नन्दीश्वर उवाच॥ स्नानं स विधिवत्कृत्वा न्यासादि विधिवत्तथा ॥ ध्यानं शिवस्य सद्भक्त्या व्यासोक्तं यत्तथाऽकरोत् ॥ १॥

nandIzvara uvAca॥ snAnaM sa vidhivatkRtvA nyAsAdi vidhivattathA ॥ dhyAnaM zivasya sadbhaktyA vyAsoktaM yattathA'karot ॥ 1॥

एकपादतलेनैव तिष्ठन्मुनिवरो यथा ॥ सूर्य्ये दृष्टिं निबध्यैकां मंत्रमावर्तयन्स्थितः ॥ २॥

ekapAdatalenaiva tiSThanmunivaro yathA ॥ sUryye dRSTiM nibadhyaikAM maMtramAvartayansthitaH ॥ 2॥

तपस्तेपेति संप्रीत्या संस्मरन्मनसा शिवम् ॥ पंचाक्षरं मनुं शंभोर्जपन्सर्वो त्तमोत्तमम् ॥ ३ ॥

tapastepeti saMprItyA saMsmaranmanasA zivam ॥ paMcAkSaraM manuM zaMbhorjapansarvo ttamottamam ॥ 3 ॥

तपसस्तेज एवासीद्यथा देवा विसिस्मियुः ॥ पुनश्चैव शिवं याताः प्रत्यूचुस्ते समाहिताः ॥ ४ ॥

tapasasteja evAsIdyathA devA visismiyuH ॥ punazcaiva zivaM yAtAH pratyUcuste samAhitAH ॥ 4 ॥

देवा ऊचुः ॥ नरेणैकेन सर्वेश त्वदर्थे तप आहितम्॥ यदिच्छति नरस्सोयं किन्न यच्छति तत्प्रभो ॥ ५॥

devA UcuH ॥ nareNaikena sarveza tvadarthe tapa Ahitam॥ yadicchati narassoyaM kinna yacchati tatprabho ॥ 5॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्युक्त्वा तु स्तुतिं चकुर्विविधान्ते तदा सुराः ॥ तत्पादयोर्दृशः कृत्वा तत्र तस्थुः स्थिराधयः ॥६॥

nandIzvara uvAca ॥ ityuktvA tu stutiM cakurvividhAnte tadA surAH ॥ tatpAdayordRzaH kRtvA tatra tasthuH sthirAdhayaH ॥6॥

शिवस्तु तद्वचः श्रुत्वा महाप्रभुरुदारघीः ॥ सुविहस्य प्रसन्नात्मा सुरान्वचनमब्रवीत् ॥ ७॥

zivastu tadvacaH zrutvA mahAprabhurudAraghIH ॥ suvihasya prasannAtmA surAnvacanamabravIt ॥ 7॥

शिव उवाच ॥ स्वस्थानं गच्छत सुराः सर्वे सत्यन्न संशयः सर्वथाहं करिष्यामि कार्यं वो नात्र संशय ॥ ८॥

ziva uvAca ॥ svasthAnaM gacchata surAH sarve satyanna saMzayaH sarvathAhaM kariSyAmi kAryaM vo nAtra saMzaya ॥ 8॥

नंदीश्वर उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा शंभुवचनन्निश्चयं परमं गताः ॥ परावृत्य गताः सर्वे स्वस्वथानं ते हि निर्जराः ॥ ९ ॥

naMdIzvara uvAca ॥ tacchrutvA zaMbhuvacanannizcayaM paramaM gatAH ॥ parAvRtya gatAH sarve svasvathAnaM te hi nirjarAH ॥ 9 ॥

एतस्मिन्नंतरे दैत्यो मूकनामागतस्तदा ॥ सौकरं रूपमास्थाय प्रेषितश्च दुरात्मना ॥ १० ॥

etasminnaMtare daityo mUkanAmAgatastadA ॥ saukaraM rUpamAsthAya preSitazca durAtmanA ॥ 10 ॥

दुर्योधनेन विप्रेंद्र मायिना चार्जुनं तदा ॥ यत्रार्जुनस्थितश्चासीत्तेन मार्गेण वै तदा ॥ ११॥

duryodhanena vipreMdra mAyinA cArjunaM tadA ॥ yatrArjunasthitazcAsIttena mArgeNa vai tadA ॥ 11॥

शृङ्गाणि पर्वतस्यैव च्छिन्दन्वृक्षाननेकशः ॥ शब्दं च विविधं कुर्व न्नतिवेगेन संयुतः ॥ १२ ॥

zRGgANi parvatasyaiva cchindanvRkSAnanekazaH ॥ zabdaM ca vividhaM kurva nnativegena saMyutaH ॥ 12 ॥

अजुनोपि च तं दृष्ट्वा मूकनामासुरं तदा ॥ स्मृत्वा शिवपदांभोजं विचारे तत्परोऽभवत् ॥ १३ ॥

ajunopi ca taM dRSTvA mUkanAmAsuraM tadA ॥ smRtvA zivapadAMbhojaM vicAre tatparo'bhavat ॥ 13 ॥

अर्जुन उवाच ॥ कोयं वा कुत आयाति क्रूरकर्मा च दृश्यते ॥ ममानिष्टं ध्रुवं कर्तुं समागच्छत्यसंशयम् ॥ १४ ॥

arjuna uvAca ॥ koyaM vA kuta AyAti krUrakarmA ca dRzyate ॥ mamAniSTaM dhruvaM kartuM samAgacchatyasaMzayam ॥ 14 ॥

ममैवं मन आयाति शत्रुरेव न संशयः ॥ मया विनिहताः पूर्वमनेके दैत्यदानवाः ॥ १५ ॥

mamaivaM mana AyAti zatrureva na saMzayaH ॥ mayA vinihatAH pUrvamaneke daityadAnavAH ॥ 15 ॥

तदीयः कश्चिदायाति वैरं साधयितुम्पुनः ॥ अथवा च सखा कश्चिद्दुर्योधनहितावहः ॥ १६ ॥

tadIyaH kazcidAyAti vairaM sAdhayitumpunaH ॥ athavA ca sakhA kazcidduryodhanahitAvahaH ॥ 16 ॥

यस्मिन्दृष्टे प्रसीदेत्स्वं मनः स हितकृद्ध्रुवम्॥ यस्मिन्दृष्टे तदेव स्यादाकुलं शत्रुरेव सः ॥ १७ ॥

yasmindRSTe prasIdetsvaM manaH sa hitakRddhruvam॥ yasmindRSTe tadeva syAdAkulaM zatrureva saH ॥ 17 ॥

आचारः कुलमाख्याति वपुराख्याति भोजनम् ॥ वचनं श्रुतमाख्याति स्नेहमाख्याति लोचनम् ॥ १८ ॥

AcAraH kulamAkhyAti vapurAkhyAti bhojanam ॥ vacanaM zrutamAkhyAti snehamAkhyAti locanam ॥ 18 ॥

आकारेण तथा गत्या चेष्टया भाषितैरपि ॥ नेत्रवक्त्रविकाराभ्यां ज्ञायतेऽन्तर्हितं मनः ॥ १९ ॥

AkAreNa tathA gatyA ceSTayA bhASitairapi ॥ netravaktravikArAbhyAM jJAyate'ntarhitaM manaH ॥ 19 ॥

उज्ज्वलं सरसञ्चैव वक्रमारक्त कन्तथा ॥ नेत्रं चतुर्विधं प्रोक्तं तस्य भावं पृथग्बुधाः ॥ २० ॥

ujjvalaM sarasaJcaiva vakramArakta kantathA ॥ netraM caturvidhaM proktaM tasya bhAvaM pRthagbudhAH ॥ 20 ॥

उज्ज्वलं मित्रसंयोगे सरसम्पुत्रदर्शने ॥ वक्रं च कामिनीयोगे आरक्तं शत्रुदर्शने ॥ २१ ॥

ujjvalaM mitrasaMyoge sarasamputradarzane ॥ vakraM ca kAminIyoge AraktaM zatrudarzane ॥ 21 ॥

अस्मिन्मम तु सर्वाणि कलुषानीन्द्रियाणि च ॥ अयं शत्रुर्भवेदेव मारणीयो न संशयः ॥ २२ ॥

asminmama tu sarvANi kaluSAnIndriyANi ca ॥ ayaM zatrurbhavedeva mAraNIyo na saMzayaH ॥ 22 ॥

गुरोश्च वचनं मेद्य वर्तते दुःखदस्त्वया ॥ हन्तव्यः सर्वथा राजन्नात्र कार्या विचारणा ॥ २३ ॥

gurozca vacanaM medya vartate duHkhadastvayA ॥ hantavyaH sarvathA rAjannAtra kAryA vicAraNA ॥ 23 ॥

एतदर्थं त्वायुधानि मम चैव न संशयः ॥ विचार्य्येति च तत्रैव बाणं संस्थाय संस्थितः ॥ २४॥

etadarthaM tvAyudhAni mama caiva na saMzayaH ॥ vicAryyeti ca tatraiva bANaM saMsthAya saMsthitaH ॥ 24॥

एतस्मिन्नन्तरे तत्र रक्षार्थं ह्यर्जुनस्य वै ॥ तद्भक्तेश्च परीक्षार्थं शंकरो भक्तवत्सलः॥ २५॥

etasminnantare tatra rakSArthaM hyarjunasya vai ॥ tadbhaktezca parIkSArthaM zaMkaro bhaktavatsalaH॥ 25॥

विदग्धभिल्लरूपं हि गणैः सार्ध महाद्भुतम् ॥ तस्य दैत्यस्य नाशार्थं द्रुतं कृत्वा समागतः ॥ २६ ॥

vidagdhabhillarUpaM hi gaNaiH sArdha mahAdbhutam ॥ tasya daityasya nAzArthaM drutaM kRtvA samAgataH ॥ 26 ॥

बद्धकच्छश्च वस्त्रीभिर्वद्धेशानध्वजस्तदा ॥ शरीरे श्वेतरेखाश्च धनुर्बाणयुतः स्वयम् ॥ २७ ॥

baddhakacchazca vastrIbhirvaddhezAnadhvajastadA ॥ zarIre zvetarekhAzca dhanurbANayutaH svayam ॥ 27 ॥

बाणानान्तूणकं पृष्ठे धृत्वा वै स जगाम ह ॥ गणश्चैव तथा जातो भिल्लराजोऽभवच्छिवः ॥ २८॥

bANAnAntUNakaM pRSThe dhRtvA vai sa jagAma ha ॥ gaNazcaiva tathA jAto bhillarAjo'bhavacchivaH ॥ 28॥

शब्दांश्च विविधान्कृत्वा निर्ययौ वाहिनीपतिः ॥ सूकरस्य ससाराथ शब्दश्च प्रदिशो दश ॥ २९॥

zabdAMzca vividhAnkRtvA niryayau vAhinIpatiH ॥ sUkarasya sasArAtha zabdazca pradizo daza ॥ 29॥

वनेचरेण शब्देन व्याकुलश्चार्जुनस्तदा ॥ पर्वताद्याश्च तैश्शब्दैस्ते सर्वे व्याकुलास्तदा ॥ ३०॥

vanecareNa zabdena vyAkulazcArjunastadA ॥ parvatAdyAzca taizzabdaiste sarve vyAkulAstadA ॥ 30॥

अहो किन्नु भवेदेष शिवः शुभकरस्त्विह॥ मया चैव श्रुतम्पूर्वं कृष्णेन कथितम्पुनः ॥ ३१॥

aho kinnu bhavedeSa zivaH zubhakarastviha॥ mayA caiva zrutampUrvaM kRSNena kathitampunaH ॥ 31॥

व्यासेन कथितं चैवं स्मृत्वा देवै स्तथा पुनः ॥ शिवः शुभकरः प्रोक्तः शिवः सुखकरस्तथा ॥ ३२॥

vyAsena kathitaM caivaM smRtvA devai stathA punaH ॥ zivaH zubhakaraH proktaH zivaH sukhakarastathA ॥ 32॥

मुक्तिदश्च स्वयं प्रोक्तो मुक्तिदानान्न संशयः ॥ तन्नामस्मरणात्पुंसां कल्याणं जायते धुवम् ॥ ३३ ॥

muktidazca svayaM prokto muktidAnAnna saMzayaH ॥ tannAmasmaraNAtpuMsAM kalyANaM jAyate dhuvam ॥ 33 ॥

भजतां सर्वभावेन दुःखं स्वप्नेऽपि नो भवेत्॥ यदा कदाचिज्जायेत तदा कर्मसमुद्भवम् ॥ ३४ ॥

bhajatAM sarvabhAvena duHkhaM svapne'pi no bhavet॥ yadA kadAcijjAyeta tadA karmasamudbhavam ॥ 34 ॥

तदेतद्बह्वपि ज्ञेयं नूनमल्पं न संशयः ॥ प्रारब्धस्याथ वा दोषो नूनं ज्ञेयो विशेषतः ॥ ३५ ॥

tadetadbahvapi jJeyaM nUnamalpaM na saMzayaH ॥ prArabdhasyAtha vA doSo nUnaM jJeyo vizeSataH ॥ 35 ॥

अथ वा बहु चाल्पं हि भोग्यं निस्तीर्य शंकरः ॥ कदाचिदिच्छया तस्य दूरीकुर्य्यान्न संशयः ॥३६॥

atha vA bahu cAlpaM hi bhogyaM nistIrya zaMkaraH ॥ kadAcidicchayA tasya dUrIkuryyAnna saMzayaH ॥36॥

विषं चैवामृतं कुर्यादमृतं विषमेव वा ॥ यदिच्छति करोत्येव समर्थः किन्निषिध्यते ॥ ३७॥

viSaM caivAmRtaM kuryAdamRtaM viSameva vA ॥ yadicchati karotyeva samarthaH kinniSidhyate ॥ 37॥

इत्थं विचार्य्यमाणेऽपि भक्तैरन्यैः पुरातनैः ॥ भाविभिश्च सदा भक्तैरिहानीय मनः स्थिरम् ॥ ३८॥

itthaM vicAryyamANe'pi bhaktairanyaiH purAtanaiH ॥ bhAvibhizca sadA bhaktairihAnIya manaH sthiram ॥ 38॥

लक्ष्मीर्गच्छेच्चावतिष्ठेन्मरणं निकटे पुरः ॥ निन्दां वाथ प्रकुर्वन्तु स्तुतिं वा दुःखसंक्षयम् ॥ ३९ ॥

lakSmIrgaccheccAvatiSThenmaraNaM nikaTe puraH ॥ nindAM vAtha prakurvantu stutiM vA duHkhasaMkSayam ॥ 39 ॥

जयते पुण्यपापाभ्यां शंकरस्सुखदः सदा ॥ कदाचिच्च परीक्षार्थं दुःखं यच्छति वै शिवः ॥ ४०॥

jayate puNyapApAbhyAM zaMkarassukhadaH sadA ॥ kadAcicca parIkSArthaM duHkhaM yacchati vai zivaH ॥ 40॥

अंते च सुखदः प्रोक्तो दयालुत्वान्न संशयः ॥ यथा चैव सुवर्णं च शोधि तं शुद्धतां व्रजेत् ॥ ४१ ॥

aMte ca sukhadaH prokto dayAlutvAnna saMzayaH ॥ yathA caiva suvarNaM ca zodhi taM zuddhatAM vrajet ॥ 41 ॥

एवं चैवं मया पूर्वं श्रुतं मुनिमुखात्तथा॥ अतस्तद्भजनेनैव लप्स्येऽहं सुखमुत्तमम् ॥ ४२ ॥

evaM caivaM mayA pUrvaM zrutaM munimukhAttathA॥ atastadbhajanenaiva lapsye'haM sukhamuttamam ॥ 42 ॥

इत्येवन्तु विचारं स करोति यावदेव हि ॥ तावच्च सूकरः प्राप्तो बाणसंमोचनावधिः ॥ ४३॥

ityevantu vicAraM sa karoti yAvadeva hi ॥ tAvacca sUkaraH prApto bANasaMmocanAvadhiH ॥ 43॥

शिवोपि पृष्ठतो लग्नो ह्यायातः शूकरस्य हि ॥ तयोर्मध्ये तदा सोयं दृश्यते शृंगमद्भुतम् ॥ ४४॥

zivopi pRSThato lagno hyAyAtaH zUkarasya hi ॥ tayormadhye tadA soyaM dRzyate zRMgamadbhutam ॥ 44॥

तस्य प्रोक्तं च माहात्म्यं शिवः शीघ्रतरं गतः॥ अर्जुनस्य च रक्षार्थं शंकरो भक्तव त्सलः ॥ ४५॥

tasya proktaM ca mAhAtmyaM zivaH zIghrataraM gataH॥ arjunasya ca rakSArthaM zaMkaro bhaktava tsalaH ॥ 45॥

एतस्मिन्समये ताभ्यां कृतं बाणविमोचनम् ॥ शिवबाणस्तु पुच्छे वै ह्यर्जुनस्य मुखे तथा॥ ४६॥

etasminsamaye tAbhyAM kRtaM bANavimocanam ॥ zivabANastu pucche vai hyarjunasya mukhe tathA॥ 46॥

शिवस्य पुच्छतो गत्वा मुखान्निस्सृत्य शीघ्रतः ॥ भूमौ विलीनः संयातस्तस्य वै पुच्छतो गतः॥ ४७॥

zivasya pucchato gatvA mukhAnnissRtya zIghrataH ॥ bhUmau vilInaH saMyAtastasya vai pucchato gataH॥ 47॥

पपात पार्श्वतश्चैव बाणश्चैवार्जुनस्य च॥ सूकरस्तत्क्षणं दैत्यो मृतो भूमौ पपात ह ॥ ४८॥

papAta pArzvatazcaiva bANazcaivArjunasya ca॥ sUkarastatkSaNaM daityo mRto bhUmau papAta ha ॥ 48॥

देवा हर्षं परम्प्रापुः पुष्पवृष्टिं च चक्रिरे ॥ जयपूर्व स्तुतिकराः प्रणम्य च पुनःपुनः॥ ४९॥

devA harSaM paramprApuH puSpavRSTiM ca cakrire ॥ jayapUrva stutikarAH praNamya ca punaHpunaH॥ 49॥

शिवस्तुष्टमना आसीदर्जुनः सुखमागतः॥ दैत्यस्य च तदा दृष्ट्वा क्रररूपं च तौ तदा॥ ५०॥

zivastuSTamanA AsIdarjunaH sukhamAgataH॥ daityasya ca tadA dRSTvA krararUpaM ca tau tadA॥ 50॥

अर्जुनस्तु विशेषेण सुखिना प्राह चेतसा॥ अहो दैत्यवरश्चायं रूपं तु परमाद्भुतम् ॥ ५१॥

arjunastu vizeSeNa sukhinA prAha cetasA॥ aho daityavarazcAyaM rUpaM tu paramAdbhutam ॥ 51॥

कृत्वागतो मद्वधार्थैं शिवेनाहं सुरक्षितः ॥ ईश्वरेण ममाद्यैव बुद्धिर्दत्ता न संशयः॥ ५२॥

kRtvAgato madvadhArthaiM zivenAhaM surakSitaH ॥ IzvareNa mamAdyaiva buddhirdattA na saMzayaH॥ 52॥

विचार्य्येत्यर्जुनस्तत्र जगौ शिवशिवेति च ॥ प्रणनाम शिवं भूयस्तुष्टाव च पुनः पुनः ॥ ५३ ॥

vicAryyetyarjunastatra jagau zivaziveti ca ॥ praNanAma zivaM bhUyastuSTAva ca punaH punaH ॥ 53 ॥