सनत्कुमार उवाच ॥ अथ दैत्या महावीर्याश्शूलैः परशुपट्टिशैः ॥ निजघ्नुस्सर्वदेवांश्च भयव्याकुलमानसान् ॥ १ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ atha daityA mahAvIryAzzUlaiH parazupaTTizaiH ॥ nijaghnussarvadevAMzca bhayavyAkulamAnasAn ॥ 1 ॥

दैत्यायुधैः समाविद्धदेहा देवास्सवासवाः ॥ रणाद्विदुद्रुवुस्सर्वे भयव्याकुलमानसाः ॥२ ॥

daityAyudhaiH samAviddhadehA devAssavAsavAH ॥ raNAdvidudruvussarve bhayavyAkulamAnasAH ॥2 ॥

पलायनपरान्दृष्ट्वा हृषीकेशस्सुरानथ ॥ विष्णुर्वै गरुडारूढो योद्धुमभ्याययौ द्रुतम् ॥ ३ ॥

palAyanaparAndRSTvA hRSIkezassurAnatha ॥ viSNurvai garuDArUDho yoddhumabhyAyayau drutam ॥ 3 ॥

सुदर्शनेन चक्रेण सर्वतः प्रस्फुरन्रुचा ॥ सुशोभितकराब्जश्च रेजे भक्ताभयंकरः ॥८॥

sudarzanena cakreNa sarvataH prasphuranrucA ॥ suzobhitakarAbjazca reje bhaktAbhayaMkaraH ॥8॥

शंखखड्गगदाशार्ङ्गधारी क्रोधसमन्वितः ॥ कठोरास्त्रो महावीरस्सर्वयुद्धविशारदः ॥५॥

zaMkhakhaDgagadAzArGgadhArI krodhasamanvitaH ॥ kaThorAstro mahAvIrassarvayuddhavizAradaH ॥5॥

धनुषं शार्ङ्गनामानं विस्फूर्य्य विननाद ह॥ तस्य नादेन त्रैलोक्यं पूरितं महता मुने ॥६॥

dhanuSaM zArGganAmAnaM visphUryya vinanAda ha॥ tasya nAdena trailokyaM pUritaM mahatA mune ॥6॥

शार्ङ्गनिस्सृतबाणैश्च दितिजानां शिरांसि वै॥ चकर्त्त भगवान् विष्णुः कोटिशो रुट् समाकुलः ॥७॥

zArGganissRtabANaizca ditijAnAM zirAMsi vai॥ cakartta bhagavAn viSNuH koTizo ruT samAkulaH ॥7॥

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः ॥ वात्याधिवर्त्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः ॥ ८ ॥

athAruNAnujajavapakSavAtaprapIDitAH ॥ vAtyAdhivarttitA daityA babhramuH khe yathA ghanAH ॥ 8 ॥

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान्वात्याप्रपीडितान् ॥ चुक्रोधाति महादैत्यो देववृन्दभयंकरः ॥९ ॥

tato jalaMdharo dRSTvA daityAnvAtyAprapIDitAn ॥ cukrodhAti mahAdaityo devavRndabhayaMkaraH ॥9 ॥

मर्द्दयंतं च तं दृष्ट्वा दैत्यान् प्रस्फुरिताधरः ॥ योद्धुमभ्याययौ वीरो वेगेन हरिणा सह ॥ 2-5-17-१० ॥

marddayaMtaM ca taM dRSTvA daityAn prasphuritAdharaH ॥ yoddhumabhyAyayau vIro vegena hariNA saha ॥ 2-5-17-10 ॥

स चकार महानादं देवासुरभयंकरम् ॥ दैत्यानामधिपः कर्णा विदीर्णाः श्रवणात्ततः ॥ ११ ॥

sa cakAra mahAnAdaM devAsurabhayaMkaram ॥ daityAnAmadhipaH karNA vidIrNAH zravaNAttataH ॥ 11 ॥

भयंङ्करेण दैत्यस्य नादेन पूरितं तदा ॥ जलंधरस्य महता चकम्पे सकलं जगत् ॥ १२ ॥

bhayaMGkareNa daityasya nAdena pUritaM tadA ॥ jalaMdharasya mahatA cakampe sakalaM jagat ॥ 12 ॥

ततस्समभवद्युद्धं विष्णुदैत्येन्द्रयोर्महत् ॥ आकाशं कुर्वतोर्बाणैस्तदा निरवकाशवत् ॥ १३ ॥

tatassamabhavadyuddhaM viSNudaityendrayormahat ॥ AkAzaM kurvatorbANaistadA niravakAzavat ॥ 13 ॥

तयोश्च तेन युद्धेन परस्परमभून्मुने ॥ देवासुरर्षिसिद्धानां भीकरेणातिविस्मयः ॥ १४ ॥

tayozca tena yuddhena parasparamabhUnmune ॥ devAsurarSisiddhAnAM bhIkareNAtivismayaH ॥ 14 ॥

विष्णुर्दैत्यस्य बाणौघैर्ध्वजं छत्रं धनुश्शरान् ॥ चिच्छेद तं च हृदये बाणेनैकेन ताडयन् ॥ १५ ॥

viSNurdaityasya bANaughairdhvajaM chatraM dhanuzzarAn ॥ ciccheda taM ca hRdaye bANenaikena tADayan ॥ 15 ॥

ततो दैत्यस्समुत्पत्य गदापाणिस्त्वरान्वितः ॥ आहत्य गरुडं मूर्ध्नि पातयामास भूतले ॥ १६ ॥

tato daityassamutpatya gadApANistvarAnvitaH ॥ Ahatya garuDaM mUrdhni pAtayAmAsa bhUtale ॥ 16 ॥

विष्णुं जघान शूलेन तीक्ष्णेन प्रस्फुरद्रुचा ॥ हृदये क्रोधसंयुक्तो दैत्यः प्रस्फुरिताधरः ॥ १७ ॥

viSNuM jaghAna zUlena tIkSNena prasphuradrucA ॥ hRdaye krodhasaMyukto daityaH prasphuritAdharaH ॥ 17 ॥

विष्णुर्गदां च खड्गेन चिच्छेद प्रहसन्निव ॥ तं विव्याध शरैस्तीक्ष्णैश्शार्ङ्गं विस्फूर्य दैत्यहा ॥१८॥

viSNurgadAM ca khaDgena ciccheda prahasanniva ॥ taM vivyAdha zaraistIkSNaizzArGgaM visphUrya daityahA ॥18॥

विष्णुर्जलंधरं दैत्यं भयदेन शरेण ह ॥ क्रोधाविष्टोऽतितीक्ष्णेन जघानाशु सुरारिहा ॥ १९ ॥

viSNurjalaMdharaM daityaM bhayadena zareNa ha ॥ krodhAviSTo'titIkSNena jaghAnAzu surArihA ॥ 19 ॥

आगतं तस्य तं बाणं दृष्ट्वा दैत्यो महाबलः ॥ छित्त्वा बाणेन विष्णुं च जघान हृदये द्रुतम् ॥ 2-5-17-२० ॥

AgataM tasya taM bANaM dRSTvA daityo mahAbalaH ॥ chittvA bANena viSNuM ca jaghAna hRdaye drutam ॥ 2-5-17-20 ॥

केशवोऽपि महाबाहुं विक्षिप्तमसुरेण तम्॥ शरं तिलप्रमाणेन च्छित्त्वा वीरो ननाद ह ॥ २१ ॥

kezavo'pi mahAbAhuM vikSiptamasureNa tam॥ zaraM tilapramANena cchittvA vIro nanAda ha ॥ 21 ॥

पुनर्बाण समाधत्त धनुषि क्रोधवेपितः ॥ महाबलोऽथ बाणेन चिच्छेद स शिलीमुखम् ॥ २२ ॥

punarbANa samAdhatta dhanuSi krodhavepitaH ॥ mahAbalo'tha bANena ciccheda sa zilImukham ॥ 22 ॥

वासुदेवः पुनर्बाणं नाशाय विबुधद्विषः॥ क्रोधेनाधत्त धनुषि सिंहवद्विननाद ह ॥२३॥

vAsudevaH punarbANaM nAzAya vibudhadviSaH॥ krodhenAdhatta dhanuSi siMhavadvinanAda ha ॥23॥

जलंधरोऽथ दैत्येन्द्रः कोपच्छिन्नाधरो बली ॥ शरेण श्वेन शार्ङ्गाख्यं धनुश्चिच्छेद वैष्णवम् ॥२४॥

jalaMdharo'tha daityendraH kopacchinnAdharo balI ॥ zareNa zvena zArGgAkhyaM dhanuzciccheda vaiSNavam ॥24॥

पुनर्बाणैस्सुतीक्ष्णैश्च जघान मधुसूदनम् ॥ उग्रवीर्यो महावीरो देवानां भयकारकः ॥२५॥

punarbANaissutIkSNaizca jaghAna madhusUdanam ॥ ugravIryo mahAvIro devAnAM bhayakArakaH ॥25॥

स च्छिन्नधन्वा भगवान्केशवो लोकरक्ष कः ॥ जलंधरस्य नाशाय चिक्षेप स्वगदां पराम्॥२६॥

sa cchinnadhanvA bhagavAnkezavo lokarakSa kaH ॥ jalaMdharasya nAzAya cikSepa svagadAM parAm॥26॥

सा गदा हरिणा क्षिप्ता ज्वलज्ज्वलनसन्निभा॥ अमोघगतिका शीघ्रं तस्य देहे ललाग ह॥२७॥

sA gadA hariNA kSiptA jvalajjvalanasannibhA॥ amoghagatikA zIghraM tasya dehe lalAga ha॥27॥

तया हतो महादैत्यो न चचालापि किंचन॥ जलंधरो मदोन्मत्तः पुष्पमालाहतो यथा॥२८॥

tayA hato mahAdaityo na cacAlApi kiMcana॥ jalaMdharo madonmattaH puSpamAlAhato yathA॥28॥

ततो जलंधरः क्रोधी देवत्रासकरोऽक्षिपत् ॥ त्रिशूलमनलाकारं हरये रणदुर्म्मदः॥२९॥

tato jalaMdharaH krodhI devatrAsakaro'kSipat ॥ trizUlamanalAkAraM haraye raNadurmmadaH॥29॥

अथ विष्णुस्तत्त्रिशूलं चिच्छेद तरसा द्रुतम्॥ नंदकाख्येन खड्गेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥2-5-17-३०॥

atha viSNustattrizUlaM ciccheda tarasA drutam॥ naMdakAkhyena khaDgena smRtvA zivapadAmbujam ॥2-5-17-30॥

छिन्ने त्रिशूले दैत्येन्द्र उत्प्लुत्य सहसा द्रुतम् ॥ आगत्य हृदये विष्णुं जघान दृढमुष्टिना॥३१॥

chinne trizUle daityendra utplutya sahasA drutam ॥ Agatya hRdaye viSNuM jaghAna dRDhamuSTinA॥31॥

सोपि विष्णुर्महावीरोऽविगणय्य च तद्व्यथाम॥ जलंधरं च हृदये जघान दृढमुष्टिना॥३२॥

sopi viSNurmahAvIro'vigaNayya ca tadvyathAma॥ jalaMdharaM ca hRdaye jaghAna dRDhamuSTinA॥32॥

ततस्तौ बाहुयुद्धेन युयुधाते महाबलौ॥ बाहुभिर्मुष्टिभिश्चैव जानुभिर्नादयन्महीम्॥३३॥

tatastau bAhuyuddhena yuyudhAte mahAbalau॥ bAhubhirmuSTibhizcaiva jAnubhirnAdayanmahIm॥33॥

एवं हि सुचिरं युद्धं कृत्वा तेनासुरेण वै॥ विस्मितोऽभून्मुनिश्रेष्ठ हृदि ग्लानिमवाप ह ॥३४॥

evaM hi suciraM yuddhaM kRtvA tenAsureNa vai॥ vismito'bhUnmunizreSTha hRdi glAnimavApa ha ॥34॥

अथ प्रसन्नो भगवान्मायी मायाविदां वरः ॥ उवाच दैत्यराजानं मेघगंभीरया गिरा ॥३५॥

atha prasanno bhagavAnmAyI mAyAvidAM varaH ॥ uvAca daityarAjAnaM meghagaMbhIrayA girA ॥35॥

विष्णुरुवाच ॥ भोभो दैत्यवरश्रेष्ठ धन्यस्त्वं रणदुर्मदः ॥ महायुधवरैर्यत्त्वं न भीतो हि महाप्रभुः ॥३६॥

viSNuruvAca ॥ bhobho daityavarazreSTha dhanyastvaM raNadurmadaH ॥ mahAyudhavarairyattvaM na bhIto hi mahAprabhuH ॥36॥

एभिरेवायुधैरुग्रैर्दैत्या हि बहवो हताः ॥ महाजौ दुर्मदा वीराश्छिन्नदेहा मृतिं गताः ॥ ३७ ॥

ebhirevAyudhairugrairdaityA hi bahavo hatAH ॥ mahAjau durmadA vIrAzchinnadehA mRtiM gatAH ॥ 37 ॥

युद्धेन ते महादैत्य प्रसन्नोऽस्मि महान्भवान् ॥ न दृष्टस्त्वत्समो वीरस्त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ ३८ ॥

yuddhena te mahAdaitya prasanno'smi mahAnbhavAn ॥ na dRSTastvatsamo vIrastrailokye sacarAcare ॥ 38 ॥

वरं वरय दैत्येन्द्र प्रीतोऽस्मि तव विक्रमात् ॥ अदेयमपि ते दद्मि यत्ते मनसि वर्तते ॥ ३९ ॥

varaM varaya daityendra prIto'smi tava vikramAt ॥ adeyamapi te dadmi yatte manasi vartate ॥ 39 ॥

॥ सनत्कुमार उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विष्णोर्मायाविनो हरेः ॥ प्रत्युवाच महाबुद्धिर्दैत्यराजो जलंधरः ॥2-5-17-४०॥

॥ sanatkumAra uvAca ॥ ityAkarNya vacastasya viSNormAyAvino hareH ॥ pratyuvAca mahAbuddhirdaityarAjo jalaMdharaH ॥2-5-17-40॥

जलंधर उवाच ॥ यदि भावुक तुष्टोऽसि वरमे तन्ददस्व मे ॥ मद्भगिन्या मया सार्धं मद्गेहे सगणो वस ॥ ४१ ॥

jalaMdhara uvAca ॥ yadi bhAvuka tuSTo'si varame tandadasva me ॥ madbhaginyA mayA sArdhaM madgehe sagaNo vasa ॥ 41 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ ॥ तदाकर्ण्य वचस्तस्य महादैत्यस्य खिन्नधीः॥ तथास्त्विति च देवेशो जगाद भगवान् हरिः ॥४२॥

sanatkumAra uvAca ॥ ॥ tadAkarNya vacastasya mahAdaityasya khinnadhIH॥ tathAstviti ca devezo jagAda bhagavAn hariH ॥42॥

उवास स ततो विष्णुस्सर्वदेवगणैस्सह॥ जलंधरं नाम पुरमागत्य रमया सह ॥ ४३ ॥

uvAsa sa tato viSNussarvadevagaNaissaha॥ jalaMdharaM nAma puramAgatya ramayA saha ॥ 43 ॥

अथो जलंधरो दैत्यस्स्वभगिन्या च विष्णुना ॥ उवास स्वालयं प्राप्तो हर्षाकुलितमानसः ॥ ४४ ॥

atho jalaMdharo daityassvabhaginyA ca viSNunA ॥ uvAsa svAlayaM prApto harSAkulitamAnasaH ॥ 44 ॥

जलंधरोऽथ देवानामधिकारेषु दानवान् ॥ स्थापयित्वा सहर्षस्सन्पुनरागान्महीतलम् ॥४५॥

jalaMdharo'tha devAnAmadhikAreSu dAnavAn ॥ sthApayitvA saharSassanpunarAgAnmahItalam ॥45॥

देवगंधर्वसिद्धेषु यत्किंचिद्रत्नसंचि तम् ॥ तदात्मवशगं कृत्वाऽतिष्ठत्सागरनंदनः ॥ ४६ ॥

devagaMdharvasiddheSu yatkiMcidratnasaMci tam ॥ tadAtmavazagaM kRtvA'tiSThatsAgaranaMdanaH ॥ 46 ॥

पातालभवने दैत्यं निशुंभं सुमहाबलम् ॥ स्थापयित्वा स शेषादीनानय द्भूतलं बली ॥ ४७ ॥

pAtAlabhavane daityaM nizuMbhaM sumahAbalam ॥ sthApayitvA sa zeSAdInAnaya dbhUtalaM balI ॥ 47 ॥

देवगंधर्वसिद्धौघान् सर्पराक्षसमानुषान् ॥ स्वपुरे नागरान्कृत्वा शशास भुवनत्रयम्॥ ४८ ॥

devagaMdharvasiddhaughAn sarparAkSasamAnuSAn ॥ svapure nAgarAnkRtvA zazAsa bhuvanatrayam॥ 48 ॥

एवं जलंधरः कृत्वा देवान्स्ववशवर्तिनः ॥ धर्मेण पालयामास प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ॥ ४९ ॥

evaM jalaMdharaH kRtvA devAnsvavazavartinaH ॥ dharmeNa pAlayAmAsa prajAH putrAnivaurasAn ॥ 49 ॥

न कश्चिद्व्याधितो नैव दुःखितो न कृशस्तथा॥ न दीनो दृश्यते तस्मिन्धर्माद्राज्यं प्रशासति ॥ 2-5-17-५० ॥

na kazcidvyAdhito naiva duHkhito na kRzastathA॥ na dIno dRzyate tasmindharmAdrAjyaM prazAsati ॥ 2-5-17-50 ॥