सनत्कुमार उवाच ॥ शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः ॥ यथावधीत्स्वप्रियया दैत्यमुद्दिश्य संज्ञया ॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ zRNu vyAsa susaMprItyA caritaM paramezituH ॥ yathAvadhItsvapriyayA daityamuddizya saMjJayA ॥ 1 ॥

आस्तां पुरा महादैत्यो विदलोत्पलसंज्ञकौ ॥ अपुंवध्यौ महावीरौ सुदृप्तौ वरतो विधेः ॥२॥

AstAM purA mahAdaityo vidalotpalasaMjJakau ॥ apuMvadhyau mahAvIrau sudRptau varato vidheH ॥2॥

तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्ब लात् ॥ ताभ्यां सर्वे सुरा ब्रह्मन् दैत्याभ्यां निर्जिता रणे ॥३॥

tRNIkRtatrijagatI puruSAbhyAM svadorba lAt ॥ tAbhyAM sarve surA brahman daityAbhyAM nirjitA raNe ॥3॥

ताभ्यां पराजिता देवा विधेस्ते शरणं गताः ॥ नत्वा तं विधिवत्सर्वे कथयामासुरादरात ॥ ४ ॥

tAbhyAM parAjitA devA vidheste zaraNaM gatAH ॥ natvA taM vidhivatsarve kathayAmAsurAdarAta ॥ 4 ॥

इति ब्रह्मा ह्यवोचत्तान् देव्या वध्यौ च तौ ध्रुवम् ॥ धैर्य्यं कुरुत संस्मृत्य सशिवं शिवमादरात् ॥ ५ ॥

iti brahmA hyavocattAn devyA vadhyau ca tau dhruvam ॥ dhairyyaM kuruta saMsmRtya sazivaM zivamAdarAt ॥ 5 ॥

भक्तवत्सलनामासौ सशिवश्शंकरश्शिवः ॥ शं करिष्यत्यदीर्घेण कालेन परमेश्वरः ॥ ६ ॥

bhaktavatsalanAmAsau sazivazzaMkarazzivaH ॥ zaM kariSyatyadIrgheNa kAlena paramezvaraH ॥ 6 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा तांस्ततो ब्रह्मा तूष्णीमासीच्छिवं स्मरन् ॥ तेपि देवा मुदं प्राप्य स्वंस्वं धाम ययुस्तदा ॥७॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA tAMstato brahmA tUSNImAsIcchivaM smaran ॥ tepi devA mudaM prApya svaMsvaM dhAma yayustadA ॥7॥

अथ नारददेवर्षिश्शिवप्रेरणया तदा ॥ गत्वा तदीयभवनं शिवासौंदर्यमाजगौ ॥८॥

atha nAradadevarSizzivapreraNayA tadA ॥ gatvA tadIyabhavanaM zivAsauMdaryamAjagau ॥8॥

श्रुत्वा तद्वचनं दैत्यावास्तां मायाविमोहितौ ॥ देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ ॥९॥

zrutvA tadvacanaM daityAvAstAM mAyAvimohitau ॥ devIM parijihIrSU tau viSameSu prapIDitau ॥9॥

विचारयामासतुस्तौ कदा कुत्र शिवा च सा ॥ भविष्यति विधेः प्राप्तोदयान्नाविति सर्वदा ॥ 2-5-59-१० ॥

vicArayAmAsatustau kadA kutra zivA ca sA ॥ bhaviSyati vidheH prAptodayAnnAviti sarvadA ॥ 2-5-59-10 ॥

एकस्मिन्समये शंभुर्विजहार सुलीलया ॥ कौतुकेनैव चिक्रीडे शिवा कन्दुकलीलया ॥ ११ ॥

ekasminsamaye zaMbhurvijahAra sulIlayA ॥ kautukenaiva cikrIDe zivA kandukalIlayA ॥ 11 ॥

सखीभिस्सह सुप्रीत्या कौतुकाच्छिवसन्निधौ ॥१२॥

sakhIbhissaha suprItyA kautukAcchivasannidhau ॥12॥

उदंचंत्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती ॥ निश्वासामोदमुदितभ्रमराकुलितेक्षणा ॥१३॥

udaMcaMtyaMcadaMgAnAM lAghavaM paritanvatI ॥ nizvAsAmodamuditabhramarAkulitekSaNA ॥13॥

भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्यस्वपुरीकृतभूमिका ॥ स्विद्यत्कपोलपत्रालीस्रवदंबुकणोज्ज्वला ॥ १४ ॥

bhrazyaddhammillasanmAlyasvapurIkRtabhUmikA ॥ svidyatkapolapatrAlIsravadaMbukaNojjvalA ॥ 14 ॥

स्फुटच्चोलांशुकपथतिर्यदंगप्रभावृता ॥ उल्लसत्कंदुकास्फालातिश्रोणितकराम्बुजा ॥ १५ ॥

sphuTaccolAMzukapathatiryadaMgaprabhAvRtA ॥ ullasatkaMdukAsphAlAtizroNitakarAmbujA ॥ 15 ॥

कंदुकानुगसद्दृष्टिनर्तितभ्रूलतांचला ॥ मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदम्बिका ॥ १६ ॥

kaMdukAnugasaddRSTinartitabhrUlatAMcalA ॥ mRDAnI kila khelaMtI dadRze jagadambikA ॥ 16 ॥

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां कटा क्षिता ॥ क्रोडीकृताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना ॥१७॥

aMtarikSacarAbhyAM ca ditijAbhyAM kaTA kSitA ॥ kroDIkRtAbhyAmiva vai samupasthitamRtyunA ॥17॥

विदलोत्पलसंज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः ॥ तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात् ॥ १८ ॥

vidalotpalasaMjJAbhyAM dRptAbhyAM varato vidheH ॥ tRNIkRtatrijagatI puruSAbhyAM svadorbalAt ॥ 18 ॥

देवीं तां संजिहीर्षंतौ विषमेषु प्रपीडितौ ॥ दिव उत्तेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम् ॥ १९ ॥

devIM tAM saMjihIrSaMtau viSameSu prapIDitau ॥ diva utteratuH kSipraM mAyAM svIkRtya zAMbarIm ॥ 19 ॥

धृत्वा पारिषदीं मायामायातावंबिकांतिकम् ॥ तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसौ ॥2-5-59-२०॥

dhRtvA pAriSadIM mAyAmAyAtAvaMbikAMtikam ॥ tAvatyaMtaM sudurvRttAvaticaMcalamAnasau ॥2-5-59-20॥

अथ दुष्टनिहंत्रा वै सावज्ञेन हरेण तौ ॥ विज्ञातौ च क्षणादास्तां चांचल्याल्लोचनोद्भवात् ॥ २१ ॥

atha duSTanihaMtrA vai sAvajJena hareNa tau ॥ vijJAtau ca kSaNAdAstAM cAMcalyAllocanodbhavAt ॥ 21 ॥

कटाक्षिताथ देवेन दुर्गा दुर्गतिघातिनी ॥ दैत्याविमामिति गणौ नेति सर्वस्वरूपिणा ॥ २२ ॥

kaTAkSitAtha devena durgA durgatighAtinI ॥ daityAvimAmiti gaNau neti sarvasvarUpiNA ॥ 22 ॥

अथ सा नेत्रसंज्ञां स्वस्वामिनस्तां बुबोध ह ॥ महाकौतुकिनस्तात शंकरस्य परेशितुः ॥२३॥

atha sA netrasaMjJAM svasvAminastAM bubodha ha ॥ mahAkautukinastAta zaMkarasya parezituH ॥23॥

ततो विज्ञाय संज्ञां तां सर्वज्ञार्द्धशरीरिणी ॥ तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निर्जघान तौ ॥२४॥

tato vijJAya saMjJAM tAM sarvajJArddhazarIriNI ॥ tenaiva kaMdukenAtha yugapannirjaghAna tau ॥24॥

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ ॥ परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः ॥ २५ ॥

mahAbalau mahAdevyA kaMdukena samAhatau ॥ paribhramya paribhramya tau duSTau vinipetatuH ॥ 25 ॥

वृन्तादिव फले पक्वे तालेनानिललोलिते ॥ दंभोलिना परिहते शृंगे इव महागिरेः ॥२६॥

vRntAdiva phale pakve tAlenAnilalolite ॥ daMbholinA parihate zRMge iva mahAgireH ॥26॥

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ ॥ ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः॥२७॥

tau nipAtya mahAdaityAvakAryakaraNodyatau ॥ tataH pariNatiM yAto liMgarUpeNa kaMdukaH॥27॥

कंदुकेश्वरसंज्ञां च तल्लिंगमभवत्तदा॥ ज्येष्ठेश्वरसमीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्॥२८॥

kaMdukezvarasaMjJAM ca talliMgamabhavattadA॥ jyeSThezvarasamIpe tu sarvaduSTanivAraNam॥28॥

एतस्मिन्नेव समये हरिब्रह्मादयस्सुराः ॥ शिवाविर्भावमाज्ञाय ऋषयश्च समाययुः॥२९॥

etasminneva samaye haribrahmAdayassurAH ॥ zivAvirbhAvamAjJAya RSayazca samAyayuH॥29॥

अथ सर्वे सुराश्शम्भोर्वरान्प्राप्य तदाज्ञया॥ स्वधामानि ययुः प्रीतास्तथा काशीनिवासिनः॥2-5-59-३०॥

atha sarve surAzzambhorvarAnprApya tadAjJayA॥ svadhAmAni yayuH prItAstathA kAzInivAsinaH॥2-5-59-30॥

सांबिकं शंकरं दृष्ट्वा कृतांजलिपुटाश्च ते॥ प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या वाग्भिरिष्टाभिरादरात् ॥३१॥

sAMbikaM zaMkaraM dRSTvA kRtAMjalipuTAzca te॥ praNamya tuSTuvurbhaktyA vAgbhiriSTAbhirAdarAt ॥31॥

सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित्॥ जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः ॥३२॥

sAMbiko'pi zivo vyAsa krIDitvA suvihAravit॥ jagAma svAlayaM prItassagaNo bhaktavatsalaH ॥32॥

कंदुकेश्वरलिंगं च काश्यां दुष्टनिबर्हणम्॥ भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं सर्वदा सताम् ॥।३३॥

kaMdukezvaraliMgaM ca kAzyAM duSTanibarhaNam॥ bhuktimuktipradaM sarvakAmadaM sarvadA satAm ॥।33॥

इदमाख्यानमतुलं शृणुयाद्यो मुदान्वितः ॥ श्रावयेद्वा पठेद्यश्च तस्य दुःखभयं कुतः ॥ ३४ ॥

idamAkhyAnamatulaM zRNuyAdyo mudAnvitaH ॥ zrAvayedvA paThedyazca tasya duHkhabhayaM kutaH ॥ 34 ॥

इह सर्वसुखं भुक्त्वा नानाविधमनुत्तमम् ॥ परत्र लभते दिव्यां गतिं वै देवदुर्लभाम् ॥ ३५ ॥

iha sarvasukhaM bhuktvA nAnAvidhamanuttamam ॥ paratra labhate divyAM gatiM vai devadurlabhAm ॥ 35 ॥

इति तं वर्णितं तात चरितं परमाद्भुतम् ॥ शिवयोर्भक्तवात्सल्यसूचकं शिवदं सताम् ॥ ३६ ॥

iti taM varNitaM tAta caritaM paramAdbhutam ॥ zivayorbhaktavAtsalyasUcakaM zivadaM satAm ॥ 36 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वामंत्र्य तं व्यासं तन्नुतो मद्वरात्मजः ॥ ययौ विहायसा काशीं चरितं शशिमौलिनः ॥३७॥

brahmovAca ॥ ityuktvAmaMtrya taM vyAsaM tannuto madvarAtmajaH ॥ yayau vihAyasA kAzIM caritaM zazimaulinaH ॥37॥

युद्धखंडमिदं प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम ॥ रौद्रीयसंहितामध्ये सर्वकामफलप्रदम् ॥३८॥

yuddhakhaMDamidaM proktaM mayA te munisattama ॥ raudrIyasaMhitAmadhye sarvakAmaphalapradam ॥38॥

इयं हि संहिता रौद्री सम्पूर्णा वर्णिता मया ॥ सदाशिवप्रियतरा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा ॥३९॥

iyaM hi saMhitA raudrI sampUrNA varNitA mayA ॥ sadAzivapriyatarA bhuktimuktiphalapradA ॥39॥

इमां यश्च पठेन्नित्यं शत्रुबाधानिवारिकाम् ॥ सर्वान्कामानवाप्नोति ततो मुक्तिं लभेत ना ॥2-5-59-४०॥

imAM yazca paThennityaM zatrubAdhAnivArikAm ॥ sarvAnkAmAnavApnoti tato muktiM labheta nA ॥2-5-59-40॥

सूत उवाच ॥ इति ब्रह्मसुतश्श्रुत्वा पित्रा शिवयशः परम् ॥ शतनामाप्य शंभोश्च कृतार्थोऽभूच्छिवानुगः ॥४१॥

sUta uvAca ॥ iti brahmasutazzrutvA pitrA zivayazaH param ॥ zatanAmApya zaMbhozca kRtArtho'bhUcchivAnugaH ॥41॥

ब्रह्मनारदसम्वादः सम्पूर्णः कथितो मया ॥ शिवस्सर्वप्रधानो हि किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि ॥४२॥

brahmanAradasamvAdaH sampUrNaH kathito mayA ॥ zivassarvapradhAno hi kiM bhUyazzrotumicchasi ॥42॥