॥ सनत्कुमार उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सोब्रवीत्तं महामुनिम्॥ विस्मयं परमं गत्वोपमन्युं शांतमानसम् ॥ १ ॥

॥ sanatkumAra uvAca ॥ etacchrutvA vacastasya sobravIttaM mahAmunim॥ vismayaM paramaM gatvopamanyuM zAMtamAnasam ॥ 1 ॥

वासुदेव उवाच ॥ धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्र कस्त्वां स्तोतुमलं कृती ॥ यस्य देवादिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुते श्रमे ॥ २ ॥

vAsudeva uvAca ॥ dhanyastvamasi viprendra kastvAM stotumalaM kRtI ॥ yasya devAdidevaste sAnnidhyaM kurute zrame ॥ 2 ॥

दर्शनं मुनिशार्दूल दद्यात्स भगवाञ्छिवः ॥ अपि तावन्ममाप्येवं प्रसादं वा करोत्वसौ ॥ ३ ॥

darzanaM munizArdUla dadyAtsa bhagavAJchivaH ॥ api tAvanmamApyevaM prasAdaM vA karotvasau ॥ 3 ॥

उपमन्युरुवाच ॥ अचिरेणैव कालेन महादेवं न संशयः ॥ तस्यैव कृपया त्वं वै द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम ॥ ४ ॥

upamanyuruvAca ॥ acireNaiva kAlena mahAdevaM na saMzayaH ॥ tasyaiva kRpayA tvaM vai drakSyase puruSottama ॥ 4 ॥

षोडशे मासि सुवरान् प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् ॥ सपत्नीकात्कथं नो दास्यते देवो वरान्हरे ॥ ५॥

SoDaze mAsi suvarAn prApsyasi tvaM mahezvarAt ॥ sapatnIkAtkathaM no dAsyate devo varAnhare ॥ 5॥

पूज्योसि दैवतैस्सर्वैः श्लाघनीयस्सदा गुणैः ॥ जाप्यं तेऽहं प्रवक्ष्यामि श्रद्दधानाय चाच्युत ॥ ६ ॥

pUjyosi daivataissarvaiH zlAghanIyassadA guNaiH ॥ jApyaM te'haM pravakSyAmi zraddadhAnAya cAcyuta ॥ 6 ॥

तेन जपप्रभावेण सत्यं द्रक्ष्यसि शंकरम् ॥ आत्मतुल्यबलं पुत्रं लभिष्यसि महेश्वरात् ॥ ७ ॥

tena japaprabhAveNa satyaM drakSyasi zaMkaram ॥ AtmatulyabalaM putraM labhiSyasi mahezvarAt ॥ 7 ॥

जपो नमश्शिवायेति मंत्रराजमिमं हरे ॥ सर्वकामप्रदं दिव्यं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ ८ ॥

japo namazzivAyeti maMtrarAjamimaM hare ॥ sarvakAmapradaM divyaM bhuktimuktipradAyakam ॥ 8 ॥

॥ सनत्कुमार उवाच ॥ एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रिताः कथाः ॥ दिनान्यष्टौ प्रयातानि मुहूर्तमिव तापस ॥ ९॥

॥ sanatkumAra uvAca ॥ evaM kathayatastasya mahAdevAzritAH kathAH ॥ dinAnyaSTau prayAtAni muhUrtamiva tApasa ॥ 9॥

नवमे तु दिने प्राप्ते मुनिना स च दीक्षितः ॥ मंत्रमध्यापितं शार्वमाथर्वशिरसं महत् ॥ १० ॥

navame tu dine prApte muninA sa ca dIkSitaH ॥ maMtramadhyApitaM zArvamAtharvazirasaM mahat ॥ 10 ॥

जटी मुण्डी च सद्योऽसौ बभूव सुसमाहितः ॥ पादांगुष्ठोद्धृततनुस्तेपे चोर्द्ध्वभुजस्तथा ॥ ११ ॥

jaTI muNDI ca sadyo'sau babhUva susamAhitaH ॥ pAdAMguSThoddhRtatanustepe corddhvabhujastathA ॥ 11 ॥

संप्राप्ते षोडशे मासि संतुष्टः परमेश्वरः ॥ पार्वत्या सहितश्शंभुर्ददौ कृष्णाय दर्शनम् ॥ १२ ॥

saMprApte SoDaze mAsi saMtuSTaH paramezvaraH ॥ pArvatyA sahitazzaMbhurdadau kRSNAya darzanam ॥ 12 ॥

पार्वत्या सहितं देवं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् ॥ ब्रह्माद्यैस्स्तूयमानं तु पूजितं सिद्धकोटिभिः ॥ १३ ॥

pArvatyA sahitaM devaM trinetraM candrazekharam ॥ brahmAdyaisstUyamAnaM tu pUjitaM siddhakoTibhiH ॥ 13 ॥

दिव्यमाल्याम्बरधरं भक्तिनम्रैस्सुरासुरैः ॥ प्रणतं च विशेषेण नानाभूषणभूषितम् ॥ १४ ॥

divyamAlyAmbaradharaM bhaktinamraissurAsuraiH ॥ praNataM ca vizeSeNa nAnAbhUSaNabhUSitam ॥ 14 ॥

सर्वाश्चर्यमयं कांतं महेशमजमव्ययम् ॥ नानागणान्वितं तुष्टं पुत्राभ्यां संयुतं प्रभुम् ॥ १५ ॥

sarvAzcaryamayaM kAMtaM mahezamajamavyayam ॥ nAnAgaNAnvitaM tuSTaM putrAbhyAM saMyutaM prabhum ॥ 15 ॥

श्रीकृष्णः प्रांजलिर्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ ईदृशं शंकरं प्रीतः प्रणनाम महोत्सवः ॥ १६ ॥

zrIkRSNaH prAMjalirdRSTvA vismayotphullalocanaH ॥ IdRzaM zaMkaraM prItaH praNanAma mahotsavaH ॥ 16 ॥

नानाविधैः स्तुतिपदैर्वाङ्मयेनार्चयत्तदा ॥ सहस्रनाम्ना देवेशं तुष्टाव नतकंधरः ॥ १७ ॥

nAnAvidhaiH stutipadairvAGmayenArcayattadA ॥ sahasranAmnA devezaM tuSTAva natakaMdharaH ॥ 17 ॥

ततो देवास्सगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः ॥ मुमुचुः पुष्पवृष्टिं च साधुवादान्मनोनुगान् ॥ १८ ॥

tato devAssagaMdharvA vidyAdharamahoragAH ॥ mumucuH puSpavRSTiM ca sAdhuvAdAnmanonugAn ॥ 18 ॥

पार्वत्याश्च मुखं दृष्ट्वा भगवान्भक्तवत्सलः ॥ उवाच केशवं तुष्टो रुद्रश्चाथ बिडौजसा ॥ १९ ॥

pArvatyAzca mukhaM dRSTvA bhagavAnbhaktavatsalaH ॥ uvAca kezavaM tuSTo rudrazcAtha biDaujasA ॥ 19 ॥

श्रीमहादेव उवाच ॥ कृष्णं जानामि भक्तं त्वां मयि नित्यं दृढव्रतम् ॥ वृणीष्व त्वं वरान्मत्तः पुण्यांस्त्रैलोक्यदुर्लभान् ॥ २० ॥

zrImahAdeva uvAca ॥ kRSNaM jAnAmi bhaktaM tvAM mayi nityaM dRDhavratam ॥ vRNISva tvaM varAnmattaH puNyAMstrailokyadurlabhAn ॥ 20 ॥

॥ सनत्कुमार उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णः प्रांजलिरादरात् ॥ प्राह सर्वेश्वरं शम्भुं सुप्रणम्य पुनः पुनः ॥ २१ ॥

॥ sanatkumAra uvAca ॥ tasya tadvacanaM zrutvA kRSNaH prAMjalirAdarAt ॥ prAha sarvezvaraM zambhuM supraNamya punaH punaH ॥ 21 ॥

॥ कृष्ण उवाच ॥ देवदेव महादेव याचेऽहं ह्युत्तमान्वरान् ॥ त्वत्तोऽष्टप्रमितान्नाथ त्वयोद्दिष्टान्महेश्वर ॥ २२ ॥

॥ kRSNa uvAca ॥ devadeva mahAdeva yAce'haM hyuttamAnvarAn ॥ tvatto'STapramitAnnAtha tvayoddiSTAnmahezvara ॥ 22 ॥

तव धर्म्मे मतिर्नित्यं यशश्चाप्रचलं महत् ॥ त्वत्सामीप्यं स्थिरा भक्तिस्त्वयि नित्यं ममास्त्विति ॥ २३ ॥

tava dharmme matirnityaM yazazcApracalaM mahat ॥ tvatsAmIpyaM sthirA bhaktistvayi nityaM mamAstviti ॥ 23 ॥

पुत्राणि च दशाद्यानां पुत्राणां मम संतु वै ॥ वध्याश्च रिपवस्सर्वे संग्रामे बलदर्पिताः ॥ २४ ॥

putrANi ca dazAdyAnAM putrANAM mama saMtu vai ॥ vadhyAzca ripavassarve saMgrAme baladarpitAH ॥ 24 ॥

अपमानो भवेन्नैव क्वचिन्मे शत्रुतः प्रभो ॥ योगिनामपि सर्वेषां भवेयमतिवल्लभः ॥ २५॥

apamAno bhavennaiva kvacinme zatrutaH prabho ॥ yoginAmapi sarveSAM bhaveyamativallabhaH ॥ 25॥

इत्यष्टौ सुवरान्देहि देवदेव नमोऽस्तु ते ॥ सर्वेश्वरस्त्वमेवासि मत्प्रभुश्च विशेषतः ॥ २६ ॥

ityaSTau suvarAndehi devadeva namo'stu te ॥ sarvezvarastvamevAsi matprabhuzca vizeSataH ॥ 26 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तमाह भगवान्भवः ॥ सर्वं भविष्यतीत्येवं पुनस्स प्राह शूलधृक् ॥ २७ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ tasya tadvacanaM zrutvA tamAha bhagavAnbhavaH ॥ sarvaM bhaviSyatItyevaM punassa prAha zUladhRk ॥ 27 ॥

साम्बो नाम महावीर्यः पुत्रस्ते भविता बली॥ घोरसंवर्तकादित्यश्शप्तो मुनिभिरेव च ॥ २८॥

sAmbo nAma mahAvIryaH putraste bhavitA balI॥ ghorasaMvartakAdityazzapto munibhireva ca ॥ 28॥

मानुषो भवितासीति स ते पुत्रो भवि ष्यति ॥ यद्यच्च प्रार्थितं किंचित्तत्सर्वं च लभस्व वै ॥ २९ ॥

mAnuSo bhavitAsIti sa te putro bhavi Syati ॥ yadyacca prArthitaM kiMcittatsarvaM ca labhasva vai ॥ 29 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ एवं लब्ध्वा वरान्सर्वाञ्छ्रीकृष्णः परमेश्वरात् ॥ नानाविधाभिर्बह्वीभिस्स्तुतिभिस्समतोषयत् ॥ ३०॥

sanatkumAra uvAca ॥ evaM labdhvA varAnsarvAJchrIkRSNaH paramezvarAt ॥ nAnAvidhAbhirbahvIbhisstutibhissamatoSayat ॥ 30॥

तमाहाथ शिवा तुष्टा पार्वती भक्तवत्सला॥ वासुदेवं महात्मानं शंभुभक्तं तपस्विनम् ॥ ३१ ॥

tamAhAtha zivA tuSTA pArvatI bhaktavatsalA॥ vAsudevaM mahAtmAnaM zaMbhubhaktaM tapasvinam ॥ 31 ॥

॥ पार्वत्युवाच ॥ वासुदेव महाबुद्धे कृष्ण तुष्टास्मि तेऽनघ ॥ गृहाण मत्तश्च वरान्मनोज्ञान्भुवि दुर्लभान् ॥ ३२॥

॥ pArvatyuvAca ॥ vAsudeva mahAbuddhe kRSNa tuSTAsmi te'nagha ॥ gRhANa mattazca varAnmanojJAnbhuvi durlabhAn ॥ 32॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः पार्वत्यास्स यदूद्वहः ॥ उवाच सुप्रसन्नात्मा भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ ३३ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya vacastasyAH pArvatyAssa yadUdvahaH ॥ uvAca suprasannAtmA bhaktiyuktena cetasA ॥ 33 ॥

श्रीकृष्ण उवाच ॥ देवि त्वं परितुष्टासि चेद्ददासि वरान्हि मे ॥ तपसाऽनेन सत्येन ब्राह्मणान्प्रति मास्मभूत् ॥ ३४॥

zrIkRSNa uvAca ॥ devi tvaM parituSTAsi ceddadAsi varAnhi me ॥ tapasA'nena satyena brAhmaNAnprati mAsmabhUt ॥ 34॥

द्वेषः कदाचिद्भद्रं पूजयेयं द्विजान्सदा ॥ तुष्टौ च मातापितरौ भवेतां मम सर्वदा ॥ ३५॥

dveSaH kadAcidbhadraM pUjayeyaM dvijAnsadA ॥ tuSTau ca mAtApitarau bhavetAM mama sarvadA ॥ 35॥

सर्वभूतेष्वानुकूल्यं भजेयं यत्र तत्रगः॥ कुले प्रभृति रुचिता ममास्तु तव दर्शनात् ॥ ३६॥

sarvabhUteSvAnukUlyaM bhajeyaM yatra tatragaH॥ kule prabhRti rucitA mamAstu tava darzanAt ॥ 36॥

तर्पयेयं सुरेन्द्रादीन्देवान् यज्ञशतेन तु ॥ यतीनामतिथीनां च सहस्राण्यथ सर्वदा ॥ ३७ ॥

tarpayeyaM surendrAdIndevAn yajJazatena tu ॥ yatInAmatithInAM ca sahasrANyatha sarvadA ॥ 37 ॥

भोजयेयं सदा गेहे श्रद्धापूतं तु भोजनम् ॥ बांधवैस्सह प्रीतिस्तु नित्यमस्तु सुनिर्वृतिः ॥ ३८ ॥

bhojayeyaM sadA gehe zraddhApUtaM tu bhojanam ॥ bAMdhavaissaha prItistu nityamastu sunirvRtiH ॥ 38 ॥

देवि भार्य्यासहस्राणां भवेयं प्राणवल्लभः ॥ अक्षीणा काम्यता तासु प्रसादात्तव शांकरि ॥ ३९ ॥

devi bhAryyAsahasrANAM bhaveyaM prANavallabhaH ॥ akSINA kAmyatA tAsu prasAdAttava zAMkari ॥ 39 ॥

आसां च पितरो लोके भवेयुः सत्यावादिनः ॥ इत्याद्याः सुवरास्संतु प्रसादात्तव पार्वति ॥ ४० ॥

AsAM ca pitaro loke bhaveyuH satyAvAdinaH ॥ ityAdyAH suvarAssaMtu prasAdAttava pArvati ॥ 40 ॥

॥ सनत्कुमार उवाच ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवी तं चाह विस्मिता ॥ एवमस्त्विति भद्रं ते शाश्वती सर्वकामदा ॥ ४१ ॥

॥ sanatkumAra uvAca ॥ tasya tadvacanaM zrutvA devI taM cAha vismitA ॥ evamastviti bhadraM te zAzvatI sarvakAmadA ॥ 41 ॥

तस्मिंस्तांश्च वरान्दत्त्वा पार्वतीपरमेश्वरौ ॥ तत्रैवांतश्च दधतुः कृत्वा कृष्णस्य सत्कृपाम् ॥ ४२ ॥

tasmiMstAMzca varAndattvA pArvatIparamezvarau ॥ tatraivAMtazca dadhatuH kRtvA kRSNasya satkRpAm ॥ 42 ॥

कृष्णः कृतार्थमात्मानममन्यत मुनीश्वरः ॥ उपमन्योर्मुनराशु प्रापाश्रममनुत्तमम् ॥ ४३ ॥

kRSNaH kRtArthamAtmAnamamanyata munIzvaraH ॥ upamanyormunarAzu prApAzramamanuttamam ॥ 43 ॥

प्रणम्य शिरसा तत्र तं मुनिं केशिहा ततः ॥ तया वृत्तं च तस्मै तत्समाचष्टोपमन्यवे ॥ ४४॥

praNamya zirasA tatra taM muniM kezihA tataH ॥ tayA vRttaM ca tasmai tatsamAcaSTopamanyave ॥ 44॥

स च तं प्राह कोऽन्यस्स्याच्छर्वाद्देवाज्जनार्द्दन ॥ महादानपतिर्लोके क्रोधे वाऽतीव दुस्सहः ॥ ४५ ॥

sa ca taM prAha ko'nyassyAccharvAddevAjjanArddana ॥ mahAdAnapatirloke krodhe vA'tIva dussahaH ॥ 45 ॥

ज्ञाने तपसि वा शौर्य्ये स्थैर्य्ये वा पद एव च ॥ शृणु शंभोस्तु गोविन्द देवैश्वर्य्यं महायशाः ॥ ४६ ॥

jJAne tapasi vA zauryye sthairyye vA pada eva ca ॥ zRNu zaMbhostu govinda devaizvaryyaM mahAyazAH ॥ 46 ॥

तच्छ्रुत्वा श्रद्धया युक्तोऽभवच्छंभोस्तु भक्तिमान् ॥ पप्रच्छ शिवमाहात्म्यं स तं प्राह मुनीश्वरः ॥ ४७ ॥

tacchrutvA zraddhayA yukto'bhavacchaMbhostu bhaktimAn ॥ papraccha zivamAhAtmyaM sa taM prAha munIzvaraH ॥ 47 ॥

उपमन्युरुवाच ॥ भगवाञ्शंकरः पूर्वं ब्रह्मलोके महात्मना ॥ स्तुतो नामसहस्रेण दण्डिना ब्रह्मयोगिना ॥ ४८ ॥

upamanyuruvAca ॥ bhagavAJzaMkaraH pUrvaM brahmaloke mahAtmanA ॥ stuto nAmasahasreNa daNDinA brahmayoginA ॥ 48 ॥

सांख्याः पठंति तद्गीतं विस्तीर्णं च निघंटवत्॥ दुर्ज्ञानं मानुषाणां तु स्तोत्रं तत्सर्वकामदम् ॥ ४९॥

sAMkhyAH paThaMti tadgItaM vistIrNaM ca nighaMTavat॥ durjJAnaM mAnuSANAM tu stotraM tatsarvakAmadam ॥ 49॥

स्मरन्नित्यं शंकरं त्वं गच्छ कृष्ण गृहं सुखी ॥ भविष्यसि सदा तात शिवभक्तगणाग्रणीः ॥ ५० ॥

smarannityaM zaMkaraM tvaM gaccha kRSNa gRhaM sukhI ॥ bhaviSyasi sadA tAta zivabhaktagaNAgraNIH ॥ 50 ॥

इत्युक्तस्तं नमस्कृत्य वासुदेवो मुनीश्वरम् ॥ मनसा संस्मरञ्शंभुं केशवो द्वारकां ययौ ॥ ५१ ॥

ityuktastaM namaskRtya vAsudevo munIzvaram ॥ manasA saMsmaraJzaMbhuM kezavo dvArakAM yayau ॥ 51 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ एवं कृष्णस्समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् ॥ कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ सर्वाजेयोऽभवत्तथा ॥ ५२ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ evaM kRSNassamArAdhya zaMkaraM lokazaMkaram ॥ kRtArtho'bhUnmunizreSTha sarvAjeyo'bhavattathA ॥ 52 ॥

तथा दाशरथी रामश्शिवमाराध्य भक्तितः ॥ कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ विजयी सर्वतोऽभवत् ॥ ५३ ॥

tathA dAzarathI rAmazzivamArAdhya bhaktitaH ॥ kRtArtho'bhUnmunizreSTha vijayI sarvato'bhavat ॥ 53 ॥

तपस्तप्त्वाऽतिविपुलं पुरा रामो गिरौ मुने॥ शिवाद्धनुश्शरं चापं ज्ञानं वै परमुत्तमम् ॥ ५४॥

tapastaptvA'tivipulaM purA rAmo girau mune॥ zivAddhanuzzaraM cApaM jJAnaM vai paramuttamam ॥ 54॥

रावणं सगणं हत्वा सेतुं बद्ध्वांभसांनिधौ॥ सीतां प्राप्य गृहं यातो बुभुजे निखिलां महीम्॥ ५५॥

rAvaNaM sagaNaM hatvA setuM baddhvAMbhasAMnidhau॥ sItAM prApya gRhaM yAto bubhuje nikhilAM mahIm॥ 55॥

तथा च भार्गवो रामो ह्याराध्य तपसा विभुम्॥ निरीक्ष्य दुःखितश्शर्वात्पितरं क्षत्रियैर्हतम् ॥ ५६ ॥

tathA ca bhArgavo rAmo hyArAdhya tapasA vibhum॥ nirIkSya duHkhitazzarvAtpitaraM kSatriyairhatam ॥ 56 ॥

तीक्ष्णं स परशुं लेभे निर्ददाह च तेन तान् ॥ त्रिस्सप्तकृत्वः क्षत्रांश्च प्रसन्नात्परमेश्वरात् ॥ ५७॥

tIkSNaM sa parazuM lebhe nirdadAha ca tena tAn ॥ trissaptakRtvaH kSatrAMzca prasannAtparamezvarAt ॥ 57॥

अजेयश्चामरश्चैव सोऽद्यापि तपसांनिधिः ॥ लिंगार्चनरतो नित्यं दृश्यते सिद्धचारणैः ॥ ५८ ॥

ajeyazcAmarazcaiva so'dyApi tapasAMnidhiH ॥ liMgArcanarato nityaM dRzyate siddhacAraNaiH ॥ 58 ॥

महेन्द्रपर्वते रामः स्थितस्तपसि तिष्ठति ॥ कल्पांते पुनरेवासावृषिस्थानमवाप्स्यति ॥ ५९॥

mahendraparvate rAmaH sthitastapasi tiSThati ॥ kalpAMte punarevAsAvRSisthAnamavApsyati ॥ 59॥

असितस्यानुजः पूर्वं पीडया कृतवांस्तपः ॥ मूलग्राहेण विश्वस्य देवलो नाम तापसः ॥ ६० ॥

asitasyAnujaH pUrvaM pIDayA kRtavAMstapaH ॥ mUlagrAheNa vizvasya devalo nAma tApasaH ॥ 60 ॥

पुरन्दरेण शप्तस्तु तपस्वी यश्च सुस्थिरम् ॥ अधर्म्यं धर्ममल मल्लिंगमारध्य कामदम् ॥ ६१ ॥

purandareNa zaptastu tapasvI yazca susthiram ॥ adharmyaM dharmamala malliMgamAradhya kAmadam ॥ 61 ॥

चाक्षुषस्य मनोः पुत्रो मृगोऽभूत्तु मरुस्थले ॥ वसिष्ठशापाद्गृत्समदो दण्डकारण्य एकलः ॥ ६२॥

cAkSuSasya manoH putro mRgo'bhUttu marusthale ॥ vasiSThazApAdgRtsamado daNDakAraNya ekalaH ॥ 62॥

हृदये संस्मन्भक्त्या प्रवणेन युतं शिवम् ॥ तस्मान्मृत्युमुखाकारो गणो मृगमुखोऽभवत् ॥ ६३ ॥

hRdaye saMsmanbhaktyA pravaNena yutaM zivam ॥ tasmAnmRtyumukhAkAro gaNo mRgamukho'bhavat ॥ 63 ॥

अजरामरतां नीतस्तीर्त्वा शापं पुनश्च सः ॥ शंकरेण कृतः प्रीत्या नित्यं लम्बोदरानुगः ॥ ६४ ॥

ajarAmaratAM nItastIrtvA zApaM punazca saH ॥ zaMkareNa kRtaH prItyA nityaM lambodarAnugaH ॥ 64 ॥

गार्ग्याय प्रददौ शर्वो मोक्षं च भुवि दुर्लभम् ॥ कामचारी महाक्षेत्रं कालज्ञानं महर्द्धिमत्॥ ६५॥

gArgyAya pradadau zarvo mokSaM ca bhuvi durlabham ॥ kAmacArI mahAkSetraM kAlajJAnaM maharddhimat॥ 65॥

चतुष्पादं सरस्वत्याः पारंगत्वं च शाश्वतम् ॥ न तुल्यं च सहस्रं तु पुत्राणां प्रददौ शिवः ॥ ६६॥

catuSpAdaM sarasvatyAH pAraMgatvaM ca zAzvatam ॥ na tulyaM ca sahasraM tu putrANAM pradadau zivaH ॥ 66॥

वेदव्यासं तु योगीन्द्रं पुत्रं तुष्टः पिनाक धृक् ॥ पराशराय च ददौ जरामृत्युविवर्जितम् ॥ ६७॥

vedavyAsaM tu yogIndraM putraM tuSTaH pinAka dhRk ॥ parAzarAya ca dadau jarAmRtyuvivarjitam ॥ 67॥

मांडव्यश्शंकरणैव जीवं दत्त्वा विसर्जितः॥ वर्षाणां दश लक्षाणि शूलाग्रा दवरोपितः ॥ ६८ ॥

mAMDavyazzaMkaraNaiva jIvaM dattvA visarjitaH॥ varSANAM daza lakSANi zUlAgrA davaropitaH ॥ 68 ॥

दरिद्रो ब्राह्मणः कश्चिन्निक्षिप्य गुरुवेश्मनि ॥ पुत्रं तु गालवं यश्च पूर्वमासीद्गृहाश्रमी ॥ ६९ ॥

daridro brAhmaNaH kazcinnikSipya guruvezmani ॥ putraM tu gAlavaM yazca pUrvamAsIdgRhAzramI ॥ 69 ॥

गुप्तो वा मुनिशालायां भिक्षुरायाति तद्गृहम् ॥ भार्य्यामुवाच यः कश्चिदवश्यं निर्धनो यतः॥ ७०॥

gupto vA munizAlAyAM bhikSurAyAti tadgRham ॥ bhAryyAmuvAca yaH kazcidavazyaM nirdhano yataH॥ 70॥

स तु वाच्यो भवत्या च न दृश्यंत इति प्रियः ॥ अतिथेरागतस्यापि किं दास्यामि गृहे वसन् ॥ ७१ ॥

sa tu vAcyo bhavatyA ca na dRzyaMta iti priyaH ॥ atitherAgatasyApi kiM dAsyAmi gRhe vasan ॥ 71 ॥

कदाचिदतिथिः कश्चित्क्षुत्तृषाक्षामतर्षितः ॥ तामुवाच स भर्ता ते क्व गतश्चेति तं च सा ॥ ७२ ॥

kadAcidatithiH kazcitkSuttRSAkSAmatarSitaH ॥ tAmuvAca sa bhartA te kva gatazceti taM ca sA ॥ 72 ॥

प्राह भर्ता मदीयस्तु सांप्रतं न च दृश्यते ॥ स ऋषिस्तामुवाचेदं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ॥ ७३ ॥

prAha bhartA madIyastu sAMprataM na ca dRzyate ॥ sa RSistAmuvAcedaM jJAtvA divyena cakSuSA ॥ 73 ॥

गृहस्थितः प्रतिच्छन्नस्तत्रैव स मृतो द्विजः ॥ विश्वामित्रस्यनुज्ञातस्तत्पुत्रो गालवस्तथा ॥ ७४ ॥

gRhasthitaH praticchannastatraiva sa mRto dvijaH ॥ vizvAmitrasyanujJAtastatputro gAlavastathA ॥ 74 ॥

गृहमागत्य मातुस्स श्रुत्वा शापं सुदारुणम् ॥ आराध्य शंकरं देवं पूजां कृत्वा तु शांभवीम् ॥ ७५ ॥

gRhamAgatya mAtussa zrutvA zApaM sudAruNam ॥ ArAdhya zaMkaraM devaM pUjAM kRtvA tu zAMbhavIm ॥ 75 ॥

गृहादसौ विनिष्क्रांतस्संस्मरञ्शंकरं हृदा॥ अथ तं तनयं दृष्ट्वा पिता तं प्राह साञ्जलिम् ॥ ७६ ॥

gRhAdasau viniSkrAMtassaMsmaraJzaMkaraM hRdA॥ atha taM tanayaM dRSTvA pitA taM prAha sAJjalim ॥ 76 ॥

महादेवप्रसादाच्च कृतकृत्योऽस्मि कृत्यतः ॥ धनवान्पुत्रवांश्चैव मृतोऽहं जीवितः पुनः ॥ ७७ ॥

mahAdevaprasAdAcca kRtakRtyo'smi kRtyataH ॥ dhanavAnputravAMzcaiva mRto'haM jIvitaH punaH ॥ 77 ॥

इति वः कथितमशेषं नाहं शक्तः समासतो व्यासात् ॥ वक्तुं शंभोश्च गुणाञ्शेषस्यापि न मुखानि स्युः ॥ ७८॥

iti vaH kathitamazeSaM nAhaM zaktaH samAsato vyAsAt ॥ vaktuM zaMbhozca guNAJzeSasyApi na mukhAni syuH ॥ 78॥