Chapter 27
अध्यायः 27
Śatarudra Saṃhitā, Chapter 27
Shlokas (71)
+ Add ShlokaShatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 1
नन्दीश्वर उवाच ॥ शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः ॥ द्विजेश्वरावतारं च सशिवं सुखदं सताम् ॥ १ ॥
nandIzvara uvAca ॥ zRNu tAta pravakSyAmi zivasya paramAtmanaH ॥ dvijezvarAvatAraM ca sazivaM sukhadaM satAm ॥ 1 ॥
Nandīśvara said:— O dear, listen, I shall expound to you the incarnation of Śiva the great soul as Dvijeśvara (a leading Brahmin) along with Śiva. It is pleasing to the good.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 2
यः पूर्वं वर्णितस्तात भद्रायुर्नृपसत्तमः ॥ यस्मिन्नृषभरूपेणानुग्रहं कृतवाञ्छिवः ॥ २॥
yaH pUrvaM varNitastAta bhadrAyurnRpasattamaH ॥ yasminnRSabharUpeNAnugrahaM kRtavAJchivaH ॥ 2॥
O dear son Bhadrayu is the best of kings whom I have described earlier Lord Śiva, in the form of a bull, showed mercy to him.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 3
तद्धर्मस्य परीक्षार्थं पुनराविर्बभूव सः॥ द्विजेश्वरस्वरूपेण तदेव कथयाम्यहम् ॥ ३ ॥
taddharmasya parIkSArthaM punarAvirbabhUva saH॥ dvijezvarasvarUpeNa tadeva kathayAmyaham ॥ 3 ॥
He reappeared to test that righteousness. I shall describe that very thing in the form of the lord of the brāhmaṇas.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 4
ऋषभस्य प्रभावेण शत्रूञ्जित्वा रणे प्रभुः ॥ प्राप्तसिंहासनस्तात भद्रायुः संबभूव ह ॥ ४॥
RSabhasya prabhAveNa zatrUJjitvA raNe prabhuH ॥ prAptasiMhAsanastAta bhadrAyuH saMbabhUva ha ॥ 4॥
Conquering the enemies through the power of Ṛṣabha in battle, Bhadrāyu attained the throne, O dear.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 5
चन्द्रांगदस्य तनया सीमन्तिन्याः शुभांगजा ॥ पत्नी तस्याभवद्ब्रह्मन्सुसाध्वी कीर्तिमालिनी॥ ५॥
candrAMgadasya tanayA sImantinyAH zubhAMgajA ॥ patnI tasyAbhavadbrahmansusAdhvI kIrtimAlinI॥ 5॥
O brahmin, the chaste lady Kīrtimālinī, daughter of Candrāṅgada and Sīmantinī, became his wife.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 6
स भद्रायुः कदाचित्स्वप्रियया गहनं वनम् । प्राविशत्संविहारार्थं वसन्तसमये मुने ॥ ६॥
sa bhadrAyuH kadAcitsvapriyayA gahanaM vanam । prAvizatsaMvihArArthaM vasantasamaye mune ॥ 6॥
O sage, once after the advent of spring, the king Bhadrāyu entered a thick forest along with his beloved queen, for sport.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 7
अथ तस्मिन्वने रम्ये विजहार स भूपतिः ॥ शरणागतपालिन्या तमास्यप्रियया सह ॥ ७॥
atha tasminvane ramye vijahAra sa bhUpatiH ॥ zaraNAgatapAlinyA tamAsyapriyayA saha ॥ 7॥
In that beautiful forest, the king sported about along with his beloved who protected those who sought refuge in her.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 8
अथ तद्धर्मदृढतां प्रतीक्षन्परमेश्वरः ॥ लीलां चकार तत्रैव शिवया सह शङ्करः ॥ ८॥
atha taddharmadRDhatAM pratIkSanparamezvaraH ॥ lIlAM cakAra tatraiva zivayA saha zaGkaraH ॥ 8॥
Then, in order to test his steadfastness and piety, lord Śiva carried out his sports there itself along with Śivā.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 9
शिवा शिवश्च भूत्वोभौ तद्वने द्विजदम्पती॥ व्याघ्रं मायामयं कृत्वाविर्भूतौ निजलीलया॥ ९॥
zivA zivazca bhUtvobhau tadvane dvijadampatI॥ vyAghraM mAyAmayaM kRtvAvirbhUtau nijalIlayA॥ 9॥
Śiva and Śivā in their own divine sports assumed the form of a brahmin couple and created an illusory tiger with their Māyā.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 10
अथाविदूरे तस्यैव द्रवन्तौ भयविह्वलौ ॥ अन्वीयमानौ व्याघ्रेण रुदन्तौ तौ बभूवतुः ॥ १० ॥
athAvidUre tasyaiva dravantau bhayavihvalau ॥ anvIyamAnau vyAghreNa rudantau tau babhUvatuH ॥ 10 ॥
Not far from the place where the king stood, they began running in great fright on being pursued by the tiger. They cried and shouted too.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 11
अथ विद्धौ च तौ तात भद्रायुः स महीपतिः ॥ ददर्श क्रन्दमानौ हि शरण्यः क्षत्रियर्षभः ॥ ११॥
atha viddhau ca tau tAta bhadrAyuH sa mahIpatiH ॥ dadarza krandamAnau hi zaraNyaH kSatriyarSabhaH ॥ 11॥
O dear, the king Bhadrāyu, the leading Kṣatriya worthy of being sought refuge in, saw both of them highly distressed and lamenting.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 12
अथ तौ मुनिशार्दूलः स्वमायाद्विजदम्पती ॥ भद्रायुषं महाराजमूचतुर्भयविह्वलौ ॥ १२ ॥
atha tau munizArdUlaH svamAyAdvijadampatI ॥ bhadrAyuSaM mahArAjamUcaturbhayavihvalau ॥ 12 ॥
O leading sage, the illusory brahmin couple, extremely terrified, spoke to the king Bhadrāyu.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 13
द्विजदम्पती ऊचतुः ॥ पाहि पाहि महाराज नावुभौ धर्मवित्तम ॥ एष आयाति शार्दूलो जग्धुमावां महाप्रभो ॥ १३ ॥
dvijadampatI UcatuH ॥ pAhi pAhi mahArAja nAvubhau dharmavittama ॥ eSa AyAti zArdUlo jagdhumAvAM mahAprabho ॥ 13 ॥
The brahmin couple said:— O great king, O foremost of the knowers of virtue save us both. O great lord, this tiger is rushing on in order to devour us.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 14
एष हिंस्रः कालसमः सर्वप्राणिभयङ्करः ॥ यावन्न खादति प्राप्य तावन्नौ रक्ष धर्मवित् ॥ १४ ॥
eSa hiMsraH kAlasamaH sarvaprANibhayaGkaraH ॥ yAvanna khAdati prApya tAvannau rakSa dharmavit ॥ 14 ॥
This beast of prey is like the god of death. It is terrifying to all living beings. Knower of virtue that you are save us before it pounces on us and devours us.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 15
नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्थमाक्रन्दितं श्रुत्वा तयोश्च नृपतीश्वरः ॥ अति शीघ्रं महावीरः स यावद्धनुराददे ॥ १५॥
nandIzvara uvAca ॥ itthamAkranditaM zrutvA tayozca nRpatIzvaraH ॥ ati zIghraM mahAvIraH sa yAvaddhanurAdade ॥ 15॥
Nandishwara said:- Hearing the cries of the two kings the lord of the kings Very quickly the mighty hero took up his bow
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 16
तावदभ्येत्य शार्दूलस्त्वरमाणोतिमायिकः ॥ स तस्य द्विजवर्य्यस्य मध्ये जग्राह तां वधूम् ॥ १६॥
tAvadabhyetya zArdUlastvaramANotimAyikaH ॥ sa tasya dvijavaryyasya madhye jagrAha tAM vadhUm ॥ 16॥
Meanwhile the magical tiger approached him in a hurry He took the bride in the midst of that noble brahmin.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 17
हे नाथनाथ हे कान्त हा शम्भो हा जगद्गुरो ॥ इति रोरूयमाणां तां व्याघ्रो जग्रास भीषणः ॥ १७॥
he nAthanAtha he kAnta hA zambho hA jagadguro ॥ iti rorUyamANAM tAM vyAghro jagrAsa bhISaNaH ॥ 17॥
The terrible tiger grasped the woman even as she was lamenting—“O lord, O husband, O Śiva, O, preceptor of the universe.”
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 18
तावत्स राजा निशितैर्भल्लैर्व्याघ्रमताडयत् ॥ न स तैर्विव्यथे किंचिद्गिरीन्द्र इव वृष्टिभिः ॥ १८॥
tAvatsa rAjA nizitairbhallairvyAghramatADayat ॥ na sa tairvivyathe kiMcidgirIndra iva vRSTibhiH ॥ 18॥
The king struck the tiger with sharp arrows; but it was not at all affected by them. It stood like a lofty mountain, which is not affected by showers.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 19
स शार्दूलो महासत्त्वो राज्ञः स्वैरकृतव्यथः ॥ बलादाकृष्य तां नारीमपाक्रमत सत्वरः ॥ १९॥
sa zArdUlo mahAsattvo rAjJaH svairakRtavyathaH ॥ balAdAkRSya tAM nArImapAkramata satvaraH ॥ 19॥
The powerful tiger, not at all pained by the missiles of the king, seized the woman forcibly and ran away in a hurry.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 20
व्याघ्रेणापहृतां नारीं वीक्ष्य विप्रोतिविस्मितः ॥ लौकिकीं गतिमाश्रित्य रुरोदाति मुहुर्मुहुः ॥ २०॥
vyAghreNApahRtAM nArIM vIkSya viprotivismitaH ॥ laukikIM gatimAzritya rurodAti muhurmuhuH ॥ 20॥
On seeing his wife seized by the tiger, the brahmin was much bewildered and following the way of the world cried again and again.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 21
रुदित्वा चिरकालं च स विप्रो माययेश्वरः ॥ भद्रायुषं महीपालं प्रोवाच मदहारकः ॥ २१ ॥
ruditvA cirakAlaM ca sa vipro mAyayezvaraH ॥ bhadrAyuSaM mahIpAlaM provAca madahArakaH ॥ 21 ॥
After crying for some time that brahmin who was lord Himself wielding his Māyā, spoke to the king Bhadrāyu dispelling his arrogance.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 22
द्विजेश्वर उवाच ॥ राजन्क ते महास्त्राणि क्व ते त्राणं महद्धनुः ॥ क्व ते द्वादशसाहस्रमहानागायुतम्बलम् ॥ २२ ॥
dvijezvara uvAca ॥ rAjanka te mahAstrANi kva te trANaM mahaddhanuH ॥ kva te dvAdazasAhasramahAnAgAyutambalam ॥ 22 ॥
Dvijeśvara said:— O king, where are your great weapons? Where is your great bow that professes to protect? Where is your strength of ten or twelve thousand great elephants?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 23
किन्ते खड्गेन शङ्खेन किं ते मंत्रास्त्रविद्यया ॥ किं सत्त्वेन महास्त्राणां किं प्रभावेण भूयसा ॥ २३ ॥
kinte khaDgena zaGkhena kiM te maMtrAstravidyayA ॥ kiM sattvena mahAstrANAM kiM prabhAveNa bhUyasA ॥ 23 ॥
Of what avail is your sword? Your conch? Of what avail is your learning in the lores of mantras and missiles? Of what avail is your might? Of what avail is the strength of your great missiles?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 24
तत्सर्वं विफलं जातं यच्चान्यत्त्वयि तिष्ठति॥ यस्त्वं वनौकसां घातं न निवारयितुं क्षमः ॥ २४॥
tatsarvaM viphalaM jAtaM yaccAnyattvayi tiSThati॥ yastvaM vanaukasAM ghAtaM na nivArayituM kSamaH ॥ 24॥
All these have become futile, for you are incompetent to meet the onslaught of wild animals.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 25
क्षत्रस्यायं परो धर्मो क्षताच्च परिरक्षणम् ॥ तस्मिन्कुलोचिते धर्मे नष्टे त्वज्जीवितेन किम् ॥ २५॥
kSatrasyAyaM paro dharmo kSatAcca parirakSaNam ॥ tasminkulocite dharme naSTe tvajjIvitena kim ॥ 25॥
The greatest duty of a Kṣatriya is the protection from injury. When that virtue hereditarily practised in your family is lost, of what avail is your life?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 26
आर्तानां शरणाप्तानां त्राणं कुर्वन्ति पार्थिवाः ॥ प्राणैरर्थैश्च धर्मज्ञास्तद्विना च मृतोपमा ॥ २६ ॥
ArtAnAM zaraNAptAnAM trANaM kurvanti pArthivAH ॥ prANairarthaizca dharmajJAstadvinA ca mRtopamA ॥ 26 ॥
Kings protect the distressed people who seek refìige in them with their very lives and assets. They are the knowers of virtue. Without that they are like a dead body.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 27
आर्तत्राणविहीनानां जीवितान्मरणं वरम्॥ धनिनान्पानहीनानां गार्हस्थ्याद्भिक्षुता वरम्॥ २७॥
ArtatrANavihInAnAM jIvitAnmaraNaM varam॥ dhaninAnpAnahInAnAM gArhasthyAdbhikSutA varam॥ 27॥
Better death than life that does not protect the distressed. A mendicant is better than a rich householder who does not possess charitable nature.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 28
वरं विषाशनं प्राज्ञैर्वरमग्निप्रवेशनम्॥ कृपणानामनाथानां दीनानामपरक्षणात् ॥ २८ ॥
varaM viSAzanaM prAjJairvaramagnipravezanam॥ kRpaNAnAmanAthAnAM dInAnAmaparakSaNAt ॥ 28 ॥
Better to swallow poison or enter fire than cease to protect the oppressed, the helpless and the poor.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 29
नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्थं विलपितं तस्य स्ववीर्य्यस्य च गर्हणम्॥ निशम्य नृपतिः शोकादात्मन्येवमचिन्तयत् ॥ २९ ॥
nandIzvara uvAca ॥ itthaM vilapitaM tasya svavIryyasya ca garhaNam॥ nizamya nRpatiH zokAdAtmanyevamacintayat ॥ 29 ॥
Nandīśvara said:— On hearing his lamentation and the decrial of his prowess, the king thought within himself thus—
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 30
अहो मे पौरुषं नष्टमद्य देवविपर्ययात् ॥ अद्य कीर्तिश्च मे नष्टा पातकम्प्राप्तमुत्कटम् ॥ ३०॥
aho me pauruSaM naSTamadya devaviparyayAt ॥ adya kIrtizca me naSTA pAtakamprAptamutkaTam ॥ 30॥
“Alas, my manliness is lost today due to the adverse fate. Today my fame has been quashed. Great sin has been acquired.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 31
धर्मः कुलोचितो नष्टो मन्दभाग्यस्य दुर्मतेः ॥ नूनं मे सम्पदो राज्यमायुष्यं क्षयमेष्यति ॥ ३१ ॥
dharmaH kulocito naSTo mandabhAgyasya durmateH ॥ nUnaM me sampado rAjyamAyuSyaM kSayameSyati ॥ 31 ॥
The hereditary virtue has been smothered. I am unfortunate and confused in mind. Certainly my riches, my kingdom, my longevity will dwindle.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 32
अद्य चैनं द्विजन्मानं हतदारं शुचार्दितम् ॥ हतशोकं करिष्यामि दत्त्वा प्राणानतिप्रियान् ॥ ३२॥
adya cainaM dvijanmAnaM hatadAraM zucArditam ॥ hatazokaM kariSyAmi dattvA prANAnatipriyAn ॥ 32॥
By surrendering my own life,, lovable though it is, I shall make this brahmin free from grief, this brahmin whose wife has been seized by the tiger and who is pained extremely.”
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 33
इति निश्चित्य मनसा स भद्रायुर्नृपोत्तमः ॥ पतित्वा पादयोस्तस्य बभाषे परिसान्त्वयन्॥ ३३ ॥
iti nizcitya manasA sa bhadrAyurnRpottamaH ॥ patitvA pAdayostasya babhASe parisAntvayan॥ 33 ॥
Having decided thus in his mind that excellent king Bhadrāyu fell at his feet and spoke to him in conciliatory tone.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 34
भद्रायुरुवाच ॥ कृपां कृत्वा मयि ब्रह्मन् क्षत्रबन्धौ हतौजसि ॥ शोकन्त्यज महाप्राज्ञ दास्याम्यद्य तु वाञ्छितम् ॥ ३४ ॥
bhadrAyuruvAca ॥ kRpAM kRtvA mayi brahman kSatrabandhau hataujasi ॥ zokantyaja mahAprAjJa dAsyAmyadya tu vAJchitam ॥ 34 ॥
Bhadrāyu said:— O Brahmin, I am a base Kṣatriya bereft of strength. You take pity on me. O intelligent one, do not grieve. I shall give you what you desire.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 35
इदं राज्यमियं राज्ञी ममेदञ्च कलेवरम् ॥ त्वदधीनमिदं सर्वं किन्तेऽभिलषितं वरम् ॥ ३५ ॥
idaM rAjyamiyaM rAjJI mamedaJca kalevaram ॥ tvadadhInamidaM sarvaM kinte'bhilaSitaM varam ॥ 35 ॥
This kingdom, this queen, this body of mine, everything is subservient to you. What is the greatest thing that you desire?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 36
ब्राह्मण उवाच ॥ किमादर्शेन चान्धस्य किं गृहेर्भैक्ष्यजीविनः ॥ किम्पुस्तकेन मूढस्य निस्त्रीकस्य धनेन किम्॥ ३६॥
brAhmaNa uvAca ॥ kimAdarzena cAndhasya kiM gRherbhaikSyajIvinaH ॥ kimpustakena mUDhasya nistrIkasya dhanena kim॥ 36॥
The Brahmin said:— What can a blind man do with a mirror? Of what avail is a house to him who lives on alms? What can a fool do with a book? Of what avail is wealth to him who is bereft of his wife?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 37
अतोऽहं हतपत्नीको भुक्तभोगो न कर्हिचित्॥ इमान्तवाग्रमहिषीं कामये दीयतामिति ॥ ३७॥
ato'haM hatapatnIko bhuktabhogo na karhicit॥ imAntavAgramahiSIM kAmaye dIyatAmiti ॥ 37॥
Hence I who am not satiated with the enjoyment of pleasures but I whose wife is snatched away desire your crowned queen. Let her be given to me.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 38
दाता रसान्तवित्तस्य राज्यस्य गजवाजिनाम्॥ आत्मदेहस्य यस्यापि कलत्रस्य न कर्हिचित् ॥ ३८॥
dAtA rasAntavittasya rAjyasya gajavAjinAm॥ Atmadehasya yasyApi kalatrasya na karhicit ॥ 38॥
Bhadrāyu said:— I can give all my assets to the extent of the earth, my kingdom, horses and elephants aiíd even my body to anyone but never can I give away my wife.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 39
परदारोपभोगेन यत्पापं समुपार्जितम् ॥ न तत्क्षालयितुं शक्यं प्रायश्चित्तशतैरपि ॥ ३९॥
paradAropabhogena yatpApaM samupArjitam ॥ na tatkSAlayituM zakyaM prAyazcittazatairapi ॥ 39॥
The sin that accrues by indulging in sexual intercourse with another man’s wife cannot be wiped off even by hundreds of expiatory rites.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 40
ब्राह्मण उवाच ॥ आस्तां ब्रह्मवधं घोरमपि मद्यनिषेवणम् ॥ तपसा विधमिष्यामि किं पुनः पारदारिकम् ॥ ४०॥
brAhmaNa uvAca ॥ AstAM brahmavadhaM ghoramapi madyaniSevaNam ॥ tapasA vidhamiSyAmi kiM punaH pAradArikam ॥ 40॥
The Brahmin said:— Let it be the terrible sin of the slaughter of a brahmin; let it be the sin of sipping wine, I shall quell it with my power of penance. What then the sin of enjoying another man’s wife?
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 41
तस्मात्प्रयच्छ भार्यां स्वामियां कामो न मेऽपरः ॥ अरक्षणाद्भयार्तानां गन्तासि निरयन्ध्रुवम् ॥ ४१ ॥
tasmAtprayaccha bhAryAM svAmiyAM kAmo na me'paraH ॥ arakSaNAdbhayArtAnAM gantAsi nirayandhruvam ॥ 41 ॥
Hence give me your wife. I have no other desire. Certainly you will go to hell by your inability to protect the oppressed.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 42
नन्दीश्वर उवाच ॥ इति विप्रगिरा भीतश्चिन्तयामास पार्थिवः ॥ अरक्षणान्महापापं पत्नीदानन्ततो वरम् ॥ ४२ ॥
nandIzvara uvAca ॥ iti vipragirA bhItazcintayAmAsa pArthivaH ॥ arakSaNAnmahApApaM patnIdAnantato varam ॥ 42 ॥
Nandīśvara said:— At the words or the brahmin, the frightened king thought to himself, “It is a aw to withhold protection. It Is proper under the circumstance to give away my wife.”
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 43
अतः पत्नीं द्विजाग्र्याय दत्त्वा निर्मुक्तकिल्विषः ॥ सद्यो वह्निं प्रवेक्ष्यामि कीर्तिश्च विदिता भवेत् ॥ ४३ ॥
ataH patnIM dvijAgryAya dattvA nirmuktakilviSaH ॥ sadyo vahniM pravekSyAmi kIrtizca viditA bhavet ॥ 43 ॥
Hence I shall give my wife to this deserving brahmin and escape sin. Immediately thereafter I shall enter fire. My fame then shall be known.”
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 44
इति निश्चित्य मनसा समुज्ज्वाल्य हुताशनम् ॥ तमाहूय द्विजं चक्रे पत्नीदानं सहोदकम् ॥ ४४ ॥
iti nizcitya manasA samujjvAlya hutAzanam ॥ tamAhUya dvijaM cakre patnIdAnaM sahodakam ॥ 44 ॥
After deciding mentally like this, he kindled a blazing fire. He called the brahmin and gifted away his wife with water.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 45
स्वयं स्नातः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य विबुधेश्वरान् ॥ तमग्निं त्रिः परिक्रम्य शिवं दध्यौ समाहितः॥ ४५॥
svayaM snAtaH zucirbhUtvA praNamya vibudhezvarAn ॥ tamagniM triH parikramya zivaM dadhyau samAhitaH॥ 45॥
He took the ceremonial bath and became pure. He bowed to gods went round the fire thrice and meditated on Śiva with pure mind.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 46
तमथाग्निं पतिष्यन्तं स्वपदासक्तचेतसम् ॥ प्रत्यषेधत विश्वेशः प्रादुर्भूतो द्विजेश्वरः ॥ ४६॥
tamathAgniM patiSyantaM svapadAsaktacetasam ॥ pratyaSedhata vizvezaH prAdurbhUto dvijezvaraH ॥ 46॥
He was just to fall into the fire with his mind fixed at the feet of Śiva, the lord of the universe when Dvijeśvara revealed himself and stayed him.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 47
तमीश्वरं पञ्चमुखं त्रिनेत्रं पिनाकिनं चन्द्रकलावतंसम् ॥ प्रलम्बपिंगासुजटाकलापं मध्याह्नसद्भास्करकोटितेजसम् ॥ ४७ ॥
tamIzvaraM paJcamukhaM trinetraM pinAkinaM candrakalAvataMsam ॥ pralambapiMgAsujaTAkalApaM madhyAhnasadbhAskarakoTitejasam ॥ 47 ॥
That lord five-faced three-eyed Pinaka and the moon-like creature His hanging pink matted hair shone like a crore of good midday suns.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 48
मृणालगौरं गजचर्मवाससं गंगातरङ्गोक्षितमौलिदेशकम् ॥ नागेन्द्रहारावलिकण्ठभूषणं किरीटकाच्यंगदकंकणोज्ज्वलम् ॥ ४८ ॥
mRNAlagauraM gajacarmavAsasaM gaMgAtaraGgokSitamaulidezakam ॥ nAgendrahArAvalikaNThabhUSaNaM kirITakAcyaMgadakaMkaNojjvalam ॥ 48 ॥
He was white like lotus and dressed in elephant skin and his crown was sprinkled with the waves of the Ganges He was adorned with a necklace of serpents and a shining crown and bracelets.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 49
शूलासिखट्वांगकुठारचर्ममृगाभयाष्टांगपिनाकहस्तम् ॥ वृषोपरिस्थं शितिकण्ठभूषणं प्रोद्भूतमग्रे स नृपो ददर्श ॥ ४९ ॥
zUlAsikhaTvAMgakuThAracarmamRgAbhayASTAMgapinAkahastam ॥ vRSoparisthaM zitikaNThabhUSaNaM prodbhUtamagre sa nRpo dadarza ॥ 49 ॥
He carried a spear, a sword, a sword, a limb, an ax, a skin, a deer, a fear, eight limbs, and a sword in his hand. The king saw a bull with a cold neck ornament standing out in front of him.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 50
ततोम्बराद्द्रुतं पेतुर्द्दिव्याः कुसुमवृष्टयः ॥ प्रणेदुर्देवतूर्य्याणि देव्यश्च ननृतुर्जगुः ॥ ५० ॥
tatombarAddrutaM peturddivyAH kusumavRSTayaH ॥ praNedurdevatUryyANi devyazca nanRturjaguH ॥ 50 ॥
Then from the sky divine showers of flowers fell. The divine instruments were played. The celestial damsels sang and danced.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 51
तत्राजग्मुः स्तूयमाना हरिर्ब्रह्मा तथासुराः ॥ इन्द्रादयो नारदाद्या मुनयश्चापरेऽपि च॥ ५१॥
tatrAjagmuH stUyamAnA harirbrahmA tathAsurAH ॥ indrAdayo nAradAdyA munayazcApare'pi ca॥ 51॥
Viṣṇu, Brahmā, Indra and other gods excluding Nārada and other sages too came there eulogising.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 52
तदोत्सवो महानासीत्तत्र भक्तिप्रवर्धनः॥ सति पश्यति भूपाले भक्तिनम्रीकृताञ्जलौ ॥ ५२ ॥
tadotsavo mahAnAsIttatra bhaktipravardhanaH॥ sati pazyati bhUpAle bhaktinamrIkRtAJjalau ॥ 52 ॥
While the king was watching with palms joined in humility and devotion, there was great jubilation that enhanced devotional feelings.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 53
तद्दर्शनानन्दविजृम्भिताशयः प्रवृद्धवाष्पाम्बुविलिप्तगात्रः ॥ प्रहृष्टरोमा स हि गद्गदाक्षरस्तुष्टाव गीर्भिर्मुकुलीकृतांजलिः ॥ ५३ ॥
taddarzanAnandavijRmbhitAzayaH pravRddhavASpAmbuviliptagAtraH ॥ prahRSTaromA sa hi gadgadAkSarastuSTAva gIrbhirmukulIkRtAMjaliH ॥ 53 ॥
The vision of the lord increased his pleasure. The incessant tear-drops smeared his body. He had horripilation and choked throat. With palms joined in reverence, he eulogised the lord.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 54
ततस्स भगवान्राज्ञा संस्तुतः परमेश्वरः ॥ प्रसन्नः सह पार्वत्या तमुवाच दयानिधिः ॥ ५४ ॥
tatassa bhagavAnrAjJA saMstutaH paramezvaraH ॥ prasannaH saha pArvatyA tamuvAca dayAnidhiH ॥ 54 ॥
The supreme lord, the storehouse of mercy and his consort Pārvatī were very much delighted. The lord then spoke to him thus.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 55
राजंस्ते परितुष्टोहं भक्त्या त्वद्धर्मतोऽधिकम् ॥ वरं ब्रूहि सपत्नीकम्प्रयच्छामि न संशयः ॥ ५५ ॥
rAjaMste parituSTohaM bhaktyA tvaddharmato'dhikam ॥ varaM brUhi sapatnIkamprayacchAmi na saMzayaH ॥ 55 ॥
“O king, I am satisfied with your devotion more than your piety. Mention the boon that you as well as your wife wish to choose. I shall undoubtedly give it to you.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 56
तव भावपरीक्षार्थं द्विजो भूत्वाहमागतः॥ व्याघ्रेण या परिग्रस्ता साक्षाद्देवी शिवा हि सा ॥ ५६॥
tava bhAvaparIkSArthaM dvijo bhUtvAhamAgataH॥ vyAghreNa yA parigrastA sAkSAddevI zivA hi sA ॥ 56॥
It was to test your feeling? and emotions that I assumed the form of a brahmin and approached you. She who was seized by the tiger is the goddess Śivā herself.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 57
व्याघ्रो मायामयो यस्ते शरैरक्षत विग्रहः ॥ धीरतान्द्रष्टुकामस्ते पत्नी याचितवानहम् ॥ ५७ ॥
vyAghro mAyAmayo yaste zarairakSata vigrahaH ॥ dhIratAndraSTukAmaste patnI yAcitavAnaham ॥ 57 ॥
It was an illusory tiger which could not be hit by your arrows. I wanted to test your courage by demanding your wife.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 58
इत्याकर्ण्य प्रभोर्वाक्यं स भद्रायुर्महीपतिः ॥ पुन प्रणम्य संस्तूय स्वामिनं नतकोऽब्रवीत्॥ ५८॥
ityAkarNya prabhorvAkyaM sa bhadrAyurmahIpatiH ॥ puna praNamya saMstUya svAminaM natako'bravIt॥ 58॥
On hearing the words of the lord, the king Bhadrāyu eulogised and bowed to the lord with bent head.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 59
भद्रायुरुवाच ॥ एक एव वरो नाथ यद्भवान्परमेश्वरः॥ भवतापप्रतप्तस्य मम प्रत्यक्षतां गतः ॥ ५९ ॥
bhadrAyuruvAca ॥ eka eva varo nAtha yadbhavAnparamezvaraH॥ bhavatApaprataptasya mama pratyakSatAM gataH ॥ 59 ॥
Bhadrāyu said:— O lord, this alone is a great boon that you became visible to me searched by the sun of worldly existence.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 60
यद्ददासि पुनर्नाथ वरं स्वकृपया प्रभो ॥ वृणेहं परमं त्यक्तो वरं हि वरदर्षभात् ॥ ६० ॥
yaddadAsi punarnAtha varaM svakRpayA prabho ॥ vRNehaM paramaM tyakto varaM hi varadarSabhAt ॥ 60 ॥
O lord, since out of pity you wish to accord me a boon, I choose it as a great devotee does from his lord, the granter of boons.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 61
वज्रबाहुः पिता मे हि सप त्नीको महेश्वर ॥ सपत्नीकस्त्वहं नाथ सदा त्वत्पादसेवकः ॥ ६१॥
vajrabAhuH pitA me hi sapa tnIko mahezvara ॥ sapatnIkastvahaM nAtha sadA tvatpAdasevakaH ॥ 61॥
My father Vajrabahu is a co-wife of the great Lord. O lord I am always a servant of your feet with my wife.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 62
वैश्यः पद्माकरो नाम तत्पुत्रस्सनयाभिधः॥ सर्वानेतान्महेशान सदा त्वं पार्श्वगान्कुरु ॥ ६२ ॥
vaizyaH padmAkaro nAma tatputrassanayAbhidhaH॥ sarvAnetAnmahezAna sadA tvaM pArzvagAnkuru ॥ 62 ॥
His son was a vaisya named Padmakara and his name was Sanaya O great lord always keep all these by your side.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 63
नन्दीश्वर उवाच ॥ अथ राज्ञी च तत्पत्नी प्रमत्ता कीर्तिमालिनी ॥ भक्त्या प्रसाद्य गिरिशं ययाचे वरमुत्तमम् ॥ ६३ ॥
nandIzvara uvAca ॥ atha rAjJI ca tatpatnI pramattA kIrtimAlinI ॥ bhaktyA prasAdya girizaM yayAce varamuttamam ॥ 63 ॥
Nandīśvara said:— Then the queen, his wife, Kīrtimalinī propitiated Śiva with devotion and requested for an excellent boon.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 64
सत्युवाच ॥ चन्द्रांगदो मम पिता माता सीमन्तिनी च मे ॥ तयोर्याचे महादेव त्वत्पाश्वे सन्निधिं मुदा ॥ ६४ ॥
satyuvAca ॥ candrAMgado mama pitA mAtA sImantinI ca me ॥ tayoryAce mahAdeva tvatpAzve sannidhiM mudA ॥ 64 ॥
The queen said:— O supreme God, Candrāṅgada my father and Sīmantinī my mother, I request the two to be joyously staying near you for ever.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 65
नन्दीश्वर उवाच ॥ एवमस्त्विति गौरीशः प्रसन्नो भक्तवत्सलः॥ तयोः कामवरन्दत्त्वा क्षणादन्तर्हितोऽभवत् ॥ ६५॥
nandIzvara uvAca ॥ evamastviti gaurIzaH prasanno bhaktavatsalaH॥ tayoH kAmavarandattvA kSaNAdantarhito'bhavat ॥ 65॥
Nandīśvara said:— The delighted lord of Gaurī, favourably disposed to his devotees said—“Let it be so” and granted them the boon they desired and then vanished in a moment.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 66
भद्रायुरपि सुप्रीत्या प्रसादम्प्राप्य शूलिनः ॥ सहितः कीर्तिमालिन्या बुभुजे विषयान्बहून् ॥ ६६॥
bhadrAyurapi suprItyA prasAdamprApya zUlinaH ॥ sahitaH kIrtimAlinyA bubhuje viSayAnbahUn ॥ 66॥
Acquiring the grace of the trident-bearing lord, Bhadrāyu, enjoyed several pleasures lovingly in the company of Kīrtimālinī.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 67
कृत्वा वर्षायुतराज्यमव्याहतपराक्रमः॥ राज्यं विक्षिप्य तनये जगाम शिवसन्निधिम्॥ ६७॥
kRtvA varSAyutarAjyamavyAhataparAkramaH॥ rAjyaM vikSipya tanaye jagAma zivasannidhim॥ 67॥
Unimpeded in the exercise of his power he ruled the kingdom for ten thousand years. Then he entrusted his son with the kingdom and went to Śiva’s presence.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 68
चन्द्रांगदोपि राजेन्द्रो राज्ञी सीमन्तिनी च सा॥ भक्त्या संपूज्य गिरिशं जग्मतुः शाम्भवं पदम् ॥ ६८ ॥
candrAMgadopi rAjendro rAjJI sImantinI ca sA॥ bhaktyA saMpUjya girizaM jagmatuH zAmbhavaM padam ॥ 68 ॥
The king Candrāṅgada and the queen Sīmantinī devoutly worshipped Śiva and attained his feet.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 69
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 69
द्विजेश्वरावतारस्ते वर्णितः परमो मया ॥ महेश्वरस्य भद्रायुपरमानन्ददः प्रभो ॥ ६९॥
dvijezvarAvatAraste varNitaH paramo mayA ॥ mahezvarasya bhadrAyuparamAnandadaH prabho ॥ 69॥
Thus the great incarnation of lord Śiva as Dvijeśvara has been described by me. It was the bestower of great bliss on Bhadrāyu.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 70
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 70
इदं चरित्रं परमं पवित्रं शिवावतारस्य पवित्रकीर्त्तेः ॥ द्विजेशसंज्ञस्य महाद्भुतं हि शृण्वन्पठञ्शम्भुपदम्प्रयाति॥ ७० ॥
idaM caritraM paramaM pavitraM zivAvatArasya pavitrakIrtteH ॥ dvijezasaMjJasya mahAdbhutaM hi zRNvanpaThaJzambhupadamprayAti॥ 70 ॥
He who reads or listens to this holy narrative of Dvijeśa incarnation of Śiva of pious fame, goes to Śiva’s region.
Shatarudra-samhita - Chapter 27 - Verse 71
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 27 · Verse 71
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः॥ न श्चोतति स्वधर्मात्स परत्र लभते गतिम् ॥ ७१।
ya idaM zRNuyAnnityaM zrAvayedvA samAhitaH॥ na zcotati svadharmAtsa paratra labhate gatim ॥ 71।
He who listens to this every day or narrates this with attentive mind does not swerve from his duty and attains salvation hereafter.