व्यास उवाच ॥ श्रुत्वा काल्युक्तमीशानो किं चकार किमुक्तवान् ॥ तत्त्वं वद महाप्राज्ञ परं कौतूहलं मम॥१॥

vyAsa uvAca ॥ zrutvA kAlyuktamIzAno kiM cakAra kimuktavAn ॥ tattvaM vada mahAprAjJa paraM kautUhalaM mama॥1॥

सनत्कुमार उवाच॥ काल्युक्तं वचनं श्रुत्वा शंकरः परमेश्वरः ॥ महालीलाकरश्शंभुर्जहासाश्वासयञ्च ताम्॥२॥

sanatkumAra uvAca॥ kAlyuktaM vacanaM zrutvA zaMkaraH paramezvaraH ॥ mahAlIlAkarazzaMbhurjahAsAzvAsayaJca tAm॥2॥

व्योमवाणीं समाकर्ण्य तत्त्वज्ञानविशारदः॥ ययौ स्वयं च समरे स्वगणैस्सह शंकरः ॥३॥

vyomavANIM samAkarNya tattvajJAnavizAradaH॥ yayau svayaM ca samare svagaNaissaha zaMkaraH ॥3॥

महावृषभमारूढो वीरभद्रादिसंयुतः ॥ भैरवैः क्षेत्रपालैश्च स्वसमानैस्समन्वितः ॥४॥

mahAvRSabhamArUDho vIrabhadrAdisaMyutaH ॥ bhairavaiH kSetrapAlaizca svasamAnaissamanvitaH ॥4॥

रणं प्राप्तो महेशश्च वीररूपं विधाय च ॥ विरराजाधिकं तत्र रुद्रो मूर्त इवांतकः॥५॥

raNaM prApto mahezazca vIrarUpaM vidhAya ca ॥ virarAjAdhikaM tatra rudro mUrta ivAMtakaH॥5॥

शंखचूडश्शिवं दृष्ट्वा विमानादवरुह्य सः ॥ ननाम परया भक्त्या शिरसा दंडवद्भुवि ॥६॥

zaMkhacUDazzivaM dRSTvA vimAnAdavaruhya saH ॥ nanAma parayA bhaktyA zirasA daMDavadbhuvi ॥6॥

तं प्रणम्य तु योगेन विमानमारुरोह सः ॥ तूर्णं चकार सन्नाहं धनुर्जग्राह सेषुकम् ॥७॥

taM praNamya tu yogena vimAnamAruroha saH ॥ tUrNaM cakAra sannAhaM dhanurjagrAha seSukam ॥7॥

शिवदानवयोर्युद्धं शतमब्दं बभूव ह ॥ बाणवर्षमिवोग्रं तद्वर्षतोर्मोघयोस्तदा॥८॥

zivadAnavayoryuddhaM zatamabdaM babhUva ha ॥ bANavarSamivograM tadvarSatormoghayostadA॥8॥

शंखचूडो महावीरश्शरांश्चिक्षेप दारुणान्॥ चिच्छेद शंकरस्तान्वै लीलया स्वशरोत्करैः ॥९॥

zaMkhacUDo mahAvIrazzarAMzcikSepa dAruNAn॥ ciccheda zaMkarastAnvai lIlayA svazarotkaraiH ॥9॥

तदंगेषु च शस्त्रोघैस्ताडयामास कोपतः॥ महारुद्रो विरूपाक्षो दुष्टदण्डस्सतां गति॥2-5-39-१०॥

tadaMgeSu ca zastroghaistADayAmAsa kopataH॥ mahArudro virUpAkSo duSTadaNDassatAM gati॥2-5-39-10॥

दानवो निशितं खड्गं चर्म चादाय वेगवान्॥ वृषं जघान शिरसि शिवस्य वरवाहनम्॥११॥

dAnavo nizitaM khaDgaM carma cAdAya vegavAn॥ vRSaM jaghAna zirasi zivasya varavAhanam॥11॥

ताडिते वाहने रुद्रस्तं क्षुरप्रेण लीलया ॥ खड्गं चिच्छेद तस्याशु चर्म चापि महोज्ज्वलम्॥१२॥

tADite vAhane rudrastaM kSurapreNa lIlayA ॥ khaDgaM ciccheda tasyAzu carma cApi mahojjvalam॥12॥

छिन्नेऽसौ चर्मणि तदा शक्तिं चिक्षेप सोऽसुरः॥ द्विधा चक्रे स्वबाणेन हरस्तां संमुखागताम् ॥ १३ ॥

chinne'sau carmaNi tadA zaktiM cikSepa so'suraH॥ dvidhA cakre svabANena harastAM saMmukhAgatAm ॥ 13 ॥

कोपाध्मातश्शंखचूडश्चक्रं चिक्षेप दानवः ॥ मुष्टिपातेन तच्चाप्यचूर्णयत्सहसा हरः ॥१४॥

kopAdhmAtazzaMkhacUDazcakraM cikSepa dAnavaH ॥ muSTipAtena taccApyacUrNayatsahasA haraH ॥14॥

गदामाविध्य तरसा संचिक्षेप हरं प्रति ॥ शंभुना सापि सहसा भिन्ना भस्मत्वमागता ॥ १५॥

gadAmAvidhya tarasA saMcikSepa haraM prati ॥ zaMbhunA sApi sahasA bhinnA bhasmatvamAgatA ॥ 15॥

ततः परशुमादाय हस्तेन दानवेश्वरः ॥ धावति स्म हरं वेगाच्छंखचूडः क्रुधाकुलः ॥ १६ ॥

tataH parazumAdAya hastena dAnavezvaraH ॥ dhAvati sma haraM vegAcchaMkhacUDaH krudhAkulaH ॥ 16 ॥

समाहृत्य स्वबाणौघैरपातयत शंकरः ॥ द्रुतं परशुहस्तं तं भूतले लीलयासुरम् ॥१७॥

samAhRtya svabANaughairapAtayata zaMkaraH ॥ drutaM parazuhastaM taM bhUtale lIlayAsuram ॥17॥

ततः क्षणेन संप्राप्य संज्ञामारुह्य सद्रथम् ॥ धृतदिव्यायुधशरो बभौ व्याप्याखिलं नभः ॥ १८ ॥

tataH kSaNena saMprApya saMjJAmAruhya sadratham ॥ dhRtadivyAyudhazaro babhau vyApyAkhilaM nabhaH ॥ 18 ॥

आयांतं तं निरीक्ष्यैव डमरुध्वनि मादरात् ॥ चकार ज्यारवं चापि धनुषो दुस्सहं हर ॥१९॥

AyAMtaM taM nirIkSyaiva Damarudhvani mAdarAt ॥ cakAra jyAravaM cApi dhanuSo dussahaM hara ॥19॥

पूरयामास ककुभः शृंगनादेन च प्रभुः ॥ स्वयं जगर्ज गिरिशस्त्रासयन्नसुरांस्तदा ॥ 2-5-39-२० ॥

pUrayAmAsa kakubhaH zRMganAdena ca prabhuH ॥ svayaM jagarja girizastrAsayannasurAMstadA ॥ 2-5-39-20 ॥

त्याजितेभ महागर्वैर्महानादैर्वृषेश्वरः ॥ पूरयामास सहसा खं गां वसुदिशस्तथा॥२१॥

tyAjitebha mahAgarvairmahAnAdairvRSezvaraH ॥ pUrayAmAsa sahasA khaM gAM vasudizastathA॥21॥

महाकालस्समुत्पत्या ताडयद्गां तथा नभः ॥ कराभ्यां तन्निनादेन क्षिप्ता आसन्पुरारवाः॥२२॥

mahAkAlassamutpatyA tADayadgAM tathA nabhaH ॥ karAbhyAM tanninAdena kSiptA AsanpurAravAH॥22॥

अट्टाट्टहासमशिवं क्षेत्रपालश्चकार ह ॥ भैरवोऽपि महानादं स चकार महाहवे ॥२३॥

aTTATTahAsamazivaM kSetrapAlazcakAra ha ॥ bhairavo'pi mahAnAdaM sa cakAra mahAhave ॥23॥

महाकोलाहलो जातो रणमध्ये भयंकरः॥ वीरशब्दो बभूवाथ गणमध्ये समंततः॥२४॥

mahAkolAhalo jAto raNamadhye bhayaMkaraH॥ vIrazabdo babhUvAtha gaNamadhye samaMtataH॥24॥

संत्रेसुर्दानवास्सर्वे तैश्शब्दैर्भयदैः खरैः॥ चुकोपातीव तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः ॥२५॥

saMtresurdAnavAssarve taizzabdairbhayadaiH kharaiH॥ cukopAtIva tacchrutvA dAnavendro mahAbalaH ॥25॥

तिष्ठतिष्ठेति दुष्टात्मन्व्याजहार यदा हरः ॥ देवैर्गणैश्च तैः शीघ्रमुक्तं जय जयेति च॥ २६ ॥

tiSThatiSTheti duSTAtmanvyAjahAra yadA haraH ॥ devairgaNaizca taiH zIghramuktaM jaya jayeti ca॥ 26 ॥

अथागत्य स दंभस्य तनयस्सुप्रतापवान् ॥ शक्तिं चिक्षेप रुद्राय ज्वालामालातिभीषणाम् ॥२७॥

athAgatya sa daMbhasya tanayassupratApavAn ॥ zaktiM cikSepa rudrAya jvAlAmAlAtibhISaNAm ॥27॥

वह्निकूटप्रभा यांती क्षेत्रपालेन सत्वरम् ॥ निरस्तागत्य साजौ वै मुखोत्पन्नमहोल्कया॥२८॥

vahnikUTaprabhA yAMtI kSetrapAlena satvaram ॥ nirastAgatya sAjau vai mukhotpannamaholkayA॥28॥

पुनः प्रववृते युद्धं शिवदानवयोर्महत् ॥ चकंपे धरणी द्यौश्च सनगाब्धिजलाशया॥२९॥

punaH pravavRte yuddhaM zivadAnavayormahat ॥ cakaMpe dharaNI dyauzca sanagAbdhijalAzayA॥29॥

दांभिमुक्ताच्छराञ्शंभुश्शरांस्तत्प्रहितान्स च॥ सहस्रशश्शरैरुग्रैश्चिच्छेद शतशस्तदा ॥2-5-39-३०॥

dAMbhimuktAccharAJzaMbhuzzarAMstatprahitAnsa ca॥ sahasrazazzarairugraizciccheda zatazastadA ॥2-5-39-30॥

ततश्शंभुस्त्रिशूलेन संकुद्धस्तं जघान ह ॥ तत्प्रहारमसह्याशु कौ पपात स मूर्च्छितः ॥३१॥

tatazzaMbhustrizUlena saMkuddhastaM jaghAna ha ॥ tatprahAramasahyAzu kau papAta sa mUrcchitaH ॥31॥

ततः क्षणेन संप्राप संज्ञां स च तदासुरः ॥ आजघान शरै रुद्रं तान्सर्वानात्तकार्मुकः ॥३२॥

tataH kSaNena saMprApa saMjJAM sa ca tadAsuraH ॥ AjaghAna zarai rudraM tAnsarvAnAttakArmukaH ॥32॥

बाहूनागयुतं कृत्वा छादयामास शंकरम् ॥ चक्रायुतेन सहसा शंखचूडः प्रतापवान्॥३३॥

bAhUnAgayutaM kRtvA chAdayAmAsa zaMkaram ॥ cakrAyutena sahasA zaMkhacUDaH pratApavAn॥33॥

ततो दुर्गापतिः क्रुद्धो रुद्रो दुर्गार्तिनाशनः ॥ तानि चक्राणि चिच्छेद स्वशरैरुत्तमै द्रुतम्॥३४॥

tato durgApatiH kruddho rudro durgArtinAzanaH ॥ tAni cakrANi ciccheda svazarairuttamai drutam॥34॥

ततो वेगेन सहसा गदामादाय दानवः ॥ अभ्यधावत वै हंतुं बहुसेनावृतो हरम् ॥३५॥

tato vegena sahasA gadAmAdAya dAnavaH ॥ abhyadhAvata vai haMtuM bahusenAvRto haram ॥35॥

गदां चिच्छेद तस्याश्वापततः सोऽसिना हरः ॥ शितधारेण संक्रुद्धो दुष्टगर्वापहारकः ॥३६॥

gadAM ciccheda tasyAzvApatataH so'sinA haraH ॥ zitadhAreNa saMkruddho duSTagarvApahArakaH ॥36॥

छिन्नायां स्वगदायां च चुकोपातीव दानवः ॥ शूलं जग्राह तेजस्वी परेषां दुस्सहं ज्वलत्॥३७॥

chinnAyAM svagadAyAM ca cukopAtIva dAnavaH ॥ zUlaM jagrAha tejasvI pareSAM dussahaM jvalat॥37॥

सुदर्शनं शूलहस्तमायांते दानवेश्वरम् ॥ स्वत्रिशूलेन विव्याध हृदि तं वेगतो हरः ॥ ३८ ॥

sudarzanaM zUlahastamAyAMte dAnavezvaram ॥ svatrizUlena vivyAdha hRdi taM vegato haraH ॥ 38 ॥

त्रिशूलभिन्नहृदयान्निष्क्रांतः पुरुषः परः ॥ तिष्ठतिष्ठेति चोवाच शंखचूडस्य वीर्यवान् ॥३९॥

trizUlabhinnahRdayAnniSkrAMtaH puruSaH paraH ॥ tiSThatiSTheti covAca zaMkhacUDasya vIryavAn ॥39॥

निष्क्रामतो हि तस्याशु प्रहस्य स्वनवत्ततः ॥ चिच्छेद च शिरो भीम मसिनासोऽपतद्भुवि ॥ 2-5-39-४० ॥

niSkrAmato hi tasyAzu prahasya svanavattataH ॥ ciccheda ca ziro bhIma masinAso'patadbhuvi ॥ 2-5-39-40 ॥

ततः कालीं चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् ॥ असुरांस्तान् बहून् क्रोधात् प्रसार्य स्वमुखं तदा॥ ४१ ॥

tataH kAlIM cakhAdograM daMSTrAkSuNNazirodharAn ॥ asurAMstAn bahUn krodhAt prasArya svamukhaM tadA॥ 41 ॥

क्षेत्रपालश्चखादान्यान्बहून्दैत्यान्क्रुधाकुलः ॥ केचिन्नेशुर्भैरवास्त्रच्छिन्ना भिन्नास्तथापरे ॥ ४२ ॥

kSetrapAlazcakhAdAnyAnbahUndaityAnkrudhAkulaH ॥ kecinnezurbhairavAstracchinnA bhinnAstathApare ॥ 42 ॥

वीरभद्रोऽपरान्धीमान्बहून् क्रोधादनाशयत् ॥ नन्दीश्वरो जघानान्यान्बहूनमरमर्दकान् ॥ ४३ ॥

vIrabhadro'parAndhImAnbahUn krodhAdanAzayat ॥ nandIzvaro jaghAnAnyAnbahUnamaramardakAn ॥ 43 ॥

एवं बहुगणा वीरास्तदा संनह्य कोपतः ॥ व्यनाशयन्बहून्दैत्यानसुरान् देव मर्दकान् ॥ ४४ ॥

evaM bahugaNA vIrAstadA saMnahya kopataH ॥ vyanAzayanbahUndaityAnasurAn deva mardakAn ॥ 44 ॥

इत्थं बहुतरं तत्र तस्य सैन्यं ननाश तत् ॥ विद्रुताश्चापरे वीरा बहवो भयकातराः ॥ ४५॥

itthaM bahutaraM tatra tasya sainyaM nanAza tat ॥ vidrutAzcApare vIrA bahavo bhayakAtarAH ॥ 45॥