Chapter 194
अध्यायः 194
Rudra Saṃhitā, Chapter 194
Shlokas (34)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 194 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 1
॥ नारद उवाच ॥ कृष्णे गते द्वारकायाम निरुद्धेन भार्यया ॥ अकार्षीत्किं ततो बाणस्तत्त्वं वद महामुने ॥१॥
॥ nArada uvAca ॥ kRSNe gate dvArakAyAma niruddhena bhAryayA ॥ akArSItkiM tato bANastattvaM vada mahAmune ॥1॥
Nārada said: O great sage, when Kṛṣṇa left for Dvārakā along with Aniruddha and his wife, what did Bāṇa do? Please narrate the same to me.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 2
सनत्कुमार उवाच॥ कृष्णे गते द्वारकायामनिरुद्धेन भार्यया ॥ दुःखितोऽभूत्ततो बाणस्स्वाज्ञानं संस्मरन्हृदा ॥२॥
sanatkumAra uvAca॥ kRSNe gate dvArakAyAmaniruddhena bhAryayA ॥ duHkhito'bhUttato bANassvAjJAnaM saMsmaranhRdA ॥2॥
Sanatkumāra said: When Kṛṣṇa left for Dvārakā with Aniruddha and his wife, Bāṇa was distressed thinking on his previous ignorance.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 3
ततो नन्दीशिवगणो बाणं प्रोवाच दुःखितम् ॥ दैत्यं शोणितदिग्धांगमनुता पसमन्वितम् ॥३॥
tato nandIzivagaNo bANaM provAca duHkhitam ॥ daityaM zoNitadigdhAMgamanutA pasamanvitam ॥3॥
Then Nandin, a gaṇa of Śiva, spoke to the grief-stricken Daitya Bāṇa whose limbs were smeared with blood and who repented repeatedly.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 4
॥ नन्दीश्वर उवाच ॥ बाण शंकरसद्भक्त मानुतापं कुरुष्व भोः ॥ भक्तानुकंपी शंभुर्वै भक्तवत्सलनामधृक्॥४॥
॥ nandIzvara uvAca ॥ bANa zaMkarasadbhakta mAnutApaM kuruSva bhoH ॥ bhaktAnukaMpI zaMbhurvai bhaktavatsalanAmadhRk॥4॥
Nandiśvara said: O Bāṇa, devotee of Śiva, do not repent. Śiva is compassionate towards his devotees. Hence he is called Bhaktavatsala (i.e. favourably disposed to the devotees).
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 5
तदिच्छया च यज्जातं तज्जातमिति चेतसा ॥ मन्यस्व भक्तशार्दूल शिवं स्मर पुनःपुनः॥५॥
tadicchayA ca yajjAtaM tajjAtamiti cetasA ॥ manyasva bhaktazArdUla zivaM smara punaHpunaH॥5॥
O foremost among devotees, whatever has happened, has happened at his will. Consider this and remember Śiva again and again.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 6
मन आद्ये समाधाय कुरु नित्यं महो त्सवम् ॥ भक्तानुकंपनश्चाऽस्य शंकरस्य पुनःपुनः॥६॥
mana Adye samAdhAya kuru nityaM maho tsavam ॥ bhaktAnukaMpanazcA'sya zaMkarasya punaHpunaH॥6॥
Fixing your mind in the primordial being, Śiva who is compassionate towards the devotees, you celebrate his festival again and again.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 7
नन्दिवाक्यात्ततो बाणो द्विषा शीर्षकमात्रकः॥ शिवस्थानं जगामाशु धृत्वा धैर्यं महामनाः ॥७॥
nandivAkyAttato bANo dviSA zIrSakamAtrakaH॥ zivasthAnaM jagAmAzu dhRtvA dhairyaM mahAmanAH ॥7॥
At the suggestion of Nandin, Bāṇa who had been like Rāhu unto his enemies immediately went to Śiva’s temple with lofty mind and great courage.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 8
गत्वा तत्र प्रभुं नत्वा रुरोदातीव विह्वलः ॥ गतगर्वव्रजो बाणः प्रेमाकुलितमानसः॥८॥
gatvA tatra prabhuM natvA rurodAtIva vihvalaH ॥ gatagarvavrajo bANaH premAkulitamAnasaH॥8॥
After going there he bowed to the lord and lamented in great agitation. Bāṇa who had been divested of his haughtiness became overwhelmed with love and devotion.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 9
संस्तुवन्विविधैः स्तोत्रै स्संनमन्नुतितस्तथा ॥ यथोचितं पादघातं कुर्वन्विक्षेपयन्करान् ॥ ९ ॥
saMstuvanvividhaiH stotrai ssaMnamannutitastathA ॥ yathocitaM pAdaghAtaM kurvanvikSepayankarAn ॥ 9 ॥
He eulogised him with various hymns, He bowed to the lord in the course of his worship.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 10
ननर्त तांडवं मुख्यं प्रत्यालीढादिशोभितम् ॥ स्थानकैर्विविधाकारैरालीढप्रमुखैरपि ॥ 2-5-56-१० ॥
nanarta tAMDavaM mukhyaM pratyAlIDhAdizobhitam ॥ sthAnakairvividhAkArairAlIDhapramukhairapi ॥ 2-5-56-10 ॥
With proper steps and gestures of hands he performed the Tāṇḍava dance assuming various poses and postures—Pratyālīdha, Sthānaka, Ālīḍha being the chief among them.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 11
सुखवादसहस्राणि भ्रूक्षेपसहितान्यपि ॥ शिरःकम्पसहस्राणि प्राप्तानीकः सहस्रशः ॥११॥
sukhavAdasahasrANi bhrUkSepasahitAnyapi ॥ ziraHkampasahasrANi prAptAnIkaH sahasrazaH ॥11॥
He produced thousands of gestures through his mouth. He knit and bent his brows and shook his head in various ways.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 12
वारीश्च विविधाकारा दर्शयित्वा शनैश्शनः ॥ तथा शोणितधाराभिस्सिञ्चयित्वा महीतलम्॥१२॥
vArIzca vividhAkArA darzayitvA zanaizzanaH ॥ tathA zoNitadhArAbhissiJcayitvA mahItalam॥12॥
He kept thousands of attendants in rows. He showed various gestures gradually.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 13
रुद्रं प्रसादयामास शूलिनं चन्द्र शेखरम् ॥ बाणासुरो महाभक्तो विस्मृतात्मगतिर्नतः॥१३॥
rudraM prasAdayAmAsa zUlinaM candra zekharam ॥ bANAsuro mahAbhakto vismRtAtmagatirnataH॥13॥
Much of his blood was shed on the ground. By all these means be propitiated the trident-bearing moon-crested lord. Bāṇāsura the great devotee of Śiva forgot himself and his activities in the course of his worship.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 14
ततो नृत्यं महत्कृत्वा भगवान्भक्तवत्सलः ॥ उवाच बाणं संहृष्टो नृत्य गीतप्रियो हरः ॥ १४ ॥
tato nRtyaM mahatkRtvA bhagavAnbhaktavatsalaH ॥ uvAca bANaM saMhRSTo nRtya gItapriyo haraH ॥ 14 ॥
Śiva who is fond of dance and music and is favourably disposed to his devotees spoke to Bāṇa.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 15
रुद्र उवाच ॥ बाण तात बलेः पुत्र संतुष्टो नर्तनेन ते ॥ वरं गृहाण दैत्येन्द्र यत्ते मनसि वर्तते ॥ १५ ॥
rudra uvAca ॥ bANa tAta baleH putra saMtuSTo nartanena te ॥ varaM gRhANa daityendra yatte manasi vartate ॥ 15 ॥
Śiva said: Dear Bāṇa, son of Bali, I am delighted by your dance. O lord of Daityas, you choose the boon whatever be in your mind.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 16
सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचश्शंम्भोर्दैत्येन्द्रेण तदा मुने ॥ बाणेन संवृणीतोऽभूद्वरस्तु व्रणरोपणे ॥१६॥
sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya vacazzaMmbhordaityendreNa tadA mune ॥ bANena saMvRNIto'bhUdvarastu vraNaropaNe ॥16॥
Sanatkumāra said: Hearing these words of Lord Shambhu (Shiva), O sage, the demon king (Bāṇa) was deeply moved. He was granted a boon for the healing of his wounds, which immediately covered the injuries inflicted upon him.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 17
बाहुयुद्धस्य चोद्ध त्तिर्गाणपत्यमथाक्षयम् ॥ उषापुत्रस्य राज्यं तु तस्मिञ्शोणितकाह्वये॥१७॥
bAhuyuddhasya coddha ttirgANapatyamathAkSayam ॥ uSAputrasya rAjyaM tu tasmiJzoNitakAhvaye॥17॥
He was also granted the revival of his power for hand-to-hand combat, and eternal protection by Ganesha. Furthermore, the son of Uṣā (Bāṇa) retained his sovereignty over the kingdom of Śoṇitapura (the city of blood).
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 18
निर्वैरता च विबुधैर्विष्णुना च विशेषतः॥ न पुनर्दैत्यता दुष्टा रजसा तमसा युता ॥ १८ । ।
nirvairatA ca vibudhairviSNunA ca vizeSataH॥ na punardaityatA duSTA rajasA tamasA yutA ॥ 18 । ।
He became free of enmity toward the gods, especially towards Lord Vishnu. He no longer retained the cruel nature of a demon, which is born of rajas (passion) and tamas (darkness).
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 19
शंभुभक्तिर्विशेषेण निर्विकारा सदा मुने ॥ शिवभक्तेषु च स्नेहो दया सर्वेषु जंतुषु ॥ १९ ॥
zaMbhubhaktirvizeSeNa nirvikArA sadA mune ॥ zivabhakteSu ca sneho dayA sarveSu jaMtuSu ॥ 19 ॥
His devotion to Lord Shiva became steadfast and unwavering, O sage. He also developed love for Shiva’s devotees and compassion for all living beings.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 20
कृत्वा वराञ्शंभोर्बलिपुत्रो महाऽसुरः॥ प्रेम्णाऽश्रुनयनो रुद्रं तुष्टाव सुकृतांजलिः॥2-5-56-२०॥
kRtvA varAJzaMbhorbaliputro mahA'suraH॥ premNA'zrunayano rudraM tuSTAva sukRtAMjaliH॥2-5-56-20॥
Having received these boons from Lord Shiva, the mighty asura (demon), son of Bali, With eyes filled with tears of love, worshipped Rudra (Shiva) with folded, meritorious hands.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 21
बाण उवाच॥ देवदेव महादेव शरणा गतवत्सल ॥ त्वां नमामि महेशान दीनबन्धो दयानिधे ॥२१॥
bANa uvAca॥ devadeva mahAdeva zaraNA gatavatsala ॥ tvAM namAmi mahezAna dInabandho dayAnidhe ॥21॥
Bāṇa said: O great lord, lord of the gods, favourably disposed to those who seek refuge in you, O great lord, I bow to you, O kinsman of the distressed, O storehouse of mercy.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 22
कृता मयि कृपातीव कृपासागर शंकर ॥ गर्वोपहारितस्सर्वः प्रसन्नेन मम प्रभो ॥२२॥
kRtA mayi kRpAtIva kRpAsAgara zaMkara ॥ garvopahAritassarvaH prasannena mama prabho ॥22॥
O Śiva, O ocean of sympathy, you have taken pity on me. O lord, being delighted with me you have removed my arrogance.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 23
त्वं ब्रह्म परमात्मा हि सर्वव्याप्यखिलेश्वरः ॥ ब्रह्मांडतनुरुग्रेशो विराट् सर्वान्वितः परः ॥२३॥
tvaM brahma paramAtmA hi sarvavyApyakhilezvaraH ॥ brahmAMDatanurugrezo virAT sarvAnvitaH paraH ॥23॥
You are Brahman, the great soul, the all-pervading lord. _ Your body is the whole cosmos. You are Ugra, Īśa, Virāṭ, the great, accompanied by everything.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 24
नाभिर्नभोऽग्निर्वदनमंबु रेतो दिशः श्रुतिः ॥ द्यौश्शीर्षमंघ्रिरुर्वी ते मनश्चन्द्रस्तव प्रभो ॥ २४ ॥
nAbhirnabho'gnirvadanamaMbu reto dizaH zrutiH ॥ dyauzzIrSamaMghrirurvI te manazcandrastava prabho ॥ 24 ॥
O lord, your navel is the sky, mouth is the fire, semen is the water, ear the quarters, head the heaven, foot the earth and mind the moon.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 25
दृगर्को जठरं वार्द्धिर्भुजेंद्रो धिषणा विधिः ॥ प्रजापतिर्विसर्गश्च धर्मो हि हृदयं तव॥२५॥
dRgarko jaTharaM vArddhirbhujeMdro dhiSaNA vidhiH ॥ prajApatirvisargazca dharmo hi hRdayaM tava॥25॥
Your eye is the sun, the stomach the ocean, the arm Indra, and the intellect Brahmā. Your excretion is Prajāpati and your heart is Dharma.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 26
रोमाण्यौषधयो नाथ केशा जलमुचस्तव॥ गुणास्त्रयस्त्रिनेत्राणि सर्वात्मा पुरुषो भवान्॥२६॥
romANyauSadhayo nAtha kezA jalamucastava॥ guNAstrayastrinetrANi sarvAtmA puruSo bhavAn॥26॥
O lord, your hairs are the herbs and plants, your tresses the clouds, your eyes the three attributes. You are the Puruṣa, the soul of all.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 27
ब्राह्मणं ते मुखं प्राहुर्बाहुं क्षत्रियमेव च ॥ ऊरुजं वैश्यमाहुस्ते पादजं शूद्रमेव च ॥ २७ ॥
brAhmaNaM te mukhaM prAhurbAhuM kSatriyameva ca ॥ UrujaM vaizyamAhuste pAdajaM zUdrameva ca ॥ 27 ॥
They call Brāhmaṇa your mouth, Kṣatriya your arms, Vaiśya your thighs and Śūdra your feet.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 28
त्वमेव सर्वदोपास्यस्सर्वैर्जीवैर्महेश्वर ॥ त्वां भजन्परमां मुक्तिं लभते पुरुषो ध्रुवम् ॥ २८ ॥
tvameva sarvadopAsyassarvairjIvairmahezvara ॥ tvAM bhajanparamAM muktiM labhate puruSo dhruvam ॥ 28 ॥
O lord Śiva, you alone deserve to be adored by all living beings. A person worshipping you certainly derives liberation.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 29
यस्त्वां विसृजते मर्त्य आत्मानं प्रियमीश्वरम् ॥ विपर्ययेन्द्रियार्थार्थं विषमत्त्यमृतं त्यजन् ॥२९॥
yastvAM visRjate martya AtmAnaM priyamIzvaram ॥ viparyayendriyArthArthaM viSamattyamRtaM tyajan ॥29॥
O lord, the man who forsakes you, the favourite Ātman, for the adverse objects of sense, swallows poison forsaking nectar.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 30
विष्णुर्ब्रह्माऽथ विबुधा मुनयश्चामलाशयाः ॥ सर्वात्मना प्रपन्नास्त्वां शंकरं प्रियमीश्वरम् ॥2-5-56-३०॥
viSNurbrahmA'tha vibudhA munayazcAmalAzayAH ॥ sarvAtmanA prapannAstvAM zaMkaraM priyamIzvaram ॥2-5-56-30॥
Viṣṇu, Brahmā, the gods and the sages of pure mind, in every respect resort to you, the favourite lord.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 31
सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा बलिपुत्रस्तु विरराम शरासुरः ॥ प्रेमप्रफुल्लितांगश्च प्रणम्य स महेश्वरम् ॥ ३१ ॥
sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA baliputrastu virarAma zarAsuraH ॥ premapraphullitAMgazca praNamya sa mahezvaram ॥ 31 ॥
Sanatkumāra said: After saying this, the Asura Bāṇa, son of Bali stopped with all the limbs blooming with love and bowed to lord Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 32
इति श्रुत्वा स्वभक्तस्य बाणस्य भगवान्भवः ॥ सर्वं लभिष्यसीत्युक्त्वा तत्रैवांतरधीयत ॥ ३२ ॥
iti zrutvA svabhaktasya bANasya bhagavAnbhavaH ॥ sarvaM labhiSyasItyuktvA tatraivAMtaradhIyata ॥ 32 ॥
On hearing the request of his devotee Bāṇa, lord Śiva said “You will get everything” and vanished there itself.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 33
ततश्शंभोः प्रसादेन महाकालत्वमागतः ॥ रुद्रस्यानुचरो बाणो महाप्रमुदितोऽभवत् ॥ ३३ ॥
tatazzaMbhoH prasAdena mahAkAlatvamAgataH ॥ rudrasyAnucaro bANo mahApramudito'bhavat ॥ 33 ॥
Then through the grace of Śiva, Bāṇa attained the immortality of the eternal time and becoming one of the attendants of Śiva he rejoiced much.
Rudra-samhita - Chapter 194 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 194 · Verse 34
इति किल शरनाम्नः शंकरस्यापि वृत्तं सकलगुरु जनानां सद्गुरोश्शूलपाणेः ॥ कथितमिह वरिष्ठं श्रोत्ररम्यैर्वचोभिस्सकलभुवनमध्ये क्रीडमानस्य नित्यम् ॥ ३४॥
iti kila zaranAmnaH zaMkarasyApi vRttaM sakalaguru janAnAM sadgurozzUlapANeH ॥ kathitamiha variSThaM zrotraramyairvacobhissakalabhuvanamadhye krIDamAnasya nityam ॥ 34॥
Thus I have narrated by means of words pleasing to the ears, the excellent story of the trident-bearing lord Śiva, who is the preceptor of the preceptors and who sports about always in the middle of the worlds. His story includes his activities in relation to Bāṇa.