सनत्कुमार उवाच॥ एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे॥ बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर ॥१॥

sanatkumAra uvAca॥ evaM zAsati dharmeNa mahIM tasminmahAsure॥ babhUvurduHkhino devA bhrAtRbhAvAnmunIzvara ॥1॥

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः ॥ मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्॥२॥

duHkhitAste surAssarve zivaM zaraNamAyayuH ॥ manasA zaMkaraM devadevaM sarvaprabhuMprabhum॥2॥

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् ॥ निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम् ॥ ३ ॥

tuSTuvurvAgbhiriSTAbhirbhagavaMtaM mahezvaram ॥ nivRttaye svaduHkhasya sarvadaM bhaktavatsalam ॥ 3 ॥

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः॥॥ नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया ॥ ४ ॥

AhUya sa mahAdevo bhaktAnAM sarvakAmadaH॥॥ nAradaM prerayAmAsa devakAryacikIrSayA ॥ 4 ॥

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः ॥ शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः ॥ ५ ॥

atha devamunirjJAnI zaMbhubhaktassatAM gatiH ॥ zivAjJayA yayau daityapure devAnsa nAradaH ॥ 5 ॥

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् ॥ आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम् ॥ ६ ॥

vyAkulAste surAssarve vAsavAdyA drutaM munim ॥ AgacchaMtaM samAlokya samuttasthurhi nAradam ॥ 6 ॥

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् ॥ नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः ॥७॥

dadusta AsanaM nattvA munaye prItipUrvakam ॥ nAradAya surAzzakramukhA utkaMThitAnanAH ॥7॥

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् ॥ पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम् ॥८॥

sukhAsInaM munivaramAsane supraNamya tam ॥ punaH procussurA dInA vAsavAdyA munIzvaram ॥8॥

देवा ऊचुः ॥ भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर ॥ श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः ॥९॥

devA UcuH ॥ bhobho munivarazreSTha duHkhaM zRNu kRpAkara ॥ zrutvA tannAzaya kSipraM prabhustvaM zaMkarapriyaH ॥9॥

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम्॥ स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः ॥2-5-18-१०॥

jalaMdhareNa daityena surA vidrAvitA bhRzam॥ svasthAnAdbhartRbhAvAcca duHkhitA vayamAkulAH ॥2-5-18-10॥

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा ॥ वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे ॥ ११ ॥

svasthAnAduSNarazmizca candro nissAritastathA ॥ vahnizca dharmarAjazca lokapAlAstathetare ॥ 11 ॥

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः ॥ दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः ॥१२॥

subaliSThena vai tena sarve devAH prapIDitAH ॥ duHkhaM prAptA vayaM cAtizaraNaM tvAM samAgatAH ॥12॥

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली ॥ जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः ॥ १३ ॥

saMgrAme sa hRSIkezaM svavazaM kRtavAn balI ॥ jalaMdharo mahAdaityaH sarvAmaravimardakaH ॥ 13 ॥

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः ॥ सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः ॥ १४ ॥

tasya vazyo varAdhIno'vAtsIttatsadane hariH ॥ salakSmyA sahito viSNuryo nassarvArthasAdhakaH ॥ 14 ॥

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते ॥ त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः ॥ १५ ॥

jalaMdharavinAzAya yatnaM kuru mahAmate ॥ tvaM no daivavazAtprAptassadA sarvArthasAdhakaH ॥ 15 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः ॥ आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः ॥ १६ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya vacasteSAmamarANAM sa nAradaH ॥ AzvAsya munizArdUlastAnuvAca kRpAkaraH ॥ 16 ॥

नारद उवाच ॥ जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः॥ दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः ॥ १७ ॥

nArada uvAca ॥ jAne'haM vai surA yUyaM daityarAjaparAjitAH॥ duHkha prAptAH pIDitAzca sthAnAnnissAritAH khaluH ॥ 17 ॥

स्वशक्त्या भवतां स्वार्थं करिष्ये नात्र संशयः॥ अनुकूलोऽहमिव वो दुःखं प्राप्ता यतो ऽमराः ॥१८॥

svazaktyA bhavatAM svArthaM kariSye nAtra saMzayaH॥ anukUlo'hamiva vo duHkhaM prAptA yato 'marAH ॥18॥

सनत्कुमार उवाच ॥ एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् ॥ आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ ॥१९॥

sanatkumAra uvAca ॥ evamuktvA munizreSTha draSTuM dAnavavallabham ॥ AzvAsya sakalAndevAJjalaMdharasabhAM yayau ॥19॥

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः ॥ उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम् ॥ 2-5-18-२० ॥

athAgataM munizreSThaM dRSTvA devo jalaMdharaH ॥ utthAya parayA bhaktyA dadau zreSThAsanaM varam ॥ 2-5-18-20 ॥

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः ॥ सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम् ॥२१॥

sa taM saMpUjya vidhivaddAnavendro'ti vismitaH ॥ suprahasya tadA vAkyaM jagAda munisattamam ॥21॥

जलंधर उवाच ॥ कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित्॥ यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने ॥ २२ ॥

jalaMdhara uvAca ॥ kuta Agamyate brahmankiM ca dRSTaM tvayA kvacit॥ yadarthamiha AyAtastadAjJApaya mAM mune ॥ 22 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम् ॥ २३ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya vacastasya daityendrasya mahAmuniH ॥ pratyuvAca prasannAtmA nArado hi jalaMdharam ॥ 23 ॥

नारद उवाच ॥ सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते ॥ धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि ॥२४॥

nArada uvAca ॥ sarvadAnavadaityendra jalaMdhara mahAmate ॥ dhanyastvaM sarvalokeza ratnabhoktA tvameva hi ॥24॥

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम ॥ यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत् ॥२५॥

madAgamanahetuM vai zRNu daityendrasattama ॥ yadarthamiha cAyAtastvahaM vakSyekhilaM hi tat ॥25॥

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया ॥ योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम् ॥ २६ ॥

gataH kailAsazikharaM daityendrAhaM yadRcchayA ॥ yojanAyutavistIrNaM kalpadrumamahAvanam ॥ 26 ॥

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् ॥ सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम् ॥ २७ ॥

kAmadhenuzatAkIrNaM ciMtAmaNisudIpitam ॥ sarvarukmamayaM divyaM sarvatrAdbhutazobhitam ॥ 27 ॥

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् ॥ सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् ॥२८॥

tatromayA sahAsInaM dRSTavAnasmi zaMkaram ॥ sarvAGgasundaraM gauraM trinetraM candrazekharam ॥28॥

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा॥ क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च॥२९॥

taM dRSTvA mahadAzcaryaM vitarko me'bhavattadA॥ kvApIdRzI bhavedvRddhistrailokye vA na veti ca॥29॥

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया॥ तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः ॥2-5-18-३०॥

tAvattavApi daityendra samRddhissaMsmRtA mayA॥ tadvilokanakAmo'haM tvatsAMnidhyamihA gataH ॥2-5-18-30॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः ॥ स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम् ॥३१॥

sanatkumAra uvAca ॥ iti nAradataH zrutvA sa daityendro jalaMdharaH ॥ svasamRddhiM samagrAM vai darzayAmAsa sAdaram ॥31॥

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः ॥ प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम् ॥३२॥

dRSTvA sa nArado jJAnI devakAryasusAdhakaH ॥ prabhupreraNayA prAha daityendraM taM jalaMdharam ॥32॥

नारद् उवाच ॥ तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना ॥ त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम् ॥ ३३ ॥

nArad uvAca ॥ tavAsti susamRddhirhi varavIra khilAdhunA ॥ trailokyasya patistvaM hi citraM kiM cAtra saMbhavam ॥ 33 ॥

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः ॥ ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि ॥३४॥

maNayo ratnapuMjAzca gajAdyAzca samRddhayaH ॥ te gRhe'dya vibhAMtIha yAni ratnAni tAnyapi ॥34॥

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा ॥ अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः ॥ ३५॥

gajaratnaM tvayAnItaM zakrasyairAvatastathA ॥ azvaratnaM mahAvIra sUryasyoccaiHzravA hayaH ॥ 35॥

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च ॥ हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः ॥ ३६ ॥

kalpavRkSastvayAnIto nidhayo dhanadasya ca ॥ haMsayuktavimAnaM ca tvayAnItaM hi vedhasaH ॥ 36 ॥

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले ॥ यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः ॥ ३७ ॥

ityevaM vararatnAni divi pRthvyAM rasAtale ॥ yAni daityendra te bhAMti gRhe tAni samastataH ॥ 37 ॥

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् ॥ प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम् ॥ ३८ ॥

tvatsamRddhimimAM pazyansampUrNAM vividhAmaham ॥ prasanno'smi mahAvIra gajAzvAdisuzobhitAm ॥ 38 ॥

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे ॥ तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि ॥३९॥

jAyAratnaM mahAzreSThaM jalaMdhara na te gRhe ॥ tadAnetuM vizeSeNa strIratnaM vai tvamarhasi ॥39॥

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर ॥ जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम् ॥ 2-5-18-४० ॥

yasya gehe suratnAni sarvANi hi jalaMdhara ॥ jAyAratnaM na cettAni na zobhaMte vRthA dhruvam ॥ 2-5-18-40 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः ॥ उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः ॥४१॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityevaM vacanaM zrutvA nAradasya mahAtmanaH ॥ uvAca daityarAjo hi madanAkulamAnasaH ॥41॥

जलंधर उवाच ॥ भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो ॥ जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना ॥४२॥

jalaMdhara uvAca ॥ bho bho nArada devarSe namastestu mahAprabho ॥ jAyAratnavaraM kutra vartate tadvadAdhunA ॥42॥

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते ॥ तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः ॥४३॥

brahmAMDe yatra kutrApi tadratnaM yadi varttate ॥ tadAneSye tato brahmansatyaM satyaM na saMzayaH ॥43॥

नारद उवाच॥ कैलासे ह्यतिरम्ये च वर्वद्धिं सुसमाकुले ॥ योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः॥४४॥

nArada uvAca॥ kailAse hyatiramye ca varvaddhiM susamAkule ॥ yogirUpadharazzaMbhurasti tatra digambaraH॥44॥

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता॥ सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा॥४५॥

tasya bhAryA suramyA hi sarvalakSaNalakSitA॥ sarvAMgasundarI nAmnA pArvatIti manoharA॥45॥

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् ॥ अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि ॥४६॥

tadIdRzaM rUpamananyasaMgataM dRSTaM na kutrApi kutUhalADhyam ॥ atyadbhutaM mohanakRtsuyoginAM sudarzanIyaM paramarddhikAri ॥46॥

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् ॥ जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर ॥४७॥

svacitte kalpayAmyadya zivAdanyassamRddhivAn ॥ jAyAratnAnvitAdvIra trilokyA na jalaMdhara ॥47॥

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः ॥ स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते ॥ ४८ ॥

yasyA lAvaNyajaladhau nimagnazcaturAnanaH ॥ svadhairyyaM mumuce pUrvaM tayA kAnyopamIyate ॥ 48 ॥

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया ॥ निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः ॥ ४९ ॥

gatarAgo'pi hi yayA madanArissvalIlayA ॥ nijataMtro'pi yatassa svAtma vazagaH kRtaH ॥ 49 ॥

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् ॥ तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च ॥ 2-5-18-५० ॥

yathA strIratnasaMbhoktussamRddhistasya sAbhavat ॥ tathA na tava daityendra sarvaratnAdhipasya ca ॥ 2-5-18-50 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः॥ ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः ॥५१॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA sa tu devarSirnArado lokavizrutaH॥ yayau vihAyasA devopakArakaraNodyataH ॥51॥