॥ नन्दिकेश्वर उवाच ॥ तत्र गत्वा मुनेऽहं वै स्थित्वैकान्तस्थले सुधीः ॥ अतपं तप उग्रं सन्मुनीनामपि दुष्करम् ॥ १॥

॥ nandikezvara uvAca ॥ tatra gatvA mune'haM vai sthitvaikAntasthale sudhIH ॥ atapaM tapa ugraM sanmunInAmapi duSkaram ॥ 1॥

हृत्पुण्डरीकसुषिरे ध्यात्वा देवं त्रियम्बकम् ॥ त्र्यक्षं दशभुजं शान्तं पञ्चवक्त्रं सदा शिवम् ॥ २ ॥

hRtpuNDarIkasuSire dhyAtvA devaM triyambakam ॥ tryakSaM dazabhujaM zAntaM paJcavaktraM sadA zivam ॥ 2 ॥

रुद्रजाप्यमकार्षं वै परमध्यानमास्थितः ॥ सरितश्चोत्तरे पुण्ये ह्येकचित्तः समाहितः ॥ ३॥

rudrajApyamakArSaM vai paramadhyAnamAsthitaH ॥ saritazcottare puNye hyekacittaH samAhitaH ॥ 3॥

तस्मिञ्जाप्येऽथ संप्रीतः स्थितं मां परमेश्वरः ॥ तुष्टोऽब्रवीन्महादेवः सोमः सोमार्द्धभूषणः ॥ ४॥

tasmiJjApye'tha saMprItaH sthitaM mAM paramezvaraH ॥ tuSTo'bravInmahAdevaH somaH somArddhabhUSaNaH ॥ 4॥

शिव उवाच॥ शैलादे वरदोहं ते तपसानेन तोषितः ॥ साधु तप्तं त्वया धीमन् ब्रूहि यत्ते मनोगतम् ॥ ५॥

ziva uvAca॥ zailAde varadohaM te tapasAnena toSitaH ॥ sAdhu taptaM tvayA dhIman brUhi yatte manogatam ॥ 5॥

स एवमुक्तो देवेन शिरसा पादयोर्नतः॥ अस्तवं परमेशानं जराशोकविनाशनम्॥ ६॥

sa evamukto devena zirasA pAdayornataH॥ astavaM paramezAnaM jarAzokavinAzanam॥ 6॥

अथ मां नन्दिनं शम्भुर्भक्त्या परामया युतम् ॥ अश्रुपूर्णेक्षणं सम्यक् पादयोः शिरसा नतम् ॥ ७॥

atha mAM nandinaM zambhurbhaktyA parAmayA yutam ॥ azrupUrNekSaNaM samyak pAdayoH zirasA natam ॥ 7॥

उत्थाय परमेशानः पस्पर्श परमार्तिहा॥ कराभ्यां संमुखाभ्यान्तु संगृह्य वृषभध्वजः ॥ ८॥

utthAya paramezAnaH pasparza paramArtihA॥ karAbhyAM saMmukhAbhyAntu saMgRhya vRSabhadhvajaH ॥ 8॥

निरीक्ष्य गणपांश्चैव देवीं हिमवतः सुताम् ॥ उवाच मां कृपादृष्ट्या समीक्ष्य जगताम्पतिः ॥ ९ ॥

nirIkSya gaNapAMzcaiva devIM himavataH sutAm ॥ uvAca mAM kRpAdRSTyA samIkSya jagatAmpatiH ॥ 9 ॥

वत्स नन्दिन्महाप्राज्ञ मृत्योर्भीतिः कुतस्तव ॥ मयैव प्रेषितौ विप्रौ मत्समस्त्वं न संशयः ॥ १०॥

vatsa nandinmahAprAjJa mRtyorbhItiH kutastava ॥ mayaiva preSitau viprau matsamastvaM na saMzayaH ॥ 10॥

अमरो जरया त्यक्तोऽदुःखी गणपतिः सदा ॥ अव्ययश्चाक्षयश्चेष्टः स पिता स सुहृज्जनः ॥ ११ ॥

amaro jarayA tyakto'duHkhI gaNapatiH sadA ॥ avyayazcAkSayazceSTaH sa pitA sa suhRjjanaH ॥ 11 ॥

मद्बलः पार्श्वगो नित्यं ममेष्टो भवितानिशम् ॥ न जरा जन्म मृत्युर्वै मत्प्रसादाद्भविष्यति ॥ १२ ॥

madbalaH pArzvago nityaM mameSTo bhavitAnizam ॥ na jarA janma mRtyurvai matprasAdAdbhaviSyati ॥ 12 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ एवमुक्त्वा शिरोमालां कुशेशयमयीं निजाम्॥ समुन्मुच्य बबन्धाशु मम कण्ठे कृपानिधिः॥ १३॥

nandIzvara uvAca ॥ evamuktvA ziromAlAM kuzezayamayIM nijAm॥ samunmucya babandhAzu mama kaNThe kRpAnidhiH॥ 13॥

तयाहं मालया विप्र शुभया कण्ठसक्तया॥। त्र्यक्षो दशभुजश्चासं द्वितीय इव शङ्कर॥ १४॥

tayAhaM mAlayA vipra zubhayA kaNThasaktayA॥। tryakSo dazabhujazcAsaM dvitIya iva zaGkara॥ 14॥

तत एव समादाय हस्तेन परमेश्वरः॥ उवाच ब्रूहि किं तेऽद्य ददामि वरमुत्तमम्॥ १५॥

tata eva samAdAya hastena paramezvaraH॥ uvAca brUhi kiM te'dya dadAmi varamuttamam॥ 15॥

ततो जटाश्रितं वारि गृहीत्वा हार निर्मलम् ॥ उक्त्वा नन्दी भवेतीह विससर्ज वृषध्वजः ॥ १६ ॥

tato jaTAzritaM vAri gRhItvA hAra nirmalam ॥ uktvA nandI bhavetIha visasarja vRSadhvajaH ॥ 16 ॥

ततः पञ्चमिता नद्यः प्रावर्तत शुभावहाः॥ सुतोयाश्च महावेगा दिव्य रूपा च सुन्दरी ॥ १७॥

tataH paJcamitA nadyaH prAvartata zubhAvahAH॥ sutoyAzca mahAvegA divya rUpA ca sundarI ॥ 17॥

जटोदका त्रिस्रोताश्च वृषध्वनिरितीव हि॥ स्वर्णोदका जम्बुनदी पञ्चनद्यः प्रकीर्तिताः ॥ १८॥

jaTodakA trisrotAzca vRSadhvaniritIva hi॥ svarNodakA jambunadI paJcanadyaH prakIrtitAH ॥ 18॥

एतत्पञ्चनदं नाम शिवपृष्ठतमं शुभम्॥ जपेश्वरसमीपे तु पवित्रं परमं मुने ॥ १९ ॥

etatpaJcanadaM nAma zivapRSThatamaM zubham॥ japezvarasamIpe tu pavitraM paramaM mune ॥ 19 ॥

यः पञ्चनदमासाद्य स्नात्वा जप्त्वेश्वरेश्वरम्॥ पूजयेच्छिवसायुज्यं प्रयात्येव न संशयः ॥ २०॥

yaH paJcanadamAsAdya snAtvA japtvezvarezvaram॥ pUjayecchivasAyujyaM prayAtyeva na saMzayaH ॥ 20॥

अथ शम्भुरुवाचोमामभिषिञ्चामि नन्दिनम्। गणेन्द्रं व्याहरिष्यामि किं वा त्वं मन्यसेऽव्यये ॥ २१ ॥

atha zambhuruvAcomAmabhiSiJcAmi nandinam। gaNendraM vyAhariSyAmi kiM vA tvaM manyase'vyaye ॥ 21 ॥

उमोवाच ॥ दातुमर्हसि देवेश नन्दिने परमेश्वर ॥ महाप्रियतमो नाथ शैलादिस्तनयो मम ॥ २२ ॥

umovAca ॥ dAtumarhasi deveza nandine paramezvara ॥ mahApriyatamo nAtha zailAdistanayo mama ॥ 22 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ ततस्स शङ्करः स्वीयान्सस्मार गणपान्वरान् ॥ स्वतन्त्रः परमेशानस्सर्वदो भक्तवत्सलः ॥ २३॥

nandIzvara uvAca ॥ tatassa zaGkaraH svIyAnsasmAra gaNapAnvarAn ॥ svatantraH paramezAnassarvado bhaktavatsalaH ॥ 23॥

स्मरणादेव रुद्रस्य सम्प्राप्ताश्च गणेश्वराः ॥ असङ्ख्याता महामोदाश्शङ्कराकृतयोऽखिलाः ॥ २४ ॥

smaraNAdeva rudrasya samprAptAzca gaNezvarAH ॥ asaGkhyAtA mahAmodAzzaGkarAkRtayo'khilAH ॥ 24 ॥

ते गणेशाश्शिवं देवीं प्रणम्याहुः शुभं वचः ॥ ते प्रणम्य करौ बद्ध्वा नतस्कन्धा महाबलाः ॥ २५ ॥

te gaNezAzzivaM devIM praNamyAhuH zubhaM vacaH ॥ te praNamya karau baddhvA nataskandhA mahAbalAH ॥ 25 ॥

गणेशा ऊचुः ॥ किमर्थं च स्मृता देव ह्याज्ञापय महाप्रभो ॥ किङ्करान्नः समायातांस्त्रिपुरार्दन कामद ॥ २६॥

gaNezA UcuH ॥ kimarthaM ca smRtA deva hyAjJApaya mahAprabho ॥ kiGkarAnnaH samAyAtAMstripurArdana kAmada ॥ 26॥

किं सागराञ्शोषयामो यमं वा सह किंकरैः ॥ हन्मो मृत्युं महामृत्युं विशेषं वृद्धपद्मजम् ॥ २७ ॥

kiM sAgarAJzoSayAmo yamaM vA saha kiMkaraiH ॥ hanmo mRtyuM mahAmRtyuM vizeSaM vRddhapadmajam ॥ 27 ॥

बद्ध्वेन्द्रं सह देवैश्च विष्णुं वा पार्षदैः सह॥ आनयामः सुसंकुद्धान्दैत्यान्वा दानवैः सह ॥ २८ ॥

baddhvendraM saha devaizca viSNuM vA pArSadaiH saha॥ AnayAmaH susaMkuddhAndaityAnvA dAnavaiH saha ॥ 28 ॥

कस्याद्य व्यसनं घोरं करिष्यामस्तवाज्ञया ॥ कस्य वाद्योत्सवो देव सर्वकामसमृद्धये ॥ २९ ॥

kasyAdya vyasanaM ghoraM kariSyAmastavAjJayA ॥ kasya vAdyotsavo deva sarvakAmasamRddhaye ॥ 29 ॥

नन्दीश्वर उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तेषां गणानां वीरवादिनाम् ॥ उवाच तान्स प्रशंस्य गणेशान्परमेश्वरः ॥ ३०॥

nandIzvara uvAca ॥ ityAkarNya vacasteSAM gaNAnAM vIravAdinAm ॥ uvAca tAnsa prazaMsya gaNezAnparamezvaraH ॥ 30॥

शिव उवाच॥ नन्दीश्वरोयं पुत्रो मे सर्वेषामीश्वरेश्वरः॥ प्रियो गणामग्रणीस्सर्वैः क्रियतां वचनं मम॥ ३१॥

ziva uvAca॥ nandIzvaroyaM putro me sarveSAmIzvarezvaraH॥ priyo gaNAmagraNIssarvaiH kriyatAM vacanaM mama॥ 31॥

सर्वे प्रीत्याभिषिञ्चध्वं मद्गणानां गतिम्पतिम् ॥ अद्यप्रभृति युष्माकमयं नन्दीश्वरः प्रभुः ॥ ३२।

sarve prItyAbhiSiJcadhvaM madgaNAnAM gatimpatim ॥ adyaprabhRti yuSmAkamayaM nandIzvaraH prabhuH ॥ 32।

नन्दीश्वर उवाच ॥ एवमुक्ताः शङ्करेण गणपास्सर्व्व एव ते ॥ एवमस्त्विति सम्प्रोच्य सम्भारानाहरँस्ततः ॥ ३३ ॥

nandIzvara uvAca ॥ evamuktAH zaGkareNa gaNapAssarvva eva te ॥ evamastviti samprocya sambhArAnAhara~stataH ॥ 33 ॥

ततो देवाश्च सेन्द्राश्च नारायणमुखास्तथा ॥ मुनयः सर्वतो लोका आजग्मुर्मुदिताननाः ॥ ३४ ॥

tato devAzca sendrAzca nArAyaNamukhAstathA ॥ munayaH sarvato lokA AjagmurmuditAnanAH ॥ 34 ॥

पितामहोपि भगवन्नियोगाच्छङ्करस्य वै ॥ चकार नंदिनस्सर्व्वमभिषेकं समाहितः ॥ ३५ ॥

pitAmahopi bhagavanniyogAcchaGkarasya vai ॥ cakAra naMdinassarvvamabhiSekaM samAhitaH ॥ 35 ॥

ततो विष्णुस्ततश्शक्रो लोकपालास्तथैव च ॥ ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव पितामहपुरोगमाः ॥ ३६ ॥

tato viSNustatazzakro lokapAlAstathaiva ca ॥ RSayastuSTuvuzcaiva pitAmahapurogamAH ॥ 36 ॥

स्तुतिमत्सु ततस्तेषु विष्णुः सर्वजगत्पतिः ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव च समाहितः ॥ ३७ ॥

stutimatsu tatasteSu viSNuH sarvajagatpatiH ॥ zirasyaJjalimAdhAya tuSTAva ca samAhitaH ॥ 37 ॥

प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा जयशब्दं चकार च ॥ ततो गणाधिपास्सर्व्वे ततो देवास्ततोऽसुराः ॥ ३८ ॥

prAJjaliH praNato bhUtvA jayazabdaM cakAra ca ॥ tato gaNAdhipAssarvve tato devAstato'surAH ॥ 38 ॥

एवं स्तुतश्चाभिषिक्तो देवैस्स ब्रह्मकैस्तदा ॥ नन्दीश्वरोहं विप्रेन्द्र नियोगात्प रमेशितुः ॥ ३९ ॥

evaM stutazcAbhiSikto devaissa brahmakaistadA ॥ nandIzvarohaM viprendra niyogAtpa ramezituH ॥ 39 ॥

उद्वाहश्च कृतस्तत्र नियोगात्परमेष्ठिनः ॥ महोत्सवयुतः प्रीत्या विष्णुब्रह्मादिभिर्मम ॥ ४० ॥

udvAhazca kRtastatra niyogAtparameSThinaH ॥ mahotsavayutaH prItyA viSNubrahmAdibhirmama ॥ 40 ॥

मरुतां च सुता देवी सुयशास्तु मनोहरा ॥ पत्नी सा मेऽभवद्दिव्या मनोनयननन्दिनी ॥ ४१ ॥

marutAM ca sutA devI suyazAstu manoharA ॥ patnI sA me'bhavaddivyA manonayananandinI ॥ 41 ॥

लब्धं शशिप्रभं छत्रं तया तत्र विभूषितम् ॥ चामरैश्चामरासक्तहस्ताग्रैः स्त्रीगणैर्युतम् ॥ ४२॥

labdhaM zaziprabhaM chatraM tayA tatra vibhUSitam ॥ cAmaraizcAmarAsaktahastAgraiH strIgaNairyutam ॥ 42॥

सिंहासनं च परमं तया चाधिष्ठितं मया॥ अलंकृतो महालक्ष्म्या मुकुटाद्यैस्सुभूषणैः ॥ ४३॥

siMhAsanaM ca paramaM tayA cAdhiSThitaM mayA॥ alaMkRto mahAlakSmyA mukuTAdyaissubhUSaNaiH ॥ 43॥

लब्धो हारश्च परमो देव्याः कण्ठगतस्तथा ॥ वृषेन्द्रश्च शितो नागस्सिंहस्सिंहध्वजस्तथा ॥ ४४ ॥

labdho hArazca paramo devyAH kaNThagatastathA ॥ vRSendrazca zito nAgassiMhassiMhadhvajastathA ॥ 44 ॥

रथश्च हेमहारश्च चन्द्रबिंबसमः शुभः ॥ अन्यान्यपि च वस्तूनि लब्धानि हि मया मुने ॥ ४५॥

rathazca hemahArazca candrabiMbasamaH zubhaH ॥ anyAnyapi ca vastUni labdhAni hi mayA mune ॥ 45॥

एवं कृतविवाहोऽहं तया पत्न्या महामुने ॥ पादौ ववन्दे शम्भोश्च शिवाया ब्रह्मणो हरेः ॥ ४६॥

evaM kRtavivAho'haM tayA patnyA mahAmune ॥ pAdau vavande zambhozca zivAyA brahmaNo hareH ॥ 46॥

तथाविधं त्रिलोकेशस्सपत्नीकं च माम्प्रभुः ॥ प्रोवाच परया प्रीत्या स शिवो भक्तवत्सलः ॥ ४७॥

tathAvidhaM trilokezassapatnIkaM ca mAmprabhuH ॥ provAca parayA prItyA sa zivo bhaktavatsalaH ॥ 47॥

ईश्वर उवाच ॥ शृणु सत्पुत्र तातस्त्वं सुयशेयन्तव प्रिया ॥ ददामि ते वरम्प्रीत्या यत्ते मनसि वाञ्छितम् ॥ ४८॥

Izvara uvAca ॥ zRNu satputra tAtastvaM suyazeyantava priyA ॥ dadAmi te varamprItyA yatte manasi vAJchitam ॥ 48॥

सदाहन्तव नन्दीश सन्तुष्टोऽस्मि गणेश्वर ॥ देव्या च सहितो वत्स शृणु मे परमं वचः ॥ ४९ ॥

sadAhantava nandIza santuSTo'smi gaNezvara ॥ devyA ca sahito vatsa zRNu me paramaM vacaH ॥ 49 ॥

सदेष्टश्च विशिष्टश्च परमैश्वर्य्यसंयुतः॥ महायोगी महेष्वासः स पिता स पितामहः ॥ ५० ॥

sadeSTazca viziSTazca paramaizvaryyasaMyutaH॥ mahAyogI maheSvAsaH sa pitA sa pitAmahaH ॥ 50 ॥

अजेयस्सर्वजेता च सदा पूज्यो महाबलः ॥ अहं यत्र भवांस्तत्र यत्र त्वं तत्र चाप्यहम् ॥ ५१ ॥

ajeyassarvajetA ca sadA pUjyo mahAbalaH ॥ ahaM yatra bhavAMstatra yatra tvaM tatra cApyaham ॥ 51 ॥

अयं च ते पिता पुत्र परमैश्वर्य्यसंयुतः ॥ भविष्यति गणाध्यक्षो मम भक्तो महाबलः ॥ ५२॥

ayaM ca te pitA putra paramaizvaryyasaMyutaH ॥ bhaviSyati gaNAdhyakSo mama bhakto mahAbalaH ॥ 52॥

पितामहोऽपि ते वत्स तथास्तु नियमा इमे ॥ मत्समीपं गमिष्यन्ति मया दत्तवरास्तथा ॥ ५३॥

pitAmaho'pi te vatsa tathAstu niyamA ime ॥ matsamIpaM gamiSyanti mayA dattavarAstathA ॥ 53॥

नन्दीश्वर उवाच॥ ततो देवी महाभागा नन्दिनं वरदाब्रवीत्॥ वरं ब्रूहीति माम्पुत्र सर्व्वान्कामान्यथेसितान् ॥ ५४ ॥

nandIzvara uvAca॥ tato devI mahAbhAgA nandinaM varadAbravIt॥ varaM brUhIti mAmputra sarvvAnkAmAnyathesitAn ॥ 54 ॥

तच्छ्रुत्वा वचनं देव्याः प्रावोचत्साञ्जलिस्तदा॥ भक्तिर्भवतु मे देवि पादयोस्ते सदा वरा ॥ ५५ ॥

tacchrutvA vacanaM devyAH prAvocatsAJjalistadA॥ bhaktirbhavatu me devi pAdayoste sadA varA ॥ 55 ॥

श्रुत्वा मम वचो देवी ह्येवमस्त्विति साब्रवीत्॥ सुयशां ताञ्च सुप्रीत्या नन्दिप्रियतमां शिवाम् ॥ ५६॥

zrutvA mama vaco devI hyevamastviti sAbravIt॥ suyazAM tAJca suprItyA nandipriyatamAM zivAm ॥ 56॥

देव्युवाच ॥ वत्से वरं यथेष्टं हि त्रिनेत्रा जन्मवर्जिता ॥ पुत्रपौत्रेस्तु भक्तिर्मे तथा च भर्तुरेव हि ॥ ५७ ॥

devyuvAca ॥ vatse varaM yatheSTaM hi trinetrA janmavarjitA ॥ putrapautrestu bhaktirme tathA ca bhartureva hi ॥ 57 ॥

नन्द्युवाच ॥ तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च सर्व्वे देवगणाश्च वै ॥ ताभ्यां वरान्ददुः प्रीत्या सुप्रसन्नाश्शिवाज्ञया॥ ५८॥

nandyuvAca ॥ tadA brahmA ca viSNuzca sarvve devagaNAzca vai ॥ tAbhyAM varAndaduH prItyA suprasannAzzivAjJayA॥ 58॥

सान्वयं मां गृहीत्वेशस्ततस्सम्बन्धिबान्धवैः॥ आरुह्य वृषमीशानो गतो देव्या निजं गृहम्॥ ५९॥

sAnvayaM mAM gRhItvezastatassambandhibAndhavaiH॥ Aruhya vRSamIzAno gato devyA nijaM gRham॥ 59॥

विष्ण्वादयः सुरास्सर्व्वे प्रशंसन्तो ह्यमी तदा॥ स्वधामानि ययुः प्रीत्या संस्तुवन्तः शिवं शिवम् ॥ ६० ॥

viSNvAdayaH surAssarvve prazaMsanto hyamI tadA॥ svadhAmAni yayuH prItyA saMstuvantaH zivaM zivam ॥ 60 ॥

इति ते कथितो वत्स स्वावतारो महामुने ॥ सदानन्दकरः पुंसां शिवभक्तिप्रवर्द्धनः ॥ ६१ ॥

iti te kathito vatsa svAvatAro mahAmune ॥ sadAnandakaraH puMsAM zivabhaktipravarddhanaH ॥ 61 ॥

य इदन्नन्दिनो जन्म वरदानन्तथा मम ॥ अभिषेकं विवाहं च शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा ॥ ६२ ॥

ya idannandino janma varadAnantathA mama ॥ abhiSekaM vivAhaM ca zRNuyAcchrAvayettathA ॥ 62 ॥

पठेद्वा पाठयेद्वापि श्रद्धावान्भक्तिसंयुतः ॥ इह सर्व्वसुखम्भुक्त्वा परत्र लभते गतिम् ॥ ६३॥

paThedvA pAThayedvApi zraddhAvAnbhaktisaMyutaH ॥ iha sarvvasukhambhuktvA paratra labhate gatim ॥ 63॥