सनत्कुमार उवाच ॥ अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः ॥ शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया ॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ athezAno mahArudro duSTakAlassatAMgatiH ॥ zaMkhacUDavadhaM citte nizcikAya surecchayA ॥ 1 ॥

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् ॥ शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा ॥ २ ॥

dUtaM kRtvA citrarathaM gaMdharvezvaramIpsitam ॥ zIghraM prasthApayAmAsa zaMkhacUDAMtike mudA ॥ 2 ॥

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः ॥ महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्॥ ३ ॥

sarvezvarAjJayA dUto yayau tannagaraM ca saH ॥ mahendranagarotkRSTaM kuberabhavanAdhikam॥ 3 ॥

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् ॥ राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम् ॥४॥

gatvA dadarza tanmadhye zaMkhacUDAlayaM varam ॥ rAjitaM dvAdazairdvArairdvArapAlasamanvitam ॥4॥

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः॥ कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः ॥ ५॥

sa dRSTvA puSpadantastu varaM dvAraM dadarza saH॥ kathayAmAsa vRttAMtaM dvArapAlAya nirbhayaH ॥ 5॥

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा॥ अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्॥६॥

atikramya ca taddvAraM jagAmAbhyaMtare mudA॥ atIva sundaraM ramyaM vistIrNaM samalaMkRtam॥6॥

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् ॥ वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम् ॥७॥

sa gatvA zaMkhacUDaM taM dadarza danujAdhipam ॥ vIramaMDala madhyasthaM ratnasiMhAsanasthitam ॥7॥

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः ॥शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः ॥८॥

dAnavendraiH parivRtaM sevitaM ca trikoTibhiH ॥zataH koTibhiranyaizca bhramadbhizzastrapANibhiH ॥8॥

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः ॥ उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च ॥ ९ ॥

evaMbhUtaM ca taM dRSTvA puSpadaMtassavismayaH ॥ uvAca raNavRttAMtaM yaduktaM zaMkareNa ca ॥ 9 ॥

पुष्पदंत उवाच ॥ राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो ॥ यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते ॥ 2-5-१० ॥

puSpadaMta uvAca ॥ rAjendra zivadUto'haM puSpadaMtAbhidhaH prabho ॥ yaduktaM zaMkareNaiva tacchRNu tvaM bravImi te ॥ 2-5-10 ॥

शिव उवाच राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् ॥ नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम् ॥ ११ ॥

ziva uvAca rAjyaM dehi ca devAnAmadhikAraM hi sAMpratam ॥ nocetkuru raNaM sArddhaM pareNa ca mayA satAm ॥ 11 ॥

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् ॥ अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम् ॥ १२ ॥

devA mAM zaraNApannA devezaM zaMkaraM satAm ॥ ahaM kruddho mahArudrastvAM vadhiSyAmyasaMzayam ॥ 12 ॥

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम्॥ खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः ॥ १३ ॥

haro'smi sarvadevebhyo hyabhayaM dattavAnaham॥ khaladaMDadharo'haM vai zaraNAgatavatsalaH ॥ 13 ॥

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् ॥ तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै ॥ १४ ॥

rAjyaM dAsyasi kiM vA tvaM kariSyasi raNaM ca kim ॥ tattvaM brUhi dvayorekaM dAnavendra vicArya vai ॥ 14 ॥

पुष्पदंत उवाच ॥ इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् ॥ वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप ॥ १५ ॥

puSpadaMta uvAca ॥ ityuktaM yanmahezena tubhyaM tanme niveditam ॥ vitathaM zaMbhuvAkyaM na kadApi danujAdhipa ॥ 15 ॥

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् ॥ गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह ॥ १६ ॥

ahaM svasvAminaM gaMtumicchAmi tvaritaM haram ॥ gatvA vakSyAmi kiM zaMbhostathA tvaM vada mAmiha ॥ 16 ॥

॥ सनत्कुमार उवाच इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः ॥ आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः ॥ १७ ॥

॥ sanatkumAra uvAca itthaM ca puSpadaMtasya zivadUtasya satpateH ॥ AkarNya vacanaM rAjA hasitvA tamuvAca saH ॥ 17 ॥

शंखचूड उवाच ॥ राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा ॥ रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने ॥१८॥

zaMkhacUDa uvAca ॥ rAjyaM dAsye na devebhyo vIrabhogyA vasuMdharA ॥ raNaM dAsyAmi te rudra devAnAM pakSapAtine ॥18॥

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः। अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्॥१९॥

yasyopari prayAyI syAtsa vIro bhuvena'dhamaH। ataH pUrvamahaM rudra tvAM gamiSyAmyasaMzayam॥19॥

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः ॥ त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम ॥ 2-5-२० ॥

prabhAta AgamiSyAmi vIrayAtrA vicArataH ॥ tvaM gacchAcakSva rudrAya hIdRzaM vacanaM mama ॥ 2-5-20 ॥

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः ॥ उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम् ॥२१॥

iti zrutvA zaMkhacUDavacanaM suprahasya saH ॥ uvAca dAnavendraM sa zaMbhudUtastu garvitam ॥21॥

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च ॥ न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम् ॥२२॥

anyeSAmapi rAjendra gaNAnAM zaMkarasya ca ॥ na sthAtuM saMmukhe yogyaH kiM punastasya saMmukham ॥22॥

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः ॥ त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि॥२३॥

sa tvaM dehi ca devAnAmadhikArANi sarvazaH ॥ tvamare gaccha pAtAlaM yadi jIvitumicchasi॥23॥

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम॥ शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः॥२४॥

sAmAnyamamaraM taM no viddhi dAnavasattama॥ zaMkaraH paramAtmA hi sarveSAmIzvarezvaraH॥24॥

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा॥ सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः ॥२५॥

indrAdyAssakalA devA yasyAjJAvartinassadA॥ saprajApatayassiddhA munayazcApyahIzvarAH ॥25॥

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि ॥ यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत् ॥२६॥

harervidhezca sa svAmI nirguNassaguNassa hi ॥ yasya bhrUbhaMgamAtreNa sarveSAM pralayo bhavet ॥26॥

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः॥ सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः ॥२७॥

zivasya pUrNarUpazca lokasaMhArakArakaH॥ satAM gatirduSTahaMtA nirvikAraH parAtparaH ॥27॥

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः॥ अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ॥२८॥

brahmaNodhipatisso'pi harerapi mahezvaraH॥ avamAnyA na vai tasya zAsanA dAnavarSabha॥28॥

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च ॥ रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम् ॥२९॥

kiM bahUktena rAjendra manasA saMvicArya ca ॥ rudraM viddhi mahezAnaM paraM brahma cidAtmakam ॥29॥

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः ॥ एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम् ।2-5-३०॥

dehi rAjyaM hi devAnAmadhikArAMzca sarvazaH ॥ evaM te kuzalaM tAta bhaviSyatyanyathA bhayam ।2-5-30॥

सन्त्कुमार उवाच॥ इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् ॥ उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः॥३१॥

santkumAra uvAca॥ iti zrutvA dAnaveMdraH zaMkhacUDaH pratApavAn ॥ uvAca zivadUtaM taM bhavitavyavimohitaH॥31॥

शंखचूड उवाच ॥ स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् ॥ विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३२ ॥

zaMkhacUDa uvAca ॥ svato rAjyaM na dAsyAmi nAdhikArAn vinizcayAt ॥ vinA yuddhaM mahezena satyametadbravImyaham ॥ 32 ॥

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम्॥ कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः॥३३॥

kAlAdhInaM jagatsarvaM vijJeyaM sacarAcaram॥ kAlAdbhavati sarvaM hi vinazyati ca kAlataH॥33॥

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत॥ स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो ॥ ३४ ॥

tvaM gaccha zaMkaraM rudraM mayoktaM vada tattvata॥ sa ca yuktaM karotvevaM bahuvArtAM kuruSva no ॥ 34 ॥

सनत्कुमार उवाच॥ इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् ॥ यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने ॥ ३५ ॥

sanatkumAra uvAca॥ ityuktvA zivadUto'sau jagAma svAminaM nijam ॥ yathArthaM kathayAmAsa puSpadaMtazca sanmune ॥ 35 ॥