सनत्कुमार उवाच ॥ अथाकर्ण्य वचश्शंभुर्हरिविध्योस्सुदीनयोः ॥ उवाच विहसन्वाण्या मेघनादगभीरया ॥१॥

sanatkumAra uvAca ॥ athAkarNya vacazzaMbhurharividhyossudInayoH ॥ uvAca vihasanvANyA meghanAdagabhIrayA ॥1॥

शिव उवाच ॥ हे हरे वत्स हे ब्रह्मंस्त्यजतं सर्वशो भयम् ॥ शंखचूडोद्भवं भद्रं सम्भविष्यत्यसंशयम् ॥ २ ॥

ziva uvAca ॥ he hare vatsa he brahmaMstyajataM sarvazo bhayam ॥ zaMkhacUDodbhavaM bhadraM sambhaviSyatyasaMzayam ॥ 2 ॥

शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि तत्त्वतः ॥ कृष्णभक्तस्य गोपस्य सुदाम्नश्च पुरा प्रभो॥३॥

zaMkhacUDasya vRttAMtaM sarvaM jAnAmi tattvataH ॥ kRSNabhaktasya gopasya sudAmnazca purA prabho॥3॥

मदाज्ञया हृषीकेशो कृष्णरूपं विधाय च ॥ गोशालायां स्थितो रम्ये गोलोके मदधिष्ठिते॥४॥

madAjJayA hRSIkezo kRSNarUpaM vidhAya ca ॥ gozAlAyAM sthito ramye goloke madadhiSThite॥4॥

स्वतंत्रोहमिति स्वं स मोहं मत्वा गतः पुरा ॥ क्रीडास्समकरोद्बह्वीस्स्वैरवर्तीव मोहितः ॥५॥

svataMtrohamiti svaM sa mohaM matvA gataH purA ॥ krIDAssamakarodbahvIssvairavartIva mohitaH ॥5॥

तं दृष्ट्वा मोहमत्युग्रं तस्याहं मायया स्वया ॥ तेषां संहृत्य सद्बुद्धिं शापं दापितवान् किल ॥६॥

taM dRSTvA mohamatyugraM tasyAhaM mAyayA svayA ॥ teSAM saMhRtya sadbuddhiM zApaM dApitavAn kila ॥6॥

इत्थं कृत्वा स्वलीलां तां मायां संहृतवानहम् ॥ ज्ञानयुक्तास्तदा ते तु मुक्तमोहास्सुबुद्धयः ॥७॥

itthaM kRtvA svalIlAM tAM mAyAM saMhRtavAnaham ॥ jJAnayuktAstadA te tu muktamohAssubuddhayaH ॥7॥

समीपमागतास्ते मे दीनीभूय प्रणम्य माम् ॥ अकुर्वन्सुनुतिं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः॥८॥

samIpamAgatAste me dInIbhUya praNamya mAm ॥ akurvansunutiM bhaktyA karau baddhvA vinamrakAH॥8॥

वृत्तांतमवदन्सर्वं लज्जाकुलितमानसाः ॥ ऊचुर्मत्पुरतो दीना रक्षरक्षेति वै गिरः ॥९॥

vRttAMtamavadansarvaM lajjAkulitamAnasAH ॥ Ucurmatpurato dInA rakSarakSeti vai giraH ॥9॥

तदा त्वहं भवस्तेषां संतुष्टः प्रोक्तवान् वचः॥ भयं त्यजत हे कृष्ण यूयं सर्वे मदाज्ञया ॥2-5-31-१०॥

tadA tvahaM bhavasteSAM saMtuSTaH proktavAn vacaH॥ bhayaM tyajata he kRSNa yUyaM sarve madAjJayA ॥2-5-31-10॥

रक्षकोऽहं सदा प्रीत्या सुभद्रं वो भविष्यति॥ मदिच्छयाऽखिलं जातमिदं सर्वं न संशयः ॥ ११ ॥

rakSako'haM sadA prItyA subhadraM vo bhaviSyati॥ madicchayA'khilaM jAtamidaM sarvaM na saMzayaH ॥ 11 ॥

स्वस्थानं गच्छ त्वं सार्द्धं राधया पार्षदेन च ॥ दानवस्तु भवेत्सोयं भारतेऽत्र न संशयः ॥१२॥

svasthAnaM gaccha tvaM sArddhaM rAdhayA pArSadena ca ॥ dAnavastu bhavetsoyaM bhArate'tra na saMzayaH ॥12॥

शापोद्धारं करिष्येऽहं युवयोस्समये खलु ॥ मदुक्तमिति संधार्य शिरसा राधया सह ॥१३॥

zApoddhAraM kariSye'haM yuvayossamaye khalu ॥ maduktamiti saMdhArya zirasA rAdhayA saha ॥13॥

श्रीकृष्णोऽमोददत्यंतं स्वस्थानमगमत्सुधीः ॥ न्यष्ठातां सभयं तत्र मदाराधनतत्परौ॥१४॥

zrIkRSNo'modadatyaMtaM svasthAnamagamatsudhIH ॥ nyaSThAtAM sabhayaM tatra madArAdhanatatparau॥14॥

मत्वाखिलं मदधीनमस्वतन्त्रं निजं च वै॥ स सुदामाऽभवद्राधाशापतो दानवेश्वरः॥१५॥

matvAkhilaM madadhInamasvatantraM nijaM ca vai॥ sa sudAmA'bhavadrAdhAzApato dAnavezvaraH॥15॥

शङ्खचूडाभिधो देवद्रोही धर्मविचक्षणः ॥ क्लिश्नाति सुबलात्कृत्स्नं सदा देवगणं कुधीः ॥१६॥

zaGkhacUDAbhidho devadrohI dharmavicakSaNaH ॥ kliznAti subalAtkRtsnaM sadA devagaNaM kudhIH ॥16॥

मन्मायामोहितस्सोतिदुष्टमंत्रिसहा यवान् ॥ तद्भयं त्यजताश्वेव मयि शास्तरि वै सति ॥ १७ ॥

manmAyAmohitassotiduSTamaMtrisahA yavAn ॥ tadbhayaM tyajatAzveva mayi zAstari vai sati ॥ 17 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्यूचिवाञ्शिवो यावद्धरिब्रह्मपुरः कथाम् ॥ अभवत्तावदन्यच्च चरितं तन्मुने शृणु॥१८॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityUcivAJzivo yAvaddharibrahmapuraH kathAm ॥ abhavattAvadanyacca caritaM tanmune zRNu॥18॥

तस्मिन्नेवांतरे कृष्णो राधया पार्षदैः सह॥ सद्गोपैराययौ शंभुमनुकूलयितुं प्रभुम्॥१९॥

tasminnevAMtare kRSNo rAdhayA pArSadaiH saha॥ sadgopairAyayau zaMbhumanukUlayituM prabhum॥19॥

प्रभुं प्रणम्य सद्भक्त्या मिलित्वा हरिमादरात् ॥ संमतो विधिना प्रीत्या संतस्थौ शिवशासनात्॥2-5-31-२०॥

prabhuM praNamya sadbhaktyA militvA harimAdarAt ॥ saMmato vidhinA prItyA saMtasthau zivazAsanAt॥2-5-31-20॥

ततः शंभुं पुनर्नत्वा तुष्टाव विहिताञ्जलिः ॥ श्रीकृष्णो मोहनिर्मुक्तो ज्ञात्वा तत्त्वं शिवस्य हि ॥ २१ ॥

tataH zaMbhuM punarnatvA tuSTAva vihitAJjaliH ॥ zrIkRSNo mohanirmukto jJAtvA tattvaM zivasya hi ॥ 21 ॥

श्रीकृष्ण उवाच ॥ देवदेव महादेव परब्रह्म सतांगते ॥ क्षमस्व चापराधं मे प्रसीद परमेश्वर ॥ २२ ॥

zrIkRSNa uvAca ॥ devadeva mahAdeva parabrahma satAMgate ॥ kSamasva cAparAdhaM me prasIda paramezvara ॥ 22 ॥

त्वत्तः शर्व च सर्वं च त्वयि सर्वं महेश्वर ॥ सर्वं त्वं निखिलाधीश प्रसीद परमेश्वर ॥२३॥

tvattaH zarva ca sarvaM ca tvayi sarvaM mahezvara ॥ sarvaM tvaM nikhilAdhIza prasIda paramezvara ॥23॥

त्वं ज्योतिः परमं साक्षात्सर्वव्यापी सनातनः ॥ त्वया नाथेन गौरीश सनाथास्सकला वयम् ॥२४॥

tvaM jyotiH paramaM sAkSAtsarvavyApI sanAtanaH ॥ tvayA nAthena gaurIza sanAthAssakalA vayam ॥24॥

सर्वोपरि निजं मत्वा विहरन्मोहमाश्रितः ॥ तत्फलं प्राप्तवानस्मि शापं प्राप्तस्सवामकः ॥२५॥

sarvopari nijaM matvA viharanmohamAzritaH ॥ tatphalaM prAptavAnasmi zApaM prAptassavAmakaH ॥25॥

पार्षदप्रवरो यो मे सुदामा नाम गोपकः॥ स राधाशापतः स्वामिन्दानवीं योनिमाश्रितः ॥ २६ ॥

pArSadapravaro yo me sudAmA nAma gopakaH॥ sa rAdhAzApataH svAmindAnavIM yonimAzritaH ॥ 26 ॥

अस्मानुद्धर दुर्ग्गेश प्रसीद परमेश्वर ॥ शापोद्धारं कुरुष्वाद्य पाहि नश्शरणागतान्॥२७॥

asmAnuddhara durggeza prasIda paramezvara ॥ zApoddhAraM kuruSvAdya pAhi nazzaraNAgatAn॥27॥

इत्युक्त्वा विररामैव श्रीकृष्णो राधया सह॥ प्रसन्नोऽभूच्छिवस्तत्र शरणागतवत्सलः॥२८॥

ityuktvA virarAmaiva zrIkRSNo rAdhayA saha॥ prasanno'bhUcchivastatra zaraNAgatavatsalaH॥28॥

श्रीशिव उवाच ॥ हे कृष्ण गोपिकानाथ भयं त्यज सुखी भव ॥ मयानुगृह्णता तात सर्वमाचरितं त्विदम् ॥२९॥

zrIziva uvAca ॥ he kRSNa gopikAnAtha bhayaM tyaja sukhI bhava ॥ mayAnugRhNatA tAta sarvamAcaritaM tvidam ॥29॥

संभविष्यति ते भद्रं गच्छ स्वस्थानमुत्तमम् ॥ स्थातव्यं स्वाधिकारे च सावधानतया सदा ॥ 2-5-31-३० ॥

saMbhaviSyati te bhadraM gaccha svasthAnamuttamam ॥ sthAtavyaM svAdhikAre ca sAvadhAnatayA sadA ॥ 2-5-31-30 ॥

विहरस्व यथाकामं मां विज्ञाय परात्परम् ॥ स्वकार्यं कुरु निर्व्यग्रं राधया पार्षदैः खलु ॥३१॥

viharasva yathAkAmaM mAM vijJAya parAtparam ॥ svakAryaM kuru nirvyagraM rAdhayA pArSadaiH khalu ॥31॥

वाराहप्रवरे कल्पे तरुण्या राधया सह ॥ शापप्रभावं भुक्त्वा वै पुनरायास्यति स्वकम्॥३२ ॥

vArAhapravare kalpe taruNyA rAdhayA saha ॥ zApaprabhAvaM bhuktvA vai punarAyAsyati svakam॥32 ॥

सुदामा पार्षदो यो हि तव कृष्ण प्रियप्रियः ॥ दानवीं योनिमाश्रित्येदानीं क्लिश्नाति वै जगत्॥३३॥

sudAmA pArSado yo hi tava kRSNa priyapriyaH ॥ dAnavIM yonimAzrityedAnIM kliznAti vai jagat॥33॥

शापप्रभावाद्राधाया देवशत्रुश्च दानवः ॥ शङ्खचूडाभिधस्सोऽति दैत्यपक्षी सुरदुहः ॥ ३४ ॥

zApaprabhAvAdrAdhAyA devazatruzca dAnavaH ॥ zaGkhacUDAbhidhasso'ti daityapakSI suraduhaH ॥ 34 ॥

तेन निस्सारिता देवास्सेन्द्रा नित्यं प्रपीडिताः ॥ हृताधिकारा विकृतास्सर्वे याता दिशो दश ॥३५॥

tena nissAritA devAssendrA nityaM prapIDitAH ॥ hRtAdhikArA vikRtAssarve yAtA dizo daza ॥35॥

ब्रह्माच्युतौ तदर्थे ही हागतौ शरणं मम ॥ तेषां क्लेशविनिर्मोक्षं करिष्ये नात्र संशयः ॥३६॥

brahmAcyutau tadarthe hI hAgatau zaraNaM mama ॥ teSAM klezavinirmokSaM kariSye nAtra saMzayaH ॥36॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा शंकरः कृष्णं पुनः प्रोवाच सादरम्॥ हरिं विधिं समाभाष्य वचनं क्लेशनाशनम् ॥३७॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA zaMkaraH kRSNaM punaH provAca sAdaram॥ hariM vidhiM samAbhASya vacanaM klezanAzanam ॥37॥

शिव उवाच ॥ हे हरे हे विधे प्रीत्या ममेदं वचनं शृणु ॥ गच्छतं त्वरितं तातौ देवानंदाय निर्भयम् ॥ ३८ ॥

ziva uvAca ॥ he hare he vidhe prItyA mamedaM vacanaM zRNu ॥ gacchataM tvaritaM tAtau devAnaMdAya nirbhayam ॥ 38 ॥

कैलासवासिनं रुद्रं मद्रूपं पूर्णमुत्तमम् ॥ देवकार्यार्थमुद्भूतं पृथगाकृतिधारिणम् ॥ ३९ ॥

kailAsavAsinaM rudraM madrUpaM pUrNamuttamam ॥ devakAryArthamudbhUtaM pRthagAkRtidhAriNam ॥ 39 ॥

एतदर्थे हि मद्रूपः परिपूर्णतमः प्रभुः ॥ कैलासे भक्तवशतस्संतिष्ठति गिरौ हरे ॥ 2-5-31-४० ॥

etadarthe hi madrUpaH paripUrNatamaH prabhuH ॥ kailAse bhaktavazatassaMtiSThati girau hare ॥ 2-5-31-40 ॥

मत्तस्त्वत्तो न भेदोऽस्ति युवयोस्सेव्य एव सः ॥ चराचराणां सर्वेषां सुरादीनां च सर्वदा ॥ ४१ ॥

mattastvatto na bhedo'sti yuvayossevya eva saH ॥ carAcarANAM sarveSAM surAdInAM ca sarvadA ॥ 41 ॥

आवयोभेदकर्ता यस्स नरो नरकं व्रजेत् ॥ इहापि प्राप्नुयात्कृष्टं पुत्रपौत्रविवर्जितः ॥ ४२ ॥

AvayobhedakartA yassa naro narakaM vrajet ॥ ihApi prApnuyAtkRSTaM putrapautravivarjitaH ॥ 42 ॥

इत्युक्तवंतं दुर्गेशं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः ॥ राधया सहितः कृष्णः स्वस्थानं सगणो ययौ ॥ ४३ ॥

ityuktavaMtaM durgezaM praNamya ca muhurmuhuH ॥ rAdhayA sahitaH kRSNaH svasthAnaM sagaNo yayau ॥ 43 ॥

हरिर्ब्रह्मा च तौ व्यास सानन्दौ गतसाध्वसौ ॥ मुहुर्मुहुः प्रणम्येशं वैकुंठं ययतुर्द्रुतम् ॥ ४४ ॥

harirbrahmA ca tau vyAsa sAnandau gatasAdhvasau ॥ muhurmuhuH praNamyezaM vaikuMThaM yayaturdrutam ॥ 44 ॥

तत्रागत्याखिलं वृत्तं देवेभ्यो विनिवेद्य तौ ॥ तानादाय ब्रह्मविष्णू कैलासं ययतुर्गिरिम् ॥ ४५ ॥

tatrAgatyAkhilaM vRttaM devebhyo vinivedya tau ॥ tAnAdAya brahmaviSNU kailAsaM yayaturgirim ॥ 45 ॥

तत्र दृष्ट्वा महेशानं पार्वतीवल्लभं प्रभुम् ॥ दीनरक्षात्तदेहं च सगुणं देवनायकम् ॥ ४६ ॥

tatra dRSTvA mahezAnaM pArvatIvallabhaM prabhum ॥ dInarakSAttadehaM ca saguNaM devanAyakam ॥ 46 ॥

तुष्टुवुः पूर्ववत्सर्वे भक्त्या गद्गदया गिरा ॥ करौ बद्ध्वा नतस्कंधा विनयेन समन्विताः ॥ ४७ ॥

tuSTuvuH pUrvavatsarve bhaktyA gadgadayA girA ॥ karau baddhvA nataskaMdhA vinayena samanvitAH ॥ 47 ॥

देवा ऊचुः ॥ देवदेव महादेव गिरिजानाथ शंकर ॥ वयं त्वां शरणापन्ना रक्ष देवान्भयाकुलान् ॥ ४८ ॥

devA UcuH ॥ devadeva mahAdeva girijAnAtha zaMkara ॥ vayaM tvAM zaraNApannA rakSa devAnbhayAkulAn ॥ 48 ॥

शंखचूडदानवेन्द्रं जहि देवनिषूदनम् ॥ तेन विक्लाविता देवाः संग्रामे च पराजिताः ॥४९॥

zaMkhacUDadAnavendraM jahi devaniSUdanam ॥ tena viklAvitA devAH saMgrAme ca parAjitAH ॥49॥

हृताधिकाराः कुतले विचरंति यथा नराः ॥ देवलोको हि दुर्दृश्यस्तेषामासीच्च तद्भयात् ॥ 2-5-31-५० ॥

hRtAdhikArAH kutale vicaraMti yathA narAH ॥ devaloko hi durdRzyasteSAmAsIcca tadbhayAt ॥ 2-5-31-50 ॥

दीनोद्धर कृपासिन्धो देवानुद्धर संकटात् ॥ शक्रं भयान्महेशानहत्वा तं दानवाधिपम् ॥ ५१ ॥

dInoddhara kRpAsindho devAnuddhara saMkaTAt ॥ zakraM bhayAnmahezAnahatvA taM dAnavAdhipam ॥ 51 ॥

इति श्रुत्वा वचश्शंभुर्देवानां भक्तवत्सलः ॥ उवाच विहसन् वाण्या मेघनादगभीरया ॥ ५२ ॥

iti zrutvA vacazzaMbhurdevAnAM bhaktavatsalaH ॥ uvAca vihasan vANyA meghanAdagabhIrayA ॥ 52 ॥

श्रीशंकर उवाच ॥ हे हरे हे विधे देवाः स्वस्थानं गच्छत धुवम् ॥ शंखचूडं वधिष्यामि सगणं नात्र संशयः ॥५३॥

zrIzaMkara uvAca ॥ he hare he vidhe devAH svasthAnaM gacchata dhuvam ॥ zaMkhacUDaM vadhiSyAmi sagaNaM nAtra saMzayaH ॥53॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य महेशस्य वचः पीयूषसंनिभम् ॥ ते सर्वे प्रमुदा ह्यासन्नष्टं मत्वा च दानवम् ॥ ५४ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya mahezasya vacaH pIyUSasaMnibham ॥ te sarve pramudA hyAsannaSTaM matvA ca dAnavam ॥ 54 ॥

हरिर्जगाम वैकुंठं सत्यलोके विधिस्तदा ॥ प्रणिपत्य महेशं च सुराद्याः स्वपदं ययुः ॥ ५५ ॥

harirjagAma vaikuMThaM satyaloke vidhistadA ॥ praNipatya mahezaM ca surAdyAH svapadaM yayuH ॥ 55 ॥