सनत्कुमार उवाच ॥ गत्वा तदैव स विधिस्तदा व्यास रमेश्वरः॥ शिवलोकं महादिव्यं निराधारमभौतिकम्॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ gatvA tadaiva sa vidhistadA vyAsa ramezvaraH॥ zivalokaM mahAdivyaM nirAdhAramabhautikam॥ 1 ॥

साह्लादोभ्यन्तरं विष्णुर्जगाम मुदिताननः ॥ नानारत्नपरिक्षिप्तं विलसंतं महोज्ज्वलम्॥ २ ॥

sAhlAdobhyantaraM viSNurjagAma muditAnanaH ॥ nAnAratnaparikSiptaM vilasaMtaM mahojjvalam॥ 2 ॥

संप्राप्य प्रथमद्वारं विचित्रं गणसेवितम् ॥ शोभितं परया लक्ष्म्या महोच्चमतिसुन्दरम् ॥ ३ ॥

saMprApya prathamadvAraM vicitraM gaNasevitam ॥ zobhitaM parayA lakSmyA mahoccamatisundaram ॥ 3 ॥

ददर्श द्वारपालांश्च रत्नसिंहासनस्थितान् ॥ शोभिताञ्श्वेतवस्त्रैश्च रत्नभूषणभूषितान् ॥ ४ ॥

dadarza dvArapAlAMzca ratnasiMhAsanasthitAn ॥ zobhitAJzvetavastraizca ratnabhUSaNabhUSitAn ॥ 4 ॥

पञ्चवक्त्रत्रिनयनान्गौरसुन्दरविग्रहान् ॥ त्रिशूलादिधरान्वीरान्भस्मरुद्राक्षशोभितान् ॥ ५ ॥

paJcavaktratrinayanAngaurasundaravigrahAn ॥ trizUlAdidharAnvIrAnbhasmarudrAkSazobhitAn ॥ 5 ॥

सब्रह्मापि रमेशश्च तान् प्रणम्य विनम्रकः ॥ कथयामास वृत्तान्तं प्रभुसंदर्शनार्थकम् ॥ ६ ॥

sabrahmApi ramezazca tAn praNamya vinamrakaH ॥ kathayAmAsa vRttAntaM prabhusaMdarzanArthakam ॥ 6 ॥

तदाज्ञां च ददुस्तस्मै प्रविवेश तदाज्ञया ॥ परं द्वारं महारम्यं विचित्रं परम प्रभम् ॥७॥

tadAjJAM ca dadustasmai praviveza tadAjJayA ॥ paraM dvAraM mahAramyaM vicitraM parama prabham ॥7॥

प्रभूपकंठगत्यर्थं वृत्तांतं संन्यवेदयत् ॥ तद्द्वारपाय चाज्ञप्तस्तेनान्यं प्रविवेश ह ॥८॥

prabhUpakaMThagatyarthaM vRttAMtaM saMnyavedayat ॥ taddvArapAya cAjJaptastenAnyaM praviveza ha ॥8॥

एवं पंचदशद्वारान्प्रविश्य कमलोद्भवः ॥ महाद्वारं गतस्तत्र नन्दिनं प्रददर्श ह ॥९॥

evaM paMcadazadvArAnpravizya kamalodbhavaH ॥ mahAdvAraM gatastatra nandinaM pradadarza ha ॥9॥

सम्यङ्नत्वा च तं स्तुत्वा पूर्ववत्तेन नन्दिना॥ आज्ञप्तश्च शनैर्विष्णुर्विवेशाभ्यंतरं मुदा ॥2-5-30-१०॥

samyaGnatvA ca taM stutvA pUrvavattena nandinA॥ AjJaptazca zanairviSNurvivezAbhyaMtaraM mudA ॥2-5-30-10॥

ददर्श गत्वा तत्रोच्चैस्सभां शंभोस्समुत्प्रभाम् ॥ तां पार्षदैः परिवृतां लसद्देहैस्सुभूषिताम् ॥ ११ ॥

dadarza gatvA tatroccaissabhAM zaMbhossamutprabhAm ॥ tAM pArSadaiH parivRtAM lasaddehaissubhUSitAm ॥ 11 ॥

महेश्वरस्य रूपैश्च दिग्भुजैश्शुभकांतिभिः ॥ पञ्चवक्त्रैस्त्रिनयनैश्शितिकंठमहोज्ज्वलैः ॥ १२ ॥

mahezvarasya rUpaizca digbhujaizzubhakAMtibhiH ॥ paJcavaktraistrinayanaizzitikaMThamahojjvalaiH ॥ 12 ॥

सद्रत्नयुक्तरुद्राक्षभस्माभरणभूषितैः ॥ नवेन्दुमंडलाकारां चतुरस्रां मनोहराम् ॥ १३ ॥

sadratnayuktarudrAkSabhasmAbharaNabhUSitaiH ॥ navendumaMDalAkArAM caturasrAM manoharAm ॥ 13 ॥

मणीन्द्रहारनिर्माणहीरसारसुशोभिताम् ॥ अमूल्यरत्नरचितां पद्मपत्रैश्च शोभिताम् ॥ १४ ॥

maNIndrahAranirmANahIrasArasuzobhitAm ॥ amUlyaratnaracitAM padmapatraizca zobhitAm ॥ 14 ॥

माणिक्यजालमालाभिर्नानाचित्रविचित्रिताम् ॥ पद्मरागेन्द्ररचितामद्भुतां शंकरेच्छया ॥ १५ ॥

mANikyajAlamAlAbhirnAnAcitravicitritAm ॥ padmarAgendraracitAmadbhutAM zaMkarecchayA ॥ 15 ॥

सोपानशतकैर्युक्तां स्यमंतकविनिर्मितैः ॥ स्वर्णसूत्रग्रन्थियुक्तैश्चारुचन्दनपल्लवैः ॥ १६ ॥

sopAnazatakairyuktAM syamaMtakavinirmitaiH ॥ svarNasUtragranthiyuktaizcArucandanapallavaiH ॥ 16 ॥

इन्द्रनीलमणिस्तंभैर्वेष्टितां सुमनोहराम् ॥ सुसंस्कृतां च सर्वत्र वासितां गंधवायुना ॥ १७ ॥

indranIlamaNistaMbhairveSTitAM sumanoharAm ॥ susaMskRtAM ca sarvatra vAsitAM gaMdhavAyunA ॥ 17 ॥

सहस्रयोजनायामां सुपूर्णां बहुकिंकरैः ॥ ददर्श शंकरं सांबं तत्र विष्णुस्सुरेश्वरः ॥ १८ ॥

sahasrayojanAyAmAM supUrNAM bahukiMkaraiH ॥ dadarza zaMkaraM sAMbaM tatra viSNussurezvaraH ॥ 18 ॥

वसंतं मध्यदेशे च यथेन्दुतारकावृतम् ॥ अमूल्यरत्ननिर्माणचित्रसिंहासनस्थितम् ॥ १९ ॥

vasaMtaM madhyadeze ca yathendutArakAvRtam ॥ amUlyaratnanirmANacitrasiMhAsanasthitam ॥ 19 ॥

किरीटिनं कुंडलिनं रत्नमालाविभूषितम् ॥ भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं बिभ्रतं केलिपंकजम् ॥ 2-5-30-२० ॥

kirITinaM kuMDalinaM ratnamAlAvibhUSitam ॥ bhasmoddhUlitasarvAGgaM bibhrataM kelipaMkajam ॥ 2-5-30-20 ॥

पुरतो गीतनृत्यश्च पश्यंतं सस्मितं मुदा ॥ २१ ॥

purato gItanRtyazca pazyaMtaM sasmitaM mudA ॥ 21 ॥

शांतं प्रसन्नमनसमुमाकांतं महोल्लसम् ॥ देव्या प्रदत्त ताम्बूलं भुक्तवंतं सुवासितम् ॥ २२ ॥

zAMtaM prasannamanasamumAkAMtaM mahollasam ॥ devyA pradatta tAmbUlaM bhuktavaMtaM suvAsitam ॥ 22 ॥

गणैश्च परया भक्त्या सेवितं श्वेतचामरैः ॥ स्तूयमानं च सिद्धैश्च भक्तिनम्रात्मकंधरैः ॥ २३ ॥

gaNaizca parayA bhaktyA sevitaM zvetacAmaraiH ॥ stUyamAnaM ca siddhaizca bhaktinamrAtmakaMdharaiH ॥ 23 ॥

गुणातीतं परेशानं त्रिदेवजनकं विभुम् ॥ निर्विकल्पं निराकारं साकारं स्वेच्छया शिवम् ॥ २४ ॥

guNAtItaM parezAnaM tridevajanakaM vibhum ॥ nirvikalpaM nirAkAraM sAkAraM svecchayA zivam ॥ 24 ॥

अमायमजमाद्यञ्च मायाधीशं परात्परम् ॥ प्रकृतेः पुरुषस्यापि परमं स्वप्रभुं सदा ॥ २५ ॥

amAyamajamAdyaJca mAyAdhIzaM parAtparam ॥ prakRteH puruSasyApi paramaM svaprabhuM sadA ॥ 25 ॥

एवं विशिष्टं तं दृष्ट्वा परिपूर्णतमं समम् ॥ विष्णुर्ब्रह्मा तुष्टुवतुः प्रणम्य सुकृतांजली ॥ २६ ॥

evaM viziSTaM taM dRSTvA paripUrNatamaM samam ॥ viSNurbrahmA tuSTuvatuH praNamya sukRtAMjalI ॥ 26 ॥

विष्णुविधी ऊचतुः ॥ देवदेव महादेव परब्रह्माखिलेश्वर ॥ त्रिगुणातीत निर्व्यग्र त्रिदेवजनक प्रभो ॥ २७ ॥

viSNuvidhI UcatuH ॥ devadeva mahAdeva parabrahmAkhilezvara ॥ triguNAtIta nirvyagra tridevajanaka prabho ॥ 27 ॥

वयं ते शरणापन्ना रक्षस्मान्दुखितान्विभो ॥ शंखचूडार्दितान्क्लिष्टान्सन्नाथान्परमेश्वर ॥ २८ ॥

vayaM te zaraNApannA rakSasmAndukhitAnvibho ॥ zaMkhacUDArditAnkliSTAnsannAthAnparamezvara ॥ 28 ॥

अयं योऽधिष्ठितो लोको गोलोक इति स स्मृतः ॥ अधिष्ठाता तस्य विभुः कृष्णोऽयं त्वदधिष्ठितः ॥ २९ ॥

ayaM yo'dhiSThito loko goloka iti sa smRtaH ॥ adhiSThAtA tasya vibhuH kRSNo'yaM tvadadhiSThitaH ॥ 29 ॥

पार्षदप्रवरस्तस्य सुदामा दैवयंत्रितः ॥ राधाशप्तो बभूवाथ शंखचूडश्च दानवः ॥ 2-5-30-३० ॥

pArSadapravarastasya sudAmA daivayaMtritaH ॥ rAdhAzapto babhUvAtha zaMkhacUDazca dAnavaH ॥ 2-5-30-30 ॥

तेन निस्सारिताः शंभो पीड्यमानाः समंततः ॥ हृताधिकारस्त्रिदशा विचरंति महीतले ॥ ३१ ॥

tena nissAritAH zaMbho pIDyamAnAH samaMtataH ॥ hRtAdhikArastridazA vicaraMti mahItale ॥ 31 ॥

त्वां विना न स वध्यश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् ॥ तं घातय महेशान लोकानां सुखमावह ॥ ३२ ॥

tvAM vinA na sa vadhyazca sarveSAM tridivaukasAm ॥ taM ghAtaya mahezAna lokAnAM sukhamAvaha ॥ 32 ॥

त्वमेव निर्गुणस्सत्योऽनंतोऽनंतपराक्रमः ॥ सगुणश्च सन्निवेशः प्रकृतेः पुरुषात्परः ॥ ३३ ॥

tvameva nirguNassatyo'naMto'naMtaparAkramaH ॥ saguNazca sannivezaH prakRteH puruSAtparaH ॥ 33 ॥

रजसा सृष्टिसमये त्वं ब्रह्मा सृष्टिकृत्प्रभो ॥ सत्त्वेन पालने विष्णुस्त्रिभुवावन कारकः ॥ ३४ ॥

rajasA sRSTisamaye tvaM brahmA sRSTikRtprabho ॥ sattvena pAlane viSNustribhuvAvana kArakaH ॥ 34 ॥

तमसा प्रलये रुद्रो जगत्संहारकारकः ॥ निस्त्रैगुण्ये शिवाख्यातस्तुर्य्यो ज्योतिः स्वरूपकः ॥ ३५ ॥

tamasA pralaye rudro jagatsaMhArakArakaH ॥ nistraiguNye zivAkhyAtasturyyo jyotiH svarUpakaH ॥ 35 ॥

त्वं दीक्षया च गोलोके त्वं गवां परिपालकः॥ त्वद्गोशालामध्यगश्च कृष्णः क्रीडत्यहर्निशम् ॥ ३६॥

tvaM dIkSayA ca goloke tvaM gavAM paripAlakaH॥ tvadgozAlAmadhyagazca kRSNaH krIDatyaharnizam ॥ 36॥

त्वं सर्वकारणं स्वामी विधि विष्ण्वीश्वरः परम् ॥ निर्विकारी सदा साक्षी परमात्मा परेश्वरः ॥ ३७ ॥

tvaM sarvakAraNaM svAmI vidhi viSNvIzvaraH param ॥ nirvikArI sadA sAkSI paramAtmA parezvaraH ॥ 37 ॥

दीनानाथसहायी च दीनानां प्रतिपालकः ॥ दीनबंधुस्त्रिलोकेशश्शरणागतवत्सलः ॥ ३८ ॥

dInAnAthasahAyI ca dInAnAM pratipAlakaH ॥ dInabaMdhustrilokezazzaraNAgatavatsalaH ॥ 38 ॥

अस्मानुद्धर गौरीश प्रसीद परमेश्वरः ॥ त्वदधीना वयं नाथ यदिच्छसि तथा कुरु ॥ ३९ ॥

asmAnuddhara gaurIza prasIda paramezvaraH ॥ tvadadhInA vayaM nAtha yadicchasi tathA kuru ॥ 39 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा तौ सुरौ व्यास हरिर्ब्रह्मा च वै तदा॥ विरेमतुः शिवं नत्वा करौ बद्ध्वा विनीतकौ॥2-5-30-४०॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA tau surau vyAsa harirbrahmA ca vai tadA॥ virematuH zivaM natvA karau baddhvA vinItakau॥2-5-30-40॥