नन्दीश्वर उवाच ॥ शृणु त्वं ब्रह्मपुत्राद्यावतारं परमेशितुः ॥ अवधूतेश्वराह्वं वै शक्रगर्वापहारकम् ॥ १ ॥

nandIzvara uvAca ॥ zRNu tvaM brahmaputrAdyAvatAraM paramezituH ॥ avadhUtezvarAhvaM vai zakragarvApahArakam ॥ 1 ॥

शक्रः पुरा हि सगुरुः सर्वदेवसमन्वितः ॥ दर्शनं कर्तुमीशस्य कैलासमगमन्मुने ॥ २ ॥

zakraH purA hi saguruH sarvadevasamanvitaH ॥ darzanaM kartumIzasya kailAsamagamanmune ॥ 2 ॥

अथ गुर्विन्द्रयोर्ज्ञात्वागमनं शंकरस्तयोः ॥ परीक्षितुं च तद्भावं स्वदर्शनरतात्मनोः ॥ ३ ॥

atha gurvindrayorjJAtvAgamanaM zaMkarastayoH ॥ parIkSituM ca tadbhAvaM svadarzanaratAtmanoH ॥ 3 ॥

अवधूतस्वरूपोऽभून्नानालीलाकरः प्रभुः ॥ दिगंबरो महाभीमो ज्वलदग्निसमप्रभः ॥ ४ ॥

avadhUtasvarUpo'bhUnnAnAlIlAkaraH prabhuH ॥ digaMbaro mahAbhImo jvaladagnisamaprabhaH ॥ 4 ॥

सोऽवधूतस्वरूपो हि मार्गमारुद्ध्य सद्गतिः ॥ लंबमानपटः शंभुरतिष्ठच्छोभिताकृतिः ॥ ५॥

so'vadhUtasvarUpo hi mArgamAruddhya sadgatiH ॥ laMbamAnapaTaH zaMbhuratiSThacchobhitAkRtiH ॥ 5॥

अथ तौ गुरुशक्रौ च गच्छन्तौ शिव सन्निधिम् ॥ अद्राष्टांपुरुषं भीमं मार्गमध्येऽद्भुताकृतिम् ॥ ६॥

atha tau guruzakrau ca gacchantau ziva sannidhim ॥ adrASTAMpuruSaM bhImaM mArgamadhye'dbhutAkRtim ॥ 6॥

अथ शक्रो मुनेऽपृच्छत्स्वाधिकारेण दुर्मदः ॥ पुरुषं तं स्वमार्गान्तः स्थितमज्ञाय शंकरम् ॥ ७॥

atha zakro mune'pRcchatsvAdhikAreNa durmadaH ॥ puruSaM taM svamArgAntaH sthitamajJAya zaMkaram ॥ 7॥

शक्र उवाच ॥ कस्त्वं दिगंबराकारावधूतः कुत आगतः ॥ किन्नाम तव विख्यातं तत्त्वतो वद मेऽचिरम् ॥ ८॥

zakra uvAca ॥ kastvaM digaMbarAkArAvadhUtaH kuta AgataH ॥ kinnAma tava vikhyAtaM tattvato vada me'ciram ॥ 8॥

स्वस्थाने संस्थितः शंभुः किम्वान्यत्र गतोऽधुना ॥ दर्शनार्थं हि तस्याहं गच्छामि सगुरुस्सुरैः ॥ ९ ॥

svasthAne saMsthitaH zaMbhuH kimvAnyatra gato'dhunA ॥ darzanArthaM hi tasyAhaM gacchAmi sagurussuraiH ॥ 9 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ शक्रेणेत्थं स पृष्टश्च किंचिन्नोवाच पूरुषः ॥ लीलागृहीतदेहस्स शङ्करो मदहा प्रभुः ॥ १० ॥

nandIzvara uvAca ॥ zakreNetthaM sa pRSTazca kiMcinnovAca pUruSaH ॥ lIlAgRhItadehassa zaGkaro madahA prabhuH ॥ 10 ॥

शक्रः पुनरपृच्छत्तं नोवाच स दिगंबरः ॥ अविज्ञातगतिश्शम्भुर्महाकौतुककारकः ॥ ११ ॥

zakraH punarapRcchattaM novAca sa digaMbaraH ॥ avijJAtagatizzambhurmahAkautukakArakaH ॥ 11 ॥

पुनः पुरन्दरोऽपृच्छ्त्त्रैलोक्याधिपतिस्स्वराट् ॥ तूष्णीमास महायोगी महालीलाकरस्स वै ॥ १२ ॥

punaH purandaro'pRcchttrailokyAdhipatissvarAT ॥ tUSNImAsa mahAyogI mahAlIlAkarassa vai ॥ 12 ॥

इत्थं पुनः पुनः पृष्टः शक्रेण स दिगम्बरः ॥ नोवाच किंचिद्भगवाञ्शक्रदर्प्पजिघांसया ॥ १३ ॥

itthaM punaH punaH pRSTaH zakreNa sa digambaraH ॥ novAca kiMcidbhagavAJzakradarppajighAMsayA ॥ 13 ॥

अथ चुक्रोध देवेशस्त्रैलोक्यैश्वर्य्यगर्वितः ॥ उवाच वचनं क्रोधात्तं निर्भर्त्स्य जटाधरम् ॥ १४ ॥

atha cukrodha devezastrailokyaizvaryyagarvitaH ॥ uvAca vacanaM krodhAttaM nirbhartsya jaTAdharam ॥ 14 ॥

इन्द्र उवाच ॥ पृच्छमानोऽपि रे मूढ नोत्तरं दत्तवानसि ॥ अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते ॥ १५ ॥

indra uvAca ॥ pRcchamAno'pi re mUDha nottaraM dattavAnasi ॥ atastvAM hanmi vajreNa kaste trAtAsti durmate ॥ 15 ॥

इत्युदीर्य्य ततो वज्री संनिरीक्ष्य क्रुधा हि तम् ॥ हन्तुन्दिगम्बरं वज्रमुद्यतं स चकार ह ॥ १६ ॥

ityudIryya tato vajrI saMnirIkSya krudhA hi tam ॥ hantundigambaraM vajramudyataM sa cakAra ha ॥ 16 ॥

वज्रहस्तं च तं दृष्ट्वा शक्रं शीघ्रं सदाशिवः ॥ चकार स्तम्भनं तस्य वज्रपातस्य शंकरः ॥ १७ ॥

vajrahastaM ca taM dRSTvA zakraM zIghraM sadAzivaH ॥ cakAra stambhanaM tasya vajrapAtasya zaMkaraH ॥ 17 ॥

ततः स पुरुषः कुद्धः करालाक्षो भयंकरः ॥ द्रुतमेव प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव ॥ १८ ॥

tataH sa puruSaH kuddhaH karAlAkSo bhayaMkaraH ॥ drutameva prajajvAla tejasA pradahanniva ॥ 18 ॥

बाहुप्रतिष्टम्भभुवा मन्युनान्तश्शचीपतिः ॥ समदह्यत भोगीव मंत्ररुद्धपराक्रमः ॥ १९॥

bAhupratiSTambhabhuvA manyunAntazzacIpatiH ॥ samadahyata bhogIva maMtraruddhaparAkramaH ॥ 19॥

दृष्ट्वा वृहस्पतिस्त्वेनम्प्रज्वलन्तं स्वतेजसा ॥ पुरुषं तं धियामास प्रणनाम हरं द्रुतम्॥ २० ॥

dRSTvA vRhaspatistvenamprajvalantaM svatejasA ॥ puruSaM taM dhiyAmAsa praNanAma haraM drutam॥ 20 ॥

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ततो गुरुरुदारधीः ॥ दण्डवत्कौ पुनर्नत्वा प्रभुं तुष्टाव भक्तितः ॥ २१ ॥

kRtAJjalipuTo bhUtvA tato gururudAradhIH ॥ daNDavatkau punarnatvA prabhuM tuSTAva bhaktitaH ॥ 21 ॥

गुरुरुवाच ॥ देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ॥ प्रसन्नो भव गौरीश सर्वेश्वर नमोऽस्तु ते ॥ २२ ॥

gururuvAca ॥ devadeva mahAdeva zaraNAgatavatsala ॥ prasanno bhava gaurIza sarvezvara namo'stu te ॥ 22 ॥

मायया मोहितास्सर्वे ब्रह्मविष्ण्वादयोपि ते ॥ त्वां न जानन्ति तत्त्वेन जानन्ति त्वदनुग्रहात् ॥ २३ ॥

mAyayA mohitAssarve brahmaviSNvAdayopi te ॥ tvAM na jAnanti tattvena jAnanti tvadanugrahAt ॥ 23 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ बृहस्पतिरिति स्तुत्वा स तदा शंकरम्प्रभुम् ॥ पादयोः पातयामास तस्येशस्य पुरन्दरम् ॥ २४ ॥

nandIzvara uvAca ॥ bRhaspatiriti stutvA sa tadA zaMkaramprabhum ॥ pAdayoH pAtayAmAsa tasyezasya purandaram ॥ 24 ॥

ततस्तात सुराचार्य्यः कृताञ्जलिरुदारधीः ॥ बृहस्पतिरुवाचेदं प्रश्रयावनतः सुधीः॥ २५॥

tatastAta surAcAryyaH kRtAJjalirudAradhIH ॥ bRhaspatiruvAcedaM prazrayAvanataH sudhIH॥ 25॥

बृहस्पतिरुवाच॥ दीननाथ महादेव प्रणतन्तव पादयोः ॥ समुद्धर च मां तत्त्वं क्रोधं न प्रणयं कुरु॥ २६॥

bRhaspatiruvAca॥ dInanAtha mahAdeva praNatantava pAdayoH ॥ samuddhara ca mAM tattvaM krodhaM na praNayaM kuru॥ 26॥

तुष्टो भव महादेव पाहीन्द्रं शरणागतम् ॥ वह्निरेष समायाति भालनेत्रसमुद्भवः ॥ २७ ॥

tuSTo bhava mahAdeva pAhIndraM zaraNAgatam ॥ vahnireSa samAyAti bhAlanetrasamudbhavaH ॥ 27 ॥

॥ नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्याकर्ण्य गुरोर्वाक्यमवधूताकृतिः प्रभुः ॥ उवाच करुणासिंधुर्विहसन्स सदूतिकृत् ॥ २८ ॥

॥ nandIzvara uvAca ॥ ityAkarNya gurorvAkyamavadhUtAkRtiH prabhuH ॥ uvAca karuNAsiMdhurvihasansa sadUtikRt ॥ 28 ॥

अवधूत उवाच ॥ क्रोधाच्च निस्सृतन्तेजो धारयामि स्वनेत्रतः ॥ कथं हि कंचुकीं सर्पस्संधत्ते चोज्ज्ञितां पुनः ॥ २९ ॥

avadhUta uvAca ॥ krodhAcca nissRtantejo dhArayAmi svanetrataH ॥ kathaM hi kaMcukIM sarpassaMdhatte cojjJitAM punaH ॥ 29 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य बृहस्पतिः ॥ उवाच साञ्जलिर्भूयो भयव्याकुलमानसः ॥ ३० ॥

nandIzvara uvAca ॥ iti zrutvA vacastasya zaMkarasya bRhaspatiH ॥ uvAca sAJjalirbhUyo bhayavyAkulamAnasaH ॥ 30 ॥

॥ बृहस्पतिरुवाच ॥ हे देव भगवन्भक्ता अनुकम्प्याः सदैव हि ॥ भक्तवत्सलनामेति स्वं सत्यं कुरु शंकर ॥ ३१॥

॥ bRhaspatiruvAca ॥ he deva bhagavanbhaktA anukampyAH sadaiva hi ॥ bhaktavatsalanAmeti svaM satyaM kuru zaMkara ॥ 31॥

क्षेप्तुमन्यत्र देवेश स्वतेजोऽत्युग्रमर्हसि ॥ उद्धर्ता सर्वभक्तानां समुद्धर पुरन्दरम् ॥ ३२ ॥

kSeptumanyatra deveza svatejo'tyugramarhasi ॥ uddhartA sarvabhaktAnAM samuddhara purandaram ॥ 32 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्युक्तो गुरुणा रुद्रो भक्तवत्सलनामभाक् ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सुरेज्यम्प्रणतार्तिहा ॥ ३३॥

nandIzvara uvAca ॥ ityukto guruNA rudro bhaktavatsalanAmabhAk ॥ pratyuvAca prasannAtmA surejyampraNatArtihA ॥ 33॥

रुद्र उवाच ॥ प्रीतस्तेहं सुराचार्य्य ददामि वरमुत्तमम् ॥ इन्द्रस्य जीवदानेन जीवेति त्वं प्रथाम्व्रज ॥ ३४ ॥

rudra uvAca ॥ prItastehaM surAcAryya dadAmi varamuttamam ॥ indrasya jIvadAnena jIveti tvaM prathAmvraja ॥ 34 ॥

समुद्भूतोऽनलो योयं भालनेत्रात्सुरा सहः ॥ एनन्त्यक्ष्याम्यहं दूरे यथेन्द्रं नैव पीडयेत् ॥ ३५ ॥

samudbhUto'nalo yoyaM bhAlanetrAtsurA sahaH ॥ enantyakSyAmyahaM dUre yathendraM naiva pIDayet ॥ 35 ॥

॥ नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्युक्त्वा स करे धृत्वा स्वतेजोऽनलमद्भुतम् ॥ भालनेत्रसमुद्भूतं प्राक्षिपल्लवणाम्भसि ॥ ३६ ॥

॥ nandIzvara uvAca ॥ ityuktvA sa kare dhRtvA svatejo'nalamadbhutam ॥ bhAlanetrasamudbhUtaM prAkSipallavaNAmbhasi ॥ 36 ॥

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् ॥ क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालो बभूव ह ॥ ३७ ॥

atho zivasya tattejo bhAlanetrasamudbhavam ॥ kSiptaM ca lavaNAmbhodhau sadyo bAlo babhUva ha ॥ 37 ॥

स जलन्धरनामाभूत्सिन्धुपुत्रोऽसुरेश्वरः ॥ तं जघान महेशानो देवप्रार्थनया प्रभुः ॥ ३८॥

sa jalandharanAmAbhUtsindhuputro'surezvaraH ॥ taM jaghAna mahezAno devaprArthanayA prabhuH ॥ 38॥

इत्थं कृत्वा सुचरितं शंकरो लोकशंकरः ॥ अवधूतस्वरूपेण ततश्चान्तर्हितोऽभवत् ॥ ३९ ॥

itthaM kRtvA sucaritaM zaMkaro lokazaMkaraH ॥ avadhUtasvarUpeNa tatazcAntarhito'bhavat ॥ 39 ॥

बभूवुः सकला देवाः सुखिनश्चातिनिर्भयाः ॥ गुरुशक्रौ भयान्मुक्तौ जग्मतुः सुखमुत्तमम्॥ ४० ॥

babhUvuH sakalA devAH sukhinazcAtinirbhayAH ॥ guruzakrau bhayAnmuktau jagmatuH sukhamuttamam॥ 40 ॥

यदर्थे गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य तौ॥ कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा॥ ४१॥

yadarthe gamanodyuktau darzanaM prApya tasya tau॥ kRtArthau guruzakrau hi svasthAnaM jagmaturmudA॥ 41॥

अवधूतेश्वराह्वोऽवतारस्ते कथितो मया॥ परमेशस्य परमानन्ददः खलदण्डदः॥ ४२॥

avadhUtezvarAhvo'vatAraste kathito mayA॥ paramezasya paramAnandadaH khaladaNDadaH॥ 42॥

इदमाख्यानमनघं यशस्यं स्वर्ग्यमेव च ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ४३ ॥

idamAkhyAnamanaghaM yazasyaM svargyameva ca ॥ bhuktimuktipradaM divyaM sarvakAmaphalapradam ॥ 43 ॥

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ॥ इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोन्ते शिवगतिं लभेत् ॥ ४४ ॥

ya idaM zRNuyAnnityaM zrAvayedvA samAhitaH ॥ iha sarvasukhaM bhuktvA sonte zivagatiM labhet ॥ 44 ॥