सनत्कुमार उवाच ॥ स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः ॥ तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः ॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ svabalaM nihataM dRSTvA mukhyaM bahutaraM tataH ॥ tathA vIrAn prANasamAn cukopAtIva dAnavaH ॥ 1 ॥

उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव॥ किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु ॥ २ ॥

uvAca vacanaM zaMbhuM tiSThAmyAjau sthiro bhava॥ kimetairnihatairmedya saMmukhe samaraM kuru ॥ 2 ॥

इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने ॥ अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च ॥ ३ ॥

ityuktvA dAnavendrosau sannaddhassamare mune ॥ agacchannizcayaM kRtvA'bhimukhaM zaMkarasya ca ॥ 3 ॥

दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः ॥ चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः ॥ ४ ॥

divyAnyastrANi cikSepa mahArudrAya dAnavaH ॥ cakAra zaravRSTiJca toyavRSTiM yathA ghanaH ॥ 4 ॥

मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः ॥ अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः ॥५॥

mAyAzcakAra vividhA adRzyA bhayadarzitAH ॥ apratarkyAH suragaNairnikhilairapiH sattamaiH ॥5॥

ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया ॥ माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम् ॥ ६ ॥

tA dRSTvA zaMkarastatra cikSe pAstraM ca lIlayA ॥ mAhezvaraM mahAdivyaM sarvamAyAvinAzanam ॥ 6 ॥

तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा ॥ दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि ॥ ७ ॥

tejasA tasya tanmAyA naSTAzcAsan drutaM tadA ॥ divyAnyastrANi tAnyeva nistejAMsyabhavannapi ॥ 7 ॥

अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः ॥ शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम् ॥ ८ ॥

atha yuddhe mahezAnastadvadhAya mahAbalaH ॥ zUlaM jagrAha sahasA durnivAryaM sutejasAm ॥ 8 ॥

तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी ॥ क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर ॥ ९ ॥

tadaiva tanniSeddhuM ca vAgbabhUvAzarIriNI ॥ kSipa zUlaM na cedAnIM prArthanAM zRNu zaMkara ॥ 9 ॥

सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने ॥ किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम् ॥ 2-5-40-१० ॥

sarvathA tvaM samartho hi kSaNAd brahmANDanAzane ॥ kimekadAnavasyeza zaGkhacUDasya sAMpratam ॥ 2-5-40-10 ॥

तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया ॥ तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः ॥ ११ ॥

tathApi vedamaryAdA na nAzyA svAminA tvayA ॥ tAM zRNuSva mahAdeva saphalaM kuru satyataH ॥ 11 ॥

यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः ॥ यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः ॥ १२ ॥

yAvadasya kare'tyugraM kavacaM paramaM hareH ॥ yAvatsatItvamastyeva satyA asya hi yoSitaH ॥ 12 ॥

तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर ॥ नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः ॥ १३ ॥

tAvadasya jarAmRtyuzzaMkhacUDasya zaMkara ॥ nAstItyavitathaM nAtha vidhehi brahmaNo vacaH ॥ 13 ॥

इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा ॥ हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः ॥ १४ ॥

ityAkarNya nabhovANIM tathetyukte hare tadA ॥ harecchayAgato viSNustaM dideza satAM gatiH ॥ 14 ॥

वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः ॥ शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा ॥ १५ ॥

vRddhabrAhmaNaveSeNa viSNurmAyAvinAM varaH ॥ zaGkhacUDopakaMThaM ca gatvovAca sa taM tadA ॥ 15 ॥

वृद्धब्राह्मण उवाच॥ देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम् ॥ १६ ॥

vRddhabrAhmaNa uvAca॥ dehi bhikSAM dAnavendra mahyaM prAptAya sAMpratam ॥ 16 ॥

नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् ॥ पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि ॥ १७ ॥

nedAnIM kathayiSyAmi prakaTaM dInavatsalam ॥ pazcAttvAM kathayiSyAmi punassatyaM kariSyasi ॥ 17 ॥

ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः ॥ कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात् ॥ १८ ॥

omityuvAca rAjendraH prasannavadanekSaNaH ॥ kavacArthI janazcAhamityuvAceti sacchalAt ॥ 18 ॥

तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः ॥ तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम् ॥१९॥

tacchrutvA dAnavendrosau brahmaNyaH satyavAgvibhuH ॥ taddadau kavacaM divyaM viprAya prANasaMmatam ॥19॥

मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः ॥ शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति ॥ 2-5-40-२० ॥

mAyAyetthaM tu kavacaM tasmAjjagrAha vai hariH ॥ zaGkhacUDasya rUpeNa jagAma tulasIM prati ॥ 2-5-40-20 ॥

गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः ॥ वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः ॥ २१ ॥

gatvA tatra haristasyA yonau mAyAvizAradaH ॥ vIryAdhAnaM cakArAzu devakAryArthamIzvaraH ॥ 21 ॥

एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः ॥ शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत् ॥२२॥

etasminnaMtare zaMbhumIrayan svavacaH prabhuH ॥ zaMkhacUDavadhArthAya zUlaM jagrAha prajvalat ॥22॥

तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः ॥ सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन् ॥ २३॥

tacchUlaM vijayaM nAma zaGkarasya paramAtmanaH ॥ saJcakAze dizassarvA rodasI saMprakAzayan ॥ 23॥

कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम्॥ दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम् ॥२४॥

koTimadhyAhnamArtaMDapralayAgnizikhopamam॥ durnivAryaM ca durddharSamavyarthaM vairighAtakam ॥24॥

तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम्॥ सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम् ॥२५॥

tejasAM cakramatyugraM sarvazastrAstrasAyakam॥ surAsurANAM sarveSAM dussahaM ca bhayaMkaram ॥25॥

संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया ॥ संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्॥ २६ ॥

saMhartuM sarvabrahmADamavalaMbya ca lIlayA ॥ saMsthitaM paramaM tatra ekatrIbhUya vijvalat॥ 26 ॥

धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम्॥ जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम् ॥२७॥

dhanussahasraM dIrgheNa prasthena zatahastakam॥ jIvabrahmAsvarUpaM ca nityarUpamanirmitam ॥27॥

विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् ॥ चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात् ॥ २८ ॥

vibhramad vyomni tacchUlaM zaMkha cUDopari kSaNAt ॥ cakAra bhasma tacchIghraM nipatya zivazAsanAt ॥ 28 ॥

अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम॥ ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत् ॥२९॥

atha zUlaM mahezasya drutamAvRtya zaMkarama॥ yayau vihAyasA vipramanoyAyi svakAryakRt ॥29॥

नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः ॥ तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥2-5-40-३०॥

nedurduMdubhayassvarge jagurgaMdharvakinnarAH ॥ tuSTuvurmunayo devA nanRtuzcApsarogaNAH ॥2-5-40-30॥

बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् ॥ प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा ॥ ३१ ॥

babhUva puSpavRSTizca zivasyopari saMtatam ॥ prazazaMsa harirbrahmA zakrAdyA munayastathA ॥ 31 ॥

शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा ॥ शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह ॥ ३२ ॥

zaMkhacUDo dAnavendraH zivasya kRpayA tadA ॥ zApa mukto babhUvAtha pUrvarUpamavApa ha ॥ 32 ॥

अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह ॥ प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना ॥ ३३ ॥

asthibhizzaMkhacUDasya zaMkhajAtirbabhUva ha ॥ prazastaM zaMkhatoyaM ca sarveSAM zaMkaraM vinA ॥ 33 ॥

विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् ॥ संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने ॥ ३४ ॥

vizeSeNa harerlakSmyAH zaMkhatoyaM mahApriyam ॥ saMbaMdhinAM ca tasyApi na harasya mahAmune ॥ 34 ॥

तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः॥ सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः॥३५॥

tamitthaM zaMkaro hatvA zivalokaM jagAma saH॥ suprahRSTo vRSArUDhaH somaskandagaNairvRtaH॥35॥

हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह॥ सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः॥३६॥

harirjagAma vaikuMThaM kRSNassvavastho babhUva ha॥ surAssvaviSayaM prApuH paramAnandasaMyutAH॥36॥

जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम्॥ निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला ॥३७॥

jagatsvAsthyamatIvApa sarvanirvighnamApakam॥ nirmalaM cAbhavadvyoma kSitissarvA sumaMgalA ॥37॥

इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम्॥ सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्॥३८॥

iti proktaM mahezasya caritaM pramudAvaham॥ sarvaduHkhaharaM zrIdaM sarvakAmaprapUrakam॥38॥

धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम्॥ भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्॥३९॥

dhanyaM yazasyamAyuSyaM sarvavighnanivAraNam॥ bhuktidaM muktidaM caiva sarvakAmaphalapradam॥39॥

य इदं शृणुयान्नित्यं चरितं शशिमौलिनः॥ श्रावयेद्वा पठेद्वापि पाठयेद्वा सुधीर्नरः॥2-5-40-४०॥

ya idaM zRNuyAnnityaM caritaM zazimaulinaH॥ zrAvayedvA paThedvApi pAThayedvA sudhIrnaraH॥2-5-40-40॥

धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः॥ सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः॥४१॥

dhanaM dhAnyaM sutaM saukhyaM labhetAtra na saMzayaH॥ sarvAnkAmAnavApnoti zivabhaktiM vizeSataH॥41॥

इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम्॥ परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्॥४२॥

idamAkhyAnamatulaM sarvopadravanAzanam॥ paramajJAnajananaM zivabhaktivivarddhanam॥42॥

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत्॥ धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्॥४३॥

brAhmaNo brahmavarcasvI kSatriyo vijayI bhavet॥ dhanADhyo vaizyajazzUdrazzRNvan sattamatAmiyAt॥43॥