ॥ २२ ॥

punarjagrAha tAM bAlAM sa muniH kAmapIDitaH ॥ grahItukAmaM taM dRSTvA punaH provAca vAsavI ॥ 22 ॥

रात्रौ व्यवायः कर्तव्यो न दिवेति श्रुतिर्जगौ॥ दिवासंगे महान्दोषो निन्दा चापि दुरासदा ॥ २३ ॥

rAtrau vyavAyaH kartavyo na diveti zrutirjagau॥ divAsaMge mahAndoSo nindA cApi durAsadA ॥ 23 ॥

तस्मात्तावत्प्रतीक्षस्व यावद्भवति यामिनी ॥ पश्यन्ति मानवाश्चात्र पिता मे च तटे स्थितः ॥ २४ ॥

tasmAttAvatpratIkSasva yAvadbhavati yAminI ॥ pazyanti mAnavAzcAtra pitA me ca taTe sthitaH ॥ 24 ॥

तयोक्तमिदमाकर्ण्य वचनं मुनिपुंगवः ॥ नीहारं कल्पयामास सद्यः पुण्यबलेन वै ॥ २५ ॥

tayoktamidamAkarNya vacanaM munipuMgavaH ॥ nIhAraM kalpayAmAsa sadyaH puNyabalena vai ॥ 25 ॥

नीहारे च समुत्पन्ने तमसा रात्रिसंनिभे ॥ व्यवायचकिता बाला पुनः प्रोवाच तम्मुनिम् ॥ २६ ॥

nIhAre ca samutpanne tamasA rAtrisaMnibhe ॥ vyavAyacakitA bAlA punaH provAca tammunim ॥ 26 ॥

योगिन्नमोघवीर्य्यस्त्वं भुक्त्वा गन्तासि मां यदि ॥ सगर्भा स्यां तदा स्वामिन्का गतिर्मे भवेदिति ॥ २७ ॥

yoginnamoghavIryyastvaM bhuktvA gantAsi mAM yadi ॥ sagarbhA syAM tadA svAminkA gatirme bhavediti ॥ 27 ॥

कन्याव्रतं महाबुद्धे मम नष्टं भविष्यति ॥ हसिष्यति तदा लोकाः पितरं किं ब्रवीम्यहम् ॥ २८॥

kanyAvrataM mahAbuddhe mama naSTaM bhaviSyati ॥ hasiSyati tadA lokAH pitaraM kiM bravImyaham ॥ 28॥

॥ पराशर उवाच ॥ रम बाले मया सार्द्धं स्वच्छन्दं कामजै रसैः॥ स्वीयाभिलाषमाख्याहि पूरयाम्यधुना प्रिये ॥ २९ ॥

॥ parAzara uvAca ॥ rama bAle mayA sArddhaM svacchandaM kAmajai rasaiH॥ svIyAbhilASamAkhyAhi pUrayAmyadhunA priye ॥ 29 ॥

मदाज्ञासत्यकरणान्नाम्ना सत्यवती भव ॥ वन्दनीया तथाशेषैर्योगिभिस्त्रिदशैरपि ॥ ३० ॥

madAjJAsatyakaraNAnnAmnA satyavatI bhava ॥ vandanIyA tathAzeSairyogibhistridazairapi ॥ 30 ॥

सत्यवत्युवाच ॥ जानते न पिता माता न वान्ये भुवि मानवाः ॥ कन्याधर्मो न मे हन्याद्यदि स्वीकुरु मान्तदा ॥ ३१॥

satyavatyuvAca ॥ jAnate na pitA mAtA na vAnye bhuvi mAnavAH ॥ kanyAdharmo na me hanyAdyadi svIkuru mAntadA ॥ 31॥

पुत्रश्च त्वत्समो नाथ भवेदद्भुतशक्तिमान् ॥ सौगन्ध्यं सर्वदांगे मे तारुण्यं च नवंनवम् ॥ ३२ ॥

putrazca tvatsamo nAtha bhavedadbhutazaktimAn ॥ saugandhyaM sarvadAMge me tAruNyaM ca navaMnavam ॥ 32 ॥

पराशर उवाच ॥ शृणु प्रिये तवाभीष्टं सर्वं पूर्णं भविष्यति ॥ विष्ण्वंशसंभवः पुत्रो भविता ते महायशाः ॥ ३३ ॥

parAzara uvAca ॥ zRNu priye tavAbhISTaM sarvaM pUrNaM bhaviSyati ॥ viSNvaMzasaMbhavaH putro bhavitA te mahAyazAH ॥ 33 ॥

किंचिद्वै कारणं विद्धि यतोऽहं कामपीडितः॥ दृष्ट्वा चाप्सरसारूपं नामुह्यन्मे नमः क्वचित् ॥ ३४॥

kiMcidvai kAraNaM viddhi yato'haM kAmapIDitaH॥ dRSTvA cApsarasArUpaM nAmuhyanme namaH kvacit ॥ 34॥

मीनगन्धां समालक्ष्य त्वां मोहवशगोऽभवम् ॥ न बाले भालपट्टस्थो ब्रह्मलेखोऽन्यथा भवेत्॥ ३५॥

mInagandhAM samAlakSya tvAM mohavazago'bhavam ॥ na bAle bhAlapaTTastho brahmalekho'nyathA bhavet॥ 35॥

पुराणकर्ता पुत्रस्ते वेदशाखाविभागकृत्॥ भविष्यति वरारोहे ख्यातकीर्तिर्जगत्त्रये॥ ३६॥

purANakartA putraste vedazAkhAvibhAgakRt॥ bhaviSyati varArohe khyAtakIrtirjagattraye॥ 36॥

इत्युक्त्वा तां सुरम्याङ्गीं भुक्त्वा योगविशारदः ॥ वव्राज शीघ्रं यमुनाजले स्नात्वा महामुने ॥ ३७ ॥

ityuktvA tAM suramyAGgIM bhuktvA yogavizAradaH ॥ vavrAja zIghraM yamunAjale snAtvA mahAmune ॥ 37 ॥

सापि गर्भं दधाराशु द्वादशात्मसमप्रभम् ॥ असूत सूर्य्यजाद्वीपे कामदेवमिवात्मजम् ॥ ३८ ॥

sApi garbhaM dadhArAzu dvAdazAtmasamaprabham ॥ asUta sUryyajAdvIpe kAmadevamivAtmajam ॥ 38 ॥

वामे कमण्डलुं बिभ्रद्दक्षिणे दण्डमुत्तमम् ॥ पिशंगीभिर्जटाभिश्च राजितो महसां चयः॥ ३९॥

vAme kamaNDaluM bibhraddakSiNe daNDamuttamam ॥ pizaMgIbhirjaTAbhizca rAjito mahasAM cayaH॥ 39॥

जातमात्रस्तु तेजस्वी मातरं प्रत्यभाषत ॥ गच्छ मातर्यथाकामं गच्छाम्यहमतः परम् ॥ ४०॥

jAtamAtrastu tejasvI mAtaraM pratyabhASata ॥ gaccha mAtaryathAkAmaM gacchAmyahamataH param ॥ 40॥

मातर्यदा भवेत्कार्यं तव किंचिद्धृदीप्सितम्॥ संस्मृतश्चागमिष्यामि त्वदिच्छापूर्तिहेतवे ॥ ४१॥

mAtaryadA bhavetkAryaM tava kiMciddhRdIpsitam॥ saMsmRtazcAgamiSyAmi tvadicchApUrtihetave ॥ 41॥

इत्युक्त्वा मातृचरणावभिवाद्य तपोनिधिः ॥ जगाम च तपः कर्त्तुं तीर्थं पापविशोधनम् ॥ ४२ ॥

ityuktvA mAtRcaraNAvabhivAdya taponidhiH ॥ jagAma ca tapaH karttuM tIrthaM pApavizodhanam ॥ 42 ॥

सापि पित्रन्तिकं याता पुत्रस्नेहाकुला सती ॥ स्मरन्ती चरितं सूनोर्वर्णयन्ती स्वभाग्यकम् ॥ ४३ ॥

sApi pitrantikaM yAtA putrasnehAkulA satI ॥ smarantI caritaM sUnorvarNayantI svabhAgyakam ॥ 43 ॥

द्वीपे जातो यतो बालस्तेन द्वैपायनोऽभवत् ॥ वेदशाखाविभजनाद्वेदव्यासः प्रकीर्तितः ॥ ४४ ॥

dvIpe jAto yato bAlastena dvaipAyano'bhavat ॥ vedazAkhAvibhajanAdvedavyAsaH prakIrtitaH ॥ 44 ॥

तीर्थराजं प्रथमतो धर्मकामार्थ मोक्षदम् ॥ नैमिषं च कुरुक्षेत्रं गङ्गाद्वारमवन्तिकाम् ॥ ४५ ॥

tIrtharAjaM prathamato dharmakAmArtha mokSadam ॥ naimiSaM ca kurukSetraM gaGgAdvAramavantikAm ॥ 45 ॥

अयोध्यां मथुरां चैव द्वारकाममरावतीम् ॥ सरस्वतीं सिंधुसङ्गं गंगा सागरसंगमम् ॥ ४६॥

ayodhyAM mathurAM caiva dvArakAmamarAvatIm ॥ sarasvatIM siMdhusaGgaM gaMgA sAgarasaMgamam ॥ 46॥

काञ्चीं च त्र्यम्बकं चापि सप्तगोदावरीतटम्॥ कालञ्जरं प्रभासं च तथा बदरिकाश्रमम् ॥ ४७ ॥

kAJcIM ca tryambakaM cApi saptagodAvarItaTam॥ kAlaJjaraM prabhAsaM ca tathA badarikAzramam ॥ 47 ॥

महालयन्तथोंकारक्षेत्रं वै पुरुषोत्तमम् ॥ गोकर्णं भृगुकच्छं च भृगुतुंगं च पुष्करम् ॥ ४८ ॥

mahAlayantathoMkArakSetraM vai puruSottamam ॥ gokarNaM bhRgukacchaM ca bhRgutuMgaM ca puSkaram ॥ 48 ॥

श्रीपर्वतादितीर्थानि धारातीर्थं तथैव च ॥ गत्वावगाह्य विधिना चचार परमन्तपः॥ ४९॥

zrIparvatAditIrthAni dhArAtIrthaM tathaiva ca ॥ gatvAvagAhya vidhinA cacAra paramantapaH॥ 49॥

एवन्तीर्थान्यनेकानि नानादेशस्थितानि ह॥ पर्य्यटन्कालिकासूनुः प्रापद्वाराणसीम्पुरीम्॥ ५०॥

evantIrthAnyanekAni nAnAdezasthitAni ha॥ paryyaTankAlikAsUnuH prApadvArANasImpurIm॥ 50॥

यत्र विश्वेश्वरः साक्षादन्नपूर्णा महेश्वरी ॥ भक्तानाममृतन्दातुं विराजेते कृपानिधी ॥ ५१ ॥

yatra vizvezvaraH sAkSAdannapUrNA mahezvarI ॥ bhaktAnAmamRtandAtuM virAjete kRpAnidhI ॥ 51 ॥

प्राप्य वाराणसीतीर्थं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् ॥ कोटिजन्मार्जितं पापं तत्याज स मुनीश्वरः ॥ ५२ ॥

prApya vArANasItIrthaM dRSTvAtha maNikarNikAm ॥ koTijanmArjitaM pApaM tatyAja sa munIzvaraH ॥ 52 ॥

दृष्ट्वा लिंगानि सर्वाणि विश्वेशप्रमुखानि च ॥ स्नात्वा सर्वेषु कुण्डेषु वापीकूपसरस्सु च ॥ ५३ ॥

dRSTvA liMgAni sarvANi vizvezapramukhAni ca ॥ snAtvA sarveSu kuNDeSu vApIkUpasarassu ca ॥ 53 ॥

नत्वा विनायकान्सर्वान्गौरीः सर्वाः प्रणम्य च ॥ सम्पूज्य कालराजं च भैरवं पापभक्षणम् ॥ ५४॥

natvA vinAyakAnsarvAngaurIH sarvAH praNamya ca ॥ sampUjya kAlarAjaM ca bhairavaM pApabhakSaNam ॥ 54॥

दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः ॥ आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च ॥ ५५ ॥

daNDanAyakamukhyAMzca gaNAnstutvA prayatnataH ॥ AdikezavamukhyAMzca kezavAnparitoSya ca ॥ 55 ॥

लोलार्कमुख्यसूर्यांश्च प्रणम्य च पुनःपुनः ॥ कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतन्द्रितः ॥ ५६ ॥

lolArkamukhyasUryAMzca praNamya ca punaHpunaH ॥ kRtvA piNDapradAnAni sarvatIrtheSvatandritaH ॥ 56 ॥

स्थापयामास पुण्यात्मा लिंगं व्यासेश्वराभिधम् ॥ यद्दर्शनाद्भवेद्विप्र नरो विद्यासु वाक्पतिः ॥ ५७॥

sthApayAmAsa puNyAtmA liMgaM vyAsezvarAbhidham ॥ yaddarzanAdbhavedvipra naro vidyAsu vAkpatiH ॥ 57॥

लिंगान्यभ्यर्च्य विश्वेशप्रमुखानि सुभक्तितः ॥ असकृच्चिन्तयामास किं लिगं क्षिप्रसिद्धिदम् ॥ ५८॥

liMgAnyabhyarcya vizvezapramukhAni subhaktitaH ॥ asakRccintayAmAsa kiM ligaM kSiprasiddhidam ॥ 58॥

यमाराध्य महादेवं विद्याः सर्वा लभेमहि ॥ पुराणकर्तृताशक्तिर्ममास्तु यदनुग्रहात् ॥ ५९॥

yamArAdhya mahAdevaM vidyAH sarvA labhemahi ॥ purANakartRtAzaktirmamAstu yadanugrahAt ॥ 59॥

श्रीदमोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु ॥ केदारेशन्तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम् ॥ ६०॥

zrIdamoMkAranAthaM vA kRttivAsezvaraM kimu ॥ kedArezantu kAmezaM candrezaM vA trilocanam ॥ 60॥

कालेशं वृद्धकालेशं कालशेश्वरमेव वा॥ ज्येष्ठेशं जम्बुकेशं वा जैगीषव्येश्वरन्तु वा ॥ ६१ ॥

kAlezaM vRddhakAlezaM kAlazezvarameva vA॥ jyeSThezaM jambukezaM vA jaigISavyezvarantu vA ॥ 61 ॥

दशाश्वमेधमीशानं द्रुमिचण्डेशमेव वा ॥ दृक्केशं गरुडेशं वा गोकर्णेशं गणेश्वरम् ॥ ६२॥

dazAzvamedhamIzAnaM drumicaNDezameva vA ॥ dRkkezaM garuDezaM vA gokarNezaM gaNezvaram ॥ 62॥

प्रसन्नवदनेशं वा धर्म्मेशं तारकेश्वरम् ॥ नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम् ॥ ६३॥

prasannavadanezaM vA dharmmezaM tArakezvaram ॥ nandikezaM nivAsezaM patrIzaM prItikezvaram ॥ 63॥

पर्वतेशं पशुपतिं हाटकेश्वरमेव वा ॥ बृहस्पतीश्वरं वाथ तिलभाण्डेशमेव वा ॥ ६४॥

parvatezaM pazupatiM hATakezvarameva vA ॥ bRhaspatIzvaraM vAtha tilabhANDezameva vA ॥ 64॥

भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा ॥ मरुतेशन्तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम् ॥ ६५॥

bhArabhUtezvaraM kiM vA mahAlakSmIzvaraM tu vA ॥ marutezantu mokSezaM gaMgezaM narmadezvaram ॥ 65॥

कृष्णेशं परमेशानं रत्नेश्वरमथापि वा ॥ यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम् ॥ ६६॥

kRSNezaM paramezAnaM ratnezvaramathApi vA ॥ yAmunezaM lAMgalIzaM zrImadvizvezvaraM vibhum ॥ 66॥

अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव वा ॥ व्याघ्रेश्वरं वराहेशं विद्येश्वरमथापि वा ॥ ६७ ॥

avimuktezvaraM vAtha vizAlAkSIzameva vA ॥ vyAghrezvaraM varAhezaM vidyezvaramathApi vA ॥ 67 ॥

वरुणेशं विधीशं वा हरिकेशेश्वरन्तु वा ॥ भवानीशं कपर्द्दीशं कन्दुकेश मजेश्वरम् ॥ ६८ ॥

varuNezaM vidhIzaM vA harikezezvarantu vA ॥ bhavAnIzaM kaparddIzaM kandukeza majezvaram ॥ 68 ॥

विश्वकर्मेश्वरं वाथ वीरेश्वरमथापि वा ॥ नादेशं कपिलेशं च भुवनेश्वरमेव वा ॥ ६९॥

vizvakarmezvaraM vAtha vIrezvaramathApi vA ॥ nAdezaM kapilezaM ca bhuvanezvarameva vA ॥ 69॥

बाष्कुलीशं महादेवं सिद्धीश्वरमथापि वा ॥ विश्वेदेवेश्वरं वीरभद्रेशं भैरवेश्वरम् ॥ ७० ॥

bASkulIzaM mahAdevaM siddhIzvaramathApi vA ॥ vizvedevezvaraM vIrabhadrezaM bhairavezvaram ॥ 70 ॥

अमृतेशं सतीशं वा पार्वतीश्वरमेव वा ॥ सिद्धेश्वरं मतंगेशं भूतीश्वरमथापि वा ॥ ७१॥

amRtezaM satIzaM vA pArvatIzvarameva vA ॥ siddhezvaraM mataMgezaM bhUtIzvaramathApi vA ॥ 71॥

आषाढीशं प्रकामेशं कोटिरुद्रेश्वरन्तथा ॥ मदालसेश्वरं चैव तिलपर्णेश्वरं किमु॥ ७२ ॥

ASADhIzaM prakAmezaM koTirudrezvarantathA ॥ madAlasezvaraM caiva tilaparNezvaraM kimu॥ 72 ॥

किं वा हिरण्यगर्भेशं किं वा श्रीमध्यमेश्वरम् ॥ इत्यादिकोटिलिंगानां मध्येऽहं किमुपाश्रये ॥ ७३॥

kiM vA hiraNyagarbhezaM kiM vA zrImadhyamezvaram ॥ ityAdikoTiliMgAnAM madhye'haM kimupAzraye ॥ 73॥

इति चिन्तातुरो व्यासः शिवभक्तिरतात्मवान्॥ क्षणं विचारयामास ध्यानसुस्थिरचेतसा ॥ ७४ ॥

iti cintAturo vyAsaH zivabhaktiratAtmavAn॥ kSaNaM vicArayAmAsa dhyAnasusthiracetasA ॥ 74 ॥

आज्ञातं विस्मृतं तावन्निष्पन्नो मे मनोरथः ॥ सिद्धैः संपूजितं लिंगं धर्म्मकामार्थमोक्षदम् ॥ ७५ ॥

AjJAtaM vismRtaM tAvanniSpanno me manorathaH ॥ siddhaiH saMpUjitaM liMgaM dharmmakAmArthamokSadam ॥ 75 ॥

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य चेतो निर्मलतामियात् ॥ उद्धाटितं सदैवास्ति द्वारं स्वर्गस्य यत्र हि ॥ ७६ ॥

darzanAtsparzanAdyasya ceto nirmalatAmiyAt ॥ uddhATitaM sadaivAsti dvAraM svargasya yatra hi ॥ 76 ॥

अविमुक्ते महाक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे हि तत्परम् ॥ यत्रास्ते परमं लिंगं मध्यमेश्वरसंज्ञकम् ॥ ७७ ॥

avimukte mahAkSetre siddhakSetre hi tatparam ॥ yatrAste paramaM liMgaM madhyamezvarasaMjJakam ॥ 77 ॥

न मध्यमेश्वरादन्यल्लिंगं काश्यां हि विद्यते ॥ यद्दर्शनार्थमायान्ति देवाः पर्वणिपर्वणि ॥ ७८॥

na madhyamezvarAdanyalliMgaM kAzyAM hi vidyate ॥ yaddarzanArthamAyAnti devAH parvaNiparvaNi ॥ 78॥

अतः सेव्यो महादेवो मध्यमेश्वरसंज्ञकः ॥ अस्याराधनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः ॥ ७९॥

ataH sevyo mahAdevo madhyamezvarasaMjJakaH ॥ asyArAdhanato viprA bahavaH siddhimAgatAH ॥ 79॥

यः प्रधानतया काश्या मध्ये तिष्ठति शङ्करः ॥ स्वपुरीजन सौख्यार्थमतोऽसौ मध्यमेश्वरः॥ ८०॥

yaH pradhAnatayA kAzyA madhye tiSThati zaGkaraH ॥ svapurIjana saukhyArthamato'sau madhyamezvaraH॥ 80॥

तुम्बुरुर्नाम गंधर्वो देवर्षिर्नारदस्तथा॥ अमुमाराध्य संपन्नो गानविद्याविशारदौ॥ ८१॥

tumbururnAma gaMdharvo devarSirnAradastathA॥ amumArAdhya saMpanno gAnavidyAvizAradau॥ 81॥

अमुमेव समाराध्य विष्णुर्मोक्षप्रदोऽभवत्॥ ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्रष्टृपालकहारकाः ॥ ८२॥

amumeva samArAdhya viSNurmokSaprado'bhavat॥ brahmA viSNuzca rudrazca sraSTRpAlakahArakAH ॥ 82॥

धनाधीशः कुबेरोऽपि वामदेवो हि शैवराट्॥ खट्वांगो नाम भूपालोऽनपत्योऽपत्यवानभूत्॥ ८३॥

dhanAdhIzaH kubero'pi vAmadevo hi zaivarAT॥ khaTvAMgo nAma bhUpAlo'napatyo'patyavAnabhUt॥ 83॥

अप्सराश्चन्द्रभामाख्या नृत्यन्ती निजभावतः ॥ सदेहा कोकिलालापा लिंगमध्ये लयं गता ॥ ८४॥

apsarAzcandrabhAmAkhyA nRtyantI nijabhAvataH ॥ sadehA kokilAlApA liMgamadhye layaM gatA ॥ 84॥

श्रीकरो गोपिकासूनुः सेविता मध्यमेश्वरम् ॥ गाणपत्यं समालेभे शिवस्य करुणात्मनः ॥ ८५॥

zrIkaro gopikAsUnuH sevitA madhyamezvaram ॥ gANapatyaM samAlebhe zivasya karuNAtmanaH ॥ 85॥

भार्गवो गीष्पतिश्चोभौ देवौ दैत्यसुरार्चितौ॥ विद्यापारंगमौ जातौ प्रसादान्मध्यमेशितुः ॥ ८६ ॥

bhArgavo gISpatizcobhau devau daityasurArcitau॥ vidyApAraMgamau jAtau prasAdAnmadhyamezituH ॥ 86 ॥

अहमप्यत्र संपूज्य मध्यमेश्वरमीश्वरम् ॥ पुराणकर्तृताशक्तिं प्राप्स्यामि तरसा धुवम् ॥ ८७ ॥

ahamapyatra saMpUjya madhyamezvaramIzvaram ॥ purANakartRtAzaktiM prApsyAmi tarasA dhuvam ॥ 87 ॥

इति कृत्वा मतिं धीरो व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ भागीरथ्यम्भसि स्नात्वा जग्राह नियमं व्रती ॥ ८८॥

iti kRtvA matiM dhIro vyAsaH satyavatIsutaH ॥ bhAgIrathyambhasi snAtvA jagrAha niyamaM vratI ॥ 88॥

क्वचित्पर्णाशनो भूत्त्वा फलशाकाशनः क्वचित् ॥ वातभुग्जलभुक्क्वापि क्वचिन्निरशनव्रती ॥ ८९ ॥

kvacitparNAzano bhUttvA phalazAkAzanaH kvacit ॥ vAtabhugjalabhukkvApi kvacinnirazanavratI ॥ 89 ॥

इत्यादि नियमैर्योगी त्रिकालं मध्यमेश्वरम् ॥ पूजयामास धर्म्मात्मा नानावृक्षोद्भवैः फलैः ॥ ९०॥

ityAdi niyamairyogI trikAlaM madhyamezvaram ॥ pUjayAmAsa dharmmAtmA nAnAvRkSodbhavaiH phalaiH ॥ 90॥

इत्थं बहुतिथे काले व्यतीते कालिकासुतः ॥ स्नात्वा त्रिपथगातोये यावदायाति स प्रगे ॥ ९१ ॥

itthaM bahutithe kAle vyatIte kAlikAsutaH ॥ snAtvA tripathagAtoye yAvadAyAti sa prage ॥ 91 ॥

मध्यमेश्वरमीशानं भक्ताभीष्टवरप्रदम् ॥ तावद्ददर्श पुण्यात्मा मध्येलिंगं महेश्वरम् ॥ ९२ ॥

madhyamezvaramIzAnaM bhaktAbhISTavarapradam ॥ tAvaddadarza puNyAtmA madhyeliMgaM mahezvaram ॥ 92 ॥

उमाभूषितवामांगं व्याघ्रचर्म्मोत्तरीयकम्॥ जटाजूटचलद्गंगातरंगैश्चारुविग्रहम्॥ ९३॥

umAbhUSitavAmAMgaM vyAghracarmmottarIyakam॥ jaTAjUTacaladgaMgAtaraMgaizcAruvigraham॥ 93॥

लसच्छारदबालेन्दुचन्द्रिकाचन्दितालकम् ॥ भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कर्पूरार्जुनविग्रहम् ॥ ९४ ॥

lasacchAradabAlenducandrikAcanditAlakam ॥ bhasmoddhUlitasarvAGgaM karpUrArjunavigraham ॥ 94 ॥

कर्णान्तायतनेत्रं च विद्रुमारुणदच्छदम् ॥ पंचवर्षाकृति बालं बालकोचितभूषणम् ॥ ९५॥

karNAntAyatanetraM ca vidrumAruNadacchadam ॥ paMcavarSAkRti bAlaM bAlakocitabhUSaNam ॥ 95॥

दधानं कोटिकन्दर्प्पदर्पहानि तनुद्युतिम् ॥ नग्रं प्रहसितास्याब्जं गायन्तं साम लीलया ॥ ९६ ॥

dadhAnaM koTikandarppadarpahAni tanudyutim ॥ nagraM prahasitAsyAbjaM gAyantaM sAma lIlayA ॥ 96 ॥

करुणापारपाथोधिं भक्तवत्सलनामकम् ॥ आशुतोषमुमाकान्तं प्रसादसुमुखं हरम् ॥ ९७ ॥

karuNApArapAthodhiM bhaktavatsalanAmakam ॥ AzutoSamumAkAntaM prasAdasumukhaM haram ॥ 97 ॥

समालोक्य स्तुतिं चक्रे प्रेमगद्गया गिरा ॥ योगीनामप्यगम्यन्तं दीनबन्धुं चिदात्मकम् ॥ ९८ ॥

samAlokya stutiM cakre premagadgayA girA ॥ yogInAmapyagamyantaM dInabandhuM cidAtmakam ॥ 98 ॥

वेदव्यास उवाच ॥ देवदेव महाभाग शरणागतवत्सल॥ वाङ्मनः कर्मदुष्पाप योगिनामप्यगोचर ॥ ९९॥

vedavyAsa uvAca ॥ devadeva mahAbhAga zaraNAgatavatsala॥ vAGmanaH karmaduSpApa yoginAmapyagocara ॥ 99॥

महिमानं न ते वेदा विदामासुरुमापते ॥ त्वमेव जगतः कर्ता धर्ता हर्ता तथैव च ॥ १००॥

mahimAnaM na te vedA vidAmAsurumApate ॥ tvameva jagataH kartA dhartA hartA tathaiva ca ॥ 100॥

त्वमाद्यः सर्वदेवानां सच्चिदानंद ईश्वरः ॥ नामगोत्रे न वा ते स्तः सर्वज्ञोऽसि सदाशिव॥ १०१॥

tvamAdyaH sarvadevAnAM saccidAnaMda IzvaraH ॥ nAmagotre na vA te staH sarvajJo'si sadAziva॥ 101॥

त्वमेव परमं ब्रह्म मायापाशनिवर्तकः॥ गुणत्रयैर्न लिप्तस्त्वं पद्मपत्रमिवांभसा॥ १०२॥

tvameva paramaM brahma mAyApAzanivartakaH॥ guNatrayairna liptastvaM padmapatramivAMbhasA॥ 102॥

न ते जन्म न वा शीलं न देशो न कुलं च ते॥ इत्थं भूतोपीश्वरत्वं त्रिलोक्याः काममावहे॥ १०३॥

na te janma na vA zIlaM na dezo na kulaM ca te॥ itthaM bhUtopIzvaratvaM trilokyAH kAmamAvahe॥ 103॥

न च ब्रह्मा न लक्ष्मीशो न च सेन्द्रा दिवौकसः॥ न योगीन्द्रा विदुस्तत्त्वं यस्य तं त्वामुपास्महे॥ १०४॥

na ca brahmA na lakSmIzo na ca sendrA divaukasaH॥ na yogIndrA vidustattvaM yasya taM tvAmupAsmahe॥ 104॥

त्वत्तः सर्वं त्वं हि सर्वं गौरीशस्त्वं पुरान्तकः॥ त्वं बालस्त्वं युवा वृद्धस्तं त्वां हृदि युनज्म्यहम् ॥ १०५॥

tvattaH sarvaM tvaM hi sarvaM gaurIzastvaM purAntakaH॥ tvaM bAlastvaM yuvA vRddhastaM tvAM hRdi yunajmyaham ॥ 105॥

नमस्तस्मै महेशाय भक्तध्येयाय शम्भवे ॥ पुराणपुरुषायाद्धा शंकराय परात्मने ॥ १०६ ॥

namastasmai mahezAya bhaktadhyeyAya zambhave ॥ purANapuruSAyAddhA zaMkarAya parAtmane ॥ 106 ॥

इति स्तुत्वा क्षितौ यावद्दण्डवन्निपपात सः॥ तावत्स बालो हृष्टात्मा वेदव्यासमभाषत॥ १०७॥

iti stutvA kSitau yAvaddaNDavannipapAta saH॥ tAvatsa bAlo hRSTAtmA vedavyAsamabhASata॥ 107॥

वरं वृणीष्व भो योगिन्यस्ते मनसि वर्तते ॥ नादेयं विद्यते किंचिद्भक्ताधीनो यतोऽस्म्यहम्॥ १०८॥

varaM vRNISva bho yoginyaste manasi vartate ॥ nAdeyaM vidyate kiMcidbhaktAdhIno yato'smyaham॥ 108॥

तत उत्थाय हृष्टात्मा मुनिर्व्यासो महातपाः ॥ प्रत्यब्रवीत्किमज्ञातं सर्वज्ञस्य तव प्रभो ॥ १०९ ॥

tata utthAya hRSTAtmA munirvyAso mahAtapAH ॥ pratyabravItkimajJAtaM sarvajJasya tava prabho ॥ 109 ॥

सर्वान्तरात्मा भगवाञ्छर्वः सर्वप्रदो भवान् ॥ याञ्चां प्रतिनियुङ्क्ते मां किमीशो दैन्यकारिणीम् ॥ ११० ॥

sarvAntarAtmA bhagavAJcharvaH sarvaprado bhavAn ॥ yAJcAM pratiniyuGkte mAM kimIzo dainyakAriNIm ॥ 110 ॥

इति श्रुत्वा वचस्तस्य व्यासस्यामलचेतसः ॥ शुचि स्मित्वा महादेवो बालरूपधरोऽब्रवीत् ॥ १११ ॥

iti zrutvA vacastasya vyAsasyAmalacetasaH ॥ zuci smitvA mahAdevo bAlarUpadharo'bravIt ॥ 111 ॥

बाल उवाच ॥ त्वया ब्रह्मविदां श्रेष्ठ योऽभिलाषः कृतो हृदि ॥ अचिरेणैव कालेन स भविष्यत्यसंशयः ॥ ११२ ॥

bAla uvAca ॥ tvayA brahmavidAM zreSTha yo'bhilASaH kRto hRdi ॥ acireNaiva kAlena sa bhaviSyatyasaMzayaH ॥ 112 ॥

कण्ठे स्थित्वा तव ब्रह्मन्नन्तर्याम्यहमीश्वरः ॥ सेतिहासपुराणानि सम्यङ्निर्यापयाम्यहम् ॥ ११३ ॥

kaNThe sthitvA tava brahmannantaryAmyahamIzvaraH ॥ setihAsapurANAni samyaGniryApayAmyaham ॥ 113 ॥

अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम्॥ वर्षं त्रिकालं पठनात्कामदं शम्भुसद्मनि ॥ ११४ ॥

abhilASASTakaM puNyaM stotrametattvayeritam॥ varSaM trikAlaM paThanAtkAmadaM zambhusadmani ॥ 114 ॥

एतत्स्तोत्रस्य पठनं विद्याबुद्धिविवर्द्धनम् ॥ सर्वसंपत्करं प्रोक्तं धर्मदं मोक्षदं नृणाम् ॥ ११५ ॥

etatstotrasya paThanaM vidyAbuddhivivarddhanam ॥ sarvasaMpatkaraM proktaM dharmadaM mokSadaM nRNAm ॥ 115 ॥

प्रातरुत्थाय सुस्नातो लिंगमभ्यर्च्य शांकरम् ॥ वर्षं पठन्निदं स्तोत्रं मूर्खोऽपि स्याद्बृहस्पतिः ॥ ११६ ॥

prAtarutthAya susnAto liMgamabhyarcya zAMkaram ॥ varSaM paThannidaM stotraM mUrkho'pi syAdbRhaspatiH ॥ 116 ॥

स्त्रिया वा पुरुषेणापि नियमाल्लिंगसन्निधौ ॥ वर्षं जप्तमिदं स्तोत्रं बुद्धिं विद्याञ्च वर्द्धयेत् ॥ ११७॥

striyA vA puruSeNApi niyamAlliMgasannidhau ॥ varSaM japtamidaM stotraM buddhiM vidyAJca varddhayet ॥ 117॥

इत्युक्त्वा स महादेवो बालो लिंगे न्यलीयत ॥ व्यासोऽपि मुंचन्नश्रूणि शिवप्रेमाकुलोऽभवत्॥ ११८॥

ityuktvA sa mahAdevo bAlo liMge nyalIyata ॥ vyAso'pi muMcannazrUNi zivapremAkulo'bhavat॥ 118॥

एवं लब्धवरो व्यासो महेशान्मध्यमेश्वरात॥ अष्टादश पुराणानि प्रणिनाय स्वलीलया ॥ ११९ ॥

evaM labdhavaro vyAso mahezAnmadhyamezvarAta॥ aSTAdaza purANAni praNinAya svalIlayA ॥ 119 ॥

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा ॥ भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम् ॥ १२०॥

brAhmaM pAdmaM vaiSNavaJca zaivaM bhAgavataM tathA ॥ bhaviSyaM nAradIyaM ca mArkaMDeyamataH param ॥ 120॥

आग्नेयं ब्रह्मवैवर्त लिंगं वाराहमेव च ॥ वामनाख्यं ततः कौर्मं मात्स्यं गारुडमेव च ॥ १२१॥

AgneyaM brahmavaivarta liMgaM vArAhameva ca ॥ vAmanAkhyaM tataH kaurmaM mAtsyaM gAruDameva ca ॥ 121॥

स्कान्दं तथैव ब्रह्माण्डाख्यं पुराणं च कीर्तितम् ॥ यशस्यं पुण्यदं नॄणां श्रोतॄणां शांकरं यश ॥ १२२॥

skAndaM tathaiva brahmANDAkhyaM purANaM ca kIrtitam ॥ yazasyaM puNyadaM nRRNAM zrotRRNAM zAMkaraM yaza ॥ 122॥

सूत उवाच ॥ अष्टादशपुराणानाम्पूर्वं नामोदितन्त्वया ॥ कुरु निर्वचनं तेषामिदानीं वेदवित्तम॥ १२३॥

sUta uvAca ॥ aSTAdazapurANAnAmpUrvaM nAmoditantvayA ॥ kuru nirvacanaM teSAmidAnIM vedavittama॥ 123॥

व्यास उवाच ॥ अयमेव कृतः प्रश्नस्तण्डिना ब्रह्मयोनिना॥ नन्दिकेश्वरमुद्दिश्य स यदाह ब्रवीमि तत्॥ १२४॥

vyAsa uvAca ॥ ayameva kRtaH praznastaNDinA brahmayoninA॥ nandikezvaramuddizya sa yadAha bravImi tat॥ 124॥

नन्दिकेश्वर उवाच॥ यत्र वक्ता स्वयन्तण्डे ब्रह्मा साक्षाच्चतुर्मुखः॥ तस्माद्ब्रह्मं समाख्यातं पुराणं प्रथमं मुने॥ १२५॥

nandikezvara uvAca॥ yatra vaktA svayantaNDe brahmA sAkSAccaturmukhaH॥ tasmAdbrahmaM samAkhyAtaM purANaM prathamaM mune॥ 125॥

पद्मकल्पस्य माहात्म्यन्तत्र यस्यामुदाहृतम् ॥ तस्मात्पाद्मं समाख्यातं पुराणं च द्वितीयकम् ॥ १२६॥

padmakalpasya mAhAtmyantatra yasyAmudAhRtam ॥ tasmAtpAdmaM samAkhyAtaM purANaM ca dvitIyakam ॥ 126॥

पराशरकृतं यत्तु पुराणं विष्णुबोधकम् ॥ तदेव व्यासकथितं पुत्रपित्रोरभेदतः ॥ १२७ ॥

parAzarakRtaM yattu purANaM viSNubodhakam ॥ tadeva vyAsakathitaM putrapitrorabhedataH ॥ 127 ॥

यत्र पूर्वोत्तरे खण्डे शिवस्य चरितं बहु ॥ शैवमेतत्पुराणं हि पुराणज्ञा वदन्ति च ॥ १२८ ॥

yatra pUrvottare khaNDe zivasya caritaM bahu ॥ zaivametatpurANaM hi purANajJA vadanti ca ॥ 128 ॥

भगवत्याश्च दुर्गायाश्चरितं यत्र विद्यते ॥ तत्तु भागवतं प्रोक्तं ननु देवीपुराणकम् ॥ १२९॥

bhagavatyAzca durgAyAzcaritaM yatra vidyate ॥ tattu bhAgavataM proktaM nanu devIpurANakam ॥ 129॥

नारदोक्तं पुराणन्तु नारदीयं प्रचक्षते ॥ यत्र वक्ताऽभवत्तण्डे मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १३० ॥

nAradoktaM purANantu nAradIyaM pracakSate ॥ yatra vaktA'bhavattaNDe mArkaNDeyo mahAmuniH ॥ 130 ॥

मार्कण्डेयपुराणं हि तदाख्यातं च सप्तमम् ॥ अग्नियोगात्तदाग्नेयं भविष्योक्तेर्भविष्यकम् ॥ १३१ ॥

mArkaNDeyapurANaM hi tadAkhyAtaM ca saptamam ॥ agniyogAttadAgneyaM bhaviSyokterbhaviSyakam ॥ 131 ॥

विवर्तनाद्ब्रह्मणस्तु ब्रह्मवैवर्तमुच्यते ॥ लिंगस्य चरितोक्तत्वात्पुराणं लिंगमुच्यते ॥ १३२ ॥

vivartanAdbrahmaNastu brahmavaivartamucyate ॥ liMgasya caritoktatvAtpurANaM liMgamucyate ॥ 132 ॥

वराहस्य च वाराहं पुराणं द्वादशं मुने ॥ यत्र स्कन्दः स्वयं श्रोता वक्ता साक्षान्महेश्वरः ॥ १३३ ॥

varAhasya ca vArAhaM purANaM dvAdazaM mune ॥ yatra skandaH svayaM zrotA vaktA sAkSAnmahezvaraH ॥ 133 ॥

तत्तु स्कान्दं समाख्यातं वामनस्य तु वामनम् ॥ कौर्मं कूर्मस्य चरितं मात्स्यं मत्स्येन कीर्तितम् ॥ १३४ ॥

tattu skAndaM samAkhyAtaM vAmanasya tu vAmanam ॥ kaurmaM kUrmasya caritaM mAtsyaM matsyena kIrtitam ॥ 134 ॥

गरुडस्तु स्वयं वक्ता यत्तद्गारुडसंज्ञकम् ॥ ब्रह्माण्डचरितोक्तत्वाद्ब्रह्माण्डं परिकीर्तितम् ॥ १३५ ॥

garuDastu svayaM vaktA yattadgAruDasaMjJakam ॥ brahmANDacaritoktatvAdbrahmANDaM parikIrtitam ॥ 135 ॥

सूत उवाच ॥ अयमेव मयाऽकारि प्रश्नो व्यासाय धीमते ॥ ततः सर्वपुराणानां मया निर्वचनं श्रुतम् ॥ १३६ ॥

sUta uvAca ॥ ayameva mayA'kAri prazno vyAsAya dhImate ॥ tataH sarvapurANAnAM mayA nirvacanaM zrutam ॥ 136 ॥

एवं व्याससमुत्पन्नः सत्यवत्यां पराशरात् ॥ पुराणसंहिताश्चक्रे महाभारतमुत्तमम् ॥ १३७ ॥

evaM vyAsasamutpannaH satyavatyAM parAzarAt ॥ purANasaMhitAzcakre mahAbhAratamuttamam ॥ 137 ॥

पराशरेण संयोगः पुनः शन्तनुना यथा ॥ सत्यवत्या इव ब्रह्मन्नः संशयितुमर्हसि ॥ १३८ ॥

parAzareNa saMyogaH punaH zantanunA yathA ॥ satyavatyA iva brahmannaH saMzayitumarhasi ॥ 138 ॥

सकारणेयमुत्पत्तिः कथिताश्चर्य्यकारिणी ॥ महतां चरिते चैव गुणा ग्राह्या विचक्षणैः ॥ १३९ ॥

sakAraNeyamutpattiH kathitAzcaryyakAriNI ॥ mahatAM carite caiva guNA grAhyA vicakSaNaiH ॥ 139 ॥

इदं रहस्यं परमं यः शृणोति पठत्यपि ॥ स सर्वपापनिर्मुक्त ऋषिलोके महीयते॥ १४०॥

idaM rahasyaM paramaM yaH zRNoti paThatyapi ॥ sa sarvapApanirmukta RSiloke mahIyate॥ 140॥