व्यास उवाच ॥ ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं शैवसत्तम ॥ किमकार्षुस्ततो देवा दग्धे च त्रिपुरेऽखिलाः ॥१॥

vyAsa uvAca ॥ brahmaputra mahAprAjJa dhanyastvaM zaivasattama ॥ kimakArSustato devA dagdhe ca tripure'khilAH ॥1॥

मयः कुत्र गतो दग्धो पतयः कुत्र ते गताः ॥ तत्सर्वं मे समाचक्ष्व यदि शंभुकथाश्रयम् ॥ २ ॥

mayaH kutra gato dagdho patayaH kutra te gatAH ॥ tatsarvaM me samAcakSva yadi zaMbhukathAzrayam ॥ 2 ॥

सूत उवाच ॥ इत्याकर्ण्य व्यासवाक्यं भगवान्भवकृत्सुतः ॥ सनत्कुमारः प्रोवाच शिवपादयुगं स्मरन् ॥ ३ ॥

sUta uvAca ॥ ityAkarNya vyAsavAkyaM bhagavAnbhavakRtsutaH ॥ sanatkumAraH provAca zivapAdayugaM smaran ॥ 3 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ ॥ शृणु व्यास महाबुद्धे पाराशर्यं महेशितुः ॥ चरितं सर्वपापघ्नं लोकलीलानुसाररिणः ॥४॥

sanatkumAra uvAca ॥ ॥ zRNu vyAsa mahAbuddhe pArAzaryaM mahezituH ॥ caritaM sarvapApaghnaM lokalIlAnusArariNaH ॥4॥

महेश्वरेण सर्वस्मिंस्त्रिपुरे दैत्यसंकुले ॥ दग्धे विशेषतस्तत्र विस्मितास्तेऽभवन्सुराः॥ ॥५॥

mahezvareNa sarvasmiMstripure daityasaMkule ॥ dagdhe vizeSatastatra vismitAste'bhavansurAH॥ ॥5॥

न किंचिदब्रुवन्देवाः सेन्द्रोपेंद्रादयस्तदा ॥ महातेजस्विनं रुद्रं सर्वे वीक्ष्य ससंभ्रमाः ॥६॥

na kiMcidabruvandevAH sendropeMdrAdayastadA ॥ mahAtejasvinaM rudraM sarve vIkSya sasaMbhramAH ॥6॥

महाभयंकरं रौद्रं प्रज्वलंतं दिशो दश ॥ कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम् ॥ ७ ॥

mahAbhayaMkaraM raudraM prajvalaMtaM dizo daza ॥ koTisUryapratIkAzaM pralayAnalasannibham ॥ 7 ॥

भयाद्देवं निरीक्ष्यैव देवीं च हिमवत्सुताम्॥ बिभ्यिरे निखिला देवप्रमुखा स्तस्थुरानताः ॥ ८ ॥

bhayAddevaM nirIkSyaiva devIM ca himavatsutAm॥ bibhyire nikhilA devapramukhA stasthurAnatAH ॥ 8 ॥

दृष्ट्वानीकं तदा भीतं देवानामृषिपुंगवाः ॥ न किंचिदूचुस्संतस्थुः प्रणेमुस्ते समंततः ॥ ९ ॥

dRSTvAnIkaM tadA bhItaM devAnAmRSipuMgavAH ॥ na kiMcidUcussaMtasthuH praNemuste samaMtataH ॥ 9 ॥

अथ ब्रह्मापि संभीतो दृष्ट्वा रूपं च शांकरम् ॥ तुष्टाव तुष्टहृदयो देवैस्सह समाहितः ॥ 2-5-11-१० ॥

atha brahmApi saMbhIto dRSTvA rUpaM ca zAMkaram ॥ tuSTAva tuSTahRdayo devaissaha samAhitaH ॥ 2-5-11-10 ॥

विष्णुना च सभीतेन देवदेवं भवं हरम् ॥ त्रिपुरारिं सगिरिजं भक्ताधीनं महेश्वरम् ॥ ११ ॥

viSNunA ca sabhItena devadevaM bhavaM haram ॥ tripurAriM sagirijaM bhaktAdhInaM mahezvaram ॥ 11 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ देवदेव महादेव भक्तानुग्रहकारक ॥ प्रसीद परमेशान सर्व देवहितप्रद ॥ १२ ॥

॥ brahmovAca ॥ devadeva mahAdeva bhaktAnugrahakAraka ॥ prasIda paramezAna sarva devahitaprada ॥ 12 ॥

प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानंददायक ॥ प्रसीद शंकर स्वामिन् प्रसीद परमेश्वर ॥ १३ ॥

prasIda jagatAM nAtha prasIdAnaMdadAyaka ॥ prasIda zaMkara svAmin prasIda paramezvara ॥ 13 ॥

ॐकाराय नमस्तुभ्यमाकारपरतारक ॥ प्रसीद सर्वदेवेश त्रिपुरघ्न महेश्वर ॥ १४ ॥

OMkArAya namastubhyamAkAraparatAraka ॥ prasIda sarvadeveza tripuraghna mahezvara ॥ 14 ॥

नानावाच्याय देवाय वरणप्रिय शंकर ॥ अगुणाय नमस्तुभ्यं प्रकृतेः पुरुषात्पर ॥ १५ ॥

nAnAvAcyAya devAya varaNapriya zaMkara ॥ aguNAya namastubhyaM prakRteH puruSAtpara ॥ 15 ॥

निर्विकाराय नित्याय नित्यतृप्ताय भास्वते ॥ निरंजनाय दिव्याय त्रिगु णाय नमोऽस्तु ते ॥ १६ ॥

nirvikArAya nityAya nityatRptAya bhAsvate ॥ niraMjanAya divyAya trigu NAya namo'stu te ॥ 16 ॥

सगुणाय नमस्तुभ्यं स्वर्गेशाय नमोस्तु ते ॥ सदाशिवाय शांताय महेशाय पिनाकिने ॥१७॥

saguNAya namastubhyaM svargezAya namostu te ॥ sadAzivAya zAMtAya mahezAya pinAkine ॥17॥

सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः ॥ वामदेवाय रुद्राय तदाप्यपुरुषाय च ॥१८॥

sarvajJAya zaraNyAya sadyojAtAya te namaH ॥ vAmadevAya rudrAya tadApyapuruSAya ca ॥18॥

अघोराय सुसेव्याय भक्ताधीनाय ते नमः ॥ ईशानाय वरेण्याय भक्तानंदप्रदायिने ॥ १९ ॥

aghorAya susevyAya bhaktAdhInAya te namaH ॥ IzAnAya vareNyAya bhaktAnaMdapradAyine ॥ 19 ॥

रक्षरक्ष महादेव भीतान्नस्सकलामरान् ॥ दग्ध्वा च त्रिपुरं सर्वे कृतार्था अमराः कृ ताः ॥ 2-5-11-२० ॥

rakSarakSa mahAdeva bhItAnnassakalAmarAn ॥ dagdhvA ca tripuraM sarve kRtArthA amarAH kR tAH ॥ 2-5-11-20 ॥

स्तुत्वैवं देवतास्सर्वा नमस्कारं पृथक्पृथक् ॥ चक्रुस्ते परमप्रीता ब्रह्माद्यास्तु सदाशिवम् ॥ २१ ॥

stutvaivaM devatAssarvA namaskAraM pRthakpRthak ॥ cakruste paramaprItA brahmAdyAstu sadAzivam ॥ 21 ॥

अथ ब्रह्मा स्वयं देवं त्रिपुरारिं महेश्वरम् ॥ तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः ॥ २२ ॥

atha brahmA svayaM devaM tripurAriM mahezvaram ॥ tuSTAva praNato bhUtvA nataskaMdhaH kRtAMjaliH ॥ 22 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शंकर ॥ त्वयि भक्तिः परा मेऽस्तु महादेवानपायिनी ॥ २३ ॥

brahmovAca ॥ bhagavandevadeveza tripurAntaka zaMkara ॥ tvayi bhaktiH parA me'stu mahAdevAnapAyinI ॥ 23 ॥

सर्वदा मेऽस्तु सारथ्यं तव देवेश शंकर ॥ अनुकूलो भव विभो सदा त्वं परमेश्वर ॥ २४ ॥

sarvadA me'stu sArathyaM tava deveza zaMkara ॥ anukUlo bhava vibho sadA tvaM paramezvara ॥ 24 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इति स्तुत्वा विधिश्शंभुं भक्तवत्सलमानतः ॥ विरराम नतस्कंधः कृतांजलिरुदारधीः ॥ २५ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ iti stutvA vidhizzaMbhuM bhaktavatsalamAnataH ॥ virarAma nataskaMdhaH kRtAMjalirudAradhIH ॥ 25 ॥

जनार्दनोऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम् ॥ कृतांजलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महेश्वरम् ॥ २६ ॥

janArdano'pi bhagavAn namaskRtya mahezvaram ॥ kRtAMjalipuTo bhUtvA tuSTAva ca mahezvaram ॥ 26 ॥

विष्णुरुवाच ॥ देवाधीश महेशान दीनबंधो कृपाकर ॥ प्रसीद परमेशान कृपां कुरु नतप्रिय ॥ २७ ॥

viSNuruvAca ॥ devAdhIza mahezAna dInabaMdho kRpAkara ॥ prasIda paramezAna kRpAM kuru natapriya ॥ 27 ॥

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं पुनश्च सगुणाय च ॥ पुनः प्रकृतिरूपाय पुनश्च पुरुषाय च ॥ २८ ॥

nirguNAya namastubhyaM punazca saguNAya ca ॥ punaH prakRtirUpAya punazca puruSAya ca ॥ 28 ॥

पश्चाद्गुणस्वरूपाय नतो विश्वात्मने नमः ॥ भक्तिप्रियाय शांताय शिवाय परमात्मने ॥ २९ ॥

pazcAdguNasvarUpAya nato vizvAtmane namaH ॥ bhaktipriyAya zAMtAya zivAya paramAtmane ॥ 29 ॥

सदाशिवाय रुद्राय जगतां पतये नमः ॥ त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽद्य वर्द्धमाना भवत्विति ॥ 2-5-11-३० ॥

sadAzivAya rudrAya jagatAM pataye namaH ॥ tvayi bhaktirdRDhA me'dya varddhamAnA bhavatviti ॥ 2-5-11-30 ॥

सनत्कुमार उवाच ॥ इत्युक्त्वा विररामासौ शैवप्रवरसत्तमः ॥ सर्वे देवाः प्रणम्योचुस्ततस्तं परमेश्वरम् ॥ ३१ ॥

sanatkumAra uvAca ॥ ityuktvA virarAmAsau zaivapravarasattamaH ॥ sarve devAH praNamyocustatastaM paramezvaram ॥ 31 ॥

देवा ऊचुः ॥ देवनाथ महादेव करुणाकर शंकर॥ प्रसीद जगतां नाथ प्रसीद परमेश्वर॥३२॥

devA UcuH ॥ devanAtha mahAdeva karuNAkara zaMkara॥ prasIda jagatAM nAtha prasIda paramezvara॥32॥

प्रसीद सर्वकर्ता त्वं नमामस्त्वां वयं मुदा॥ भक्तिर्दृढास्माकं नित्यं स्यादनपायिनी ॥३३॥

prasIda sarvakartA tvaM namAmastvAM vayaM mudA॥ bhaktirdRDhAsmAkaM nityaM syAdanapAyinI ॥33॥

सनत्कुमार उवाच॥ इति स्तुतश्च देवेशो ब्रह्मणा हरिणामरैः॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरो लोकशंकरः ॥३४॥

sanatkumAra uvAca॥ iti stutazca devezo brahmaNA hariNAmaraiH॥ pratyuvAca prasannAtmA zaMkaro lokazaMkaraH ॥34॥

शंकर उवाच ॥ हे विधे हे हरे देवाः प्रसन्नोऽस्मि विशेषतः॥ मनोऽभिलषितं ब्रूत वरं सर्वे विचा रतः ॥३५॥

zaMkara uvAca ॥ he vidhe he hare devAH prasanno'smi vizeSataH॥ mano'bhilaSitaM brUta varaM sarve vicA rataH ॥35॥

सनत्कुमारः उवाच ॥ इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा हरेण मुनिसत्तम ॥ प्रत्यूचुस्सर्वदेवाश्च प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥३६॥

sanatkumAraH uvAca ॥ ityuktaM vacanaM zrutvA hareNa munisattama ॥ pratyUcussarvadevAzca prasannenAntarAtmanA ॥36॥

सर्वे देवा ऊचुः॥ यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरस्त्वया॥ देवदेवेश चास्मभ्यं ज्ञात्वा दासान्हि नस्सुरान्॥३७॥

sarve devA UcuH॥ yadi prasanno bhagavanyadi deyo varastvayA॥ devadeveza cAsmabhyaM jJAtvA dAsAnhi nassurAn॥37॥

यदा दुःखं तु देवानां संभवेद्देवसत्तम ॥ तदा त्वं प्रकटो भूत्वा दुःखं नाशय सर्वदा॥३८॥

yadA duHkhaM tu devAnAM saMbhaveddevasattama ॥ tadA tvaM prakaTo bhUtvA duHkhaM nAzaya sarvadA॥38॥

सनत्कुमार उवाच॥ इत्युक्तो भगवानुद्रो ब्रह्मणा हरिणामरैः॥ युगपत्प्राह तुष्टात्मा तथेत्यस्तु निरंतरम् ॥३९॥

sanatkumAra uvAca॥ ityukto bhagavAnudro brahmaNA hariNAmaraiH॥ yugapatprAha tuSTAtmA tathetyastu niraMtaram ॥39॥

स्तवैरेतैश्च तुष्टोऽस्मि दास्यामि सर्वदा ध्रुवम्॥ यदभीष्टतमं लोके पठतां शृण्वतां सुराः॥2-5-11-४०॥

stavairetaizca tuSTo'smi dAsyAmi sarvadA dhruvam॥ yadabhISTatamaM loke paThatAM zRNvatAM surAH॥2-5-11-40॥

इत्युक्त्वा शंकरः प्रीतो देवदुःखहरस्सदा ॥ सर्वदेवप्रियं यद्वै तत्सर्वं च प्रदत्तवान् ॥ ४१ ॥

ityuktvA zaMkaraH prIto devaduHkhaharassadA ॥ sarvadevapriyaM yadvai tatsarvaM ca pradattavAn ॥ 41 ॥