सनत्कुमार उवाच ॥ द्विजद्रव्यापहरणमपि दायव्यतिक्रमः ॥ अतिमानोऽतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता॥ १॥

sanatkumAra uvAca ॥ dvijadravyApaharaNamapi dAyavyatikramaH ॥ atimAno'tikopazca dAMbhikatvaM kRtaghnatA॥ 1॥

अत्यंतविषयासक्तिः कार्पण्यं साधुमत्सरः ॥ परदाराभिगमनं साधुकन्यासुदूषणम् ॥ २ ॥

atyaMtaviSayAsaktiH kArpaNyaM sAdhumatsaraH ॥ paradArAbhigamanaM sAdhukanyAsudUSaNam ॥ 2 ॥

परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते ॥ तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम् ॥ ३ ॥

parivittiH parivettA ca yayA ca parividyate ॥ tayordAnaM ca kanyAyAstayoreva ca yAjanam ॥ 3 ॥

शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् ॥ यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि ॥ ४ ॥

zivAzramatarUNAM ca puSpArAmavinAzanam ॥ yaH pIDAmAzramasthAnAmAcaredalpikAmapi ॥ 4 ॥

सभृत्यपरिवारस्य पशुधान्यधनस्य च ॥ कुप्यधान्यपशुस्तेयमपां व्यापावनं तथा ॥ ५ ॥

sabhRtyaparivArasya pazudhAnyadhanasya ca ॥ kupyadhAnyapazusteyamapAM vyApAvanaM tathA ॥ 5 ॥

यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयम् ॥ तीर्थयात्रोपवासानां व्रतोपनयकर्म्मिणाम् ॥ ६ ॥

yajJArAmataDAgAnAM dArApatyasya vikrayam ॥ tIrthayAtropavAsAnAM vratopanayakarmmiNAm ॥ 6 ॥

स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरप्यन्तनिर्जिताः ॥ अरक्षणं च नारीणां मायया स्त्रीनिषेवणम् ॥ ७ ॥

strIdhanAnyupajIvaMti strIbhirapyantanirjitAH ॥ arakSaNaM ca nArINAM mAyayA strIniSevaNam ॥ 7 ॥

कालागताप्रदानं च धान्यवृद्ध्युपसेवनम् ॥ निंदिताच्च धनादानं पण्यानां कूट जीवनम् ॥ ८ ॥

kAlAgatApradAnaM ca dhAnyavRddhyupasevanam ॥ niMditAcca dhanAdAnaM paNyAnAM kUTa jIvanam ॥ 8 ॥

विषमारण्यपत्राणां सततं वृषवाहनम् ॥ उच्चाटनाभिचारं च धान्यादानं भिषक्क्रिया ॥ ९॥

viSamAraNyapatrANAM satataM vRSavAhanam ॥ uccATanAbhicAraM ca dhAnyAdAnaM bhiSakkriyA ॥ 9॥

जिह्वाकामोपभोगार्थं यस्यारंभः सुकर्मसु ॥ मूलेनख्यापको नित्यं वेदज्ञानादिकं च यत् ॥ १०॥

jihvAkAmopabhogArthaM yasyAraMbhaH sukarmasu ॥ mUlenakhyApako nityaM vedajJAnAdikaM ca yat ॥ 10॥

ब्राह्म्यादिव्रतसंत्यागश्चान्याचारनिषेवणम् ॥ असच्छास्त्राधिगमनं शुष्कतर्कावलम्बनम् ॥ ११ ॥

brAhmyAdivratasaMtyAgazcAnyAcAraniSevaNam ॥ asacchAstrAdhigamanaM zuSkatarkAvalambanam ॥ 11 ॥

देवाग्निगुरुसाधूनां निन्दया ब्राह्मणस्य च ॥ प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मण्डलिनामपि ॥ १२ ॥

devAgnigurusAdhUnAM nindayA brAhmaNasya ca ॥ pratyakSaM vA parokSaM vA rAjJAM maNDalinAmapi ॥ 12 ॥

उत्सन्नपितृदेवेज्या स्वकर्म्मत्यागिनश्च ये ॥ दुःशीला नास्तिकाः पापास्सदा वाऽसत्यवादिनः ॥ १३ ॥

utsannapitRdevejyA svakarmmatyAginazca ye ॥ duHzIlA nAstikAH pApAssadA vA'satyavAdinaH ॥ 13 ॥

पर्वकाले दिवा वाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु ॥ रजस्वलाया योनौ च मैथुनं यः समाचरेत् ॥ १४॥

parvakAle divA vApsu viyonau pazuyoniSu ॥ rajasvalAyA yonau ca maithunaM yaH samAcaret ॥ 14॥

स्त्रीपुत्रमित्रसंप्राप्तावाशाच्छेदकराश्च ये ॥ जनस्याप्रिय वक्तारः क्रूरा समयवेदिनः ॥ १५ ॥

strIputramitrasaMprAptAvAzAcchedakarAzca ye ॥ janasyApriya vaktAraH krUrA samayavedinaH ॥ 15 ॥

भेत्ता तडागकूपानां संक्रयाणां रसस्य च ॥ एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः ॥ १६ ॥

bhettA taDAgakUpAnAM saMkrayANAM rasasya ca ॥ ekapaMktisthitAnAM ca pAkabhedaM karoti yaH ॥ 16 ॥

इत्येतैः स्त्रीनराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः ॥ युक्ता एभिस्तथान्येऽपि शृणु तांस्तु ब्रवीमि ते ॥ १७॥

ityetaiH strInarAH pApairupapAtakinaH smRtAH ॥ yuktA ebhistathAnye'pi zRNu tAMstu bravImi te ॥ 17॥

ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् ॥ विनाशयंति कार्य्याणि ते नरा नारकाः स्मृताः ॥ १८ ॥

ye gobrAhmaNakanyAnAM svAmimitratapasvinAm ॥ vinAzayaMti kAryyANi te narA nArakAH smRtAH ॥ 18 ॥

परस्त्रियाभितप्यंते ये परद्रव्यसूचकाः ॥ परद्रव्यहरा नित्यं तौलमिथ्यानुसारकाः ॥ १९॥

parastriyAbhitapyaMte ye paradravyasUcakAH ॥ paradravyaharA nityaM taulamithyAnusArakAH ॥ 19॥

द्विजदुःखकरा ये च प्रहारं चोद्धरंति ये ॥ सेवन्ते तु द्विजाश्शूद्रां सुरां बध्नंति कामतः ॥ २०॥

dvijaduHkhakarA ye ca prahAraM coddharaMti ye ॥ sevante tu dvijAzzUdrAM surAM badhnaMti kAmataH ॥ 20॥

ये पापनिरताः क्रूराः येऽपि हिंसाप्रिया नराः॥ वृत्त्यर्थं येऽपि कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः॥ २१॥

ye pApaniratAH krUrAH ye'pi hiMsApriyA narAH॥ vRttyarthaM ye'pi kurvaMti dAnayajJAdikAH kriyAH॥ 21॥

गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छाया नगेषु च॥ त्यजंति ये पुरीषाद्यानारामायतनेषु च॥ २२॥

goSThAgnijalarathyAsu tarucchAyA nageSu ca॥ tyajaMti ye purISAdyAnArAmAyataneSu ca॥ 22॥

लज्जाश्रमप्रासादेषु मयपानरताश्च ये॥ कृतकेलिभुजंगाश्च रन्ध्रान्वेषणतत्पराः॥ २३॥

lajjAzramaprAsAdeSu mayapAnaratAzca ye॥ kRtakelibhujaMgAzca randhrAnveSaNatatparAH॥ 23॥

वंशेष्टका शिलाकाष्ठैः शृङ्गैश्शंकुभिरेव च॥ ये मार्गमनुरुंधंति परसीमां हरंति ये॥ २४॥

vaMzeSTakA zilAkASThaiH zRGgaizzaMkubhireva ca॥ ye mArgamanuruMdhaMti parasImAM haraMti ye॥ 24॥

कूटशासनकर्तारः कूटकर्मक्रियारताः॥ कूटपाकान्नवस्त्राणां कूटसंव्यवहारिणः॥ २५॥

kUTazAsanakartAraH kUTakarmakriyAratAH॥ kUTapAkAnnavastrANAM kUTasaMvyavahAriNaH॥ 25॥

धनुषः शस्त्रशल्यानां कर्ता यः क्रयविक्रयी॥ निर्द्दयोऽतीवभृत्येषु पशूनां दमनश्च यः॥ २६॥

dhanuSaH zastrazalyAnAM kartA yaH krayavikrayI॥ nirddayo'tIvabhRtyeSu pazUnAM damanazca yaH॥ 26॥

मिथ्या प्रवदतो वाच आकर्णयति यश्शनैः॥ स्वामिमित्रगुरुद्रोही मायावी चपलश्शठः॥ २७॥

mithyA pravadato vAca AkarNayati yazzanaiH॥ svAmimitragurudrohI mAyAvI capalazzaThaH॥ 27॥

ये भार्य्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान्॥ भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नंति बुभुक्षितान् ॥ २८॥

ye bhAryyAputramitrANi bAlavRddhakRzAturAn॥ bhRtyAnatithibaMdhUMzca tyaktvAznaMti bubhukSitAn ॥ 28॥

यः स्वयं मिष्टमश्नाति विप्रेभ्यो न प्रयच्छति ॥ वृथापाकस्स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः ॥ २९ ॥

yaH svayaM miSTamaznAti viprebhyo na prayacchati ॥ vRthApAkassa vijJeyo brahmavAdiSu garhitaH ॥ 29 ॥

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेन्द्रियाः ॥ प्रव्रज्यावासिता ये च हरस्यास्यप्रभेदकाः ॥ ३० ॥

niyamAnsvayamAdAya ye tyajaMtyajitendriyAH ॥ pravrajyAvAsitA ye ca harasyAsyaprabhedakAH ॥ 30 ॥

ये ताडयंति गां क्रूरा दमयंते मुहुर्मुहुः ॥ दुर्बलान्ये न पुष्णंति सततं ये त्यजंति च ॥ ३१ ॥

ye tADayaMti gAM krUrA damayaMte muhurmuhuH ॥ durbalAnye na puSNaMti satataM ye tyajaMti ca ॥ 31 ॥

पीडयंत्यतिभारेणाऽसहंतं वाहयंति च ॥ योजयन्नकृताहारान्न विमुंचंति संयतान् ॥ ३२ ॥

pIDayaMtyatibhAreNA'sahaMtaM vAhayaMti ca ॥ yojayannakRtAhArAnna vimuMcaMti saMyatAn ॥ 32 ॥

ये भारक्षतरोगार्तान्गोवृषांश्च क्षुधातुरान् ॥ न पालयंति यत्नेन गोघ्नास्ते नारकास्स्मृताः ॥ ३३ ॥

ye bhArakSatarogArtAngovRSAMzca kSudhAturAn ॥ na pAlayaMti yatnena goghnAste nArakAssmRtAH ॥ 33 ॥

वृषाणां वृषणान्ये च पापिष्ठा गालयंति च ॥ वाहयंति च गां वंध्यां महानारकिनो नराः ॥ ३४ ॥

vRSANAM vRSaNAnye ca pApiSThA gAlayaMti ca ॥ vAhayaMti ca gAM vaMdhyAM mahAnArakino narAH ॥ 34 ॥

आशया समनुप्राप्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् ॥ अतिथींश्च तथानाथान्स्वतन्त्रा गृहमागतान् ॥ ३५ ॥

AzayA samanuprAptAnkSuttRSNAzramakarzitAn ॥ atithIMzca tathAnAthAnsvatantrA gRhamAgatAn ॥ 35 ॥

अन्नाभिलाषान्दीनान्वा बालवृद्धकृशातुरान् ॥ नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् ॥ ३६ ॥

annAbhilASAndInAnvA bAlavRddhakRzAturAn ॥ nAnukaMpaMti ye mUDhAste yAMti narakArNavam ॥ 36 ॥

गृहेष्वर्था निवर्तन्ते स्मशानादपि बांधवाः ॥ सुकृतं दुष्कृतं चैव गच्छंतमनुगच्छति ॥ ३७ ॥

gRheSvarthA nivartante smazAnAdapi bAMdhavAH ॥ sukRtaM duSkRtaM caiva gacchaMtamanugacchati ॥ 37 ॥

अजाविको माहिषिकस्सामुद्रो वृषलीपतिः ॥ शूद्रवत्क्षत्रवृत्तिश्च नारकी स्याद् द्विजाधमः ॥ ३८ ॥

ajAviko mAhiSikassAmudro vRSalIpatiH ॥ zUdravatkSatravRttizca nArakI syAd dvijAdhamaH ॥ 38 ॥

शिल्पिनः कारवो वैद्या हेमकारा नृपध्वजाः ॥ भृतका कूटसंयुक्ताः सर्वे ते नारकाः स्मृताः ॥ ३९ ॥

zilpinaH kAravo vaidyA hemakArA nRpadhvajAH ॥ bhRtakA kUTasaMyuktAH sarve te nArakAH smRtAH ॥ 39 ॥

यश्चोचितमतिक्रम्य स्वेच्छयै वाहरेत्करम् ॥ नरके पच्यते सोऽपि योपि दण्डरुचिर्नरः ॥ ४० ॥

yazcocitamatikramya svecchayai vAharetkaram ॥ narake pacyate so'pi yopi daNDarucirnaraH ॥ 40 ॥

उत्कोचकै रुचिक्रीतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते ॥ यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः ॥ ४१ ॥

utkocakai rucikrItaistaskaraizca prapIDyate ॥ yasya rAjJaH prajA rASTre pacyate narakeSu saH ॥ 41 ॥

ये द्विजाः परिगृह्णंति नृपस्यान्यायवर्तिनः ॥ ते प्रयांति तु घोरेषु नरकेषु न संशयः ॥ ४२॥

ye dvijAH parigRhNaMti nRpasyAnyAyavartinaH ॥ te prayAMti tu ghoreSu narakeSu na saMzayaH ॥ 42॥

अन्यायात्समुपादाय द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति ॥ प्रजाभ्यः पच्यते सोऽपि नरकेषु नृपो यथा ॥ ४३॥

anyAyAtsamupAdAya dvijebhyo yaH prayacchati ॥ prajAbhyaH pacyate so'pi narakeSu nRpo yathA ॥ 43॥

पारदारिकचौराणां चंडानां विद्यते त्वघम् ॥ परदाररतस्यापि राज्ञो भवति नित्यशः ॥ ४४ ॥

pAradArikacaurANAM caMDAnAM vidyate tvagham ॥ paradAraratasyApi rAjJo bhavati nityazaH ॥ 44 ॥

अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाचौररूपिणम् ॥ अविचार्य नृपस्तस्माद्धातयन्नरकं व्रजेत् ॥ ४५ ॥

acauraM cauravatpazyeccauraM vAcaurarUpiNam ॥ avicArya nRpastasmAddhAtayannarakaM vrajet ॥ 45 ॥

घृततैलान्नपानानि मधुमांससुरासवम् ॥ गुडेक्षुशाकदुग्धानि दधिमूलफलानि च ॥ ४६ ॥

ghRtatailAnnapAnAni madhumAMsasurAsavam ॥ guDekSuzAkadugdhAni dadhimUlaphalAni ca ॥ 46 ॥

तृणं काष्ठं पत्रपुष्पमौषधं चात्मभोजनम् ॥ उपानत्छत्रशकटमासनं च कमंडलुम् ॥ ४७ ॥

tRNaM kASThaM patrapuSpamauSadhaM cAtmabhojanam ॥ upAnatchatrazakaTamAsanaM ca kamaMDalum ॥ 47 ॥

ताम्रसीसत्रपुः शस्त्रं शंखाद्यं च जलोद्भवम्॥ वैद्यं च वैणवं चान्यद्गृहोपस्करणानि च ॥ ४८॥

tAmrasIsatrapuH zastraM zaMkhAdyaM ca jalodbhavam॥ vaidyaM ca vaiNavaM cAnyadgRhopaskaraNAni ca ॥ 48॥

और्ण्णकार्पासकौशेयपट्टसूत्रोद्भवानि च ॥ स्थूलसूक्ष्माणि वस्त्राणि ये लोभाद्धि हरंति च ॥ ४९ ॥

aurNNakArpAsakauzeyapaTTasUtrodbhavAni ca ॥ sthUlasUkSmANi vastrANi ye lobhAddhi haraMti ca ॥ 49 ॥

एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च ॥ नरकेषु ध्रुवं यान्ति चापहृत्याल्पकानि च ॥ ५० ॥

evamAdIni cAnyAni dravyANi vividhAni ca ॥ narakeSu dhruvaM yAnti cApahRtyAlpakAni ca ॥ 50 ॥

तद्वा यद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् ॥ अपहृत्य नरा यांति नरकं नात्र संशयः ॥ ५१॥

tadvA yadvA paradravyamapi sarSapamAtrakam ॥ apahRtya narA yAMti narakaM nAtra saMzayaH ॥ 51॥

एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्॥ शरीरयातनार्थाय सर्वाकारमवाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

evamAdyairnaraH pApairutkrAMtisamanaMtaram॥ zarIrayAtanArthAya sarvAkAramavApnuyAt ॥ 52 ॥

यमलोकं व्रजंत्येते शरीरेण यमाज्ञया ॥ यमदूतैर्महाघोरैनीयमानास्सुदुःखिताः ॥ ५३ ॥

yamalokaM vrajaMtyete zarIreNa yamAjJayA ॥ yamadUtairmahAghorainIyamAnAssuduHkhitAH ॥ 53 ॥

देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनिरतात्मनाम् ॥ धर्मराजः स्मृतश्शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः ॥ ५४॥

devatiryaGmanuSyANAmadharmaniratAtmanAm ॥ dharmarAjaH smRtazzAstA sughorairvividhairvadhaiH ॥ 54॥

नियमाचारयुक्तानां प्रमादात्स्खलितात्मनाम् ॥ प्रायश्चित्तैर्गुरुश्शास्ता न बुधैरिष्यते यमः ॥ ५५ ॥

niyamAcArayuktAnAM pramAdAtskhalitAtmanAm ॥ prAyazcittairguruzzAstA na budhairiSyate yamaH ॥ 55 ॥

पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम् ॥ नृपतिश्शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां स धर्म्मराट् ॥ ५६ ॥

pAradArikacaurANAmanyAyavyavahAriNAm ॥ nRpatizzAsakaH proktaH pracchannAnAM sa dharmmarAT ॥ 56 ॥

तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ नाभुक्तस्यान्यथानाशः कल्पकोटिशतैरपि ॥ ५७॥

tasmAtkRtasya pApasya prAyazcittaM samAcaret ॥ nAbhuktasyAnyathAnAzaH kalpakoTizatairapi ॥ 57॥

यः करोति स्वयं कर्म्म कारयेच्चानुमोदयेत् ॥ कायेन मनसा वाचा तस्य पापगतिः फलम् ॥ ५८॥

yaH karoti svayaM karmma kArayeccAnumodayet ॥ kAyena manasA vAcA tasya pApagatiH phalam ॥ 58॥