सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य मुनेर्वाक्यमुपमन्योर्महात्मनः ॥ जातभक्तिर्महादेवे कृष्णः प्रोवाच तं मुनिम् ॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya munervAkyamupamanyormahAtmanaH ॥ jAtabhaktirmahAdeve kRSNaH provAca taM munim ॥ 1 ॥

॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ उपमन्यो मुने तात कृपां कुरु ममोपरि ॥ ये ये शिवं समाराध्य कामानापुश्च तान्वद ॥ २ ॥

॥ zrIkRSNa uvAca ॥ upamanyo mune tAta kRpAM kuru mamopari ॥ ye ye zivaM samArAdhya kAmAnApuzca tAnvada ॥ 2 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्योपमन्युस्स मुनिश्शैववरो महान् ॥ कृष्णवाक्यं सुप्रशस्य प्रत्युवाच कृपानिधिः ॥ ३ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNyopamanyussa munizzaivavaro mahAn ॥ kRSNavAkyaM suprazasya pratyuvAca kRpAnidhiH ॥ 3 ॥

उपमन्युरुवाच॥ यैर्यैर्भवाराधनतः प्राप्तो हृत्काम एव हि ॥ तांस्तान्भक्तान्प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं वै यदूद्वह ॥ ४ ॥

upamanyuruvAca॥ yairyairbhavArAdhanataH prApto hRtkAma eva hi ॥ tAMstAnbhaktAnpravakSyAmi zRNu tvaM vai yadUdvaha ॥ 4 ॥

शर्वात्सर्वामरैश्वर्य्यं हिरण्यकशिपुः पुरा ॥ वर्षाणां दशलक्षाणि सोऽलभच्चन्द्रशेखरात् ॥ ५ ॥

zarvAtsarvAmaraizvaryyaM hiraNyakazipuH purA ॥ varSANAM dazalakSANi so'labhaccandrazekharAt ॥ 5 ॥

तस्याऽथ पुत्रप्रवरो नन्दनो नाम विश्रुतः ॥ स च शर्ववरादिन्द्रं वर्षायुतमधोनयत्॥ ६॥

tasyA'tha putrapravaro nandano nAma vizrutaH ॥ sa ca zarvavarAdindraM varSAyutamadhonayat॥ 6॥

विष्णुचक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च ॥ शीर्णं पुराऽभवत्कृष्ण तदंगेषु महाहवे ॥ ७ ॥

viSNucakraM ca taddhoraM vajramAkhaNDalasya ca ॥ zIrNaM purA'bhavatkRSNa tadaMgeSu mahAhave ॥ 7 ॥

न शस्त्राणि वहंत्यंगे धर्मतस्तस्य धीमतः ॥ ग्रहस्यातिबलस्याजौ चक्रवज्रमुखान्यपि ॥ ८॥

na zastrANi vahaMtyaMge dharmatastasya dhImataH ॥ grahasyAtibalasyAjau cakravajramukhAnyapi ॥ 8॥

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेण सुबलीयसा ॥ देवदत्तवरा जघ्नुरसुरेन्द्रास्सुरान्भृशम् ॥ ९॥

ardyamAnAzca vibudhA graheNa subalIyasA ॥ devadattavarA jaghnurasurendrAssurAnbhRzam ॥ 9॥

तुष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रैलोक्येश्वरता मदात् ॥ शतवर्षसहस्राणि सर्वलोकेश्वरो भवः ॥ १० ॥

tuSTo vidyutprabhasyApi trailokyezvaratA madAt ॥ zatavarSasahasrANi sarvalokezvaro bhavaH ॥ 10 ॥

तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ शिवः ॥ मम चानुचरो नित्यं भविष्यस्यब्रवीदिति ॥ ११॥

tathA putrasahasrANAmayutaM ca dadau zivaH ॥ mama cAnucaro nityaM bhaviSyasyabravIditi ॥ 11॥

कुशद्वीपे शुभं राज्यमददाद्भगवान्भवः ॥ स तस्मै शङ्करः प्रीत्या वासुदेव प्रहृष्टधीः ॥ १२॥

kuzadvIpe zubhaM rAjyamadadAdbhagavAnbhavaH ॥ sa tasmai zaGkaraH prItyA vAsudeva prahRSTadhIH ॥ 12॥

धात्रा सृष्टश्शतमखो दैत्यो वर्षशतं पुरा ॥ तपः कृत्वा सहस्रं तु पुत्राणामलभद्भवात् ॥ १३ ॥

dhAtrA sRSTazzatamakho daityo varSazataM purA ॥ tapaH kRtvA sahasraM tu putrANAmalabhadbhavAt ॥ 13 ॥

याज्ञवल्क्य इति ख्यातो गीतो वेदेषु वै मुनिः॥ आराध्य स महादेवं प्राप्तवाञ्ज्ञानमुत्तमम् ॥ १४॥

yAjJavalkya iti khyAto gIto vedeSu vai muniH॥ ArAdhya sa mahAdevaM prAptavAJjJAnamuttamam ॥ 14॥

वेदव्यासस्तु यो नाम्ना प्राप्तवानतुलं यशः॥ सोऽपि शंकरमाराध्य त्रिकालज्ञानमाप्तवान्॥ १५॥

vedavyAsastu yo nAmnA prAptavAnatulaM yazaH॥ so'pi zaMkaramArAdhya trikAlajJAnamAptavAn॥ 15॥

इन्द्रेण वालखिल्यास्ते परिभूतास्तु शङ्करात् ॥ लेभिरे सोमहर्तारं गरुडं सर्वदुर्जयम् ॥ १६॥

indreNa vAlakhilyAste paribhUtAstu zaGkarAt ॥ lebhire somahartAraM garuDaM sarvadurjayam ॥ 16॥

आपः प्रनष्टाः सर्वाश्च पूर्वरोषात्कपर्द्दिनः ॥ शर्वं समकपालेन देवैरिष्ट्वा प्रवर्तितम् ॥ १७॥

ApaH pranaSTAH sarvAzca pUrvaroSAtkaparddinaH ॥ zarvaM samakapAlena devairiSTvA pravartitam ॥ 17॥

अत्रेर्भार्य्या चानसूया त्रीणि वर्षशतानि च ॥ मुशलेषु निराहारा सुप्त्वा शर्वात्ततस्सुतान् ॥ १८ ॥

atrerbhAryyA cAnasUyA trINi varSazatAni ca ॥ muzaleSu nirAhArA suptvA zarvAttatassutAn ॥ 18 ॥

दत्तात्रेयं मुनिं लेभे चन्द्रं दुर्वाससं तथा ॥ गंगां प्रवर्तयामास चित्रकूटे पतिव्रता ॥ १९ ॥

dattAtreyaM muniM lebhe candraM durvAsasaM tathA ॥ gaMgAM pravartayAmAsa citrakUTe pativratA ॥ 19 ॥

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् ॥ प्रसाद्य महतीं सिद्धिमाप्तवान्मधुसूदन ॥ २० ॥

vikarNazca mahAdevaM tathA bhaktasukhAvaham ॥ prasAdya mahatIM siddhimAptavAnmadhusUdana ॥ 20 ॥

चित्रसेनो नृपश्शंभुं प्रसाद्य दृढभक्तिमान् ॥ समस्तनृपभीतिभ्योऽभयं प्रापातुलं च कम् ॥ २१॥

citraseno nRpazzaMbhuM prasAdya dRDhabhaktimAn ॥ samastanRpabhItibhyo'bhayaM prApAtulaM ca kam ॥ 21॥

श्रीकरो गोपिकासूनुर्नृपपूजाविलोकनात् ॥ जातभक्तिर्महादेवे परमां सिद्धिमाप्तवान् ॥ २२ ॥

zrIkaro gopikAsUnurnRpapUjAvilokanAt ॥ jAtabhaktirmahAdeve paramAM siddhimAptavAn ॥ 22 ॥

चित्राङ्गदो नृपसुतस्सीमन्तिन्याः पतिर्हरे ॥ शिवानुग्रहतो मग्नो यमुनायां मृतो न हि॥ २३॥

citrAGgado nRpasutassImantinyAH patirhare ॥ zivAnugrahato magno yamunAyAM mRto na hi॥ 23॥

स च तक्षालयं गत्वा तन्मैत्रीं प्राप्य सुव्रतः ॥ आयातः स्वगृहं प्रीतो नानाधनसमन्वितः ॥ २४॥

sa ca takSAlayaM gatvA tanmaitrIM prApya suvrataH ॥ AyAtaH svagRhaM prIto nAnAdhanasamanvitaH ॥ 24॥

सीमंतिनी प्रिया तस्य सोमव्रतपरायणा॥ शिवानुग्रहतः कृष्ण लेभे सौभाग्यमुत्तमम् ॥ २५ ॥

sImaMtinI priyA tasya somavrataparAyaNA॥ zivAnugrahataH kRSNa lebhe saubhAgyamuttamam ॥ 25 ॥

तत्प्रभावाद्व्रते तस्मिन्नेको द्विजसुतः पुरा ॥ कश्चित्स्त्रीत्वं गतो लोभात्कृतदाराकृतिश्छलात् ॥ २६॥

tatprabhAvAdvrate tasminneko dvijasutaH purA ॥ kazcitstrItvaM gato lobhAtkRtadArAkRtizchalAt ॥ 26॥

चंचुका पुंश्चली दुष्टा गोकर्णे द्विजतः पुरा ॥ श्रुत्वा धर्मकथां शंभोर्भक्त्या प्राप परां गतिम् ॥ २७ ॥

caMcukA puMzcalI duSTA gokarNe dvijataH purA ॥ zrutvA dharmakathAM zaMbhorbhaktyA prApa parAM gatim ॥ 27 ॥

स्वस्त्र्यनुग्रहतः पापी बिंदुगो चंचुकापतिः ॥ श्रुत्वा शिवपुराणं स सद्गतिं प्राप शांकरीम् ॥ २८ ॥

svastryanugrahataH pApI biMdugo caMcukApatiH ॥ zrutvA zivapurANaM sa sadgatiM prApa zAMkarIm ॥ 28 ॥

पिंगला गणिका ख्याता मदराह्वो द्विजाधमः ॥ शैवमृषभमभ्यर्च्य लेभाते सद्गतिं च तौ ॥ २९ ॥

piMgalA gaNikA khyAtA madarAhvo dvijAdhamaH ॥ zaivamRSabhamabhyarcya lebhAte sadgatiM ca tau ॥ 29 ॥

महानन्दाभिधा कश्चिद्वेश्या शिवपदादृता ॥ दृढात्पणात्सुप्रसाद्य शिवं लेभे च सद्गतिम् ॥ ३० ॥

mahAnandAbhidhA kazcidvezyA zivapadAdRtA ॥ dRDhAtpaNAtsuprasAdya zivaM lebhe ca sadgatim ॥ 30 ॥

कैकेयी द्विजबालाः च सादराह्वा शिवव्रता ॥ परमं हि सुखं प्राप शिवेशव्रतधारणात् ॥ ३१ ॥

kaikeyI dvijabAlAH ca sAdarAhvA zivavratA ॥ paramaM hi sukhaM prApa zivezavratadhAraNAt ॥ 31 ॥

विमर्षणश्च नृपतिश्शिवभक्तिं विधाय वै ॥ गतिं लेभे परां कृष्ण शिवानुग्रहतः पुरा ॥ ३२ ॥

vimarSaNazca nRpatizzivabhaktiM vidhAya vai ॥ gatiM lebhe parAM kRSNa zivAnugrahataH purA ॥ 32 ॥

दुर्जनश्च नृपः पापी बहुस्त्रीलंपटः खलः ॥ शिवभक्त्या शिवं प्राप निर्लिप्तः सर्वकर्मसु ॥ ३३ ॥

durjanazca nRpaH pApI bahustrIlaMpaTaH khalaH ॥ zivabhaktyA zivaM prApa nirliptaH sarvakarmasu ॥ 33 ॥

सस्त्रीकश्शबरो नाम्ना शंकरश्च शिवव्रती ॥ चिताभस्मरतो भक्त्या लेभे तद्गतिमुत्तमाम् ॥ ३४ ॥

sastrIkazzabaro nAmnA zaMkarazca zivavratI ॥ citAbhasmarato bhaktyA lebhe tadgatimuttamAm ॥ 34 ॥

सौमिनी नाम चाण्डाली संपूज्याज्ञानतो हि सा ॥ लेभे शैवीं गतिं कृष्ण शंकरानुग्रहात्परात् ॥ ३५ ॥

sauminI nAma cANDAlI saMpUjyAjJAnato hi sA ॥ lebhe zaivIM gatiM kRSNa zaMkarAnugrahAtparAt ॥ 35 ॥

महाकालाभिधो व्याधो किरातः परहिंसकः ॥ समभ्यर्च्य शिवं भक्त्या लेभे सद्गतिमुत्तमाम् ॥ ३६ ॥

mahAkAlAbhidho vyAdho kirAtaH parahiMsakaH ॥ samabhyarcya zivaM bhaktyA lebhe sadgatimuttamAm ॥ 36 ॥

दुर्वासा मुनिशार्दूलश्शिवानुग्रहतः पुरा ॥ तस्तार स्वमतं लोके शिवभक्तिं विमुक्तिदाम्॥ ३७॥

durvAsA munizArdUlazzivAnugrahataH purA ॥ tastAra svamataM loke zivabhaktiM vimuktidAm॥ 37॥

कौशिकश्च समाराध्य शंकरं लोक शंकरम् ॥ ब्राह्मणोऽभूत्क्षत्रियश्च द्वितीय इव पद्मभूः ॥ ३६॥

kauzikazca samArAdhya zaMkaraM loka zaMkaram ॥ brAhmaNo'bhUtkSatriyazca dvitIya iva padmabhUH ॥ 36॥

शिवमभ्यर्च्य सद्भक्त्या विरंचिश्शैवसत्तमः ॥ अभूत्सर्गकरः कृष्ण सर्वलोकपितामहः ॥ ३९॥

zivamabhyarcya sadbhaktyA viraMcizzaivasattamaH ॥ abhUtsargakaraH kRSNa sarvalokapitAmahaH ॥ 39॥

मार्कण्डेयो मुनिवरश्चिरंजीवी महाप्रभुः॥ शिवभक्तवरः श्रीमाञ्शिवानुग्रहतो हरे ॥ ४०॥

mArkaNDeyo munivarazciraMjIvI mahAprabhuH॥ zivabhaktavaraH zrImAJzivAnugrahato hare ॥ 40॥

देवेन्द्रो हि महाशैवस्त्रैलोक्यं बुभुजे पुरा॥ शिवानुग्रहतः कृष्ण सर्वदेवाधिपः प्रभुः ॥ ४१॥

devendro hi mahAzaivastrailokyaM bubhuje purA॥ zivAnugrahataH kRSNa sarvadevAdhipaH prabhuH ॥ 41॥

बलिपुत्रो महाशैवश्शिवानुग्रहतो वशी॥ बाणो बभूव ब्रह्माण्डनायकस्सकलेश्वरः ॥ ४२॥

baliputro mahAzaivazzivAnugrahato vazI॥ bANo babhUva brahmANDanAyakassakalezvaraH ॥ 42॥

हरिश्शक्तिश्च सद्भक्त्या दधीचश्च महेश्वरः ॥ शिवानुग्रहतोऽभूवंस्तथा रामो हि शांकरः ॥ ४३॥

harizzaktizca sadbhaktyA dadhIcazca mahezvaraH ॥ zivAnugrahato'bhUvaMstathA rAmo hi zAMkaraH ॥ 43॥

कणादो भार्गवश्चैव गुरुर्गौतम एव च ॥ शिवभक्त्या बभूवुस्ते महाप्रभव ईश्वरा ॥ ४४ ॥

kaNAdo bhArgavazcaiva gururgautama eva ca ॥ zivabhaktyA babhUvuste mahAprabhava IzvarA ॥ 44 ॥

शाकल्यश्शंसितात्मा च नववर्षशातान्यपि ॥ भवमाराधयामास मनोयज्ञेन माधव॥ ४५॥

zAkalyazzaMsitAtmA ca navavarSazAtAnyapi ॥ bhavamArAdhayAmAsa manoyajJena mAdhava॥ 45॥

तुतोष भगवानाह ग्रंथकर्ता भविष्यसि॥ वत्साक्षय्या च ते कीर्तिस्त्रैलोक्ये प्रभविष्यति॥ ४६॥

tutoSa bhagavAnAha graMthakartA bhaviSyasi॥ vatsAkSayyA ca te kIrtistrailokye prabhaviSyati॥ 46॥

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् ॥ भविष्यसि ऋषिश्रेष्ठ सूत्रकर्ता ततस्ततः॥ ४७॥

akSayaM ca kulaM te'stu maharSibhiralaMkRtam ॥ bhaviSyasi RSizreSTha sUtrakartA tatastataH॥ 47॥

इत्येवं शंकरात्प्राप वरं मुनिवरस्स वै ॥ त्रैलोक्ये विततश्चासीत्पूज्यश्च यदुनन्दन ॥ ४८॥

ityevaM zaMkarAtprApa varaM munivarassa vai ॥ trailokye vitatazcAsItpUjyazca yadunandana ॥ 48॥

सावर्णिरिति विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे ॥ इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतानि च ॥ ४९ ॥

sAvarNiriti vikhyAta RSirAsItkRte yuge ॥ iha tena tapastaptaM SaSTivarSazatAni ca ॥ 49 ॥

तमाह भगवान्रुद्रस्साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ ॥ ग्रंथकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः ॥ ५० ॥

tamAha bhagavAnrudrassAkSAttuSTosmi te'nagha ॥ graMthakRllokavikhyAto bhavitAsyajarAmaraH ॥ 50 ॥

एवंविधो महादेवः पुण्यपूर्वतरैस्ततः ॥ समर्च्चितश्शुभान्कामान्प्रददाति यथेप्सितान् ॥ ५१ ॥

evaMvidho mahAdevaH puNyapUrvataraistataH ॥ samarccitazzubhAnkAmAnpradadAti yathepsitAn ॥ 51 ॥

एकेनैव मुखेनाहं वक्तुं भगवतो गुणाः ॥ ये संति तान्न शक्नोमि ह्यपि वर्षशतैरपि ॥ ५२ ॥

ekenaiva mukhenAhaM vaktuM bhagavato guNAH ॥ ye saMti tAnna zaknomi hyapi varSazatairapi ॥ 52 ॥