Chapter 3
अध्यायः 3
Śatarudra Saṃhitā, Chapter 3
Shlokas (31)
+ Add ShlokaShatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 1
नन्दीश्वर उवाच ॥ शृणु तात महाप्राज्ञ विधिकामप्रपूरकम् ॥ अर्द्धनारीनराख्यं हि शिवरूपमनुत्तमम् ॥ १ ॥
nandIzvara uvAca ॥ zRNu tAta mahAprAjJa vidhikAmaprapUrakam ॥ arddhanArInarAkhyaM hi zivarUpamanuttamam ॥ 1 ॥
Nandīśvara said:— O dear one of great intellect, please listen to the description of Śiva’s form half-male and half-female,॥ 1॥ than which there is nothing more excellent and which completes the work of the Creator.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 2
यदा सृष्टाः प्रजा सर्वाः न व्यवर्द्धंत वेधसा ॥ तदा चिंताकुलोऽभूत्स तेन दुःखेन दुखितः ॥ २ ॥
yadA sRSTAH prajA sarvAH na vyavarddhaMta vedhasA ॥ tadA ciMtAkulo'bhUtsa tena duHkhena dukhitaH ॥ 2 ॥
When the subjects created by the Creator did not multiply, he was very much distressed and worried.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 3
नभोवाणी तदाभूद्वै सृष्टिं मिथुनजां कुरु ॥ तच्छ्रुत्वा मैथुनीं सृष्टिं ब्रह्मा कर्तुममन्यत ॥ ३ ॥
nabhovANI tadAbhUdvai sRSTiM mithunajAM kuru ॥ tacchrutvA maithunIM sRSTiM brahmA kartumamanyata ॥ 3 ॥
Then a celestial voice said—“Carry on the creation produced by couples.” On hearing it, Brahmā pondered over the creation produced by couples in order to carry it out.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 4
नारीणां कुलमीशानान्निर्गतं न पुरा यतः ॥ ततो मैथुनजां सृष्टिं कर्तुं शेके न पद्मभूः ॥ ४ ॥
nArINAM kulamIzAnAnnirgataM na purA yataH ॥ tato maithunajAM sRSTiM kartuM zeke na padmabhUH ॥ 4 ॥
Since no generation of women had formerly come out of Iśāna, the lotus-born deity (Brahmā) was unable to produce the creation by means of copulation.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 5
प्रभावेण विना शंभोर्न जायेरन्निमाः प्रजाः ॥ एवं संचिन्तयन्ब्रह्मा तपः कर्त्तुं प्रचक्रमे ॥ ५ ॥
prabhAveNa vinA zaMbhorna jAyerannimAH prajAH ॥ evaM saMcintayanbrahmA tapaH karttuM pracakrame ॥ 5 ॥
Brahmā then began to perform penance thinking “Without the power of Śiva, the subjects will not be born.”
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 6
शिवया परया शक्त्या संयुक्तं परमेश्वरम् ॥ संचिंत्य हृदये प्रीत्या तेपे स परमं तपः॥६॥
zivayA parayA zaktyA saMyuktaM paramezvaram ॥ saMciMtya hRdaye prItyA tepe sa paramaM tapaH॥6॥
Within his heart he pondered lovingly over lord Śiva united with the great Śakti called Śivā. He then performed great penance.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 7
तीव्रेण तपसा तस्य संयुक्तस्य स्वयंभुवः ॥ अचिरेणैव कालेन तुतोष स शिवो द्रुतम् ॥७॥
tIvreNa tapasA tasya saMyuktasya svayaMbhuvaH ॥ acireNaiva kAlena tutoSa sa zivo drutam ॥7॥
Ere long Śiva became satisfied with the severe penance of the self-born lord Brahmā.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 8
ततः पूर्णचिदीशस्य मूर्तिमाविश्य कामदाम्॥ अर्द्धनारीनरो भूत्वा ततो ब्रह्मान्तिकं हरः ॥८॥
tataH pUrNacidIzasya mUrtimAvizya kAmadAm॥ arddhanArInaro bhUtvA tato brahmAntikaM haraH ॥8॥
Then assuming the wish-yielding form of ISāna—the perfect consciousness, and in the guise of half-male and halffemale form Śiva approached Brahmā.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 9
तं दृष्ट्वा शंकरं देवं शक्त्या प्ररमयान्वितम् ॥ प्रणम्य दण्डवद्ब्रह्मा स तुष्टाव कृताञ्जलिः ॥९॥
taM dRSTvA zaMkaraM devaM zaktyA praramayAnvitam ॥ praNamya daNDavadbrahmA sa tuSTAva kRtAJjaliH ॥9॥
On seeing lord Śiva united with greatŚakti and bowing to him prostrate, Brahmā eulogised him with palms joined in revt:!"ence.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 10
अथ देवो महादेवो वाचा मेघगभीरया॥ संभवाय सुसंप्रीतो विश्वकर्त्ता महेश्वरः ॥ १०॥
atha devo mahAdevo vAcA meghagabhIrayA॥ saMbhavAya susaMprIto vizvakarttA mahezvaraH ॥ 10॥
Then the delighted lord Śiva, the creator of the universe, spoke in words majestic in sound like that of rumbling cloud.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 11
ईश्वर उवाच॥ वत्सवत्स महाभाग मम पुत्र पितामह ॥ ज्ञातवानस्मि सर्व तत्तत्त्वतस्ते मनोरथ॥११॥
Izvara uvAca॥ vatsavatsa mahAbhAga mama putra pitAmaha ॥ jJAtavAnasmi sarva tattattvataste manoratha॥11॥
Lord Śiva said:— “O dear son of great fortune, O grandfather, I have understood correctly all that you have cherished in your mind
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 12
प्रजानामेव वृद्ध्यर्थं तपस्तप्तं त्वयाधुना ॥ तपसा तेन तुष्टोऽस्मि ददामि च तवेप्सितम् ॥१२॥
prajAnAmeva vRddhyarthaM tapastaptaM tvayAdhunA ॥ tapasA tena tuSTo'smi dadAmi ca tavepsitam ॥12॥
It is for the increase of the subjects that this penance has been performed by you now. I am delighted by that penance. I shall confer on you what you desire.”
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 13
इत्युक्त्वा परमोदारं स्वभावमधुरं वचः॥ पृथक्चकार वपुषो भागाद्देवीं शिवां शिवः ॥१३॥
ityuktvA paramodAraM svabhAvamadhuraM vacaH॥ pRthakcakAra vapuSo bhAgAddevIM zivAM zivaH ॥13॥
After saying these naturally sweet and magnanimous words, lordŚiva detached Śivā from his body.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 14
तां दृष्ट्वा परमां शक्तिं पृथग्भूतां शिवागताम्॥ प्रणिपत्य विनीतात्मा प्रार्थयामास तां विधिः ॥१४॥
tAM dRSTvA paramAM zaktiM pRthagbhUtAM zivAgatAm॥ praNipatya vinItAtmA prArthayAmAsa tAM vidhiH ॥14॥
On seeing that great Śakti, detached separately from Śiva, Brahmā bowed to her politely and requested her.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 15
ब्रह्मोवाच ॥ देवदेवेन सृष्टोहमादौ त्वत्पतिना शिवे ॥ प्रजाः सर्वा नियुक्ताश्च शंभुना परमात्मना ॥ १५ ॥
brahmovAca ॥ devadevena sRSTohamAdau tvatpatinA zive ॥ prajAH sarvA niyuktAzca zaMbhunA paramAtmanA ॥ 15 ॥
Brahmā said:— “O Śivā, I was created at first by your husband the lord of gods. I was ordered by Śiva the great soul to create the- subjects.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 16
मनसा निर्मिताः सर्वे शिवे देवादयो मया ॥ न वृद्धिमुपगच्छंति सृज्यमानाः पुनःपुनः ॥ १६ ॥
manasA nirmitAH sarve zive devAdayo mayA ॥ na vRddhimupagacchaMti sRjyamAnAH punaHpunaH ॥ 16 ॥
O Śivā, the gods and others were mentally created by me. But they do not multiply themselves. Hence they are being created again and again.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 17
मिथुनप्रभवामेव कृत्वा सृष्टिमतः परम् ॥ संवर्द्धयितुमिच्छामि सर्वा एव मम प्रजाः ॥ १७ ॥
mithunaprabhavAmeva kRtvA sRSTimataH param ॥ saMvarddhayitumicchAmi sarvA eva mama prajAH ॥ 17 ॥
Hereafter I wish to make all my subjects flourish by making the creation originate from pairs.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 18
न निर्गतं पुरा त्वत्तो नारीणां कुलमव्ययम् ॥ तेन नारीकुलं श्रेष्ठं मम शक्तिर्न विद्यते ॥ १८ ॥
na nirgataM purA tvatto nArINAM kulamavyayam ॥ tena nArIkulaM zreSThaM mama zaktirna vidyate ॥ 18 ॥
The unchanging generation of women has not come out of you before. Hence I do not have the power to create women.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 19
सर्वासामेव शक्तीनां त्वत्तः खलु समुद्भवः ॥ तस्मात्त्वं परमां शक्तिं प्रार्थयाम्यखिलेश्वरीम् ॥ १९ ॥
sarvAsAmeva zaktInAM tvattaH khalu samudbhavaH ॥ tasmAttvaM paramAM zaktiM prArthayAmyakhilezvarIm ॥ 19 ॥
All Śaktis spring up from you. Hence I request you the great Śakti, the goddess of all.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 20
शिवे नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिं देहि नमोऽस्तु ते ॥ चराचरं जगद्विद्धि हेतोर्मातः शिवं प्रिये ॥ २० ॥
zive nArIkulaM sraSTuM zaktiM dehi namo'stu te ॥ carAcaraM jagadviddhi hetormAtaH zivaM priye ॥ 20 ॥
शिवे नारीकुलं स्रष्टुं शक्तिं देहि नमोऽस्तु ते ॥ चराचरं जगद्विद्धि हेतोर्मातः शिवं प्रिये ॥ 3.3.२० ॥
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 21
अन्यं त्वत्तः प्रार्थयामि वरं च वरदेश्वरि ॥ देहि मे तं कृपां कृत्वा जगन्मातर्नमोऽस्तु ते ॥ २१ ॥
anyaM tvattaH prArthayAmi varaM ca varadezvari ॥ dehi me taM kRpAM kRtvA jaganmAtarnamo'stu te ॥ 21 ॥
O goddess bestowing boons, I request for another boon from you. O mother of the universe, take pity on me and grant that too unto me. Obeisance be to you.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 22
चराचरविवृद्ध्यर्थमीशेनैकेन सर्वगे ॥ दक्षस्य मम पुत्रस्य पुत्री भव भवाम्बिके ॥ २२ ॥
carAcaravivRddhyarthamIzenaikena sarvage ॥ dakSasya mama putrasya putrI bhava bhavAmbike ॥ 22 ॥
O omnipresent mother, be born as the daughter of Dakṣa, my son, for the increase of the mobile and immobile beings through only Īśa.”
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 23
एवं संयाचिता देवी ब्रह्मणा परमेश्वरी ॥ तथास्त्विति वचः प्रोच्य तच्छक्तिं विधये ददौ ॥ २३ ॥
evaM saMyAcitA devI brahmaNA paramezvarI ॥ tathAstviti vacaH procya tacchaktiM vidhaye dadau ॥ 23 ॥
Thus implored by the Creator, the Supreme goddess consented and bestowed that power upon the Creator.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 24
तस्माद्धि सा शिवा देवी शिवशक्तिर्जगन्मयी ॥ शक्तिमेकां भ्रुवोर्मध्यात्ससर्जात्मसमप्रभाम् ॥ २४ ॥
tasmAddhi sA zivA devI zivazaktirjaganmayI ॥ zaktimekAM bhruvormadhyAtsasarjAtmasamaprabhAm ॥ 24 ॥
Hence that goddess Śivā, the Śakti of Śiva constituting the universe, created a Śakti equal in lustre unto her self, from the middle of her eyebrows.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 25
तामाह प्रहसन्प्रेक्ष्य शक्तिं देववरो हरः ॥ कृपासिन्धुर्महेशानो लीलाकारी भवाम्बिकाम् ॥ २५ ॥
tAmAha prahasanprekSya zaktiM devavaro haraH ॥ kRpAsindhurmahezAno lIlAkArI bhavAmbikAm ॥ 25 ॥
Śiva, the foremost among gods, the ocean of mercy, the great Īśāna indulging in divine sports saw that Śakti and laughingly spoke to her.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 26
शिव उवाच ॥ तपसाराधिता देवि ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ प्रसन्ना भव सुप्रीत्या कुरु तस्याखिलेप्सितम् ॥ २६ ॥
ziva uvAca ॥ tapasArAdhitA devi brahmaNA parameSThinA ॥ prasannA bhava suprItyA kuru tasyAkhilepsitam ॥ 26 ॥
Lord Śiva said:— “O goddess, yon have been propitiated by Brahmā, through his penance. Lovingly become pleased with him and fulfil his desires.”
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 27
तामाज्ञां परमेशस्य शिरसा प्रतिगृह्य सा ॥ ब्रह्मणो वचनाद्देवी दक्षस्य दुहिताभवत् ॥२७॥
tAmAjJAM paramezasya zirasA pratigRhya sA ॥ brahmaNo vacanAddevI dakSasya duhitAbhavat ॥27॥
Receiving that behest of lord Śiva with her bent head, the goddess became the daughter of Dakṣa on the importunity of Brahmā.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 28
दत्त्वैवमतुलां शक्तिं ब्रह्मणो सा शिवा मुने ॥ विवेश देहं शंभोर्हि शंभुश्चान्तर्दधे प्रभुः ॥ २८ ॥
dattvaivamatulAM zaktiM brahmaNo sA zivA mune ॥ viveza dehaM zaMbhorhi zaMbhuzcAntardadhe prabhuH ॥ 28 ॥
O sage, after giving the unequalled power to Brahmā, the goddess śivā entered the body of Śiva. And lord Śiva vanished from the scene.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 29
तदाप्रभृति लोकेऽस्मिन्स्त्रिया भागः प्रकल्पितः ॥ आनन्दं प्राप स विधिः सृष्टिर्जाता च मैथुनी ॥ २९ ॥
tadAprabhRti loke'sminstriyA bhAgaH prakalpitaH ॥ AnandaM prApa sa vidhiH sRSTirjAtA ca maithunI ॥ 29 ॥
Ever since then, the section of women created in the world, Brahmā attained bliss. Creation became copulatory.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 30
एतत्ते कथितं तात शिवरूपं महोत्तमम् ॥ अर्द्धनारीनरार्द्धं हि महामंगलदं सताम् ॥ ३०॥
etatte kathitaM tAta zivarUpaM mahottamam ॥ arddhanArInarArddhaM hi mahAmaMgaladaM satAm ॥ 30॥
Thus O dear, the excellent form of Śiva, half-male and half-female that bestows auspiciousness upon the has been told.
Shatarudra-samhita - Chapter 3 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 3 · Verse 31
एतदाख्यानमनघं यः पठ्च्छृणुयादपि ॥ स भुक्त्वा सकलान्भोगान्प्रयाति परमां गतिम् ॥३१॥
etadAkhyAnamanaghaM yaH paThcchRNuyAdapi ॥ sa bhuktvA sakalAnbhogAnprayAti paramAM gatim ॥31॥
He who reads or listens to this pious narrative enjoys all pleasures and attains to the greatest goal.