सूत उवाच ॥ अदितिर्दितिश्च सुरसारिष्टेला दनुरेव च ॥ सुरभिर्विनता चेला ताम्रा क्रोधवशा तथा ॥ १ ॥

sUta uvAca ॥ aditirditizca surasAriSTelA danureva ca ॥ surabhirvinatA celA tAmrA krodhavazA tathA ॥ 1 ॥

कदूर्मुनिश्च विप्रेन्द्र तास्वपत्यानि मे शृणु ॥ पूर्वमन्वंतरे श्रेष्ठे द्वादशासन्सुरोत्तमाः ॥ २ ॥

kadUrmunizca viprendra tAsvapatyAni me zRNu ॥ pUrvamanvaMtare zreSThe dvAdazAsansurottamAH ॥ 2 ॥

तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेंतरे ॥ उपस्थिते सुयशसश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः ॥ ३ ॥

tuSitA nAma te'nyonyamUcurvaivasvateMtare ॥ upasthite suyazasazcAkSuSasyAMtare manoH ॥ 3 ॥

हिताय सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् ॥ आगच्छतस्तु तानूचुरदितिं च प्रविश्य वै ॥ ४ ॥

hitAya sarvalokAnAM samAgamya parasparam ॥ Agacchatastu tAnUcuraditiM ca pravizya vai ॥ 4 ॥

मन्वंतरे प्रसूयामस्सतां श्रेयो भविष्यति ॥ एवमुक्तास्तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ॥ ५ ॥

manvaMtare prasUyAmassatAM zreyo bhaviSyati ॥ evamuktAstu te sarve cAkSuSasyAntare manoH ॥ 5 ॥

मारीचात्कश्यपाज्जातास्तेऽदित्यां दक्षकन्यया॥ तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव हि ॥ ६ ॥

mArIcAtkazyapAjjAtAste'dityAM dakSakanyayA॥ tatra viSNuzca zakrazca jajJAte punareva hi ॥ 6 ॥

अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च ॥ विवस्वान्सविता चैव मित्रावरुण एव च ॥ ७ ॥

aryamA caiva dhAtA ca tvaSTA pUSA tathaiva ca ॥ vivasvAnsavitA caiva mitrAvaruNa eva ca ॥ 7 ॥

अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः ॥ पूर्वमासन्ये तुषितास्सुराः ॥ ८ ॥

aMzo bhagazcAtitejA AdityA dvAdaza smRtAH ॥ pUrvamAsanye tuSitAssurAH ॥ 8 ॥

पुरैव तस्यांतरे तु आदित्या द्वादश स्मृताः ॥ इति प्रोक्तानि क्रमशोऽदित्यपत्यानि शौनक ॥ ९ ॥

puraiva tasyAMtare tu AdityA dvAdaza smRtAH ॥ iti proktAni kramazo'dityapatyAni zaunaka ॥ 9 ॥

सप्तविंशति याः प्रोक्तास्सोमपत्न्योऽथ सुव्रताः॥ तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयोऽमिततेजसः ॥ १०॥

saptaviMzati yAH proktAssomapatnyo'tha suvratAH॥ tAsAmapatyAnyabhavandIptayo'mitatejasaH ॥ 10॥

अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश ॥ बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्रो यास्सुताः स्मृताः ॥ ११॥

ariSTanemipatnInAmapatyAnIha SoDaza ॥ bahuputrasya viduSazcatasro yAssutAH smRtAH ॥ 11॥

कृशाश्वस्य तु देवर्षे देवप्रहरणाः स्मृताः ॥ भार्म्यायामर्चिषि मुने धूम्रकेशस्तथैव च ॥ १२ ॥

kRzAzvasya tu devarSe devapraharaNAH smRtAH ॥ bhArmyAyAmarciSi mune dhUmrakezastathaiva ca ॥ 12 ॥

स्वधा सती च द्वे पत्न्यौ स्वधा ज्येष्ठा सती परा ॥ स्वधासूत पितॄन्वेदमथर्वाङ्गिरसं सती ॥ १३ ॥

svadhA satI ca dve patnyau svadhA jyeSThA satI parA ॥ svadhAsUta pitRRnvedamatharvAGgirasaM satI ॥ 13 ॥

एते युगसहस्रांते जायंते पुनरेव हि॥ सर्वदेवनिकायाश्च त्रयस्त्रिंशत्तु कामजाः ॥ १४ ॥

ete yugasahasrAMte jAyaMte punareva hi॥ sarvadevanikAyAzca trayastriMzattu kAmajAH ॥ 14 ॥

यथा सूर्य्यस्य नित्यं हि उदयास्तमयाविह ॥ एवं देवानिकास्ते च संभवंति युगेयुगे॥ १५॥

yathA sUryyasya nityaM hi udayAstamayAviha ॥ evaM devAnikAste ca saMbhavaMti yugeyuge॥ 15॥

दित्यां बभूवतुः पुत्रौ कश्यपादिति नः श्रुतम्॥ हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षश्च वीर्यवान् ॥ १६॥

dityAM babhUvatuH putrau kazyapAditi naH zrutam॥ hiraNyakazipuzcaiva hiraNyAkSazca vIryavAn ॥ 16॥

सिंहिका ह्यभवत्कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः ॥ हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः प्रथितौजसः॥ १७॥

siMhikA hyabhavatkanyA vipracitteH parigrahaH ॥ hiraNyakazipoH putrAzcatvAraH prathitaujasaH॥ 17॥

अनुह्रादश्च ह्रादश्च संह्रादश्चैव वीर्यवान् ॥ प्रह्रादश्चानुजस्तत्र विष्णुभक्तिविचारधीः॥ १८॥

anuhrAdazca hrAdazca saMhrAdazcaiva vIryavAn ॥ prahrAdazcAnujastatra viSNubhaktivicAradhIH॥ 18॥

अनुह्रादस्य सूर्यायां पुलोमा महिषस्तथा॥ ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम्॥ १९॥

anuhrAdasya sUryAyAM pulomA mahiSastathA॥ hrAdasya dhamanirbhAryAsUta vAtApimilvalam॥ 19॥

संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूतः पंचजनं ततः ॥ विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यास्तस्याभवद्बलिः ॥ २०॥

saMhrAdasya kRtirbhAryAsUtaH paMcajanaM tataH ॥ virocanastu prAhrAdirdevyAstasyAbhavadbaliH ॥ 20॥

बलेः पुत्रशतं त्वासीदशनायां मुनीश्वर॥ बलिरासीन्महाशैवः शिवभक्तिपरायणः ॥ २१ ॥

baleH putrazataM tvAsIdazanAyAM munIzvara॥ balirAsInmahAzaivaH zivabhaktiparAyaNaH ॥ 21 ॥

दानशील उदारश्च पुण्यकीर्ति तपाः स्मृतः॥ तत्पुत्रो बाणनामा यत्सोऽषि शैववरस्सुधीः ॥ यस्संतोष्य शिवं सम्यग्गाणपत्यमवाप ह ॥ २२ ॥

dAnazIla udArazca puNyakIrti tapAH smRtaH॥ tatputro bANanAmA yatso'Si zaivavarassudhIH ॥ yassaMtoSya zivaM samyaggANapatyamavApa ha ॥ 22 ॥

सा कथा श्रुतपूर्वा ते बाणस्य हि महात्मनः ॥ कृष्णं यस्समरे वीरस्सुप्रसन्नं चकार ह॥ २३॥

sA kathA zrutapUrvA te bANasya hi mahAtmanaH ॥ kRSNaM yassamare vIrassuprasannaM cakAra ha॥ 23॥

हिरण्याक्षसुताः पंच पंडितास्तु महाबलाः ॥ कुकुरः शकुनिश्चैव भूतसंतापनस्तथा ॥ २४ ॥

hiraNyAkSasutAH paMca paMDitAstu mahAbalAH ॥ kukuraH zakunizcaiva bhUtasaMtApanastathA ॥ 24 ॥

महानादश्च विक्रांतः कालनाभस्तथैव च ॥ इत्युक्ता दितिपुत्राश्च दनोः पुत्रान्मुने शृणु॥ २५॥

mahAnAdazca vikrAMtaH kAlanAbhastathaiva ca ॥ ityuktA ditiputrAzca danoH putrAnmune zRNu॥ 25॥

अभवन्दनुपुत्राश्च शतं तीव्रपराक्रमाः ॥ अयोमुखश्शंबरश्च कपोलो वामनस्तथा॥ २६॥

abhavandanuputrAzca zataM tIvraparAkramAH ॥ ayomukhazzaMbarazca kapolo vAmanastathA॥ 26॥

वैश्वानरः पुलोमा च विद्रावणमहाशिरौ ॥ स्वर्भानुर्वृषपर्वा च विप्रचित्तिश्च वीर्यवान् ॥ २७॥

vaizvAnaraH pulomA ca vidrAvaNamahAzirau ॥ svarbhAnurvRSaparvA ca vipracittizca vIryavAn ॥ 27॥

एते सर्वे दनोः पुत्राः कश्यपादनुजज्ञिरे ॥ एषां पुत्राञ्च्छृणु मुने प्रसंगाद्वच्मि तेऽनघ ॥ २८ ॥

ete sarve danoH putrAH kazyapAdanujajJire ॥ eSAM putrAJcchRNu mune prasaMgAdvacmi te'nagha ॥ 28 ॥

स्वभार्नोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता ॥ उपदानवी हयशिरा शर्म्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ २९ ॥

svabhArnostu prabhA kanyA pulomnastu zacI sutA ॥ upadAnavI hayazirA zarmmiSThA vArSaparvaNI ॥ 29 ॥

पुलोमा पुलोमिका चैव वैश्वानरसुते उभे ॥ बह्वपत्ये महावीर्य्ये मारीचेस्तु परिग्रहः ॥ ३०॥

pulomA pulomikA caiva vaizvAnarasute ubhe ॥ bahvapatye mahAvIryye mArIcestu parigrahaH ॥ 30॥

तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवनन्दनाः ॥ मरीचिर्जनयामास महता तपसान्वितः ॥ ३१॥

tayoH putrasahasrANi SaSTirdAnavanandanAH ॥ marIcirjanayAmAsa mahatA tapasAnvitaH ॥ 31॥

पौलोमाः कालखंजाश्च दानवानां महाबला ॥ अवध्या देवतानां च हिरण्यपुरवासिनः ॥ ३२॥

paulomAH kAlakhaMjAzca dAnavAnAM mahAbalA ॥ avadhyA devatAnAM ca hiraNyapuravAsinaH ॥ 32॥

पितामहप्रसादेन ये हताः सव्यसाचिना ॥ सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेस्सुतास्तथा ॥ ३३ ॥

pitAmahaprasAdena ye hatAH savyasAcinA ॥ siMhikAyAmathotpannA vipracittessutAstathA ॥ 33 ॥

दैत्यदानवसंयोगाज्जातास्तीव्रपराक्रमाः ॥ सैंहिकेया इति ख्यातास्त्रयोदश महाबलाः ॥ ३४ ॥

daityadAnavasaMyogAjjAtAstIvraparAkramAH ॥ saiMhikeyA iti khyAtAstrayodaza mahAbalAH ॥ 34 ॥

राहुः शल्यो सुबलिनो बलश्चैव महाबलः ॥ वातापिर्नमुचिश्चैवाथेल्वलः स्वसृपस्तथा ॥ ३५ ॥

rAhuH zalyo subalino balazcaiva mahAbalaH ॥ vAtApirnamucizcaivAthelvalaH svasRpastathA ॥ 35 ॥

अजिको नरकश्चैव कालनाभस्तथैव च ॥ शरमाणश्शरकल्पश्च एते वंशविवर्द्धनाः ॥ ३६ ॥

ajiko narakazcaiva kAlanAbhastathaiva ca ॥ zaramANazzarakalpazca ete vaMzavivarddhanAH ॥ 36 ॥

एषां पुत्राश्च पौत्राश्च दनुवंशविवर्द्धनाः ॥ बहवश्च समुद्भूता विस्तरत्वान्न वर्णिताः ॥ ३७॥

eSAM putrAzca pautrAzca danuvaMzavivarddhanAH ॥ bahavazca samudbhUtA vistaratvAnna varNitAH ॥ 37॥

संह्रादस्य तु दैतेया निवातकवचाः कुले ॥ उत्पन्ना मरुतस्तस्मिंस्तपसा भावितात्मनः ॥ ३८॥

saMhrAdasya tu daiteyA nivAtakavacAH kule ॥ utpannA marutastasmiMstapasA bhAvitAtmanaH ॥ 38॥

षण्मुखाद्या महासत्त्वास्ताम्रायाः परिकीर्तिताः ॥ काकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी च शुकी तथा॥ ३९॥

SaNmukhAdyA mahAsattvAstAmrAyAH parikIrtitAH ॥ kAkI zyenI ca bhAsI ca sugrIvI ca zukI tathA॥ 39॥

गृद्ध्रिकाश्वी ह्युलूकी च ताम्रा कन्याः प्रकीर्तिताः ॥ काकी काकानजनयदुलूकी प्रत्युलूककान् ॥ ४०॥

gRddhrikAzvI hyulUkI ca tAmrA kanyAH prakIrtitAH ॥ kAkI kAkAnajanayadulUkI pratyulUkakAn ॥ 40॥

श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासा न्गृद्धी तु गृध्रकान् ॥ शुकी शुकानजनयत्सुग्रीवी शुभपक्षिणः ॥ ४१ ॥

zyenI zyenAMstathA bhAsI bhAsA ngRddhI tu gRdhrakAn ॥ zukI zukAnajanayatsugrIvI zubhapakSiNaH ॥ 41 ॥

अश्वानुष्ट्रान्गर्दभांश्च ताम्रा च कश्यपप्रिया ॥ जनयामास चेत्येवं ताम्रावंशाः प्रकीर्तिताः ॥ ४२ ॥

azvAnuSTrAngardabhAMzca tAmrA ca kazyapapriyA ॥ janayAmAsa cetyevaM tAmrAvaMzAH prakIrtitAH ॥ 42 ॥

विनतायाश्च पुत्रौ द्वावरुणो गरुडस्तथा ॥ सुपर्णः पततां श्रेष्ठो नारुणस्स्वेन कर्मणा ॥ ४३ ॥

vinatAyAzca putrau dvAvaruNo garuDastathA ॥ suparNaH patatAM zreSTho nAruNassvena karmaNA ॥ 43 ॥

सुरसायास्सहस्रं तु सर्पाणाममितौजसाम् ॥ अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम् ॥ ४४ ॥

surasAyAssahasraM tu sarpANAmamitaujasAm ॥ anekazirasAM teSAM khecarANAM mahAtmanAm ॥ 44 ॥

येषां प्रधाना राजानः शेषवासुकितक्षकाः ॥ ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ ॥ ४५ ॥

yeSAM pradhAnA rAjAnaH zeSavAsukitakSakAH ॥ airAvato mahApadmaH kaMbalAzvatarAvubhau ॥ 45 ॥

ऐलापुत्रस्तथा पद्मः कर्कोटकधनंजयौ॥ महानीलमहाकर्णौ धृतराष्ट्रो बलाहकः ॥ ४६ ॥

ailAputrastathA padmaH karkoTakadhanaMjayau॥ mahAnIlamahAkarNau dhRtarASTro balAhakaH ॥ 46 ॥

कुहरः पुष्पदन्तश्च दुर्मुखास्सुमुखस्तथा ॥ बहुशः खररोमा च पाणिरित्येवमादयः ॥ ४७ ॥

kuharaH puSpadantazca durmukhAssumukhastathA ॥ bahuzaH khararomA ca pANirityevamAdayaH ॥ 47 ॥

गणाः क्रोधवशायाश्च तस्यास्सर्वे च दंष्ट्रिणः ॥ अंडजाः पक्षिणोऽब्जाश्च वराह्याः पशवो मताः ॥ ४८ ॥

gaNAH krodhavazAyAzca tasyAssarve ca daMSTriNaH ॥ aMDajAH pakSiNo'bjAzca varAhyAH pazavo matAH ॥ 48 ॥

अनायुषायाः पुत्राश्च पंचाशच्च महाबलाः ॥ अभवन्बलवृक्षौ च विक्षरोऽथ बृहंस्तथा ॥ ४९ ॥

anAyuSAyAH putrAzca paMcAzacca mahAbalAH ॥ abhavanbalavRkSau ca vikSaro'tha bRhaMstathA ॥ 49 ॥

शशांस्तु जनयामास सुरभिर्महिषांस्तथा॥ इला वृक्षाँल्लता वल्लीस्तृणजातीस्तु सर्वशः ॥ ५० ॥

zazAMstu janayAmAsa surabhirmahiSAMstathA॥ ilA vRkSA~llatA vallIstRNajAtIstu sarvazaH ॥ 50 ॥

खशा तु यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा ॥ अरिष्टासूत सर्पांश्च प्रभावैर्मानवोत्तमान्॥ ५१॥

khazA tu yakSarakSAMsi munirapsarasastathA ॥ ariSTAsUta sarpAMzca prabhAvairmAnavottamAn॥ 51॥

एते कश्यपदायादाः कीर्तितास्ते मुनीश्वर ॥ येषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५२ ॥

ete kazyapadAyAdAH kIrtitAste munIzvara ॥ yeSAM putrAzca pautrAzca zatazo'tha sahasrazaH ॥ 52 ॥