सनत्कुमार उवाच ॥ मिथ्यागमं प्रवृत्तस्तु द्विजिह्वाख्ये च गच्छति ॥ जिह्वार्द्धकोशविस्तीर्णहलैस्तीक्ष्णः प्रपीड्यते॥ १॥

sanatkumAra uvAca ॥ mithyAgamaM pravRttastu dvijihvAkhye ca gacchati ॥ jihvArddhakozavistIrNahalaistIkSNaH prapIDyate॥ 1॥

निर्भर्त्सयति यः क्रूरो मातरं पितरं गुरुम् ॥ विष्ठाभिः कृमिमिश्राभिर्मुखमापूर्य्य हन्यते ॥ २॥

nirbhartsayati yaH krUro mAtaraM pitaraM gurum ॥ viSThAbhiH kRmimizrAbhirmukhamApUryya hanyate ॥ 2॥

ये शिवायतनारामवापीकूपतडागकान्॥ विद्रवंति द्विजस्थानं नरास्तत्र रमंति च ॥ ३॥

ye zivAyatanArAmavApIkUpataDAgakAn॥ vidravaMti dvijasthAnaM narAstatra ramaMti ca ॥ 3॥

कामायोद्वर्तनाभ्यंग स्नानपानाम्बुभोजनम् ॥ क्रीडनं मैथुनं द्यूतमाचरन्ति मदोद्धता॥ ४॥

kAmAyodvartanAbhyaMga snAnapAnAmbubhojanam ॥ krIDanaM maithunaM dyUtamAcaranti madoddhatA॥ 4॥

पेचिरे विविधैर्घेरैरिक्षुयंत्रादिपीडनैः ॥ निरयाग्निषु पच्यंते यावदाभूतसंप्लवम्॥ ५॥

pecire vividhairgherairikSuyaMtrAdipIDanaiH ॥ nirayAgniSu pacyaMte yAvadAbhUtasaMplavam॥ 5॥

तेन तेनैव रूपेण ताड्यते पारदारिकाः ॥ गाढमालिंग्य ते नारीं सुतप्तां लोहनिर्मिताम् ॥ ६ ॥

tena tenaiva rUpeNa tADyate pAradArikAH ॥ gADhamAliMgya te nArIM sutaptAM lohanirmitAm ॥ 6 ॥

पूर्वाकाराश्च पुरुषाः प्रज्वलन्ति समंततः ॥ दुश्चारिणीं स्त्रियं गाढमालिंगंति रुदंति च ॥ ७ ॥

pUrvAkArAzca puruSAH prajvalanti samaMtataH ॥ duzcAriNIM striyaM gADhamAliMgaMti rudaMti ca ॥ 7 ॥

ये शृण्वंति सतां निंदां तेषां कर्णप्रपूरणम् ॥ अग्निवर्णैरयःकीलैस्तप्तैस्ताम्रादिनिर्मितैः ॥ ८ ॥

ye zRNvaMti satAM niMdAM teSAM karNaprapUraNam ॥ agnivarNairayaHkIlaistaptaistAmrAdinirmitaiH ॥ 8 ॥

त्रपुसीसारकूटाद्भिः क्षीरेण च पुनःपुनः॥ सुतप्ततीक्ष्णतैलेन वज्रलेपेन वा पुनः ॥ ९॥

trapusIsArakUTAdbhiH kSIreNa ca punaHpunaH॥ sutaptatIkSNatailena vajralepena vA punaH ॥ 9॥

क्रमादापूर्य्यकर्णांस्तु नरकेषु च यातनाः ॥ अनुक्रमेण सर्वेषु भवंत्येताः समंततः ॥ १०॥

kramAdApUryyakarNAMstu narakeSu ca yAtanAH ॥ anukrameNa sarveSu bhavaMtyetAH samaMtataH ॥ 10॥

सर्वेन्द्रियाणामप्येवं क्रमात्पापेन यातनाः ॥ भवंति घोराः प्रत्येकं शरीरेण कृतेन च ॥ ११ ॥

sarvendriyANAmapyevaM kramAtpApena yAtanAH ॥ bhavaMti ghorAH pratyekaM zarIreNa kRtena ca ॥ 11 ॥

स्पर्शदोषेण ये मूढास्स्पृशंति च परस्त्रियम् ॥ तेषां करोऽग्निवर्णाभिः पांशुभिः पूर्य्यते भृशम् ॥ १२ ॥

sparzadoSeNa ye mUDhAsspRzaMti ca parastriyam ॥ teSAM karo'gnivarNAbhiH pAMzubhiH pUryyate bhRzam ॥ 12 ॥

तेषां क्षारादिभिस्सर्वैश्शरीरमनुलिप्यते ॥ यातनाश्च महाकष्टास्सर्वेषु नरकेषु च ॥ १३ ॥

teSAM kSArAdibhissarvaizzarIramanulipyate ॥ yAtanAzca mahAkaSTAssarveSu narakeSu ca ॥ 13 ॥

कुर्वन्ति पित्रोर्भृकुटिं करनेत्राणि ये नरा ॥ वक्त्राणि तेषां सांतानि कीर्य्यंते शंकुभिर्दृढम् ॥ १४ ॥

kurvanti pitrorbhRkuTiM karanetrANi ye narA ॥ vaktrANi teSAM sAMtAni kIryyaMte zaMkubhirdRDham ॥ 14 ॥

यैरिन्द्रियैर्नरा ये च कुर्वन्ति परस्त्रियम् ॥ इन्द्रियाणि च तेषां वै विकुर्वंति तथैव च ॥ १५ ॥

yairindriyairnarA ye ca kurvanti parastriyam ॥ indriyANi ca teSAM vai vikurvaMti tathaiva ca ॥ 15 ॥

परदारांश्च पश्यन्ति लुब्धास्स्तब्धेन चक्षुषा ॥ सूचीभिश्चाग्निवर्णाभिस्तेषां नेत्रप्रपूरणम् ॥ १६ ॥

paradArAMzca pazyanti lubdhAsstabdhena cakSuSA ॥ sUcIbhizcAgnivarNAbhisteSAM netraprapUraNam ॥ 16 ॥

क्षाराद्यैश्च क्रमात्सर्वा इहैव यमयातनाः ॥ भवंति मुनिशार्दूल सत्यंसत्यं न संशयः ॥ १७ ॥

kSArAdyaizca kramAtsarvA ihaiva yamayAtanAH ॥ bhavaMti munizArdUla satyaMsatyaM na saMzayaH ॥ 17 ॥

देवाग्निगुरुविप्रेभ्यश्चानिवेद्य प्रभुंजते ॥ लोहकीलशतैस्तप्तैस्तज्जिह्वास्यं च पूर्य्यते ॥ १८ ॥

devAgniguruviprebhyazcAnivedya prabhuMjate ॥ lohakIlazataistaptaistajjihvAsyaM ca pUryyate ॥ 18 ॥

ये देवारामपुष्पाणि लोभात्संगृह्य पाणिना ॥ जिघ्रंति च नरा भूयः शिरसा धारयंति च ॥ १९ ॥

ye devArAmapuSpANi lobhAtsaMgRhya pANinA ॥ jighraMti ca narA bhUyaH zirasA dhArayaMti ca ॥ 19 ॥

आपूर्य्यते शिरस्तेषां तप्तैर्लोहस्य शंकुभिः ॥ नासिका वातिबहुलैस्ततः क्षारादिभिर्भृशम् ॥ २०॥

ApUryyate zirasteSAM taptairlohasya zaMkubhiH ॥ nAsikA vAtibahulaistataH kSArAdibhirbhRzam ॥ 20॥

ये निंदन्ति महात्मानं वाचकं धर्म्मदेशिकम् ॥ देवाग्निगुरुभक्तांश्च धर्मशास्त्रं च शाश्वतम् ॥ २१ ॥

ye niMdanti mahAtmAnaM vAcakaM dharmmadezikam ॥ devAgnigurubhaktAMzca dharmazAstraM ca zAzvatam ॥ 21 ॥

तेषामुरसि कण्ठे च जिह्वायां दंतसन्धिषु ॥ तालुन्योष्ठे नासिकायां मूर्ध्नि सर्वाङ्गसन्धिषु ॥ २२ ॥

teSAmurasi kaNThe ca jihvAyAM daMtasandhiSu ॥ tAlunyoSThe nAsikAyAM mUrdhni sarvAGgasandhiSu ॥ 22 ॥

अग्निवर्णास्तु तप्ताश्च त्रिशाखा लोहशंकवः ॥ आखिद्यंते च बहुशः स्थानेष्वेतेषु मुद्गरैः ॥ २३ ॥

agnivarNAstu taptAzca trizAkhA lohazaMkavaH ॥ AkhidyaMte ca bahuzaH sthAneSveteSu mudgaraiH ॥ 23 ॥

ततः क्षारेण दीप्तेन पूर्यते हि समं ततः ॥ यातनाश्च महत्यो वै शरीरस्याति सर्वतः ॥ २४ ॥

tataH kSAreNa dIptena pUryate hi samaM tataH ॥ yAtanAzca mahatyo vai zarIrasyAti sarvataH ॥ 24 ॥

अशेषनरकेष्वेव क्रमंति क्रमशः पुनः ॥ ये गृह्णन्ति परद्रव्यं पद्भ्यां विप्रं स्पृशंति च ॥ २५ ॥

azeSanarakeSveva kramaMti kramazaH punaH ॥ ye gRhNanti paradravyaM padbhyAM vipraM spRzaMti ca ॥ 25 ॥

शिवोपकरणं गां च ज्ञानादिलिखितं च यत् ॥ हस्तपादादिभिस्तेषामापूर्य्यंते समंततः ॥ २६ ॥

zivopakaraNaM gAM ca jJAnAdilikhitaM ca yat ॥ hastapAdAdibhisteSAmApUryyaMte samaMtataH ॥ 26 ॥

नरकेषु च सर्वेषु विचित्रा देहयातनाः ॥ भवंति बहुशः कष्टाः पाणिपादसमुद्भवाः ॥ २७ ॥

narakeSu ca sarveSu vicitrA dehayAtanAH ॥ bhavaMti bahuzaH kaSTAH pANipAdasamudbhavAH ॥ 27 ॥

शिवायतनपर्य्यंते देवारामेषु कुत्रचित्॥ समुत्सृजंति ये पापाः पुरीषं मूत्रमेव च॥ २८॥

zivAyatanaparyyaMte devArAmeSu kutracit॥ samutsRjaMti ye pApAH purISaM mUtrameva ca॥ 28॥

तेषां शिश्नं सवृषणं चूर्ण्यते लोहमुद्गरैः॥ सूचीभिरग्निवर्णाभिस्कथा त्वापूर्य्यते पुनः ॥ २९॥

teSAM ziznaM savRSaNaM cUrNyate lohamudgaraiH॥ sUcIbhiragnivarNAbhiskathA tvApUryyate punaH ॥ 29॥

ततः क्षारेण महता तीव्रेण च पुनः पुनः ॥ द्रुतेन पूर्यते गाढं गुदे शिश्ने च देहिनः ॥ ३० ॥

tataH kSAreNa mahatA tIvreNa ca punaH punaH ॥ drutena pUryate gADhaM gude zizne ca dehinaH ॥ 30 ॥

मनस्सर्वेन्द्रियाणां च यस्मा द्दुःखं प्रजायते ॥ धने सत्यपि ये दानं न प्रयच्छंति तृष्णया ॥ ३१ ॥

manassarvendriyANAM ca yasmA dduHkhaM prajAyate ॥ dhane satyapi ye dAnaM na prayacchaMti tRSNayA ॥ 31 ॥

अतिथिं चावमन्यते काले प्राप्ते गृहाश्रमे ॥ तस्मात्ते दुष्कृतं प्राप्य गच्छंति निरयेऽशुचौ ॥ ३२ ॥

atithiM cAvamanyate kAle prApte gRhAzrame ॥ tasmAtte duSkRtaM prApya gacchaMti niraye'zucau ॥ 32 ॥

येऽन्नं दत्त्वा हि भुंजंति न श्वभ्यस्सह वायसैः ॥ तेषां च विवृतं वक्त्रं कीलकद्वयताडितम्॥ ३३॥

ye'nnaM dattvA hi bhuMjaMti na zvabhyassaha vAyasaiH ॥ teSAM ca vivRtaM vaktraM kIlakadvayatADitam॥ 33॥

कृमिभिः प्राणिभिश्चोग्रैर्लोहतुण्डैश्च वायसैः ॥ उपद्रवैर्बहुविधैरुग्रैरंतः प्रपीड्यते ॥ ३४ ॥

kRmibhiH prANibhizcograirlohatuNDaizca vAyasaiH ॥ upadravairbahuvidhairugrairaMtaH prapIDyate ॥ 34 ॥

श्यामश्च शबलश्चैव यममार्गानुरोधकौ ॥ यौ स्तस्ताभ्यां प्रयच्छामि तौ गृह्णीतामिमं बलिम् ॥ ३५॥

zyAmazca zabalazcaiva yamamArgAnurodhakau ॥ yau stastAbhyAM prayacchAmi tau gRhNItAmimaM balim ॥ 35॥

ये वा वरुणवायव्या याम्या नैर्ऋत्यवायसाः ॥ वायसा पुण्यकर्माणस्ते प्रगृह्णंतु मे बलिम् ॥ ३६ ॥

ye vA varuNavAyavyA yAmyA nairRtyavAyasAH ॥ vAyasA puNyakarmANaste pragRhNaMtu me balim ॥ 36 ॥

शिवामभ्यर्च्य यत्नेन हुत्वाग्नौ विधिपूर्वकम् ॥ शैवैर्मन्त्रैर्बलिं ये च ददंते न च ते यमम् ॥ ३७ ॥

zivAmabhyarcya yatnena hutvAgnau vidhipUrvakam ॥ zaivairmantrairbaliM ye ca dadaMte na ca te yamam ॥ 37 ॥

पश्यंति त्रिदिवं यांति तस्माद्दद्याद्दिनेदिने॥ मण्डलं चतुरस्रं तु कृत्वा गंधादिवासितम् ॥ ३८॥

pazyaMti tridivaM yAMti tasmAddadyAddinedine॥ maNDalaM caturasraM tu kRtvA gaMdhAdivAsitam ॥ 38॥

धन्वन्तर्यर्थमीशान्यां प्राच्यामिन्द्राय निःक्षिपेत् ॥ याम्यां यमाय वारुण्यां सुदक्षोमाय दक्षिणे ॥ ३९॥

dhanvantaryarthamIzAnyAM prAcyAmindrAya niHkSipet ॥ yAmyAM yamAya vAruNyAM sudakSomAya dakSiNe ॥ 39॥

पितृभ्यस्तु विनिक्षिप्य प्राच्यामर्यमणे ततः ॥ धातुश्चैव विधातुश्च द्वारदेशे विनिःक्षिपेत् ॥ ४० ॥

pitRbhyastu vinikSipya prAcyAmaryamaNe tataH ॥ dhAtuzcaiva vidhAtuzca dvAradeze viniHkSipet ॥ 40 ॥

श्वभ्यश्च श्वपतिभ्यश्च वयोभ्यो विक्षिपेद्भुवि ॥ देवैः पितृमनुष्यैश्च प्रेतैर्भूतैस्सगुह्यकै ॥ ४१ ॥

zvabhyazca zvapatibhyazca vayobhyo vikSipedbhuvi ॥ devaiH pitRmanuSyaizca pretairbhUtaissaguhyakai ॥ 41 ॥

वयोभिः कृमिकीटैश्च गृहस्थश्चोपजीव्यते ॥ स्वाहाकारः स्वधाकारो वषट्कारस्तृतीयकः ॥ ४२॥

vayobhiH kRmikITaizca gRhasthazcopajIvyate ॥ svAhAkAraH svadhAkAro vaSaTkArastRtIyakaH ॥ 42॥

हंतकारस्तथैवान्यो धेन्वा स्तनचतुष्टयम्॥ स्वाहाकारं स्तनं देवास्स्वधां च पितरस्तथा॥ ४३॥

haMtakArastathaivAnyo dhenvA stanacatuSTayam॥ svAhAkAraM stanaM devAssvadhAM ca pitarastathA॥ 43॥

वषट्कारं तथैवान्ये देवा भूतेश्वरास्तथा ॥ हंतकारं मनुष्याश्च पिबंति सततं स्त नम् ॥ ४४ ॥

vaSaTkAraM tathaivAnye devA bhUtezvarAstathA ॥ haMtakAraM manuSyAzca pibaMti satataM sta nam ॥ 44 ॥

यस्त्वेतां मानवो धेनुं श्रद्धया ह्यनुपूर्विकाम् ॥ करोति सततं काले साग्नित्वायोपकल्प्यते ॥ ४५ ॥

yastvetAM mAnavo dhenuM zraddhayA hyanupUrvikAm ॥ karoti satataM kAle sAgnitvAyopakalpyate ॥ 45 ॥

यस्तां जहाति वा स्वस्थस्तामिस्रे स तु मज्जति ॥ तस्माद्दत्त्वा बलिं तेभ्यो द्वारस्थश्चिंतयेत्क्षणम् ॥ ४६॥

yastAM jahAti vA svasthastAmisre sa tu majjati ॥ tasmAddattvA baliM tebhyo dvArasthazciMtayetkSaNam ॥ 46॥

क्षुधार्तमतिथिं सम्यगेकग्रामनिवासिनम् ॥ भोजयेत्तं शुभान्नेन यथाशक्त्यात्मभोजनात् ॥ ४७॥

kSudhArtamatithiM samyagekagrAmanivAsinam ॥ bhojayettaM zubhAnnena yathAzaktyAtmabhojanAt ॥ 47॥

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ॥ स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमा दाय गच्छति ॥ ४८॥

atithiryasya bhagnAzo gRhAtpratinivartate ॥ sa tasmai duSkRtaM dattvA puNyamA dAya gacchati ॥ 48॥

ततोऽन्नं प्रियमेवाश्नन्नरः शृंखलवान्पुनः ॥ जिह्वावेगेन विद्धोत्र चिरं कालं स तिष्ठति ॥ ४९॥

tato'nnaM priyamevAznannaraH zRMkhalavAnpunaH ॥ jihvAvegena viddhotra ciraM kAlaM sa tiSThati ॥ 49॥

यतस्तं मांसमुद्धत्य तिलमात्रप्रमाणतः ॥ खादितुं दीयते तेषां भित्त्वा चैव तु शोणितम् ॥ ५० ॥

yatastaM mAMsamuddhatya tilamAtrapramANataH ॥ khAdituM dIyate teSAM bhittvA caiva tu zoNitam ॥ 50 ॥

निश्शेषतः कशाभिस्तु पीड्यते क्रमशः पुनः ॥ बुभुक्षयातिकष्टं हि तथायाति पिपासया ॥ ५१ ॥

nizzeSataH kazAbhistu pIDyate kramazaH punaH ॥ bubhukSayAtikaSTaM hi tathAyAti pipAsayA ॥ 51 ॥

एवमाद्या महाघोरा यातनाः पापकर्मणाम् ॥ अंते यत्प्रतिपन्नं हि तत्संक्षेपेण संशृणु ॥ ५२ ॥

evamAdyA mahAghorA yAtanAH pApakarmaNAm ॥ aMte yatpratipannaM hi tatsaMkSepeNa saMzRNu ॥ 52 ॥

यः करोति महापापं धर्म्मं चरति वै लघु ॥ धर्म्मं गुरुतरं वापि तथावस्थे तयोः शृणु ॥ ५३॥

yaH karoti mahApApaM dharmmaM carati vai laghu ॥ dharmmaM gurutaraM vApi tathAvasthe tayoH zRNu ॥ 53॥

सुकृतस्य फलं नोक्तं गुरुपा पप्रभावतः ॥ न मिनोति सुखं तत्र भोगैर्बहुभिरन्वितः ॥ ५४ ॥

sukRtasya phalaM noktaM gurupA paprabhAvataH ॥ na minoti sukhaM tatra bhogairbahubhiranvitaH ॥ 54 ॥

तथोद्विग्नोतिसंतप्तो न भक्ष्यैर्मन्यते सुखम् ॥ अभावादग्रतोऽन्यस्य प्रतिकल्पं दिनेदिने ॥ ५५॥

tathodvignotisaMtapto na bhakSyairmanyate sukham ॥ abhAvAdagrato'nyasya pratikalpaM dinedine ॥ 55॥

पुमान्यो गुरुधर्म्माऽपि सोपवासो यथा गृही ॥ वित्तवान्न विजानाति पीडां नियमसंस्थितः ॥ ५६ ॥

pumAnyo gurudharmmA'pi sopavAso yathA gRhI ॥ vittavAnna vijAnAti pIDAM niyamasaMsthitaH ॥ 56 ॥

तानि पापानि घोराणि संति यैश्च नरो भुवि ॥ शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा ॥ ५७ ॥

tAni pApAni ghorANi saMti yaizca naro bhuvi ॥ zatadhA bhedamApnoti girirvajrahato yathA ॥ 57 ॥